第五 究罗檀头经显示巴利原文
5. Kūṭadantasuttaṃ
伽奴马达的婆罗门与居士众显示巴利原文
Khāṇumatakabrāhmaṇagahapatikā
323 如是我闻:一时,世尊在摩揭陀国游化,与约五百位比丘的大比丘僧团同行,来到摩揭陀国一个名叫伽奴马达的婆罗门村庄。世尊便住在伽奴马达的庵婆罗树园。那时,究罗檀头婆罗门统领伽奴马达,那里人口繁盛,牧草、水源与粮食丰饶,是色尼亚·频婆娑罗王所赐的皇家领地,尊贵的婆罗门封地。当时,究罗檀头婆罗门正筹办一场盛大的牺牲祭祀。为此,已有七百头公牛、七百头小公牛、七百头小母牛、七百只山羊和七百只公羊被牵至祭柱前。显示巴利原文
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi yena khāṇumataṃ nāma magadhānaṃ brāhmaṇagāmo tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ. Tena kho pana samayena kūṭadanto brāhmaṇo khāṇumataṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaññaṃ rājabhoggaṃ raññā māgadhena seniyena bimbisārena dinnaṃ rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ. Tena kho pana samayena kūṭadantassa brāhmaṇassa mahāyañño upakkhaṭo hoti. Satta ca usabhasatāni satta ca vacchatarasatāni satta ca vacchatarīsatāni satta ca ajasatāni satta ca urabbhasatāni thūṇūpanītāni honti yaññatthāya.
324 伽奴马达的婆罗门与居士们听闻了这样的消息:“诸位贤者,那位从释迦族出家的沙门乔达摩,正与大约五百位比丘的大僧团一起在摩揭陀国游行,现已抵达伽奴马达,住在庵婆罗树园。而那位乔达摩大师,有如此善好的名声传扬开来:‘这位世尊是阿拉汉、正自觉者、明行具足、善逝、世间解、无上调御丈夫、天人师、佛陀、世尊。’他亲自觉悟并实证了这包含天神、魔罗、梵天的世界,以及沙门、婆罗门、人天众生在内的世间之后,将它宣说出来。他所教导的法,初善、中善、后善,义理与辞句皆圆满,他阐明的是全然圆满、全然清净的梵行。能够得见这样的阿拉汉,实为善好。’显示巴利原文
Assosuṃ kho khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā – ‘‘samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito magadhesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi khāṇumataṃ anuppatto khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti . So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī’’ti.
325 于是,伽奴马达的婆罗门与居士们成群结队地离开伽奴马达,向着庵婆罗树园的方向走去。显示巴利原文
Atha kho khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā khāṇumatā nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā yena ambalaṭṭhikā tenupasaṅkamanti.
326 那时,究罗檀头婆罗门正在高楼上层午休。他望见伽奴马达的婆罗门与居士们成群结队地离开伽奴马达,朝着庵婆罗树园走去。见后他便唤来守门人,问道:‘守门人,这是何故?为什么伽奴马达的婆罗门与居士们成群结队地离开伽奴马达,向着庵婆罗树园的方向去呢?’显示巴利原文
Tena kho pana samayena kūṭadanto brāhmaṇo uparipāsāde divāseyyaṃ upagato hoti. Addasā kho kūṭadanto brāhmaṇo khāṇumatake brāhmaṇagahapatike khāṇumatā nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūte yena ambalaṭṭhikā tenupasaṅkamante. Disvā khattaṃ āmantesi – ‘‘kiṃ nu kho, bho khatte, khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā khāṇumatā nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā yena ambalaṭṭhikā tenupasaṅkamantī’’ti?
327 “贤者,那位从释迦族出家的沙门乔达摩,正与五百位比丘的大僧团一起在摩揭陀国游化,现已抵达伽奴马达,住于庵婆罗树园。关于那位乔达摩大师,有如此善好之声名传扬开来:‘彼世尊是阿拉汉、正自觉者、明行具足、善逝、世间解、无上调御丈夫、天人师、佛陀、世尊。’这些人正是前去拜见那位乔达摩大师的。”显示巴利原文
‘‘Atthi kho, bho, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito magadhesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi khāṇumataṃ anuppatto, khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Tamete bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamantī’’ti.
328 此时,究罗檀头婆罗门心中想道:‘我曾闻:沙门乔达摩了知三种祭祀成就与十六种资具。而我对此三种祭祀成就与十六种资具并不知晓,却又想举行一场大祭祀。既然如此,我何不前往沙门乔达摩处,向他请教这三种祭祀成就与十六种资具呢?’显示巴利原文
Atha kho kūṭadantassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘‘sutaṃ kho pana metaṃ – ‘samaṇo gotamo tividhaṃ yaññasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ jānātī’ti. Na kho panāhaṃ jānāmi tividhaṃ yaññasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ. Icchāmi cāhaṃ mahāyaññaṃ yajituṃ. Yaṃnūnāhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitvā tividhaṃ yaññasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ puccheyya’’nti.
