1. 耕田婆罗堕阇经巴利
1. Kasibhāradvājasuttaṃ
197 如是我闻:一时,世尊住在摩揭陀国南山的一那罗婆罗门村。那时,正值播种时节,耕者巴拉德瓦迦婆罗门约有五百具犁正用于田间。世尊于午前穿好袈裟,持钵与僧袍,前往耕者巴拉德瓦迦婆罗门劳作之处。巴利 注疏 2
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu viharati dakkhiṇāgirismiṃ ekanāḷāyaṃ brāhmaṇagāme. Tena kho pana samayena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa pañcamattāni naṅgalasatāni payuttāni honti vappakāle. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa kammanto tenupasaṅkami.
那时,耕者巴拉德瓦迦婆罗门正在分发食物。世尊便前往分发食物之处,到后立于一面。耕者巴拉德瓦迦婆罗门见世尊站立乞食,便对世尊说:“沙门,我耕田、播种,耕了田、播了种,然后进食。沙门,你也应当耕田、播种,耕了田、播了种,然后进食。” “婆罗门,我同样耕田、播种,耕了田、播了种,然后进食。” “可是我们并未见到乔达摩尊者有轭、有犁、有犁头、有刺棒、有耕牛,而乔达摩尊者却说:‘婆罗门,我同样耕田、播种,耕了田、播了种,然后进食。’” 于是耕者巴拉德瓦迦婆罗门以偈颂对世尊说:巴利
Tena kho pana samayena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa parivesanā vattati. Atha kho bhagavā yena parivesanā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Addasā kho kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ piṇḍāya ṭhitaṃ. Disvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahaṃ kho, samaṇa, kasāmi ca vapāmi ca, kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmi. Tvampi, samaṇa, kasassu ca vapassu ca, kasitvā ca vapitvā ca bhuñjassū’’ti. ‘‘Ahampi kho, brāhmaṇa, kasāmi ca vapāmi ca, kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmī’’ti. Na kho mayaṃ passāma bhoto gotamassa yugaṃ vā naṅgalaṃ vā phālaṃ vā pācanaṃ vā balībadde vā, atha ca pana bhavaṃ gotamo evamāha – ‘‘ahampi kho, brāhmaṇa, kasāmi ca vapāmi ca, kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmī’’ti . Atha kho kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
“ 你自称是耕者,我却不见你耕作;
耕作者,有人问你时,请说吧:我们如何能了知你的耕作?”
“ 信是种子,苦行是雨水,慧是我的轭和犁;
惭是犁辕,意是缰绳,正念是我的犁头与刺棒。
“ 我身善护,语善护,于饮食节制口腹;
我以真实为镰刀,柔和便是我的卸轭。
“ 精进是我负轭的公牛,运载我至离轭安稳的涅槃。
它一直向前行去,绝不退转;到达那里,便不再有忧悲。
“ 如此耕耘已毕,便会结出不死的果实。
完成了这番耕耘,便能从一切苦中解脱。”巴利
‘‘Kassako paṭijānāsi, na ca passāmi te kasiṃ; Kassako pucchito brūhi, kathaṃ jānemu taṃ kasi’’nti. ‘‘Saddhā bījaṃ tapo vuṭṭhi, paññā me yuganaṅgalaṃ; Hirī īsā mano yottaṃ, sati me phālapācanaṃ. ‘‘Kāyagutto vacīgutto, āhāre udare yato; Saccaṃ karomi niddānaṃ, soraccaṃ me pamocanaṃ. ‘‘Vīriyaṃ me dhuradhorayhaṃ, yogakkhemādhivāhanaṃ; Gacchati anivattantaṃ, yattha gantvā na socati. ‘‘Evamesā kasī kaṭṭhā, sā hoti amatapphalā; Etaṃ kasiṃ kasitvāna, sabbadukkhā pamuccatī’’ti.
“请尊者乔达摩享用。您是耕作者,因为您所耕作的,正是结出不死的果实之耕作。”巴利
‘‘Bhuñjatu bhavaṃ gotamo. Kassako bhavaṃ. Yañhi bhavaṃ gotamo amatapphalampi kasiṃ kasatī’’ti .
“ 以吟诵偈颂所得的食物,于我是不应受用的。
婆罗门,这并非具见者的法则。
诸佛摒弃由偈颂所得的食物。
婆罗门,只要法在,这便是所说的生活方式。
“ 你应以其他的饮食,对那位圆满的大仙——
那漏尽者,恶作已止息;
以食物和饮料来供养他,
因为那正是求功德者的福田。”巴利
‘‘Gāthābhigītaṃ me abhojaneyyaṃ, Sampassataṃ brāhmaṇa nesa dhammo; Gāthābhigītaṃ panudanti buddhā, Dhamme sati brāhmaṇa vuttiresā. ‘‘Aññena ca kevalinaṃ mahesiṃ, Khīṇāsavaṃ kukkuccavūpasantaṃ; Annena pānena upaṭṭhahassu, Khettañhi taṃ puññapekkhassa hotī’’ti.
闻此,耕者婆罗堕婆阇婆罗门对世尊说道:“真是殊胜啊,乔达摩尊者!……从今日起,直至命终,我皈依世尊,愿乔达摩尊者忆念我为终身皈依的在家弟子。”巴利
Evaṃ vutte, kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.
