第九 林相应
9. Vanasaṃyuttaṃ
221如是我闻:一时,有一位比丘住于憍萨罗国的一片丛林中。那时,这位比丘在日间禅坐时,生起了与居家有关的、恶劣不善的念头。当时,住于那片丛林的天神,出于对这位比丘的怜悯,希望他得利益,欲令他生起悚惧,便来到那位比丘跟前,以偈颂对他说:
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu divāvihāragato pāpake akusale vitakke vitakketi gehanissite. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāhi ajjhabhāsi –
你当调伏对人群的欲爱,
如此,你便能离欲,获得安乐。
你当舍弃不满,安住正念;我们要提醒你念念不忘,成为具念之人。
这深渊般的尘垢实在难以跨越,切莫让那贪欲的尘垢把你拖下去。
犹如一只满身尘土的鸟,抖擞身体,便抖落了那黏附的灰尘;
同样地,精进、具念的比丘,也这般抖落粘附的尘垢。
‘‘Vivekakāmosi vanaṃ paviṭṭho, Atha te mano niccharatī bahiddhā; Jano janasmiṃ vinayassu chandaṃ, Tato sukhī hohisi vītarāgo. ‘‘Aratiṃ pajahāsi sato, bhavāsi sataṃ taṃ sārayāmase; Pātālarajo hi duttaro, mā taṃ kāmarajo avāhari. ‘‘Sakuṇo yathā paṃsukunthito , vidhunaṃ pātayati sitaṃ rajaṃ; Evaṃ bhikkhu padhānavā satimā, vidhunaṃ pātayati sitaṃ raja’’nti.
那时,那位比丘因那位天神的激励,生起了悚惧感。
Atha kho so bhikkhu tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.
2. 侍奉经
2. Upaṭṭhānasuttaṃ
222有一次,一位比丘住在憍萨罗国的一片丛林里。那时,那位比丘在白日静修时睡着了。当时,住在那片丛林中的一位天神,出于怜悯、冀望于他有利益,想令他心生紧迫感,便来到那位比丘跟前,以偈颂对他说:
Ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu divāvihāragato supati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāhi ajjhabhāsi –
你正是凭着那份信心,从在家生活出家,进入无家之状态;
你应增长那份信心,莫让自己落入睡眠的掌控。
在受束缚者中,他已得解脱,无所依着,为何还要折磨一位出家者?
为调伏欲贪,为超越无明,
那智慧已得最上清净,为何还要折磨出家者?
以智断除无明,由诸漏灭尽;
无忧无恼,何故恼害出家者?
他精进勇猛,志向坚定,恒常坚固精勤;
心向涅槃之人,何苦为难出家人?
‘‘Uṭṭhehi bhikkhu kiṃ sesi, ko attho supitena te; Āturassa hi kā niddā, sallaviddhassa ruppato. ‘‘Yāya saddhāya pabbajito , agārasmānagāriyaṃ; Tameva saddhaṃ brūhehi, mā niddāya vasaṃ gamī’’ti. ‘‘Aniccā addhuvā kāmā, yesu mandova mucchito; Baddhesu muttaṃ asitaṃ, kasmā pabbajitaṃ tape. ‘‘Chandarāgassa vinayā, avijjāsamatikkamā; Taṃ ñāṇaṃ paramodānaṃ , kasmā pabbajitaṃ tape. ‘‘Chetvā avijjaṃ vijjāya, āsavānaṃ parikkhayā; Asokaṃ anupāyāsaṃ, kasmā pabbajitaṃ tape. ‘‘Āraddhavīriyaṃ pahitattaṃ, niccaṃ daḷhaparakkamaṃ; Nibbānaṃ abhikaṅkhantaṃ, kasmā pabbajitaṃ tape’’ti.
3. 迦叶族经
3. Kassapagottasuttaṃ
223有一次,具寿迦叶果答住在憍萨罗国的一片丛林中。那时,具寿迦叶果答在白天的禅修中,教导一位猎人。住在那片丛林中的天神想激发具寿迦叶果答的悚惧心,便来到他面前,以偈颂对他说道:
Ekaṃ samayaṃ āyasmā kassapagotto kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena āyasmā kassapagotto divāvihāragato aññataraṃ chetaṃ ovadati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā āyasmantaṃ kassapagottaṃ saṃvejetukāmā yenāyasmā kassapagotto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ kassapagottaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –
迦叶,纵使你手持十盏灯,
他也看不见任何色,因为他没有眼睛。
‘‘Giriduggacaraṃ chetaṃ, appapaññaṃ acetasaṃ; Akāle ovadaṃ bhikkhu, mandova paṭibhāti maṃ. ‘‘Suṇāti na vijānāti, āloketi na passati; Dhammasmiṃ bhaññamānasmiṃ, atthaṃ bālo na bujjhati. ‘‘Sacepi dasa pajjote, dhārayissasi kassapa; Neva dakkhati rūpāni, cakkhu hissa na vijjatī’’ti.
