11. 帝释相应
11. Sakkasaṃyuttaṃ
全书 326 段
247如是我闻:一时,世尊住在舍卫城(Sāvatthī)祇树给孤独园。在那里,世尊称呼诸比丘:“诸比丘。”那些比丘回答世尊:“尊者。”世尊如是说:
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
“诸比丘,过去久远之时,阿修罗向诸天神发起了进攻。那时,诸比丘,帝释天神对苏维拉天子说道:‘苏维拉吾子,这些阿修罗正在进攻诸天神。去吧,吾子苏维拉,前去迎战阿修罗。’诸比丘,苏维拉天子回答帝释天神:‘遵命,尊者。’之后,却陷于放逸之中。第二次,诸比丘,帝释天神又对苏维拉天子说道:‘苏维拉吾子,这些阿修罗正在进攻诸天神。去吧,吾子苏维拉,前去迎战阿修罗。’诸比丘,苏维拉天子回答帝释天神:‘遵命,尊者。’之后,却再一次陷于放逸。第三次,诸比丘,帝释天神再次对苏维拉天子说道:‘苏维拉吾子,这些阿修罗正在进攻诸天神。去吧,吾子苏维拉,前去迎战阿修罗。’诸比丘,苏维拉天子回答帝释天神:‘遵命,尊者。’之后,依然陷于放逸之中。那时,诸比丘,帝释天神便以偈颂对苏维拉天子说道:”
‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, asurā deve abhiyaṃsu. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṃ devaputtaṃ āmantesi – ‘ete, tāta suvīra, asurā deve abhiyanti. Gaccha, tāta suvīra, asure paccuyyāhī’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, suvīro devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā pamādaṃ āpādesi . Dutiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṃ devaputtaṃ āmantesi – ‘ete, tāta suvīra, asurā deve abhiyanti. Gaccha, tāta suvīra, asure paccuyyāhī’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, suvīro devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā dutiyampi pamādaṃ āpādesi. Tatiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṃ devaputtaṃ āmantesi – ‘ete, tāta suvīra, asurā deve abhiyanti. Gaccha, tāta suvīra, asure paccuyyāhī’ti . ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, suvīro devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā tatiyampi pamādaṃ āpādesi. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṃ devaputtaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
“不奋起、不精勤,却能在那里得享安乐,
苏维拉,你去到那里,也将我带到那里去吧。”
“懈怠之人不奋起,亦不尽其应作之事,
帝释天神,请赐予我那个能圆满一切欲乐的恩惠!”
“懒惰而不精勤的人,在哪里能常享究竟的安乐?
苏维拉,你去那里,也把我带去那里吧。”
“帝释天神,天中至尊,愿我们得到那不必劳作便能享有的快乐。
那无忧无恼的境界,帝释天神啊,请以此作为愿望赐予我吧。”
“若真有任何人,能不劳而活于某处——
那正是通往涅槃之道,苏维拉,你当取道彼处;
也请将我一并带到那里吧。”
‘‘Anuṭṭhahaṃ avāyāmaṃ, sukhaṃ yatrādhigacchati; Suvīra tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’’ti. ‘‘Alasvassa anuṭṭhātā, na ca kiccāni kāraye; Sabbakāmasamiddhassa, taṃ me sakka varaṃ disā’’ti. ‘‘Yatthālaso anuṭṭhātā, accantaṃ sukhamedhati; Suvīra tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’’ti. ‘‘Akammunā devaseṭṭha, sakka vindemu yaṃ sukhaṃ; Asokaṃ anupāyāsaṃ, taṃ me sakka varaṃ disā’’ti. ‘‘Sace atthi akammena, koci kvaci na jīvati; Nibbānassa hi so maggo, suvīra tattha gacchāhi; Mañca tattheva pāpayā’’ti.
“诸比丘,你们且看——帝释天神尚且受用自身福德果报,统领三十三天,为王统治,却仍称叹忍辱与柔和。诸比丘,于此处,你们既已在如此善说的法与律中出家,理当安忍柔和,如此方为庄严。”
‘‘So hi nāma, bhikkhave, sakko devānamindo sakaṃ puññaphalaṃ upajīvamāno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kārento khantisoraccassa vaṇṇavādī bhavissati. Idha kho taṃ, bhikkhave, sobhetha yaṃ tumhe evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā khamā ca bhaveyyātha soratā cā’’ti.