198 在舍卫城。那时,世尊于清晨时分,着下衣,持衣钵,前往优陀耶婆罗门的住处。优陀耶婆罗门用饭食盛满了世尊的钵。第二日,世尊又于清晨时分,着下衣,持衣钵……到了第三次,优陀耶婆罗门再用饭食盛满世尊的钵后,对世尊这样说:“这位沙门乔达摩真是贪口腹,一而再、再而三地前来。”巴利 注疏 2
Sāvatthinidānaṃ. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena udayassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami. Atha kho udayo brāhmaṇo bhagavato pattaṃ odanena pūresi. Dutiyampi kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena udayassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami…pe… tatiyampi kho udayo brāhmaṇo bhagavato pattaṃ odanena pūretvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘pakaṭṭhakoyaṃ samaṇo gotamo punappunaṃ āgacchatī’’ti.
“ 世人一再播种,天王一再降雨;
农夫一再耕田,谷物一再运抵国中;
“ 乞者一再乞求,施主一再布施;
施主们一再行布施,便一再生于天界。
“ 挤奶工一再挤奶,小牛一再走向母牛;
一再地疲惫与悸动,愚者便一再入于母胎。
“ 他一次又一次地受生、死去,又一次一次地被送往尸陀林。
“ 既已证得不复再生之道,具广大慧者便不再辗转受生。”巴利
‘‘Punappunañceva vapanti bījaṃ, punappunaṃ vassati devarājā; Punappunaṃ khettaṃ kasanti kassakā, punappunaṃ dhaññamupeti raṭṭhaṃ. ‘‘Punappunaṃ yācakā yācayanti, punappunaṃ dānapatī dadanti; Punappunaṃ dānapatī daditvā, punappunaṃ saggamupenti ṭhānaṃ. ‘‘Punappunaṃ khīranikā duhanti, punappunaṃ vaccho upeti mātaraṃ; Punappunaṃ kilamati phandati ca, punappunaṃ gabbhamupeti mando. ‘‘Punappunaṃ jāyati mīyati ca, punappunaṃ sivathikaṃ haranti; Maggañca laddhā apunabbhavāya, na punappunaṃ jāyati bhūripañño’’ti .
听闻此言,乌达亚婆罗门对世尊说:“真是殊胜啊,乔达摩尊者!……请乔达摩尊者摄受我为在家弟子,从今日起,我尽形寿皈依。”巴利
Evaṃ vutte, udayo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.
3. 天利经巴利
3. Devahitasuttaṃ
199 在舍卫城。那时,世尊为风病所恼,具寿优波婆那正是世尊的侍者。于是,世尊对具寿优波婆那说:“优波婆那,你去为我取些热水来。”“是,尊者。”具寿优波婆那应答后,便着衣持钵与袈裟,前往德瓦希塔婆罗门的住处。到了之后,他默然立于一旁。德瓦希塔婆罗门看见具寿优波婆那默然立于一旁,便以偈颂对他说:巴利 注疏 2
Sāvatthinidānaṃ . Tena kho pana samayena bhagavā vātehābādhiko hoti; āyasmā ca upavāṇo bhagavato upaṭṭhāko hoti. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ upavāṇaṃ āmantesi – ‘‘iṅgha me tvaṃ, upavāṇa, uṇhodakaṃ jānāhī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā upavāṇo bhagavato paṭissutvā nivāsetvā pattacīvaramādāya yena devahitassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tuṇhībhūto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Addasā kho devahito brāhmaṇo āyasmantaṃ upavāṇaṃ tuṇhībhūtaṃ ekamantaṃ ṭhitaṃ. Disvāna āyasmantaṃ upavāṇaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
“ 尊者剃除须发,身披袈裟,默然站立。”
您希求什么?寻觅什么?您究竟是为了乞求何物而来?
“ 世间中的应供、善逝、牟尼,正为风病所苦;
若有热水,婆罗门,请给予牟尼。
“ 为应供养者所供养,为应恭敬者所恭敬,
为应礼敬者所礼敬,我愿将此物呈送给他。”巴利
‘‘Tuṇhībhūto bhavaṃ tiṭṭhaṃ, muṇḍo saṅghāṭipāruto; Kiṃ patthayāno kiṃ esaṃ, kiṃ nu yācitumāgato’’ti. ‘‘Arahaṃ sugato loke, vātehābādhiko muni; Sace uṇhodakaṃ atthi, munino dehi brāhmaṇa. ‘‘Pūjito pūjaneyyānaṃ, sakkareyyāna sakkato; Apacito apaceyyānaṃ , tassa icchāmi hātave’’ti.
那时,德瓦希陀婆罗门令一人挑来一担热水,又将一包糖交给具寿优波哇那。于是,具寿优波哇那来到世尊处,以热水为世尊沐浴,又用热水将糖化开,奉与世尊。当时,世尊的病痛便止息了。巴利
Atha kho devahito brāhmaṇo uṇhodakassa kājaṃ purisena gāhāpetvā phāṇitassa ca puṭaṃ āyasmato upavāṇassa pādāsi. Atha kho āyasmā upavāṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ uṇhodakena nhāpetvā uṇhodakena phāṇitaṃ āloletvā bhagavato pādāsi. Atha kho bhagavato ābādho paṭippassambhi.
那时,德瓦希塔婆罗门来至世尊处,与世尊亲切问讯。彼此共叙令人欢喜、值得忆念的话语后,便退坐一面。坐定后,德瓦希塔婆罗门以偈颂对世尊说:巴利
Atha kho devahito brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho devahito brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
“ 应于何处布施可施之物?布施于何处得大果报?
供养之人,如何令所施得以成就?”
“ 他知悉过去的宿命,复能照见天界与恶道;
进而证得生已灭尽,是具足胜智、圆满成就的牟尼。
“ 应在此处布施可施之物,此处所施得大果报;
如是,供养者的布施确能如此成就。”巴利
‘‘Kattha dajjā deyyadhammaṃ, kattha dinnaṃ mahapphalaṃ; Kathañhi yajamānassa, kathaṃ ijjhati dakkhiṇā’’ti. ‘‘Pubbenivāsaṃ yo vedī, saggāpāyañca passati; Atho jātikkhayaṃ patto, abhiññāvosito muni. ‘‘Ettha dajjā deyyadhammaṃ, ettha dinnaṃ mahapphalaṃ; Evañhi yajamānassa, evaṃ ijjhati dakkhiṇā’’ti.