那时,具寿迦叶果答为那位天神所策励,心生悚惧。
Atha kho āyasmā kassapagotto tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.
4. 众多比丘经
4. Sambahulasuttaṃ
224一时,众多比丘住在憍萨罗国的一座丛林里。在那三个月的雨季安居圆满后,比丘们便外出游行。当时,住在那座丛林的天神不见诸比丘,心生悲泣,在那时诵出此偈:
Ekaṃ samayaṃ sambahulā bhikkhū kosalesu viharanti aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Atha kho te bhikkhū vassaṃvuṭṭhā temāsaccayena cārikaṃ pakkamiṃsu. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā te bhikkhū apassantī paridevamānā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –
今日我仿佛只感到不悦,
望见这许多空寂的坐卧之处;
那些善巧言说、博学多闻的人,
今日见如此多空座,我心怅然。他们曾是那般博学,辩才无碍,乔达摩的弟子们,都去往何处了?
‘‘Arati viya mejja khāyati, Bahuke disvāna vivitte āsane; Te cittakathā bahussutā, Kome gotamasāvakā gatā’’ti.
听闻此言,另一位天神便以偈颂回应她说:
Evaṃ vutte, aññatarā devatā taṃ devataṃ gāthāya paccabhāsi –
他们有的去了摩揭陀,有的去了憍萨罗,还有的住在跋耆国。
‘‘Māgadhaṃ gatā kosalaṃ gatā, ekacciyā pana vajjibhūmiyā; Magā viya asaṅgacārino, aniketā viharanti bhikkhavo’’ti.
5. 阿难经
5. Ānandasuttaṃ
225一时,阿难尊者住于憍萨罗国的一座丛林里。那时,阿难尊者过度忙于教化在家信众。住在那片丛林中的天神,出于对阿难尊者的怜悯,希望他得到善益,想要令他生起悚惧感,便来到阿难尊者跟前。到了之后,以偈颂对阿难尊者说:
Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena āyasmā ānando ativelaṃ gihisaññattibahulo viharati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā āyasmato ānandassa anukampikā atthakāmā āyasmantaṃ ānandaṃ saṃvejetukāmā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘Rukkhamūlagahanaṃ pasakkiya, nibbānaṃ hadayasmiṃ opiya;
禅修吧,乔达摩,切莫放逸!这些聒噪喧闹于你何益?
Jhā gotama mā pamādo , kiṃ te biḷibiḷikā karissatī’’ti.
那时,阿难尊者被那位天神所警策,心生悚惧。
Atha kho āyasmā ānando tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.