248一时,世尊在舍卫城。世尊告诸比丘曰:“诸比丘!”比丘们应答:“尊者!”世尊如是说:
Sāvatthiyaṃ. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
“诸比丘,往昔,阿修罗兴兵向诸天神进犯。那时,天帝释告苏西玛(Susīma)天子说:‘苏西玛吾儿,阿修罗正向诸天神进犯。去吧,苏西玛吾儿,前去迎战阿修罗。’苏西玛天子应诺:‘是,尊者。’随后却陷于放逸。诸比丘,第二次,天帝释又告苏西玛天子说:‘苏西玛吾儿,阿修罗正向诸天神进犯。去吧,苏西玛吾儿,前去迎战阿修罗。’苏西玛天子应诺:‘是,尊者。’再次陷于放逸。诸比丘,第三次,天帝释再告苏西玛天子说:‘苏西玛吾儿,阿修罗正向诸天神进犯。去吧,苏西玛吾儿,前去迎战阿修罗。’苏西玛天子应诺:‘是,尊者。’依旧陷于放逸。诸比丘,于是天帝释以偈颂对苏西玛天子说:”
‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, asurā deve abhiyaṃsu. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṃ devaputtaṃ āmantesi – ‘ete, tāta susīma, asurā deve abhiyanti. Gaccha, tāta susīma, asure paccuyyāhī’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, susīmo devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā pamādaṃ āpādesi. Dutiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṃ devaputtaṃ āmantesi…pe… dutiyampi pamādaṃ āpādesi. Tatiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṃ devaputtaṃ āmantesi…pe… tatiyampi pamādaṃ āpādesi. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṃ devaputtaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
“不奋进、不精勤,却能在那里获得快乐;
苏西玛,你到那里去,把我也带到那里。”
“懒惰而不奋起,又不做该做的事,
一切欲乐都具足,帝释天神,请赐给我这个恩惠。”
“在哪里,懒惰而不奋起的人能获得究竟的快乐,
苏西玛,你到那里去,把我也带到那里。”
“帝释天神,天中至尊,我们不劳而能获得的那种安乐,
“无忧、无恼——帝释天神,请惠赐我这个恩惠吧。”
“如果哪里真有不劳作而能活命的情形,
苏西玛,那正是通往涅槃之道,你便往那里去吧;
那你也把我带去那里吧。”
‘‘Anuṭṭhahaṃ avāyāmaṃ, sukhaṃ yatrādhigacchati; Susīma tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’’ti. ‘‘Alasvassa anuṭṭhātā, na ca kiccāni kāraye; Sabbakāmasamiddhassa, taṃ me sakka varaṃ disā’’ti. ‘‘Yatthālaso anuṭṭhātā, accantaṃ sukhamedhati; Susīma tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’’ti. ‘‘Akammunā devaseṭṭha, sakka vindemu yaṃ sukhaṃ; Asokaṃ anupāyāsaṃ, taṃ me sakka varaṃ disā’’ti. ‘‘Sace atthi akammena, koci kvaci na jīvati; Nibbānassa hi so maggo, susīma tattha gacchāhi; Mañca tattheva pāpayā’’ti.
“诸比丘,那位帝释天王,依着自己的福德果报而享有三十三天的自在与统治权,尚且成为精进与勤奋的赞叹者。诸比丘,你们在如此善说的法与律中出家,于此应当奋起、努力、精勤;为证所未得的、达所未证的、作证所未作证的,这才恰如其分。”
‘‘So hi nāma, bhikkhave, sakko devānamindo sakaṃ puññaphalaṃ upajīvamāno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kārento uṭṭhānavīriyassa vaṇṇavādī bhavissati. Idha kho taṃ, bhikkhave, sobhetha, yaṃ tumhe evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā uṭṭhaheyyātha ghaṭeyyātha vāyameyyātha appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāyā’’ti.
3. 幢顶经
3. Dhajaggasuttaṃ
249在舍卫城。那时,世尊对比丘们说:“比丘们!”
“尊者!”那些比丘回应世尊。世尊这样说:
Sāvatthiyaṃ . Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti . ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
“诸比丘,往昔,天神与阿修罗之间曾爆发一场大战。那时,诸比丘,天帝释对三十三天众说:
‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi –
诸贤,若临阵诸天神心生恐惧、战栗或身毛竖立,当于是时仰望我幢顶。由仰望我幢顶故,所生起的任何恐惧、战栗或身毛竖立,皆得消除。
‘Sace, mārisā, devānaṃ saṅgāmagatānaṃ uppajjeyya bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, mameva tasmiṃ samaye dhajaggaṃ ullokeyyātha. Mamañhi vo dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati’.
若不仰望我幢顶,则仰望生主天王幢顶。由仰望生主天王幢顶故,所生起的任何恐惧、战栗或身毛竖立,皆得消除。
‘No ce me dhajaggaṃ ullokeyyātha, atha pajāpatissa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha. Pajāpatissa hi vo devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati’.
若不仰望生主(造物主)天王幢顶,则仰望婆楼那(Varuṇa)天王幢顶。由仰望婆楼那天王幢顶故,所生起的任何恐惧、战栗或身毛竖立,皆得消除。
‘No ce pajāpatissa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha, atha varuṇassa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha. Varuṇassa hi vo devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati’.
若不仰望婆楼那天王的幢顶,便仰望伊沙那天王的幢顶。你们仰望伊沙那天王的幢顶时,所生起的恐惧、战栗或身毛竖立便会消失。
‘No ce varuṇassa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha, atha īsānassa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha. Īsānassa hi vo devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissatī’’’ti.