听了这话,德瓦希塔婆罗门对世尊说:“真是殊胜啊,乔达摩尊者!……从今日起,愿乔达摩尊者记我为终生皈依的近事男。”巴利
Evaṃ vutte, devahito brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.
4. 大富婆罗门经巴利
4. Mahāsālasuttaṃ
200 在舍卫城。那时,有一位大富婆罗门,形容粗陋,身着粗劣衣袍,来到世尊处。他向世尊行至,互致问候,说了一番亲切、悦意的话语后,便坐在一旁。世尊对坐在一旁的那位大富婆罗门说:“婆罗门,你为何如此粗陋,身着这般粗劣的衣袍?”“乔达摩大师,我有四个儿子。他们与妻子们商议后,把我从家中赶了出来。”“婆罗门,既然如此,你把这些偈颂学去,等到大众齐聚于会堂、儿子们也在场时,便如此诵出——巴利 注疏 2
Sāvatthinidānaṃ . Atha kho aññataro brāhmaṇamahāsālo lūkho lūkhapāvuraṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ brāhmaṇamahāsālaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kinnu tvaṃ, brāhmaṇa, lūkho lūkhapāvuraṇo’’ti? ‘‘Idha me, bho gotama, cattāro puttā. Te maṃ dārehi saṃpuccha gharā nikkhāmentī’’ti. ‘‘Tena hi tvaṃ, brāhmaṇa, imā gāthāyo pariyāpuṇitvā sabhāyaṃ mahājanakāye sannipatite puttesu ca sannisinnesu bhāsassu –
“ 我曾为他们的降生而满怀欢喜,也曾期盼他们安乐富足;
他们跟妻子们商量过后,就像狗驱赶野猪一样把我驱赶。
“ 这些下劣之人,口口声声唤我‘爸爸,爸爸’,实则不仁不义。
他们现作儿子形貌,实为罗刹,待我老迈便将我遗弃。
“ 犹如老朽无用的马,被牵离草料;
那些孩子的父亲,这位年迈者,却在别人家乞食。
“ 对我来说,棍杖的确胜过不听话的儿子们。
它能挡开凶悍的公牛,也能挡开凶狠的狗。
“ 它在黑暗中在前探路,在深水中能觅得立足处。
凭此杖的殊胜之力,失足时亦能重新站稳。”巴利
‘‘Yehi jātehi nandissaṃ, yesañca bhavamicchisaṃ; Te maṃ dārehi saṃpuccha, sāva vārenti sūkaraṃ. ‘‘Asantā kira maṃ jammā, tāta tātāti bhāsare; Rakkhasā puttarūpena, te jahanti vayogataṃ. ‘‘Assova jiṇṇo nibbhogo, khādanā apanīyati; Bālakānaṃ pitā thero, parāgāresu bhikkhati. ‘‘Daṇḍova kira me seyyo, yañce puttā anassavā; Caṇḍampi goṇaṃ vāreti, atho caṇḍampi kukkuraṃ. ‘‘Andhakāre pure hoti, gambhīre gādhamedhati; Daṇḍassa ānubhāvena, khalitvā patitiṭṭhatī’’ti.
那时,那位大富婆罗门在世尊座前学得这些偈颂后,来到会议厅,当大众聚集、儿子们皆在座时,诵出偈颂说:巴利
Atha kho so brāhmaṇamahāsālo bhagavato santike imā gāthāyo pariyāpuṇitvā sabhāyaṃ mahājanakāye sannipatite puttesu ca sannisinnesu abhāsi –
“ 我因他们的降生而欢喜,亦盼望他们安乐度日。
他们跟妻子们商量过后,就像狗驱赶野猪一样把我驱赶。
“ 这些下劣之人,确实称我为‘父亲,父亲’,
化作儿形的罗刹,便如此将衰老者遗弃。
“ 犹如衰老无用之马,被牵离草料;
那些孩子的父亲,这位年迈者,却在别人家乞食。
“ 对我来说,棍杖的确胜过不听话的儿子们。
能御凶牛,亦能御恶犬。
“ 于暗处能为前导,于深处可测浅深。
凭依手杖之力,纵然跌倒,仍能立起。”巴利
‘‘Yehi jātehi nandissaṃ, yesañca bhavamicchisaṃ; Te maṃ dārehi saṃpuccha, sāva vārenti sūkaraṃ. ‘‘Asantā kira maṃ jammā, tāta tātāti bhāsare; Rakkhasā puttarūpena, te jahanti vayogataṃ. ‘‘Assova jiṇṇo nibbhogo, khādanā apanīyati; Bālakānaṃ pitā thero, parāgāresu bhikkhati. ‘‘Daṇḍova kira me seyyo, yañce puttā anassavā; Caṇḍampi goṇaṃ vāreti, atho caṇḍampi kukkuraṃ. ‘‘Andhakāre pure hoti, gambhīre gādhamedhati; Daṇḍassa ānubhāvena, khalitvā patitiṭṭhatī’’ti.