6. 阿那律经
6. Anuruddhasuttaṃ
226一时,阿那律尊者住在拘萨罗国的一处丛林里。那时,一位名叫嘉利尼的三十三天女——她曾是阿那律尊者的前妻——来到阿那律尊者前,以偈颂对他说:
Ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Atha kho aññatarā tāvatiṃsakāyikā devatā jālinī nāma āyasmato anuruddhassa purāṇadutiyikā yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ anuruddhaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
“将心念投向彼处,你曾居住之处;”
在三十三天的天众中,一切欲乐悉皆圆满;
你为天女众所拥护,居于其前,光耀照人。”
那些天女实为可悯,她们固著于有身之中;
那些贪著天女的有情,也同样沉沦于苦厄之中。
未曾见过欢喜园的人,便不了知何为快乐;
那是主神们的居处,名声显赫的三十三天。
愚痴的女子,你怎能了解阿拉汉所说的话语:
诸行无常,是生灭法;
生已即灭,彼之寂静为乐。
嘉利尼,天界之中,如今已无我安住之处;
生死轮回已尽,不再有后有。
‘‘Tattha cittaṃ paṇidhehi, yattha te vusitaṃ pure; Tāvatiṃsesu devesu, sabbakāmasamiddhisu; Purakkhato parivuto, devakaññāhi sobhasī’’ti. ‘‘Duggatā devakaññāyo, sakkāyasmiṃ patiṭṭhitā; Te cāpi duggatā sattā, devakaññāhi patthitā’’ti. ‘‘Na te sukhaṃ pajānanti, ye na passanti nandanaṃ; Āvāsaṃ naradevānaṃ, tidasānaṃ yasassina’’nti. ‘‘Na tvaṃ bāle vijānāsi, yathā arahataṃ vaco; Aniccā sabbasaṅkhārā, uppādavayadhammino; Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukho. ‘‘Natthi dāni punāvāso, devakāyasmi jālini; Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
7. 那伽达多经
7. Nāgadattasuttaṃ
227一时,尊者那伽达多住在拘萨罗国的一座密林中。那时,尊者那伽达多太早进入村落,又过午才返回。住在那片林中的天神,出于对尊者那伽达多的怜悯与利益心,想令他心生警策,便来到尊者那伽达多跟前。到已,以偈颂对尊者那伽达多说:
Ekaṃ samayaṃ āyasmā nāgadatto kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena āyasmā nāgadatto atikālena gāmaṃ pavisati, atidivā paṭikkamati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā āyasmato nāgadattassa anukampikā atthakāmā āyasmantaṃ nāgadattaṃ saṃvejetukāmā yenāyasmā nāgadatto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ nāgadattaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –
“那伽达多,你过早入村,白天回来后又在外游荡过久;
与在家人交往过密,同甘共苦。
我为那咖达答担忧;他过于放肆,为诸家所缠缚;
切莫落入死王——那强力终结者的手中。
‘‘Kāle pavisa nāgadatta, divā ca āgantvā ativelacārī; Saṃsaṭṭho gahaṭṭhehi, samānasukhadukkho. ‘‘Bhāyāmi nāgadattaṃ suppagabbhaṃ, kulesu vinibaddhaṃ; Mā heva maccurañño balavato, antakassa vasaṃ upesī’’ti .
那时,具寿那咖达答受到那位天神的策励,心生紧迫。
Atha kho āyasmā nāgadatto tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.
8. 家主妇经
8. Kulagharaṇīsuttaṃ
228一时,某位比丘住在憍萨罗国的一座丛林里。那时,这位比丘过度耽著于某个俗家。当时,住在那丛林中的天神,出于对这位比丘的同情,一心希望他得利,想要令他生起悚惧,便化作那户人家女主人的模样,来到那位比丘面前。走近后,以偈颂对他说道:
Ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu aññatarasmiṃ kule ativelaṃ ajjhogāḷhappatto viharati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yā tasmiṃ kule kulagharaṇī, tassā vaṇṇaṃ abhinimminitvā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāya ajjhabhāsi –
河边与歇息处, 会堂中、街道上,
众人聚在一起,纷纷议论:‘你和我之间到底有什么事?’
种种喧嚣之声与逆缘,修行者都须忍耐;
不应因此感到沮丧,因为那并不会令他染污。
若人因些许声响便惊惧不安,犹如林野中被风惊扰的鹿;
便称他为‘心思轻浮飘忽者’,他的修证终不能成就。
‘‘Nadītīresu saṇṭhāne, sabhāsu rathiyāsu ca; Janā saṅgamma mantenti, mañca tañca kimantara’’nti. ‘‘Bahūhi saddā paccūhā, khamitabbā tapassinā; Na tena maṅku hotabbaṃ, na hi tena kilissati. ‘‘Yo ca saddaparittāsī, vane vātamigo yathā; Lahucittoti taṃ āhu, nāssa sampajjate vata’’nti.
9. 跋耆子经
9. Vajjiputtasuttaṃ
229有一次,一位跋耆族比丘住在毗舍离附近的一座丛林中。那时,毗舍离城中正举行跋耆族的通宵庆典。那位比丘听到城中传来乐器击打、吹奏的喧闹声,心生悲叹,就在那时诵出这首偈颂:
Ekaṃ samayaṃ aññataro vajjiputtako bhikkhu vesāliyaṃ viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena vesāliyaṃ vajjiputtako sabbaratticāro hoti. Atha kho so bhikkhu vesāliyā tūriya-tāḷita-vādita-nigghosasaddaṃ sutvā paridevamāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –
我们孤身栖居林野,
犹如被弃置林中的一截木块;
在这样的夜晚,
还有谁比我们更困苦呢?”