“然而,诸比丘,当仰望帝释天王、生主天王、婆楼那天王或伊沙那天王的幢顶时,所生起的恐惧、战栗或身毛竖立,或许会消失,或许不会。
‘‘Taṃ kho pana, bhikkhave, sakkassa vā devānamindassa dhajaggaṃ ullokayataṃ, pajāpatissa vā devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ, varuṇassa vā devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ, īsānassa vā devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyethāpi nopi pahīyetha .
“这是什么缘故呢?诸比丘,因为帝释天神未离贪、未离嗔、未离痴,他畏怯、战栗、惊惶,遇事便逃。
‘‘Taṃ kissa hetu? Sakko hi, bhikkhave, devānamindo avītarāgo avītadoso avītamoho bhīru chambhī utrāsī palāyīti.
“然而,比丘们,我这样说:‘你们若到林野、树下或空寂之处,生起怖畏、恐惧或汗毛竖立,那时便应当忆念我:“彼世尊是阿拉汉、正自觉者、明行足、善逝、世间解、无上士调御丈夫、天人师、佛陀、世尊。”比丘们,当你们忆念我时,无论生起什么怖畏、恐惧或汗毛竖立,都将被舍断。’”
‘‘Ahañca kho, bhikkhave, evaṃ vadāmi – ‘sace tumhākaṃ, bhikkhave, araññagatānaṃ vā rukkhamūlagatānaṃ vā suññāgāragatānaṃ vā uppajjeyya bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, mameva tasmiṃ samaye anussareyyātha – itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Mamañhi vo, bhikkhave, anussarataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati.
“如果你们未能忆念我,就忆念法:‘世尊所善说的法,是现见的、不待时的、来见可证的、导向涅槃的、智者各自内证的。’比丘们,当你们忆念法时,无论生起什么怖畏、恐惧或汗毛竖立,都将被舍断。”
‘‘No ce maṃ anussareyyātha, atha dhammaṃ anussareyyātha – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Dhammañhi vo, bhikkhave, anussarataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati.
“如果你们未能忆念法,就忆念僧:‘世尊的声闻僧团是善行道者,世尊的声闻僧团是正直行道者,世尊的声闻僧团是如理行道者,世尊的声闻僧团是正当行道者,也就是四双八辈,这就是世尊的声闻僧团,是应供养、应款待、应布施、应合掌礼敬的,是世间无上的福田。’比丘们,当你们忆念僧时,无论生起什么怖畏、恐惧或汗毛竖立,都将被舍断。”
‘‘No ce dhammaṃ anussareyyātha, atha saṅghaṃ anussareyyātha – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho, āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti. Saṅghañhi vo, bhikkhave, anussarataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati.
“那是什么原因呢?诸比丘,因为如来、阿拉汉、正自觉者,已离贪、离嗔、离痴,无所畏惧,毫不胆怯,从不惊惶,绝不退逃。”这是世尊所说。善逝如此说后,导师又接着说道——
‘‘Taṃ kissa hetu? Tathāgato hi, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho vītarāgo vītadoso vītamoho abhīru acchambhī anutrāsī apalāyī’’ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
“在林中、树下,或在空寂之处内,诸比丘,
你们应当忆念正自觉者,便不会有恐惧。
“如果你们不忆念佛——那位世间最上者、人中最胜者;
那就忆念法——那导向出离、善巧开演的教法。
“如果你们不忆念法——那导向出离、善巧开演的教法;
那就忆念僧,那无上的福田。
“诸比丘,如此忆念佛、法、僧,
便不再有恐惧、惊惶,毛发也不会竖立。”
‘‘Araññe rukkhamūle vā, suññāgāreva bhikkhavo; Anussaretha sambuddhaṃ, bhayaṃ tumhāka no siyā. ‘‘No ce buddhaṃ sareyyātha, lokajeṭṭhaṃ narāsabhaṃ; Atha dhammaṃ sareyyātha, niyyānikaṃ sudesitaṃ. ‘‘No ce dhammaṃ sareyyātha, niyyānikaṃ sudesitaṃ; Atha saṅghaṃ sareyyātha, puññakkhettaṃ anuttaraṃ. ‘‘Evaṃ buddhaṃ sarantānaṃ, dhammaṃ saṅghañca bhikkhavo; Bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā, lomahaṃso na hessatī’’ti.