那时,他的儿子们将这位大富婆罗门带回家中,为他沐浴,并各自用一套衣服为他穿上。随后,这位大富婆罗门取了一套衣服,前往世尊那里。到了之后,与世尊互相问候、亲切交谈。互致令人难忘的善语后,他退坐一面。坐定后,大富婆罗门对世尊说:“乔达摩尊者,我们婆罗门有寻求师长酬金的传统,恳请乔达摩尊者接受我供奉的师长酬金。”世尊出于悲悯,纳受了。这时,大富婆罗门对世尊说:“真是殊胜啊,乔达摩尊者!……愿乔达摩尊者接纳我为在家弟子,从今日起,直至命终,我皆皈依。”巴利
Atha kho naṃ brāhmaṇamahāsālaṃ puttā gharaṃ netvā nhāpetvā paccekaṃ dussayugena acchādesuṃ. Atha kho so brāhmaṇamahāsālo ekaṃ dussayugaṃ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho brāhmaṇamahāsālo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mayaṃ, bho gotama, brāhmaṇā nāma ācariyassa ācariyadhanaṃ pariyesāma. Paṭiggaṇhatu me bhavaṃ gotamo ācariyadhana’’nti. Paṭiggahesi bhagavā anukampaṃ upādāya. Atha kho so brāhmaṇamahāsālo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.
5. 慢傲经巴利
5. Mānatthaddhasuttaṃ
201 舍卫城因缘。那时,有一位名为“慢心坚固”的婆罗门住在舍卫城。他既不礼敬母亲,也不礼敬父亲,不礼敬师长,亦不礼敬兄长。其时,世尊正被大众围绕,宣说正法。慢心坚固婆罗门便这样想:“这位沙门乔达摩正被大众围绕说法,我不妨到沙门乔达摩那里去。如果沙门乔达摩与我交谈,我便与他交谈;如果他不与我交谈,我也不与他交谈。”于是,慢心坚固婆罗门来到世尊处,到了之后,便默然立于一旁。世尊并未与他交谈。这时,慢心坚固婆罗门心想:“这位沙门乔达摩什么都不懂。”便想转身离去。世尊以自己的心,了知慢心坚固婆罗门心中的念头后,便以偈颂对他说:巴利 注疏 2
Sāvatthinidānaṃ . Tena kho pana samayena mānatthaddho nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṃ paṭivasati. So neva mātaraṃ abhivādeti, na pitaraṃ abhivādeti, na ācariyaṃ abhivādeti, na jeṭṭhabhātaraṃ abhivādeti. Tena kho pana samayena bhagavā mahatiyā parisāya parivuto dhammaṃ deseti. Atha kho mānatthaddhassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho samaṇo gotamo mahatiyā parisāya parivuto dhammaṃ deseti. Yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ. Sace maṃ samaṇo gotamo ālapissati, ahampi taṃ ālapissāmi. No ce maṃ samaṇo gotamo ālapissati, ahampi nālapissāmī’’ti. Atha kho mānatthaddho brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tuṇhībhūto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Atha kho bhagavā taṃ nālapi. Atha kho mānatthaddho brāhmaṇo – ‘nāyaṃ samaṇo gotamo kiñci jānātī’ti tatova puna nivattitukāmo ahosi. Atha kho bhagavā mānatthaddhassa brāhmaṇassa cetasā cetoparivitakkamaññāya mānatthaddhaṃ brāhmaṇaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
“ 婆罗门,你若是在这里为自身谋求利益,怀持慢心并非善事,
你为了何种目的而来,便应专注于成就那件事。”巴利
‘‘Na mānaṃ brāhmaṇa sādhu, atthikassīdha brāhmaṇa; Yena atthena āgacchi, tamevamanubrūhaye’’ti.
那时,慢心坚固婆罗门心想:“沙门乔达摩已知道我的心意。”他便就地以头触世尊的双足,用口亲吻世尊的双足,用手抚摩,并报上自己的名字:“我是慢心坚固,乔达摩尊者!我是慢心坚固,乔达摩尊者!” 此时,在场的会众心中生起极大的惊奇:“啊,真是稀有!啊,真是不可思议!这位慢心坚固婆罗门,从来不对母亲行礼,不对父亲行礼,不对师长行礼,不对兄长行礼,现在竟然对沙门乔达摩行如此最极致的恭敬。” 这时,世尊对慢心坚固婆罗门说:“好了,婆罗门,起来吧,坐到自己的座位上。你对我已生起了净信。” 于是,慢心坚固婆罗门坐到自己的座位上,以偈颂对世尊说:巴利
Atha kho mānatthaddho brāhmaṇo – ‘‘cittaṃ me samaṇo gotamo jānātī’’ti tattheva bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati pāṇīhi ca parisambāhati, nāmañca sāveti – ‘‘mānatthaddhāhaṃ, bho gotama, mānatthaddhāhaṃ, bho gotamā’’ti. Atha kho sā parisā abbhutacittajātā ahosi – ‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho! Ayañhi mānatthaddho brāhmaṇo neva mātaraṃ abhivādeti, na pitaraṃ abhivādeti, na ācariyaṃ abhivādeti, na jeṭṭhabhātaraṃ abhivādeti; atha ca pana samaṇe gotame evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ karotī’ti. Atha kho bhagavā mānatthaddhaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘alaṃ, brāhmaṇa , uṭṭhehi, sake āsane nisīda. Yato te mayi cittaṃ pasanna’’nti. Atha kho mānatthaddho brāhmaṇo sake āsane nisīditvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
“ 对谁不应生慢?对谁应具恭敬?
应恭敬谁?应善供养谁?”