329 于是,究罗檀头婆罗门唤来管家,说道:“那么,管家,请你前往伽奴马达村的婆罗门家主们那里。到后,请这样告诉伽奴马达村的婆罗门家主们:‘诸位贤者,究罗檀头婆罗门如是说:请诸位暂且等候,究罗檀头婆罗门也将前去拜见沙门乔达摩。’”“好的,尊者。”那位管家应诺究罗檀头婆罗门后,便前往伽奴马达村的婆罗门家主们那里。到后,便对伽奴马达村的婆罗门家主们说道:“诸位贤者,究罗檀头婆罗门如是说:请诸位暂且等候,究罗檀头婆罗门也将前去拜见沙门乔达摩。”显示巴利原文
Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo khattaṃ āmantesi – ‘‘tena hi, bho khatte, yena khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkama. Upasaṅkamitvā khāṇumatake brāhmaṇagahapatike evaṃ vadehi – ‘kūṭadanto, bho, brāhmaṇo evamāha – ‘‘āgamentu kira bhavanto, kūṭadantopi brāhmaṇo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho so khattā kūṭadantassa brāhmaṇassa paṭissutvā yena khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā khāṇumatake brāhmaṇagahapatike etadavoca – ‘‘kūṭadanto, bho, brāhmaṇo evamāha – ‘āgamentu kira bhonto, kūṭadantopi brāhmaṇo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’’ti.
论究罗檀头的功德显示巴利原文
Kūṭadantaguṇakathā
330 那时,有数百位婆罗门住在伽奴马达村,准备参加究罗檀头婆罗门的大祭祀。他们听说究罗檀头婆罗门要去拜访沙门乔达摩,便一同前去见他。显示巴利原文
Tena kho pana samayena anekāni brāhmaṇasatāni khāṇumate paṭivasanti – ‘‘kūṭadantassa brāhmaṇassa mahāyaññaṃ anubhavissāmā’’ti. Assosuṃ kho te brāhmaṇā – ‘‘kūṭadanto kira brāhmaṇo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’ti. Atha kho te brāhmaṇā yena kūṭadanto brāhmaṇo tenupasaṅkamiṃsu.
331 他们来到究罗檀头婆罗门跟前,问道:“究罗檀头尊者,您真的要去见沙门乔达摩吗?” “是的,各位,我正有此意:‘我也要去见沙门乔达摩。’”显示巴利原文
Upasaṅkamitvā kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ – ‘‘saccaṃ kira bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’ti? ‘‘Evaṃ kho me, bho, hoti – ‘ahampi samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissāmī’’’ti.
究罗檀头尊者,请勿去见沙门乔达摩。您并不适合前去。如果您去了,您的声望将会减损,沙门乔达摩的声望则会增长。正是为此,您不宜前去见他;反倒是沙门乔达摩,才宜前来见您。显示巴利原文
‘‘Mā bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkami. Na arahati bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Sace bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissati, bhoto kūṭadantassa yaso hāyissati, samaṇassa gotamassa yaso abhivaḍḍhissati. Yampi bhoto kūṭadantassa yaso hāyissati, samaṇassa gotamassa yaso abhivaḍḍhissati, imināpaṅgena na arahati bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Samaṇo tveva gotamo arahati bhavantaṃ kūṭadantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ .
究罗檀头尊者,您父母双方皆是高贵出身,血统纯净,上溯七代祖辈无可指责、毫无缺失。仅凭您的门第无可挑剔这一点,您便不宜去见沙门乔达摩;应是沙门乔达摩来见您。显示巴利原文
‘‘Bhavañhi kūṭadanto ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Yampi bhavaṃ kūṭadanto ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, imināpaṅgena na arahati bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Samaṇo tveva gotamo arahati bhavantaṃ kūṭadantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ.
“究罗檀头尊者,您富有、大财、巨富,拥有众多的财物、资产,以及大量的金银钱财……(中略)……”显示巴利原文
‘‘Bhavañhi kūṭadanto aḍḍho mahaddhano mahābhogo pahūtavittūpakaraṇo pahūtajātarūparajato…pe…
阁下究罗檀头,是一位讽诵经典、受持密咒的人,于三吠陀已达彼岸,兼通它们的词汇集、仪轨、音韵与分类,以及第五支的历史传说;他精通字句,善解语法,于世间学问和大人相学亦无缺失……显示巴利原文
‘‘Bhavañhi kūṭadanto ajjhāyako mantadharo tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo…pe…
阁下究罗檀头,相貌端严,赏心悦目,仪态庄严,具足最为殊妙的容色与光彩。他身具梵天般的肤色,梵天般的祥光,形体高广,无可指摘,令人瞻仰……显示巴利原文
‘‘Bhavañhi kūṭadanto abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya…pe…
阁下究罗檀头,持戒精严,戒行成熟,成就了成熟而高尚的戒德……显示巴利原文
‘‘Bhavañhi kūṭadanto sīlavā vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato…pe…
阁下究罗檀头,言语和雅,谈吐优雅,具足都市人的言辞风范,流畅清晰,毫无涩滞,能善巧地阐明义理……显示巴利原文
‘‘Bhavañhi kūṭadanto kalyāṇavāco kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā…pe…
阁下究罗檀头,是众多老师的老师,正教授着三百位青年学生诵习咒语。更有从各方、各国前来的众多青年,为求学咒语、欲晓真言,汇聚于阁下究罗檀头的座前……显示巴利原文
‘‘Bhavañhi kūṭadanto bahūnaṃ ācariyapācariyo tīṇi māṇavakasatāni mante vāceti, bahū kho pana nānādisā nānājanapadā māṇavakā āgacchanti bhoto kūṭadantassa santike mantatthikā mante adhiyitukāmā…pe…