‘‘Ekakā mayaṃ araññe viharāma, Apaviddhaṃva vanasmiṃ dārukaṃ; Etādisikāya rattiyā, Ko su nāmamhehi pāpiyo’’ti.
那时,住在那片林中的一位天神,出于悲悯,希望那位比丘获得利益,欲令他生起紧迫感,便去到那位比丘那里,以偈颂对他说道——
Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘Ekakova tvaṃ araññe viharasi, apaviddhaṃva vanasmiṃ dārukaṃ; Tassa te bahukā pihayanti, nerayikā viya saggagāmina’’nti.
那时,那位比丘因那位天神而受到警策,悚惧之心便生起了。
Atha kho so bhikkhu tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.
10. 诵习经
10. Sajjhāyasuttaṃ
230一时,有一位比丘住在憍萨罗国的一座丛林里。那时,那位比丘先前曾过度精勤于持诵,但后来却变得懈怠、默然,陷于昏昧。当时,住在那片丛林中一位天神,因为听不到那位比丘的说法,便前往比丘处。来到后,以偈颂对比丘而说:
Ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu yaṃ sudaṃ pubbe ativelaṃ sajjhāyabahulo viharati so aparena samayena appossukko tuṇhībhūto saṅkasāyati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno dhammaṃ asuṇantī yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāya ajjhabhāsi –
往昔,我于法句满怀热忱,直至与离欲相遇;
自从与离欲相遇,凡所见、所闻、所觉,
因了知而舍弃,寂静者如此说。
‘‘Kasmā tuvaṃ dhammapadāni bhikkhu, nādhīyasi bhikkhūhi saṃvasanto; Sutvāna dhammaṃ labhatippasādaṃ, diṭṭheva dhamme labhatippasaṃsa’’nti. ‘‘Ahu pure dhammapadesu chando, yāva virāgena samāgamimha; Yato virāgena samāgamimha, yaṃ kiñci diṭṭhaṃva sutaṃ mutaṃ vā; Aññāya nikkhepanamāhu santo’’ti.
11. 不善寻经
11. Akusalavitakkasuttaṃ
231一时,有位比丘住在憍萨罗国的一座丛林里。那时,守护那片丛林的天神来到那位比丘跟前,在他面前诵出此偈:
Ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Atha kho tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tassa bhikkhuno santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
由于不如理作意,你便为这些念头所啃噬;
舍离不如理作意,当如理思惟。
思惟导师、法、僧团,及自身戒行,
你必定获得欢喜、喜与乐,这是毫无疑问的。
‘‘Ayoniso manasikārā, so vitakkehi khajjasi; Ayoniso paṭinissajja, yoniso anucintaya. ‘‘Satthāraṃ dhammamārabbha, saṅghaṃ sīlāni attano; Adhigacchasi pāmojjaṃ, pītisukhamasaṃsayaṃ; Tato pāmojjabahulo, dukkhassantaṃ karissasī’’ti.
于是,那位比丘因那位天神的策励,生起了悚惧感。
Atha kho so bhikkhu tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.
第十二 日中经
12. Majjhanhikasuttaṃ
232一时,有位比丘住在憍萨罗国的一座丛林中。那时,那比丘于日中分坐禅时,生起种种恶不善寻思,即:欲寻思、恚寻思、害寻思。当时,住在那丛林中的一位天神,出于对那比丘的怜悯,欲令他得真舍利益,为激发其悚惧心,便来到那比丘处。到后,以偈颂对他说:
Ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu divāvihāragato pāpake akusale vitakke vitakketi, seyyathidaṃ – kāmavitakkaṃ, byāpādavitakkaṃ, vihiṃsāvitakkaṃ. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāhi ajjhabhāsi –
正午时分,众鸟寂栖,
大丛林回响阵阵,这让我感到恐惧。
正午时分,群鸟静栖,
大丛林回响阵阵,这让我感到喜悦。
‘‘Ṭhite majjhanhike kāle, sannisīvesu pakkhisu; Saṇateva brahāraññaṃ, taṃ bhayaṃ paṭibhāti maṃ. ‘‘Ṭhite majjhanhike kāle, sannisīvesu pakkhisu; Saṇateva brahāraññaṃ, sā rati paṭibhāti ma’’nti.