4. 毗摩质多罗经
4. Vepacittisuttaṃ
250在舍卫城。诸比丘,往昔曾有一次,天人与阿修罗之间爆发了一场全面战争。那时,诸比丘,阿修罗王韦巴奇提对阿修罗们说:“贤友们,在天人与阿修罗的全面战争中,若阿修罗战胜、天人们落败,你们便以五道绳索系颈,将那天帝释绑缚至我面前的阿修罗城来。”诸比丘,天帝释亦对三十三天众说:“贤友们,在天人与阿修罗的全面战争中,若天人们战胜、阿修罗落败,你们便以五道绳索系颈,将那阿修罗王韦巴奇提绑缚至我面前的善法堂来。”诸比丘,在那场战斗中,天人们获得了胜利,阿修罗落败。于是,三十三天众以五道绳索系颈,将阿修罗王韦巴奇提绑缚至天帝释面前的善法堂。诸比丘,在那里,阿修罗王韦巴奇提身系五道绳索,每当天帝释出入善法堂时,便以粗恶、刺耳的言语攻击辱骂他。于是,车夫玛德离以偈颂对天帝释说:
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ , bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo asure āmantesi – ‘sace, mārisā, devānaṃ asurasaṅgāme samupabyūḷhe asurā jineyyuṃ devā parājineyyuṃ , yena naṃ sakkaṃ devānamindaṃ kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitvā mama santike āneyyātha asurapura’nti. Sakkopi kho, bhikkhave, devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi – ‘sace, mārisā, devānaṃ asurasaṅgāme samupabyūḷhe devā jineyyuṃ asurā parājineyyuṃ, yena naṃ vepacittiṃ asurindaṃ kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitvā mama santike āneyyātha sudhammasabha’’’nti. Tasmiṃ kho pana, bhikkhave, saṅgāme devā jiniṃsu , asurā parājiniṃsu . Atha kho, bhikkhave, devā tāvatiṃsā vepacittiṃ asurindaṃ kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitvā sakkassa devānamindassa santike ānesuṃ sudhammasabhaṃ. Tatra sudaṃ, bhikkhave, vepacitti asurindo kaṇṭhapañcamehi bandhanehi baddho sakkaṃ devānamindaṃ sudhammasabhaṃ pavisantañca nikkhamantañca asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosati paribhāsati. Atha kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkaṃ devānamindaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –
“摩伽婆、帝释天神,您是出于恐惧、出于软弱,才如此容忍,
您竟能容忍毗摩质多罗当面说出这般粗恶之语吗?”
“我对毗摩质多罗的忍耐,并非出于恐惧,亦非出于软弱;
251像我这样的智者,怎会与愚者纠缠争执呢?”
“若无人制止,愚人便会更加放肆;
因此,智者应以严厉的惩罚,制止愚人。”
“依我所见,这便是对愚者的制止。
了知对方已被激怒后,能以正念保持平静。”
“帝释天神啊,我在忍耐中正见到这样一个过失:
当愚人这样想:‘他是因为怕我才容忍’时,
那愚痴者便会越发欺凌,就像牛对逃跑的人追得更凶一样。”
“任他作是念或不作是念:“此人因畏惧而忍我。”
以自身利益为最上的利益,没有比忍辱更超胜的。
“若强壮者能容忍弱小者,
他们称此为无上的忍辱;而弱者只是恒常忍耐。
“若以愚者之力为力,他们说那实为无力;
有力量、为法所护的人,无人能敌。
“以愤怒回应愤怒的人,只会让自己更糟。
不对愤怒者回以愤怒,便战胜了那难胜的战斗。
“他为自他双方的利益而行。
了知对方正生起愤怒,自己则保持正念,平静下来。
“正在治疗自他双方的人,
那些不善解法的人,才认为他是愚人。”
‘‘Bhayā nu maghavā sakka, dubbalyā no titikkhasi; Suṇanto pharusaṃ vācaṃ, sammukhā vepacittino’’ti. ‘‘Nāhaṃ bhayā na dubbalyā, khamāmi vepacittino; Kathañhi mādiso viññū, bālena paṭisaṃyuje’’ti. ‘‘Bhiyyo bālā pabhijjeyyuṃ, no cassa paṭisedhako; Tasmā bhusena daṇḍena, dhīro bālaṃ nisedhaye’’ti. ‘‘Etadeva ahaṃ maññe, bālassa paṭisedhanaṃ; Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammatī’’ti. ‘‘Etadeva titikkhāya, vajjaṃ passāmi vāsava; Yadā naṃ maññati bālo, bhayā myāyaṃ titikkhati; Ajjhāruhati dummedho, gova bhiyyo palāyina’’nti. ‘‘Kāmaṃ maññatu vā mā vā, bhayā myāyaṃ titikkhati; Sadatthaparamā atthā, khantyā bhiyyo na vijjati. ‘‘Yo have balavā santo, dubbalassa titikkhati; Tamāhu paramaṃ khantiṃ, niccaṃ khamati dubbalo. ‘‘Abalaṃ taṃ balaṃ āhu, yassa bālabalaṃ balaṃ; Balassa dhammaguttassa, paṭivattā na vijjati. ‘‘Tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati; Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ. ‘‘Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca; Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati. ‘‘Ubhinnaṃ tikicchantānaṃ, attano ca parassa ca; Janā maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā’’ti.