阁下究罗檀头,已然年迈高寿,岁月已深,步入了人生的暮年。而沙门乔达摩年纪尚轻,出家时浅……显示巴利原文
‘‘Bhavañhi kūṭadanto jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto. Samaṇo gotamo taruṇo ceva taruṇapabbajito ca…pe…
究罗檀头婆罗门大人,您备受摩揭陀国色尼亚·频婆娑罗王的尊敬、敬重、尊崇、敬奉与礼待。显示巴利原文
‘‘Bhavañhi kūṭadanto rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…
究罗檀头婆罗门大人,您也为破罗奢萨提婆罗门所尊敬、敬重、尊崇、敬奉与礼待。显示巴利原文
‘‘Bhavañhi kūṭadanto brāhmaṇassa pokkharasātissa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…
究罗檀头婆罗门大人您住在伽奴马达,那里人口稠密,草、木、水、谷丰足,是摩揭陀国森尼亚·频婆娑罗王所赐的梵天净财。正因为您住在如此富饶的王赐领地,应是沙门乔达摩前来拜见您,而不是您前去拜见他。显示巴利原文
‘‘Bhavañhi kūṭadanto khāṇumataṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaññaṃ rājabhoggaṃ raññā māgadhena seniyena bimbisārena dinnaṃ rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ. Yampi bhavaṃ kūṭadanto khāṇumataṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaññaṃ rājabhoggaṃ, raññā māgadhena seniyena bimbisārena dinnaṃ rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ, imināpaṅgena na arahati bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Samaṇotveva gotamo arahati bhavantaṃ kūṭadantaṃ dassanāya upasaṅkamitu’’nti.
佛陀功德之论述显示巴利原文
Buddhaguṇakathā
332 听闻此言,究罗檀头婆罗门便对这些婆罗门说:显示巴利原文
Evaṃ vutte kūṭadanto brāhmaṇo te brāhmaṇe etadavoca –
“既如此,诸位,请也听我所言,为何理当是我们前去拜见乔达摩尊者,而绝非乔达摩尊者前来见我们。诸位,乔达摩沙门于父母双方皆出身纯正,血统清净,上溯七代,其门第从未受过任何非议与指责。仅凭这一点——乔达摩沙门具有如此无可挑剔的出身——便应是我们去拜见他,而非他来见我们。显示巴利原文
‘‘Tena hi, bho, mamapi suṇātha, yathā mayameva arahāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ, na tveva arahati so bhavaṃ gotamo amhākaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Samaṇo khalu, bho, gotamo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Yampi, bho, samaṇo gotamo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, imināpaṅgena na arahati so bhavaṃ gotamo amhākaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Atha kho mayameva arahāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ.
诸位,沙门乔达摩舍弃了庞大的亲族,出家而为无家者……显示巴利原文
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo mahantaṃ ñātisaṅghaṃ ohāya pabbajito…pe…
诸位,沙门乔达摩确实舍弃了堆积如山的黄金,不论埋藏于地下,还是贮存在高处,出家而为无家者……显示巴利原文
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo pahūtaṃ hiraññasuvaṇṇaṃ ohāya pabbajito bhūmigatañca vehāsaṭṭhaṃ ca…pe…
诸位,沙门乔达摩确实年纪轻轻,正值青春,头发乌黑亮泽,具足青春的美好,处在人生的初年,便离家而出家,成为无家者……显示巴利原文
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo daharova samāno yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito…pe…
各位,沙门乔达摩确实是在父母不愿、泪流满面之时,剃除须发,披上袈裟,从在家生活中出离,过着无家的修行生活。显示巴利原文
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo akāmakānaṃ mātāpitūnaṃ assumukhānaṃ rudantānaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito…pe…
各位,沙门乔达摩确实相貌端正,赏心悦目,令人爱敬,具足最上妙的容貌庄严,有梵天般的色泽与威光,体相端严,令人百看不厌。显示巴利原文
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya …pe…
各位,沙门乔达摩确实是具戒者,他拥有圣洁的戒、善巧的戒,具足善戒。显示巴利原文
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo sīlavā ariyasīlī kusalasīlī kusalasīlena samannāgato…pe…
诸位,沙门乔达摩确实言语和善、表达优雅,具足文雅、流畅、无瑕而能善达义理的言辞。显示巴利原文
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo kalyāṇavāco kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā…pe…
诸位,沙门乔达摩确实是许多人的师长,乃至师长的师长。显示巴利原文
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo bahūnaṃ ācariyapācariyo…pe…
诸位,沙门乔达摩确实已断除感官欲望,远离了一切浮躁。显示巴利原文
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo khīṇakāmarāgo vigatacāpallo…pe…
朋友们,那位沙门乔达摩,是教导业与行之果报者,以无过失为前导,利益修习梵行的众人……显示巴利原文
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo kammavādī kiriyavādī apāpapurekkhāro brahmaññāya pajāya…pe…
朋友们,那位沙门乔达摩,是从高贵、血统纯正的刹帝利家族出家的……显示巴利原文
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo uccā kulā pabbajito asambhinnakhattiyakulā…pe…
朋友们,那位沙门乔达摩,是从富足、拥有大财富与大受用的家族出家的……显示巴利原文
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo aḍḍhā kulā pabbajito mahaddhanā mahābhogā…pe…