“ 于母、于父,于最长之兄长,
老师居第四位——
于这些人,不应生起傲慢;
对他们,他应心怀敬意;
对他们,他应予以尊重;
对他们,应作如法的至诚供养。
“ 阿拉汉们已得清凉,应作已办,无漏;
降伏慢心、不再顽固,他礼敬这些无上尊者们。”巴利
‘‘Kesu na mānaṃ kayirātha, kesu cassa sagāravo; Kyassa apacitā assu, kyassu sādhu supūjitā’’ti. ‘‘Mātari pitari cāpi, atho jeṭṭhamhi bhātari; Ācariye catutthamhi, Tesu na mānaṃ kayirātha; Tesu assa sagāravo, Tyassa apacitā assu; Tyassu sādhu supūjitā. ‘‘Arahante sītībhūte, katakicce anāsave; Nihacca mānaṃ athaddho, te namasse anuttare’’ti.
听了这话,慢心坚固的婆罗门对世尊说:“真是殊胜啊,乔达摩尊者!……请乔达摩尊者接受我为近事男,从今日起,尽形寿皈依。”巴利
Evaṃ vutte, mānatthaddho brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.
6. 好诤论者经巴利
6. Paccanīkasuttaṃ
202 舍卫城缘起。那时,有一位名为好诤论者的婆罗门住在舍卫城。其时,这位好诤论者婆罗门心中思惟:“我何不去见沙门乔达摩?无论沙门乔达摩说什么,我都反其道而行。”当时,世尊正在露地经行。于是,好诤论者婆罗门来到世尊处,近前对正在经行的世尊这样说:“沙门,请说法吧!”巴利 注疏 2
Sāvatthinidānaṃ . Tena kho pana samayena paccanīkasāto nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṃ paṭivasati. Atha kho paccanīkasātassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘‘yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ. Yaṃ yadeva samaṇo gotamo bhāsissati taṃ tadevassāhaṃ paccanīkāssa’’nti . Tena kho pana samayena bhagavā abbhokāse caṅkamati. Atha kho paccanīkasāto brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ caṅkamantaṃ etadavoca – ‘bhaṇa samaṇadhamma’nti.
“ 好诤论者不能轻易理解善说;
心被染污、充满敌意之人。
“ 若能调伏敌意,荡除内心不悦,
舍弃嫌恶、瞋怒、憎恨,即能了知善说。”巴利
‘‘Na paccanīkasātena, suvijānaṃ subhāsitaṃ; Upakkiliṭṭhacittena, sārambhabahulena ca. ‘‘Yo ca vineyya sārambhaṃ, appasādañca cetaso; Āghātaṃ paṭinissajja, sa ve jaññā subhāsita’’nti.
听了这番话,生性对抗的婆罗门对世尊说:“真是殊胜啊,乔达摩尊者!真是殊胜啊,乔达摩尊者!……请乔达摩尊者接受我为近事男,从今日起,直至此生终了,我都皈依。”巴利
Evaṃ vutte, paccanīkasāto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.
7. 造屋者经巴利
7. Navakammikasuttaṃ
203 一时,世尊住于憍萨罗国中的一处林野。那时,造屋者巴拉德瓦迦婆罗门正在那片林野中监工。造屋者巴拉德瓦迦婆罗门看见世尊盘腿端坐在一棵沙罗树下,身体挺直,正念现前。见后,他心想:“我在这林野中监工,甚感快乐。这位沙门乔达摩在做什么,也这般快乐呢?”于是,造屋者巴拉德瓦迦婆罗门来到世尊跟前,以偈颂问道:巴利 注疏 2
Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe . Tena kho pana samayena navakammikabhāradvājo brāhmaṇo tasmiṃ vanasaṇḍe kammantaṃ kārāpeti. Addasā kho navakammikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ aññatarasmiṃ sālarukkhamūle nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Disvānassa etadahosi – ‘‘ahaṃ kho imasmiṃ vanasaṇḍe kammantaṃ kārāpento ramāmi. Ayaṃ samaṇo gotamo kiṃ kārāpento ramatī’’ti? Atha kho navakammikabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
“ 比丘,你在娑罗林中做些什么活计?”
乔达摩,你独自在林野中,如何寻得喜悦?
“ 我在林中,已无事可为;
我的爱欲之林已连根斩断,已然枯萎;
我于林中,既无爱欲的缠缚,亦无烦恼之箭刺,
我独享欢愉,舍离了不乐。”巴利
‘‘Ke nu kammantā karīyanti, bhikkhu sālavane tava; Yadekako araññasmiṃ, ratiṃ vindati gotamo’’ti. ‘‘Na me vanasmiṃ karaṇīyamatthi, Ucchinnamūlaṃ me vanaṃ visūkaṃ; Svāhaṃ vane nibbanatho visallo, Eko rame aratiṃ vippahāyā’’ti.
听世尊这样说后,负责营建的婆罗门巴拉德瓦迦对世尊说:“真是殊胜啊,乔达摩尊者!……从今日起尽形寿皈依,愿乔达摩尊者摄受我为近事男。”巴利
Evaṃ vutte, navakammikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.