“诸比丘,即便是帝释天神——他享受着自所造福德之果,统领三十三天,于其中行使主权与王权——也如此称赞奋起与精勤。诸比丘,你们在如此善说的法与律中出家,这才是你们的光彩所在:为了证得未证得的,为了获得未获得的,为了体证未体证的,你们应当奋起、努力、精进。”
‘‘So hi nāma, bhikkhave, sakko devānamindo sakaṃ puññaphalaṃ upajīvamāno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kārento uṭṭhānavīriyassa vaṇṇavādī bhavissati. Idha kho taṃ, bhikkhave, sobhetha, yaṃ tumhe evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā uṭṭhaheyyātha ghaṭeyyātha vāyameyyātha appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāyā’’ti.
5. 善说胜经
5. Subhāsitajayasuttaṃ
世尊在舍卫城。诸比丘,往昔,天人与阿修罗之间曾爆发一场战争。那时,韦巴奇提阿修罗王对帝释天神说:“帝释天神,我们就以善说来决胜负吧。”帝释天神回答:“韦巴奇提,就以善说来决胜负。”于是,诸比丘,天人和阿修罗各自安排了评判众,说道:“让这些人来辨别我们谁的偈颂精妙、谁的粗劣。”接着,韦巴奇提阿修罗王对帝释天神说:“帝释天神,请你先说偈颂。”帝释天神回应:“韦巴奇提,你们在这里是天中前辈,还是请你先说。”诸比丘,如此被请,韦巴奇提阿修罗王便说出此偈:
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘hotu, devānaminda, subhāsitena jayo’ti. ‘Hotu, vepacitti, subhāsitena jayo’ti. Atha kho, bhikkhave, devā ca asurā ca pārisajje ṭhapesuṃ – ‘ime no subhāsitadubbhāsitaṃ ājānissantī’ti. Atha kho, bhikkhave, vepacittiṃ asurindo sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘bhaṇa, devānaminda, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, sakko devānamindo vepacitti asurindaṃ etadavoca – ‘tumhe khvettha, vepacitti, pubbadevā. Bhaṇa, vepacitti, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, vepacitti asurindo imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“若无人制止,愚人便会更加放肆;
因此,智者应以严厉的惩罚,制止愚人。”
‘‘Bhiyyo bālā pabhijjeyyuṃ, no cassa paṭisedhako; Tasmā bhusena daṇḍena, dhīro bālaṃ nisedhaye’’ti.
“比丘们,韦巴奇提阿修罗王说出这些偈颂后,阿修罗众随喜赞叹,而天众默然不语。于是韦巴奇提阿修罗王对诸天神之主帝释天神说:‘帝释天神,请说偈颂吧。’听了这话,诸天神之主帝释天神便说出如下偈颂:
‘‘Bhāsitāya kho pana, bhikkhave, vepacittinā asurindena gāthāya asurā anumodiṃsu, devā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘bhaṇa, devānaminda, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, sakko devānamindo imā gāthāyo abhāsi –
“依我所见,这便是对愚者的制止。
了知对方已被激怒,他以正念保持平静。”
‘‘Etadeva ahaṃ maññe, bālassa paṭisedhanaṃ; Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammatī’’ti.
“诸比丘,帝释天神说此偈已,诸天神随喜,阿修罗众默然。随即,帝释天神对阿修罗王韦巴奇提说:‘韦巴奇提,你且诵偈。’如是语已,诸比丘,阿修罗王韦巴奇提便诵出此偈:
‘‘Bhāsitāya kho pana, bhikkhave, sakkena devānamindena gāthāya, devā anumodiṃsu, asurā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo vepacittiṃ asurindaṃ etadavoca – ‘bhaṇa, vepacitti, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, vepacitti asurindo imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“帝释天神,我见忍辱中有此过失——
当愚人这样想:‘他是因为怕我才容忍’时,
那愚痴者便会越发欺凌,就像牛对逃跑的人追得更凶一样。”
‘‘Etadeva titikkhāya, vajjaṃ passāmi vāsava; Yadā naṃ maññati bālo, bhayā myāyaṃ titikkhati; Ajjhāruhati dummedho, gova bhiyyo palāyina’’nti.
“诸比丘,韦巴奇提阿修罗王说出此偈后,阿修罗们听了都很随喜,天人们却默然不语。于是,诸比丘,韦巴奇提阿修罗王对帝释天神如是说:‘帝释天神,你也说一偈!’如此说时,诸比丘,帝释天神便说出此偈:
‘‘Bhāsitāya kho pana, bhikkhave, vepacittinā asurindena gāthāya asurā anumodiṃsu, devā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘bhaṇa, devānaminda, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, sakko devānamindo imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“任他作是念或不作是念:“此人因畏惧而忍我。”
以自身利益为最上的利益,没有比忍辱更殊胜的了。
“若一个强者,能对弱者安忍,
他们称此为无上的忍辱;而弱者只是恒常忍耐。
“若以愚者之力为力,他们说那实为无力;
那有力量、为法所护的人,无人能敌。
“若对愤怒者报以愤怒,他便因此比那愤怒者更糟。
不向愤怒者回以愤怒,便赢得了那难胜的战役。
“他既利益自己,亦利益他人。
了知他人已被激怒,他保持正念,心得平息。
“正在治疗自他双方的人,
不谙法义之人,却视他为愚者。”
‘‘Kāmaṃ maññatu vā mā vā, bhayā myāyaṃ titikkhati; Sadatthaparamā atthā, khantyā bhiyyo na vijjati. ‘‘Yo have balavā santo, dubbalassa titikkhati; Tamāhu paramaṃ khantiṃ, niccaṃ khamati dubbalo. ‘‘Abalaṃ taṃ balaṃ āhu, yassa bālabalaṃ balaṃ; Balassa dhammaguttassa, paṭivattā na vijjati. ‘‘Tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati; Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ. ‘‘Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca; Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati. ‘‘Ubhinnaṃ tikicchantānaṃ, attano ca parassa ca; Janā maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā’’ti.