朋友们,有人从远方的国土、异域他乡而来,特地前来向沙门乔达摩请问……显示巴利原文
‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ tiroraṭṭhā tirojanapadā pañhaṃ pucchituṃ āgacchanti…pe…
各位,沙门乔达摩有成千上万的天神,尽形寿皈依于他……显示巴利原文
‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ anekāni devatāsahassāni pāṇehi saraṇaṃ gatāni…pe…
各位,沙门乔达摩的善美名声如此传扬开来:'彼世尊是阿拉汉、正自觉者、明行足、善逝、世间解、无上调御丈夫、天人师、佛陀、世尊。'……显示巴利原文
‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ ti…pe…
诸位,沙门乔达摩具足三十二种大人相……显示巴利原文
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgato…pe…
诸位,沙门乔达摩好客迎人、和善亲切、面带微笑、开怀坦诚、主动交谈……显示巴利原文
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo ehisvāgatavādī sakhilo sammodako abbhākuṭiko uttānamukho pubbabhāsī…pe…
诸位,沙门乔达摩为四众所尊敬、敬重、尊崇、供养及礼敬……显示巴利原文
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo catunnaṃ parisānaṃ sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…
诸位,众多天神与人类对沙门乔达摩深怀净信……显示巴利原文
‘‘Samaṇe khalu, bho, gotame bahū devā ca manussā ca abhippasannā…pe…
诸位,沙门乔达摩所住的村庄或城镇,那里的非人便不扰害人类……显示巴利原文
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo yasmiṃ gāme vā nigame vā paṭivasati na tasmiṃ gāme vā nigame vā amanussā manusse viheṭhenti…pe…
诸位,沙门乔达摩拥有僧团、拥有随众,为众人之师,被公认是各派外道导师中的最上者。诸位,那些沙门婆罗门的名声,或以这样那样的方式而获得,但沙门乔达摩的名声并非如此得来。沙门乔达摩的名声,是由无上的明行圆满所成就的……显示巴利原文
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo saṅghī gaṇī gaṇācariyo puthutitthakarānaṃ aggamakkhāyati, yathā kho pana, bho, etesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ yathā vā tathā vā yaso samudāgacchati, na hevaṃ samaṇassa gotamassa yaso samudāgato. Atha kho anuttarāya vijjācaraṇasampadāya samaṇassa gotamassa yaso samudāgato…pe…
朋友们,摩揭陀国的色尼亚·频婆娑罗王,已偕同儿子、妻子、随从及大臣,尽形寿皈依了沙门乔达摩……显示巴利原文
‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ rājā māgadho seniyo bimbisāro saputto sabhariyo sapariso sāmacco pāṇehi saraṇaṃ gato…pe…
朋友们,憍萨罗国的波斯匿王,已偕同儿子、妻子、随从及大臣,尽形寿皈依了沙门乔达摩……显示巴利原文
‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ rājā pasenadi kosalo saputto sabhariyo sapariso sāmacco pāṇehi saraṇaṃ gato…pe…
朋友们,拔古喇娑提婆罗门,已偕同儿子、妻子、随从及大臣,尽形寿皈依了沙门乔达摩……显示巴利原文
‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ brāhmaṇo pokkharasāti saputto sabhariyo sapariso sāmacco pāṇehi saraṇaṃ gato…pe…
诸友,沙门乔达摩受到摩揭陀国色尼亚·频婆娑罗王的恭敬、尊重、礼敬、供养与敬奉……显示巴利原文
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…
诸友,沙门乔达摩受到憍萨罗国波斯匿王的恭敬、尊重、礼敬、供养与敬奉……显示巴利原文
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo rañño pasenadissa kosalassa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…
诸友,沙门乔达摩受到玻科拉沙提婆罗门的恭敬、尊重、礼敬、供养与敬奉……显示巴利原文
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo brāhmaṇassa pokkharasātissa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…
诸位,沙门乔达摩已来到伽奴马达,正住在庵婆园。诸位,凡是来到我们村落领地的沙门或婆罗门,都是我们的客人。而客人,正是我们应当恭敬、尊重、推崇、礼敬与恭奉的对象。既然沙门乔达摩来到了伽奴马达、住在庵婆园,这位沙门乔达摩就是我们的客人。是客人,便正是我们应当恭敬、尊重、推崇、礼敬与恭奉的对象。仅以此点而言,那位乔达摩尊者尚不该来见我们,反而是我们应当前去拜见那位乔达摩尊者。诸位,我对那位乔达摩尊者的功德了解仅止于此,然而乔达摩尊者的功德远不止这些,他的功德是不可计量的。显示巴利原文
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo khāṇumataṃ anuppatto khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ. Ye kho pana, bho, keci samaṇā vā brāhmaṇā vā amhākaṃ gāmakhettaṃ āgacchanti, atithī no te honti. Atithī kho panamhehi sakkātabbā garukātabbā mānetabbā pūjetabbā apacetabbā. Yampi, bho, samaṇo gotamo khāṇumataṃ anuppatto khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ, atithimhākaṃ samaṇo gotamo. Atithi kho panamhehi sakkātabbo garukātabbo mānetabbo pūjetabbo apacetabbo. Imināpaṅgena nārahati so bhavaṃ gotamo amhākaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Atha kho mayameva arahāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Ettake kho ahaṃ, bho, tassa bhoto gotamassa vaṇṇe pariyāpuṇāmi, no ca kho so bhavaṃ gotamo ettakavaṇṇo. Aparimāṇavaṇṇo hi so bhavaṃ gotamo’’ti.