8. 拾薪经巴利
8. Kaṭṭhahārasuttaṃ
204 一时,世尊住于憍萨罗国的一处林野间。那时,巴拉德瓦迦族的婆罗门有许多学生,是一群拾柴的青年,来到那片林野。到后,他们看见世尊在那片林野中结跏趺坐,身体挺直,安住正念于面前。见后,他们便前往巴拉德瓦迦族婆罗门处,到了之后,对巴拉德瓦迦族婆罗门这样说:“尊者,您应当知道!在某处林野中,有一位沙门正结跏趺坐,身体挺直,安住正念于面前。”于是,巴拉德瓦迦族婆罗门便与那些青年一同前往那片林野。他看见世尊在那片林野中结跏趺坐,身体挺直,安住正念于面前。见后,他来到世尊处,以偈颂对世尊说:巴利 注疏 2
Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena aññatarassa bhāradvājagottassa brāhmaṇassa sambahulā antevāsikā kaṭṭhahārakā māṇavakā yena vanasaṇḍo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā addasaṃsu bhagavantaṃ tasmiṃ vanasaṇḍe nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Disvāna yena bhāradvājagotto brāhmaṇo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhāradvājagottaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ – ‘‘yagghe, bhavaṃ jāneyyāsi! Asukasmiṃ vanasaṇḍe samaṇo nisinno pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā’’. Atha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo tehi māṇavakehi saddhiṃ yena so vanasaṇḍo tenupasaṅkami. Addasā kho bhagavantaṃ tasmiṃ vanasaṇḍe nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
“ 在那幽深可怖、险象环生的森林中,
你进入这空旷无人、寂静幽深的森林;
你却安住不动,威仪端严,
比丘,你禅修之姿实在端严妙好。
“ 那里没有歌声,也没有乐声,
一位牟尼独自栖居林野。
这在我看来,真是奇妙,
您独自一人,满怀喜悦地安住于林中。
“ 我心想,你所希求的,是与世界之主共住吧。
希求那无上的天界。
您为何栖身于这无人林野?
您在此修习苦行,是为了证得梵的境界吗?”
“ 于种种界,常怀种种疑惑与爱乐──
于种种界,常怀种种执取与爱乐──
这些以无明为根所生的渴爱与贪求,
我已将这一切连根拔除。
“ 这样的我,无有疑惑,不依止,不趋就。
于一切法,我得清净见。
我已证得无上安稳的正觉,
婆罗门,我在独处中无畏地禅修。”巴利
‘‘Gambhīrarūpe bahubherave vane, Suññaṃ araññaṃ vijanaṃ vigāhiya; Aniñjamānena ṭhitena vaggunā, Sucārurūpaṃ vata bhikkhu jhāyasi. ‘‘Na yattha gītaṃ napi yattha vāditaṃ, Eko araññe vanavassito muni; Accherarūpaṃ paṭibhāti maṃ idaṃ, Yadekako pītimano vane vase. ‘‘Maññāmahaṃ lokādhipatisahabyataṃ, Ākaṅkhamāno tidivaṃ anuttaraṃ; Kasmā bhavaṃ vijanamaraññamassito, Tapo idha kubbasi brahmapattiyā’’ti. ‘‘Yā kāci kaṅkhā abhinandanā vā, Anekadhātūsu puthū sadāsitā; Aññāṇamūlappabhavā pajappitā, Sabbā mayā byantikatā samūlikā. ‘‘Svāhaṃ akaṅkho asito anūpayo, Sabbesu dhammesu visuddhadassano; Pappuyya sambodhimanuttaraṃ sivaṃ, Jhāyāmahaṃ brahma raho visārado’’ti.
听了这话,婆罗门巴拉德瓦迦对世尊说:“真是殊胜啊,乔达摩尊者!真是殊胜啊,乔达摩尊者!乔达摩尊者,就好像有人把倒下的扶起来,把隐藏的揭开,为迷路的人指明道路,或者在黑暗中举灯,让有眼者得以见色;同样,乔达摩尊者以种种方式阐明了法。我皈依乔达摩尊者、法与比丘僧团。我愿在乔达摩尊者座下出家,受具足戒。”巴利
Evaṃ vutte, bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evameva bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti.
9. 奉养母亲经巴利
9. Mātuposakasuttaṃ
205 这是发生在舍卫城的。
那时,一位奉养母亲的婆罗门前来拜见世尊。到后,与世尊互相问候,互道亲切的、可忆念的话语后,他在一旁坐下。坐于一旁后,这位婆罗门对世尊说:
“乔达摩尊者,我以如法的方式寻求食物,并以如法所得奉养父母。我这样做,是否尽到了责任?”
“确实如此,婆罗门!你这样做,就是尽责之人。婆罗门,任何人若以如法的方式寻求食物,并以如法所得奉养父母,便能生起众多福德。”巴利 注疏 2
Sāvatthinidānaṃ. Atha kho mātuposako brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mātuposako brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahañhi, bho gotama, dhammena bhikkhaṃ pariyesāmi, dhammena bhikkhaṃ pariyesitvā mātāpitaro posemi. Kaccāhaṃ, bho gotama, evaṃkārī kiccakārī homī’’ti? ‘‘Taggha tvaṃ, brāhmaṇa, evaṃkārī kiccakārī hosi. Yo kho, brāhmaṇa, dhammena bhikkhaṃ pariyesati, dhammena bhikkhaṃ pariyesitvā mātāpitaro poseti, bahuṃ so puññaṃ pasavatī’’ti.
“ 若人能依法奉养母亲或父亲,
因如此奉养父母,智者
于此世间即为人所称叹,命终之后在天界欢喜。”巴利
‘‘Yo mātaraṃ pitaraṃ vā, macco dhammena posati; Tāya naṃ pāricariyāya, mātāpitūsu paṇḍitā; Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatī’’ti.
听了这话,孝养母亲的婆罗门对世尊这样说:“真是殊胜啊,乔达摩尊者!真是殊胜啊,乔达摩尊者!……请乔达摩尊者接纳我为近事男,从今日起,尽形寿皈依!”巴利
Evaṃ vutte, mātuposako brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.
10. 乞食经巴利
10. Bhikkhakasuttaṃ
206 舍卫城缘起。那时,乞食婆罗门来到世尊面前。彼此问候、亲切寒暄之后,便坐在一旁。坐定后,乞食婆罗门对世尊这样说:“乔达摩尊者,我也是乞食者,您也是乞食者。我们之间有什么差别呢?”巴利 注疏 2
Sāvatthinidānaṃ. Atha kho bhikkhako brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho bhikkhako brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bho gotama, bhikkhako, bhavampi bhikkhako, idha no kiṃ nānākaraṇa’’nti?