“诸比丘,帝释天神说此偈已,诸天神随喜,阿修罗默然。那时,诸比丘,诸天神与阿修罗的会议的成员们这样说:‘阿修罗主韦巴奇提罗所说偈颂,伴有棍棒与刀剑,由此而有诤论、纷争与斗争。帝释天神所说偈颂,不伴有棍棒与刀剑,由此而无诤论、无纷争、无斗争。帝释天神以善说而得胜。’诸比丘,帝释天神即以此善说获得胜利。”
‘‘Bhāsitāsu kho pana, bhikkhave, sakkena devānamindena gāthāsu, devā anumodiṃsu, asurā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, devānañca asurānañca pārisajjā etadavocuṃ – ‘bhāsitā kho vepacittinā asurindena gāthāyo. Tā ca kho sadaṇḍāvacarā sasatthāvacarā, iti bhaṇḍanaṃ iti viggaho iti kalaho. Bhāsitā kho sakkena devānamindena gāthāyo. Tā ca kho adaṇḍāvacarā asatthāvacarā, iti abhaṇḍanaṃ iti aviggaho iti akalaho. Sakkassa devānamindassa subhāsitena jayo’ti. Iti kho, bhikkhave sakkassa devānamindassa subhāsitena jayo ahosī’’ti.
6. 鸟巢经
6. Kulāvakasuttaṃ
252于舍卫城。“诸比丘,往昔,天人与阿修罗之间曾爆发一场大战。在那场战斗中,诸比丘,阿修罗获胜,诸天神败北。诸比丘,败北的诸天神向北退走,阿修罗从后方追击。那时,诸比丘,天帝释以偈颂对车夫玛德离说道:”
Sāvatthiyaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Tasmiṃ kho pana, bhikkhave, saṅgāme asurā jiniṃsu , devā parājiniṃsu. Parājitā ca kho, bhikkhave, devā apāyaṃsveva uttarenamukhā, abhiyaṃsveva ne asurā. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo mātali saṅgāhakaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
“玛德离,切莫用辕杆冲撞希木巴利林中的鸟巢,”
且用辕端绕开它们;
我宁可向阿修罗舍弃性命,
也不让这些鸟儿失去巢穴。
‘‘Kulāvakā mātali simbalismiṃ, Īsāmukhena parivajjayassu; Kāmaṃ cajāma asuresu pāṇaṃ, Māyime dijā vikulāvakā ahesu’’nti.
“诸比丘,帝释天神的车夫玛德离应声答道:‘是的,尊者。’随即将那由千匹良马牵引的胜妙战车调头回转。那时,诸比丘,阿修罗们心想:‘帝释天神那由千匹良马牵引的胜妙战车如今调头了。天人们就要再次与阿修罗们交战了!’他们心生恐惧,立即退回了阿修罗城。诸比丘,帝释天神就是这样以正法赢得了胜利。”
‘‘‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ paccudāvattesi. Atha kho, bhikkhave, asurānaṃ etadahosi – ‘paccudāvatto kho dāni sakkassa devānamindassa sahassayutto ājaññaratho . Dutiyampi kho devā asurehi saṅgāmessantīti bhītā asurapurameva pāvisiṃsu. Iti kho, bhikkhave, sakkassa devānamindassa dhammena jayo ahosī’’’ti.
7. 不背叛经
7. Nadubbhiyasuttaṃ
253于舍卫城。诸比丘,往昔帝释天神独自静处时,心中生起这样的念头:“即使是与我为敌的人,我也不应去伤害他。”那时,诸比丘,阿修罗王韦巴奇提以心了知帝释天神的心念,便前往帝释天神所在之处。诸比丘,帝释天神远远望见阿修罗王韦巴奇提正走过来,一见之下,便对阿修罗王韦巴奇提说:“站住,韦巴奇提,你被抓住了!”
Sāvatthiyaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakkassa devānamindassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘yopi me assa supaccatthiko tassapāhaṃ na dubbheyya’nti. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkassa devānamindassa cetasā cetoparivitakkamaññāya yena sakko devānamindo tenupasaṅkami. Addasā kho, bhikkhave, sakko devānamindo vepacittiṃ asurindaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna vepacittiṃ asurindaṃ etadavoca – ‘tiṭṭha, vepacitti, gahitosī’’’ti.