333 听了这话,那些婆罗门便对究罗檀头婆罗门说:“依究罗檀头尊者您对沙门乔达摩功德的称赞,即使那位乔达摩尊者住在一百由旬之外,具足信心的善男子也完全应当前去拜见,哪怕要亲自背着口粮袋去。”他们说道:“既然如此,各位,我们大家就一同前去拜见沙门乔达摩吧。”显示巴利原文
Evaṃ vutte, te brāhmaṇā kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ – ‘‘yathā kho bhavaṃ kūṭadanto samaṇassa gotamassa vaṇṇe bhāsati, ito cepi so bhavaṃ gotamo yojanasate viharati, alameva saddhena kulaputtena dassanāya upasaṅkamituṃ api puṭosenā’’ti. ‘‘Tena hi, bho, sabbeva mayaṃ samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissāmā’’ti.
大胜王设大祀事显示巴利原文
Mahāvijitarājayaññakathā
334 于是,究罗檀头婆罗门与众多婆罗门一起,前往庵婆园拜见世尊。见面后,他与世尊互相问候,在亲切友善、令人回味的寒暄过后,便退坐一面。伽奴马达婆罗门和居士们,有的顶礼世尊后退坐一面;有的与世尊互相问候、亲切寒暄后退坐一面;有的向世尊合掌致意后退坐一面;有的报上自己的名字和族姓后退坐一面;还有一些则默不作声地退坐一面。显示巴利原文
Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo mahatā brāhmaṇagaṇena saddhiṃ yena ambalaṭṭhikā yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi . Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Khāṇumatakāpi kho brāhmaṇagahapatikā appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu.
335 坐于一旁的究罗檀头婆罗门对世尊这样说:“乔达摩尊者,我听说过:‘沙门乔达摩了知三种成就的祭祀与十六项资具。’然而,我并不了解这三种成就的祭祀与十六项资具。我想举行一场大祭祀,祈请乔达摩尊者为我开示三种成就的祭祀与十六项资具。”显示巴利原文
Ekamantaṃ nisinno kho kūṭadanto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bho gotama – ‘samaṇo gotamo tividhaṃ yaññasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ jānātī’ti. Na kho panāhaṃ jānāmi tividhaṃ yaññasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ. Icchāmi cāhaṃ mahāyaññaṃ yajituṃ. Sādhu me bhavaṃ gotamo tividhaṃ yaññasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ desetū’’ti.
336 “那么,婆罗门,你仔细聆听,善加思惟,我要宣说了。”“好的,尊者。”究罗檀头婆罗门回答世尊。世尊便说:“很久以前,婆罗门,有一位名叫大胜的国王,他十分富有,拥有巨大的财富和广大的产业——金、银、物资、谷物不计其数,国库、粮仓无不充溢。那时,婆罗门,大胜王在闲居静处独自思惟时,心中生起这样的想法:‘我已获得如此广大的人间财富,统御着这片辽阔的大地。我何不举办一场盛大的祭祀?这定能为我带来长久的利益与安乐。’”显示巴利原文
‘‘Tena hi, brāhmaṇa, suṇāhi sādhukaṃ manasikarohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho kūṭadanto brāhmaṇo bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, brāhmaṇa , rājā mahāvijito nāma ahosi aḍḍho mahaddhano mahābhogo pahūtajātarūparajato pahūtavittūpakaraṇo pahūtadhanadhañño paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro. Atha kho, brāhmaṇa, rañño mahāvijitassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘adhigatā kho me vipulā mānusakā bhogā, mahantaṃ pathavimaṇḍalaṃ abhivijiya ajjhāvasāmi , yaṃnūnāhaṃ mahāyaññaṃ yajeyyaṃ, yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti.
337 “既然如此,婆罗门,那就请你仔细聆听,善加思惟,我将为你宣说。”“好的,尊者。”库塔丹塔应答道。佛陀这样说:“很久以前,婆罗门,有一位名叫大胜的国王。他拥有大量的金银财宝,资产无数,财富丰饶。当时,大胜王召来国师婆罗门,对他说:‘婆罗门,我于独处静修之时,心中生起了这样的思惟:我已获得广大的世间财富,征服并统御着这片辽阔的大地。我为何不举办一场盛大的祭祀,以带给我长远的利益与安乐?婆罗门,我想要举办一场盛大的祭祀,恳请尊者教导我,以此成就我长远的利益与安乐。’”显示巴利原文
‘‘Atha kho, brāhmaṇa, rājā mahāvijito purohitaṃ brāhmaṇaṃ āmantetvā etadavoca – ‘idha mayhaṃ, brāhmaṇa, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – adhigatā kho me vipulā mānusakā bhogā , mahantaṃ pathavimaṇḍalaṃ abhivijiya ajjhāvasāmi. Yaṃnūnāhaṃ mahāyaññaṃ yajeyyaṃ yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti. Icchāmahaṃ, brāhmaṇa, mahāyaññaṃ yajituṃ. Anusāsatu maṃ bhavaṃ yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’’ti.