“ 并非仅仅因为向他人乞食,便可称为乞食者。
接受了不正之法,并不因此就是比丘。
“ 他于此舍断福德与罪恶,过着清净梵行,
了知世间而游行,他才堪称为比丘。”巴利
‘‘Na tena bhikkhako hoti, yāvatā bhikkhate pare; Vissaṃ dhammaṃ samādāya, bhikkhu hoti na tāvatā. ‘‘Yodha puññañca pāpañca, bāhitvā brahmacariyaṃ; Saṅkhāya loke carati, sa ve bhikkhūti vuccatī’’ti.
听了这话,乞食婆罗门对世尊说:“真是殊胜啊,乔达摩尊者!真是殊胜啊,乔达摩尊者!……请乔达摩尊者纳我为近事男,从今日起,尽形寿皈依!”巴利
Evaṃ vutte, bhikkhako brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.
11. 伤歌逻经巴利
11. Saṅgāravasuttaṃ
207 舍卫城因缘。那时,有一位名叫伤歌逻的婆罗门住在舍卫城,他信奉水能清净,认为通过水便能获得净化,日夜精勤于入水沐浴。那时,尊者阿难于午前时分着衣持钵,进入舍卫城托钵。在舍卫城托钵乞食后,用过斋饭,托钵归来,便前往世尊那里。到达后,向世尊行礼,坐在一旁。坐在一旁的尊者阿难对世尊说:“尊者,这里有一位名叫伤歌逻的婆罗门住在舍卫城,信奉水能清净,认为通过水便能获得净化,日夜精勤于入水沐浴。善哉,尊者!惟愿世尊出于哀悯,前往伤歌逻婆罗门的住处。”世尊默然同意。巴利 注疏 2
Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena saṅgāravo nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṃ paṭivasati udakasuddhiko, udakena parisuddhiṃ pacceti, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharati. Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha, bhante, saṅgāravo nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṃ paṭivasati udakasuddhiko , udakena suddhiṃ pacceti, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharati. Sādhu, bhante, bhagavā yena saṅgāravassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.
世尊于清晨时分,着下衣,持钵与上衣,前往伤歌逻婆罗门的住处;到达后,在已铺好的座位上坐下。那时,伤歌逻婆罗门来到世尊跟前,与世尊互相问候。互致亲切欢喜、令人忆念的交谈后,他坐在一旁。世尊对坐在一旁的伤歌逻婆罗门说:“婆罗门,听说你崇尚以水为净,相信水能净化,早晚勤于入水沐浴,是这样吗?”“是的,乔达摩大师。”“婆罗门,你是见到了什么利益,而崇尚以水为净,相信水能净化,早晚勤于入水沐浴呢?”“乔达摩大师,我白天所造的恶业,晚间沐浴时冲去;夜晚所造的恶业,清晨沐浴时冲去。乔达摩大师,我见到这样的利益,所以崇尚以水为净,相信水能净化,早晚勤行沐浴。”巴利
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena saṅgāravassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami ; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho saṅgāravo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho saṅgāravaṃ brāhmaṇaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, brāhmaṇa, udakasuddhiko, udakena suddhiṃ paccesi, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharasī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho gotama’’. ‘‘Kiṃ pana tvaṃ, brāhmaṇa, atthavasaṃ sampassamāno udakasuddhiko, udakasuddhiṃ paccesi, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharasī’’ti? ‘‘Idha me, bho gotama , yaṃ divā pāpakammaṃ kataṃ hoti, taṃ sāyaṃ nhānena pavāhemi, yaṃ rattiṃ pāpakammaṃ kataṃ hoti taṃ pātaṃ nhānena pavāhemi. Imaṃ khvāhaṃ, bho gotama, atthavasaṃ sampassamāno udakasuddhiko, udakena suddhiṃ paccemi, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharāmī’’ti.
“ 婆罗门,法为湖,戒为渡口;
它澄净无浊,为善士所称扬;
在那里,通达智慧者沐浴其中,
他们犹如身不沾水,渡至彼岸。”巴利
‘‘Dhammo rahado brāhmaṇa sīlatittho, Anāvilo sabbhi sataṃ pasattho; Yattha have vedaguno sinātā, Anallagattāva taranti pāra’’nti.
如此说已,伤歌逻婆罗门对世尊这样说:“真是殊胜啊,乔达摩尊者!真是殊胜啊,乔达摩尊者!……愿乔达摩尊者纳受我为近事男,从今日起,尽形寿皈依。”巴利
Evaṃ vutte, saṅgāravo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.
12. 麻布经巴利
12. Khomadussasuttaṃ
208 如是我闻:一时,世尊住在释迦族中一个名为寇玛杜萨的释迦族城镇。那时,世尊于午前穿好下衣,持钵与衣,进入寇玛杜萨城镇行乞。其时,寇玛杜萨的婆罗门和居士们正因某事聚集在会堂,天空飘着零星细雨。于是,世尊便前往那处会堂。寇玛杜萨的婆罗门和居士们远远望见世尊走来,见后便说:“这些秃头沙门算得了什么,他们哪里懂得集会之事?”于是,世尊以偈颂对寇玛杜萨的婆罗门和居士们说道:巴利 注疏 2
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati khomadussaṃ nāmaṃ sakyānaṃ nigamo. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya khomadussaṃ nigamaṃ piṇḍāya pāvisi. Tena kho pana samayena khomadussakā brāhmaṇagahapatikā sabhāyaṃ sannipatitā honti kenacideva karaṇīyena, devo ca ekamekaṃ phusāyati. Atha kho bhagavā yena sā sabhā tenupasaṅkami. Addasaṃsu khomadussakā brāhmaṇagahapatikā bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna etadavocuṃ – ‘‘ke ca muṇḍakā samaṇakā, ke ca sabhādhammaṃ jānissantī’’ti? Atha kho bhagavā khomadussake brāhmaṇagahapatike gāthāya ajjhabhāsi –
“ 没有圣者在其中,便不是集会;
善人并非那些不宣说正法者;
已断除贪、嗔、痴,
宣说正法者,方为善人。”巴利
‘‘Nesā sabhā yattha na santi santo, Santo na te ye na vadanti dhammaṃ; Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ, Dhammaṃ vadantā ca bhavanti santo’’ti.