“仁者,你先前所起的那一念,切莫舍弃。”
‘‘Yadeva te, mārisa, pubbe cittaṃ, tadeva tvaṃ mā pajahāsī’’ti .
“韦巴奇提,你亦须对我起誓,绝不加害于我。”
‘‘Sapassu ca me, vepacitti, adubbhāyā’’ti .
“说妄语者所造的恶,毁谤圣者所造的恶;
或背叛朋友之恶,或不知感恩之恶,
彼罪恶,当回报那个背叛您的人——苏阇之夫啊。”
‘‘Yaṃ musā bhaṇato pāpaṃ, yaṃ pāpaṃ ariyūpavādino; Mittadduno ca yaṃ pāpaṃ, yaṃ pāpaṃ akataññuno; Tameva pāpaṃ phusatu , yo te dubbhe sujampatī’’ti.
8. 毗卢遮那阿修罗王经
8. Verocanaasurindasuttaṃ
254舍卫城祇树林。那时,世尊正在日间独处静修。于是,帝释天神与阿修罗王毗卢遮那来到世尊这里;到后,各自倚着一根门柱而立。接着,阿修罗王毗卢遮那在世尊面前诵出此偈:
Sāvatthiyaṃ jetavane. Tena kho pana samayena bhagavā divāvihāragato hoti paṭisallīno. Atha kho sakko ca devānamindo verocano ca asurindo yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā paccekaṃ dvārabāhaṃ nissāya aṭṭhaṃsu. Atha kho verocano asurindo bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“一个人应当精进努力,直至目标达成。
“所成就的目标方为殊胜——这是毗卢遮那所说。”
“一个人应当精进努力,直至目标达成。
“成就之目标之所以殊胜,实无过于忍辱。”
“一切众生皆有利而生,于彼彼处各如其宜。
和合共聚确为至上,受用同享遍及一切有情。
圆满成就的庄严利益,这便是毗卢遮那所说的话语。”
“一切有情各各有利而生,于诸处随其宜宜而安住。
然而,和合共聚确为至上,受用同享遍及一切有情。
所成就的殊胜义,没有比忍辱更上的了。”
‘‘Vāyametheva puriso, yāva atthassa nipphadā; Nipphannasobhano attho , verocanavaco ida’’nti. ‘‘Vāyametheva puriso, yāva atthassa nipphadā; Nipphannasobhano attho , khantyā bhiyyo na vijjatī’’ti. ‘‘Sabbe sattā atthajātā, tattha tattha yathārahaṃ; Saṃyogaparamā tveva, sambhogā sabbapāṇinaṃ; Nipphannasobhano attho, verocanavaco ida’’nti. ‘‘Sabbe sattā atthajātā, tattha tattha yathārahaṃ; Saṃyogaparamā tveva, sambhogā sabbapāṇinaṃ; Nipphannasobhano attho, khantyā bhiyyo na vijjatī’’ti.
9. 林野住处仙人经
9. Araññāyatanaisisuttaṃ
255在舍卫城。“诸比丘,往昔,有众多具足戒行、品性良善的仙人,住在森林偏僻处的树叶小屋里。那时,诸比丘,三十三天的天主帝释天神与阿修罗王韦巴奇提,一同前往那些具戒善行的仙人所在之处。诸比丘,到了之后,阿修罗王韦巴奇提足蹬便鞋,腰佩利剑,命人撑着伞盖,从正门步入净修林,对那些具足戒行、品性良善的仙人全无恭敬,侧身避过,径直走去。而诸比丘,三十三天的天主帝释天神则脱下便鞋,将剑交付他人,收合伞盖,仅从门进入净修林,随后立于下风处,向那些具足戒行、品性良善的仙人合掌礼敬。”那时,诸比丘,那些具足戒行、品性良善的仙人,便以偈颂对帝释天神说道:
Sāvatthiyaṃ . ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sambahulā isayo sīlavanto kalyāṇadhammā araññāyatane paṇṇakuṭīsu sammanti. Atha kho, bhikkhave, sakko ca devānamindo vepacitti ca asurindo yena te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā tenupasaṅkamiṃsu. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo paṭaliyo upāhanā ārohitvā khaggaṃ olaggetvā chattena dhāriyamānena aggadvārena assamaṃ pavisitvā te isayo sīlavante kalyāṇadhamme apabyāmato karitvā atikkami. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo paṭaliyo upāhanā orohitvā khaggaṃ aññesaṃ datvā chattaṃ apanāmetvā dvāreneva assamaṃ pavisitvā te isayo sīlavante kalyāṇadhamme anuvātaṃ pañjaliko namassamāno aṭṭhāsi’’. Atha kho, bhikkhave, te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsiṃsu –
“仙人们久持禁戒所发之体香,
从身上脱离后,随风飘散;
千眼神(帝释天神)啊,请从这里退开,
天王,仙人的气味是不净的。”
“长期修持禁戒的仙人们的气味,
从身体散出,随风飘送,
犹如头上精编的花鬘
尊者,我们期盼此香,
此处诸天神不起厌嫌。”
‘‘Gandho isīnaṃ ciradikkhitānaṃ, Kāyā cuto gacchati mālutena; Ito paṭikkamma sahassanetta, Gandho isīnaṃ asuci devarājā’’ti. ‘‘Gandho isīnaṃ ciradikkhitānaṃ, Kāyā cuto gacchatu mālutena, Sucitrapupphaṃ sirasmiṃva mālaṃ; Gandhaṃ etaṃ paṭikaṅkhāma bhante, Na hettha devā paṭikūlasaññino’’ti.