338 “听了这话,婆罗门,国师婆罗门便对大胜王这样说:‘大王,您的国土如今仍存有盗贼与压迫。乡村遭劫,市镇遭劫,都城遭劫,拦路行劫之事,皆可得见。倘若大王在这般仍存盗贼与压迫的国土上强行征取赋税,那大王您便未尽自己的责任。大王您或许会这样想:“我当以杀戮、监禁、没收财产、呵责、驱逐出境等方式,将此盗贼祸患彻底铲除。”然而,依此并不能真正根除盗贼祸患。那些侥幸逃脱、残存下来的人,日后仍会回来侵扰大王的国土。不过,依凭如下这一办法,却可正确根除这些盗贼祸患。既然如此,大王,请这样施行:在您的国土中,凡致力于农耕畜牧者,大王便给予他们种子与粮食作为资助;凡致力于经商贸易者,大王便给予他们资本;凡致力于承担公职者,大王便为他们发放薪俸与饮食。如是,那些众人便会专心于各自的业处,不再侵害大王的国土,而大王的税收收入也将大大增长。国土便得安泰稳定,无有盗贼,无有压迫。人民欢欣喜悦,怀抱幼子置诸膝上嬉戏,可以说,家家夜不闭户,安然而居。’
“‘好的,尊者!’婆罗门,大胜王听从了国师婆罗门的建议。对于国土中那些致力于农耕畜牧者,大胜王给予了他们种子与粮食作为资助;对于致力于经商贸易者,大胜王给予了他们资本;对于致力于承担公职者,大胜王为他们订立了薪俸与饮食。那些人便专心于各自的业处,不再侵害大王的国土,大王的税收收入也大大增长了。国土安泰稳定,无有盗贼,无有压迫,人民欢欣喜悦,怀抱幼子置诸膝上嬉戏,可以说,家家夜不闭户,安然而居。
于是,婆罗门,大胜王召见国师婆罗门,对他这样说:‘尊者,我的盗贼祸患已经根除。依凭尊者的办法,我的税收也大大增长。国土安泰稳定,无有盗贼,无有压迫。人民欢欣喜悦,怀抱幼子置诸膝上嬉戏,可以说,家家夜不闭户,安然而居。婆罗门,我想要举办一场盛大的祭祀。请尊者教导我,如何做才能为我带来长远的利益与安乐。’”显示巴利原文
‘‘Evaṃ vutte, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rājānaṃ mahāvijitaṃ etadavoca – ‘bhoto kho rañño janapado sakaṇṭako sauppīḷo, gāmaghātāpi dissanti, nigamaghātāpi dissanti, nagaraghātāpi dissanti , panthaduhanāpi dissanti. Bhavaṃ kho pana rājā evaṃ sakaṇṭake janapade sauppīḷe balimuddhareyya, akiccakārī assa tena bhavaṃ rājā. Siyā kho pana bhoto rañño evamassa – ‘‘ahametaṃ dassukhīlaṃ vadhena vā bandhena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā samūhanissāmī’’ti, na kho panetassa dassukhīlassa evaṃ sammā samugghāto hoti. Ye te hatāvasesakā bhavissanti, te pacchā rañño janapadaṃ viheṭhessanti. Api ca kho idaṃ saṃvidhānaṃ āgamma evametassa dassukhīlassa sammā samugghāto hoti. Tena hi bhavaṃ rājā ye bhoto rañño janapade ussahanti kasigorakkhe, tesaṃ bhavaṃ rājā bījabhattaṃ anuppadetu. Ye bhoto rañño janapade ussahanti vāṇijjāya, tesaṃ bhavaṃ rājā pābhataṃ anuppadetu. Ye bhoto rañño janapade ussahanti rājaporise, tesaṃ bhavaṃ rājā bhattavetanaṃ pakappetu. Te ca manussā sakammapasutā rañño janapadaṃ na viheṭhessanti; mahā ca rañño rāsiko bhavissati. Khemaṭṭhitā janapadā akaṇṭakā anuppīḷā. Manussā mudā modamānā ure putte naccentā apārutagharā maññe viharissantī’ti. ‘Evaṃ, bho’ti kho, brāhmaṇa, rājā mahāvijito purohitassa brāhmaṇassa paṭissutvā ye rañño janapade ussahiṃsu kasigorakkhe, tesaṃ rājā mahāvijito bījabhattaṃ anuppadāsi. Ye ca rañño janapade ussahiṃsu vāṇijjāya, tesaṃ rājā mahāvijito pābhataṃ anuppadāsi. Ye ca rañño janapade ussahiṃsu rājaporise, tesaṃ rājā mahāvijito bhattavetanaṃ pakappesi. Te ca manussā sakammapasutā rañño janapadaṃ na viheṭhiṃsu, mahā ca rañño rāsiko ahosi. Khemaṭṭhitā janapadā akaṇṭakā anuppīḷā manussā mudā modamānā ure putte naccentā apārutagharā maññe vihariṃsu. Atha kho, brāhmaṇa, rājā mahāvijito purohitaṃ brāhmaṇaṃ āmantetvā etadavoca – ‘samūhato kho me bhoto dassukhīlo, bhoto saṃvidhānaṃ āgamma mahā ca me rāsiko. Khemaṭṭhitā janapadā akaṇṭakā anuppīḷā manussā mudā modamānā ure putte naccentā apārutagharā maññe viharanti. Icchāmahaṃ brāhmaṇa mahāyaññaṃ yajituṃ. Anusāsatu maṃ bhavaṃ yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti.