诸根放逸经
13. Pākatindriyasuttaṃ
233一时,众多比丘住于拘萨罗国某处丛林。他们躁动浮扬、傲慢自矜、掉举不宁、口不择言、言语涣散、正念丧失、没有正知、心不专一、心意驰荡、诸根放逸。那时,依止住于那片丛林的一位天神,出于对那些比丘的哀愍,愿其得利,欲令其心生起悚惧,便到诸比丘处。至已,以偈颂对诸比丘说:
Ekaṃ samayaṃ sambahulā bhikkhū kosalesu viharanti aññatarasmiṃ vanasaṇḍe uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā vibbhantacittā pākatindriyā. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tesaṃ bhikkhūnaṃ anukampikā atthakāmā te bhikkhū saṃvejetukāmā yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū gāthāhi ajjhabhāsi –
乔达摩的弟子诸比丘,往昔曾安忍乐住;
他们以无欲之心寻求饮食,以无欲之心安处坐卧住处;
了知世间无常之后,他们便成就了苦的终结。
如今却令自身难以侍奉,犹如村中的主事者一般;
他们吃了又吃,随后便躺下,在他人家中放逸沉湎。
我向僧团合掌礼敬后,在此仅就某些人说:
他们被弃绝,无有依怙,犹如已逝的亡者一般。
我所说的话,正是为那些住于放逸者而说;
至于那些住于不放逸者,我向他们恭敬顶礼。”
‘‘Sukhajīvino pure āsuṃ, bhikkhū gotamasāvakā; Anicchā piṇḍamesanā, anicchā sayanāsanaṃ; Loke aniccataṃ ñatvā, dukkhassantaṃ akaṃsu te. ‘‘Dupposaṃ katvā attānaṃ, gāme gāmaṇikā viya; Bhutvā bhutvā nipajjanti, parāgāresu mucchitā. ‘‘Saṅghassa añjaliṃ katvā, idhekacce vadāmahaṃ; Apaviddhā anāthā te, yathā petā tatheva te. ‘‘Ye kho pamattā viharanti, te me sandhāya bhāsitaṃ; Ye appamattā viharanti, namo tesaṃ karomaha’’nti.
那时,比丘们被那位天神所策励,心生悚惧,生起了紧迫感。
Atha kho te bhikkhū tāya devatāya saṃvejitā saṃvegamāpādunti.
14. 盗香经
14. Gandhatthenasuttaṃ
234有一次,一位比丘住在憍萨罗国的一座丛林里。那时,那位比丘食后,从托钵归来,进入池塘嗅闻莲花。当时,住在那片丛林里的天神,出于对那位比丘的悲悯,想饶益他,并欲令他生起悚惧,便来到那位比丘处,以偈颂对他说道:
Ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto pokkharaṇiṃ ogāhetvā padumaṃ upasiṅghati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāya ajjhabhāsi –
你嗅闻这朵未被施与的水生花;
这是偷盗之一种,贤友,你是个盗香者。
我不取不折,只是远远嗅此水生花;
那么,以何理由称我为盗香者?
此人掘取莲根,摧折白莲花,
所作如此秽杂,何故不称彼有垢?
残暴秽杂之人,犹如乳母所着的污衣;
如同用过的尿布一般污秽,对这样的人,我无话可说;该受告诫的,是你。
对于无垢之人,恒求清净者,
即使微小如马尾尖端的恶,也显现得如同乌云密布。
“夜叉啊,你确已了知我,并对我心怀悲悯;”
夜叉啊,若你再见到我这般情形,请再次对我这么说吧。
我们既不靠你过活,也非受你雇佣;
比丘,你应当自己了知,通往善趣的道路。
‘‘Yametaṃ vārijaṃ pupphaṃ, adinnaṃ upasiṅghasi; Ekaṅgametaṃ theyyānaṃ, gandhatthenosi mārisā’’ti. ‘‘Na harāmi na bhañjāmi, ārā siṅghāmi vārijaṃ; Atha kena nu vaṇṇena, gandhatthenoti vuccati. ‘‘Yvāyaṃ bhisāni khanati, puṇḍarīkāni bhañjati; Evaṃ ākiṇṇakammanto, kasmā eso na vuccatī’’ti. ‘‘Ākiṇṇaluddo puriso, dhāticelaṃva makkhito; Tasmiṃ me vacanaṃ natthi, tvañcārahāmi vattave. ‘‘Anaṅgaṇassa posassa, niccaṃ sucigavesino; Vālaggamattaṃ pāpassa, abbhāmattaṃva khāyatī’’ti. ‘‘Addhā maṃ yakkha jānāsi, atho me anukampasi; Punapi yakkha vajjāsi, yadā passasi edisa’’nti. ‘‘Neva taṃ upajīvāma, napi te bhatakāmhase; Tvameva bhikkhu jāneyya, yena gaccheyya suggati’’nti.