10. 海经
10. Samuddakasuttaṃ
256如是我闻:一时,世尊在舍卫城。诸比丘,往昔有许多持戒、具足善法的仙人,住在海边的树叶小屋里。那时,天与阿修罗的战斗已经展开。诸比丘,那时,那些持戒、具足善法的仙人心中思惟:“诸天神是依法而行的,阿修罗是非法而行的。我们或许会遭到来自阿修罗的怖畏。来,我们到阿修罗王桑巴拉那里,向他请求无畏施。”诸比丘,于是那些持戒、具足善法的仙人,犹如力士屈伸手臂,从海边的树叶小屋中消失,出现在阿修罗王桑巴拉面前。那时,那些持戒、具足善法的仙人以偈颂对阿修罗王桑巴拉说:
Sāvatthiyaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sambahulā isayo sīlavanto kalyāṇadhammā samuddatīre paṇṇakuṭīsu sammanti. Tena kho pana samayena devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Atha kho, bhikkhave, tesaṃ isīnaṃ sīlavantānaṃ kalyāṇadhammānaṃ etadahosi – ‘dhammikā kho devā, adhammikā asurā. Siyāpi no asurato bhayaṃ. Yaṃnūna mayaṃ sambaraṃ asurindaṃ upasaṅkamitvā abhayadakkhiṇaṃ yāceyyāmā’’’ti. ‘‘Atha kho, bhikkhave, te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – samuddatīre paṇṇakuṭīsu antarahitā sambarassa asurindassa sammukhe pāturahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā sambaraṃ asurindaṃ gāthāya ajjhabhāsiṃsu –
“诸仙人来到桑巴拉前,乞求无畏施;
你确有随意施予怖畏或无畏的能力。”
“那些追随帝释天神的邪恶的、腐败的、坏的仙人,哪有甚么无畏可给;
“你们乞求无畏,我所给的却是怖畏。”
“我们向你祈求无怖畏,你给予我们的却只有怖畏;
我们收下你给的这份礼,愿你怖畏永无穷尽。
“播下怎样的种子,便会收获怎样的果实。
行善者得善,作恶者得恶。
孩子,你已播下种子,当自尝其果。”
‘‘Isayo sambaraṃ pattā, yācanti abhayadakkhiṇaṃ; Kāmaṃkaro hi te dātuṃ, bhayassa abhayassa vā’’ti. ‘‘Isīnaṃ abhayaṃ natthi, duṭṭhānaṃ sakkasevinaṃ; Abhayaṃ yācamānānaṃ, bhayameva dadāmi vo’’ti. ‘‘Abhayaṃ yācamānānaṃ, bhayameva dadāsi no; Paṭiggaṇhāma te etaṃ, akkhayaṃ hotu te bhayaṃ. ‘‘Yādisaṃ vapate bījaṃ, tādisaṃ harate phalaṃ; Kalyāṇakārī kalyāṇaṃ, pāpakārī ca pāpakaṃ; Pavuttaṃ tāta te bījaṃ, phalaṃ paccanubhossasī’’ti.
“诸比丘,那时,那些具戒、善法的仙人诅咒了阿修罗王桑巴拉后,就如力士屈伸手臂一般,从阿修罗王桑巴拉面前消失,随即现于海岸边的叶屋中。诸比丘,阿修罗王桑巴拉被那些具戒、善法仙人诅咒后,在当夜三度惊醒。”
‘‘Atha kho, bhikkhave, te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā sambaraṃ asurindaṃ abhisapitvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – sambarassa asurindassa sammukhe antarahitā samuddatīre paṇṇakuṭīsu pāturahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, sambaro asurindo tehi isīhi sīlavantehi kalyāṇadhammehi abhisapito rattiyā sudaṃ tikkhattuṃ ubbijjī’’ti.
苏维拉与苏西玛,及旗顶与毗摩质多罗;
善说与胜利,鸟巢与不害;
毗卢遮那阿修罗王、诸林栖仙人,
及大海仙人。
Suvīraṃ susīmañceva, dhajaggaṃ vepacittino; Subhāsitaṃ jayañceva, kulāvakaṃ nadubbhiyaṃ; Verocana asurindo, isayo araññakañceva; Isayo ca samuddakāti.