339 “那么,大王,请您这样做:在您的国土中,无论是居住于城中与乡下的附属刹帝利,愿您传令给他们:‘诸位,我愿举行一场盛大的祭祀,请各位允准我,这必将长夜为我带来利益与安乐。’在您的国土中,无论是居住于城中与乡下的大臣及侍从……无论是居住于城中与乡下的大富婆罗门……无论是居住于城中与乡下的富有居士,愿您传令给他们:‘诸位,我愿举行一场盛大的祭祀,请各位允准我,这必将长夜为我带来利益与安乐。’” “婆罗门,于是大胜王回答国师婆罗门:‘好的,尊者!’,便听从了他的建议。随后,大胜王向他国土中无论是居住于城中与乡下的附属刹帝利传令:‘诸位,我愿举行一场盛大的祭祀,请各位允准我,这必将长夜为我带来利益与安乐。’他们答言:‘请大王举行祭祀吧,大王,这正是祭祀的时节。’他又向无论是居住于城中与乡下的大臣及侍从……向无论是居住于城中与乡下的大富婆罗门……向无论是居住于城中与乡下的富有居士传令:‘诸位,我愿举行一场盛大的祭祀,请各位允准我,这必将长夜为我带来利益与安乐。’他们答言:‘请大王举行祭祀吧,大王,这正是祭祀的时节。’如此,这四种表示赞同的群体,便成为这场祭祀的资具。”显示巴利原文
‘‘Tena hi bhavaṃ rājā ye bhoto rañño janapade khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca te bhavaṃ rājā āmantayataṃ – ‘icchāmahaṃ, bho, mahāyaññaṃ yajituṃ, anujānantu me bhavanto yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti. Ye bhoto rañño janapade amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā ca…pe… brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā ca…pe… gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca, te bhavaṃ rājā āmantayataṃ – ‘icchāmahaṃ, bho, mahāyaññaṃ yajituṃ, anujānantu me bhavanto yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti. ‘Evaṃ, bho’ti kho, brāhmaṇa, rājā mahāvijito purohitassa brāhmaṇassa paṭissutvā ye rañño janapade khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca, te rājā mahāvijito āmantesi – ‘icchāmahaṃ, bho, mahāyaññaṃ yajituṃ, anujānantu me bhavanto yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. ‘Yajataṃ bhavaṃ rājā yaññaṃ, yaññakālo mahārājā’ti. Ye rañño janapade amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā ca…pe… brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā ca…pe… gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca, te rājā mahāvijito āmantesi – ‘icchāmahaṃ, bho , mahāyaññaṃ yajituṃ. Anujānantu me bhavanto yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti. ‘Yajataṃ bhavaṃ rājā yaññaṃ, yaññakālo mahārājā’ti. Itime cattāro anumatipakkhā tasseva yaññassa parikkhārā bhavanti.
八资具显示巴利原文
Aṭṭha parikkhārā
340 “大胜王具足八种德行:他母系与父系血统纯正,家世清白可追溯至第七代祖父辈,无有垢染,从未因出身而受到指责或轻视;他容貌俊美,悦目可亲,庄严殊胜,具足最上等的容仪,有梵天般的肤色,梵天般的威仪,其身相无可挑剔;他资财丰饶,拥有巨量财富与广大产业,金银无数,物资充盈,谷物钱财充足,国库粮仓悉皆满溢;他武力强盛,拥有训练有素、号令严明的四部军队,仅凭威名便能镇伏敌人;他具足信心,是一位施者、布施之主,家门长向沙门、婆罗门、穷困者、流浪者、乞食者敞开,犹如公共水井,广行福德;他博学多闻,于种种教说,深解其义,知此言为此义,彼言为彼义;他具足智慧,明敏、通达、锐利,能善巧思择过去、未来、现在的事务。大胜王便是如此具足八种德行。如是,这八种德行也成为本次祭祀的资具。”显示巴利原文
‘‘Rājā mahāvijito aṭṭhahaṅgehi samannāgato, ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya; aḍḍho mahaddhano mahābhogo pahūtajātarūparajato pahūtavittūpakaraṇo pahūtadhanadhañño paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro; balavā caturaṅginiyā senāya samannāgato assavāya ovādapaṭikarāya sahati maññe paccatthike yasasā; saddho dāyako dānapati anāvaṭadvāro samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ opānabhūto puññāni karoti; bahussuto tassa tassa sutajātassa, tassa tasseva kho pana bhāsitassa atthaṃ jānāti ‘ayaṃ imassa bhāsitassa attho ayaṃ imassa bhāsitassa attho’ti; paṇḍito, viyatto, medhāvī, paṭibalo, atītānāgatapaccuppanne atthe cintetuṃ. Rājā mahāvijito imehi aṭṭhahaṅgehi samannāgato. Iti imānipi aṭṭhaṅgāni tasseva yaññassa parikkhārā bhavanti.