如此说时,寇玛杜萨的婆罗门在家众对世尊说:“真是殊胜啊,乔达摩尊者!真是殊胜啊,乔达摩尊者!乔达摩尊者,就好像有人把倒下的扶起来,把隐藏的揭开,为迷路的人指明道路,在黑暗中举起油灯,让有眼者能看见诸色——同样地,乔达摩尊者以种种方式阐明了法。我们皈依乔达摩尊者、法及比丘僧团。愿乔达摩尊者纳受我们为在家弟子,从今日起直至命终,我们已作皈依。”巴利
Evaṃ vutte, khomadussakā brāhmaṇagahapatikā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama; seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti, evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Ete mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsake no bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṃ gate’’ti.
耕田者、优陀耶、提婆希多、某位大富长者;
慢坚(经)、敌对者(经),及营建者、拾薪(经)。
养母者、乞食者,以及伤歌逻与寇玛杜萨两位婆罗门——总计十二位。巴利
Kasi udayo devahito, aññataramahāsālaṃ; Mānathaddhaṃ paccanīkaṃ, navakammikakaṭṭhahāraṃ; Mātuposakaṃ bhikkhako, saṅgāravo ca khomadussena dvādasāti.
━━ 归纳讲解,仅供参考 ━━
这组在讲什么 这一相应是佛陀与当时社会地位最高的婆罗门阶层之间一系列精彩的“交锋”。它收录了佛陀度化多位名为巴拉德瓦迦的婆罗门的故事,核心议题是否定“血统决定神圣”的种姓观念。通过偈颂问答,佛陀将“婆罗门”一词从社会阶级重新定义为通过戒、定、慧真正净化自心、断除烦恼的圣者。
核心法义(白话) 这一组的核心就是重新定义什么是真正的“婆罗门”。佛陀完全否定了当时婆罗门教“天生高贵,靠祭祀、诵咒得清净”的观念,指出真正的圣者在于内心的净化,而非血统或仪式。
→ 拆开看:佛陀在这里做的是“名实相符”的检验。一个名为“不害”的人,只有其身体、语言和意念都真正做到不伤害他人,才算名副其实。这是对一切徒有虚名的身份标签的彻底解构。
同时,佛陀教导了最有效的反击辱骂的方式——不接受。这是极为高明的心理战术。
→ 拆开看:佛陀将对方的辱骂比喻成送不出去的礼物。只要你内心不接受、不对号入座,对方的瞋怒和恶言最终只会留在他自己身上,反噬他自己。这不是忍气吞声,而是一种极具力量的“非暴力不合作”。
→ 要旨 : 清净不靠祭祀火神,而靠点燃内在的正念、戒德与智慧之火。战胜愤怒的不是等量的愤怒,而是正念与平静。
关键术语锚 Pali 中文(经文用名) 为何易错 Brāhmaṇa 婆罗门 **本组核心词**。世俗义指四种姓中的祭司阶层;佛法中佛陀将其重新定义为“应作已作、不受后有”的阿拉汉圣者。混淆两种定义,则完全看不懂本组。 Parikkhāra 供养/资具 此处指婆罗门供奉火神的酥油、粥等祭品。佛陀拒绝接受以“偈颂”换来的食物,区分了佛法僧团正命的乞食与外道以咒求供的行径。 Vijjācaraṇa-sampanna 明行足 婆罗门认为“三明”指通晓三部吠陀经,佛陀则解构为“知宿命、见天眼、漏尽通”三种真实智慧,并加上戒律圆满的“行”,才算真正的具足。 Kodha 瞋/愤怒 本组多经的核心烦恼。它被描述为“根有毒,其味甘美”的非法品,杀掉它(断除它)才能获得真正的安乐。 Gāthābhigītaṃ 以偈颂所得 指通过吟诵偈颂来换取食物。佛陀明确拒绝这种做法,认为这是不如法的邪命,显示了佛门对于获取物质的严肃界限。
代表经(本组重点) 1. 《辱骂经》(Akkosasuttaṃ) — 最为经典。佛陀以“礼物不接受归谁”的比喻,教会我们如何处理他人的愤怒与攻击,是关于情绪管理的绝佳教材。
2. 《孙德利咖经》(Sundarikasuttaṃ) — 极具戏剧性。佛陀拒绝食用供奉火神的祭品,祭品投入水中竟水火齐鸣,直观展现了佛法正见的“火力”远超有相之火。
3. 《结发经》(Jaṭāsuttaṃ) — 直指核心。以“解开内外缠结”为喻,正面回答了如何通过戒、定、慧和明辨,解脱一切烦恼系缚。
4. 《火祀经》(Aggikasuttaṃ) — 转变关键。佛陀将自己描述为“唯燃内在之光”的婆罗门,将外在的火祭仪式完全内化,教导了什么才是值得供养的福田。
5. 《桑喀拉瓦经》(Saṅgāravasuttaṃ) — 总结升华。直接讨论何为“清净”,指出无论任何种姓,只要精勤努力,净化自心,都能达到最上清净,彻底打破种姓偏见。