那时,那位比丘被那位天神所激发,心生悚惧,生起了紧迫感。
Atha kho so bhikkhu tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.
远离、承事,及迦叶种姓众多比丘;
阿难、阿那律,以及那伽达多与家妇。
跋耆子比丘在毗舍离,以不如理的方式诵经;
日中时分,诸根放逸,莲花事至第十四。
Vivekaṃ upaṭṭhānañca, kassapagottena sambahulā; Ānando anuruddho ca, nāgadattañca kulagharaṇī. Vajjiputto ca vesālī, sajjhāyena ayoniso; Majjhanhikālamhi pākatindriya, padumapupphena cuddasa bhaveti.
━━ 归纳讲解,仅供参考 ━━
这组在讲什么
本组以居住在憍萨罗国各丛林的比丘为背景,记录天人(林神)对比丘修行状态的观察、警策与激励。天神常在比丘放逸、生起不善寻、睡眠过度或攀缘世俗时现身,以偈颂直指其过失,引发悚惧感,推动比丘回归正念精进。核心关涉独处修行的真正意义——不是身体的远离,而是心对世俗欲贪的出离。
出场人物 / 对告众
| Pali | 中文(经文用名) | 角色 |
|---|
| aññataro bhikkhu | 某位比丘 | 主要的修行者/被警策者(多经主体) |
| devatā | 天神 | 警策者、激励者,住在该丛林中 |
| Ānanda | 阿难 | 过度从事在家众事务的被警策者 |
| Anuruddha | 阿那律 | 被前世妻子天女诱惑者 |
| Nagadatta | 那咖达答 | 过早入村、过晚返回的放逸比丘 |
| Kassapagotta | 迦叶果答 | 于非时教诫弟子的比丘 |
| Vajjiputta | 瓦基子 | 因孤独而自怜、被天神激励的比丘 |
| Jālinī | 嘉利尼 | 三十三天天女,阿那律的前世妻子 |
核心法义(白话+重点)
林中修行不等于自动解脱。比丘进入山林,但心仍可能“向外流散”——追忆俗事、攀缘在家人、懈怠昏沉。天神反复拆穿这种“身远离而心未远离”的假修行。最高潮在阿那律对天女嘉利尼的回应:“一切诸行无常,是生灭法;生起后即灭去,它们的寂止是乐。” 这句话把欲天之乐彻底解构,指出涅槃寂静才是真实安乐。
关键术语锚
| Pali | 中文(经文用名) | 为何易错 |
|---|
| viveka | 远离 | 容易被简化为“独处山林”;本组强调身体远离须与心远离兼备,否则林住仍是“欲求远离”的形式化表象。 |
| saṃvega | 悚惧/紧迫感 | 天神激发比丘的“悚惧”,并非恐吓,而是唤醒对轮回过患的警觉,推动精进。易误解为负面恐惧。 |
| ayoniso manasikāra | 非如理作意 | 不善寻的根源;比丘思惟在家相关的事即是“非如理”,即注意力投向不如法的方向。不是单纯的“乱想”。 |
| arati | 不乐 | 指对独处、修行产生的厌倦,林相应中天神催促比丘“舍断不乐”,是独居修行的关键障碍。 |
| pātālarajo | 深渊之尘 | 比喻欲贪的潜在黏着力,“深渊之尘实难渡越”,暗示欲贪如深陷泥沼的微尘,轻易粘着,难以挣脱。 |
代表经(本组重点)
- 第1经《远离经》:心向外流散的比丘被天神戳破“假远离”
- 第2经《侍奉经》:日中昏睡的比丘被以“箭刺受苦”喻警醒
- 第5经《阿难经》:过度忙于在家事务的阿难被点醒“喋喋何益”
- 第6经《阿那律经》:往事天女诱惑遭“诸行无常”终极击破
- 第11经《不善寻经》:非如理作意引来欲、恚、害寻的啃食
- 第14经《盗香经》:嗅莲花被天人说为“盗香”,细至微末戒的警觉