四种资具显示巴利原文
Catuparikkhāraṃ
341 “国师婆罗门具足四种德行。他于母系、父系双方皆血统纯正,上溯七代祖父辈,家世清白,从未因出身问题而受到指摘或轻视。他精通经典、铭记传承,是三部吠陀的专家,兼通词汇注解、祭祀仪轨、语音学、词源学,以及作为第五部分的古史传说;他既善读诵,又明语法,于顺世论和大人相等方面亦通达无碍。他持守戒律,具足圆满的戒行,安住其中。他拥有智慧,聪慧、明达、敏锐,在参与祭祀者中,第一位或第二位执持供勺。国师婆罗门正是具足此四种德行。由此,这四种德行便成为这场祭祀的资具。”显示巴利原文
‘‘Purohito brāhmaṇo catuhaṅgehi samannāgato. Ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena; ajjhāyako mantadharo tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo; sīlavā vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato; paṇḍito viyatto medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ. Purohito brāhmaṇo imehi catūhaṅgehi samannāgato. Iti imāni cattāri aṅgāni tasseva yaññassa parikkhārā bhavanti.
342 “婆罗门,那时,国师婆罗门在大胜王举行大祭祀之前,先为他说明了三种免于追悔的道理:‘尊贵的大王,当您想要举行大祭祀时,或会生起这样的追悔:“唉,我这一大笔财富就要散失了!”——尊贵的大王,您不应生起这样的追悔。尊贵的大王,当您正在举行大祭祀时,或会生起这样的追悔:“唉,我这一大笔财富正在散失!”——尊贵的大王,您也不应生起这样的追悔。尊贵的大王,当您举行完大祭祀之后,或会生起这样的追悔:“唉,我那大笔财富已经散失了!”——尊贵的大王,您仍不应生起这样的追悔。’婆罗门,这便是国师婆罗门在大胜王举行大祭祀之前,先为他说明的三种免于追悔的道理。”显示巴利原文
‘‘Atha kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rañño mahāvijitassa pubbeva yaññā tisso vidhā desesi. Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yiṭṭhukāmassa kocideva vippaṭisāro – ‘mahā vata me bhogakkhandho vigacchissatī’ti, so bhotā raññā vippaṭisāro na karaṇīyo. Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vippaṭisāro – ‘mahā vata me bhogakkhandho vigacchatī’ti, so bhotā raññā vippaṭisāro na karaṇīyo. Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yiṭṭhassa kocideva vippaṭisāro – ‘mahā vata me bhogakkhandho vigato’ti, so bhotā raññā vippaṭisāro na karaṇīyo’’ti. Imā kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rañño mahāvijitassa pubbeva yaññā tisso vidhā desesi.
343 “婆罗门,接着,国师婆罗门在大胜王举行大祭祀之前,以十种行相消除了国王对于受供者的追悔:‘尊贵的大王,来赴您祭祀者,会有杀生之人,也会有戒除杀生之人。于诸杀生者,唯其自受;于诸戒除杀生者,便请为了他们而祭祀,为了他们而欣然,为了他们而喜悦,令心依他们而得净信。尊贵的大王,来赴您祭祀者,会有不与取之人,也会有戒除不与取之人……会有于欲乐邪行之人,也会有戒除欲乐邪行之人……会有说妄语之人,也会有戒除妄语之人……会有说离间语之人,也会有戒除离间语之人……会有说粗恶语之人,也会有戒除粗恶语之人……会有说绮语之人,也会有戒除绮语之人……会有心怀贪婪之人,也会有不怀贪婪之人……会有心怀嗔恚之人,也会有心无嗔恚之人……会有持邪见之人,也会有持正见之人。于诸持邪见者,唯其自受;于诸持正见者,便请为了他们而祭祀,为了他们而欣然,为了他们而喜悦,令心依他们而得净信。’婆罗门,国师婆罗门便是这样在大胜王举行大祭祀之前,以十种行相消除了他对于受供者的追悔。”显示巴利原文
‘‘Atha kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rañño mahāvijitassa pubbeva yaññā dasahākārehi paṭiggāhakesu vippaṭisāraṃ paṭivinesi. ‘Āgamissanti kho bhoto yaññaṃ pāṇātipātinopi pāṇātipātā paṭiviratāpi. Ye tattha pāṇātipātino, tesaññeva tena. Ye tattha pāṇātipātā paṭiviratā, te ārabbha yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu. Āgamissanti kho bhoto yaññaṃ adinnādāyinopi adinnādānā paṭiviratāpi…pe… kāmesu micchācārinopi kāmesumicchācārā paṭiviratāpi… musāvādinopi musāvādā paṭiviratāpi… pisuṇavācinopi pisuṇāya vācāya paṭiviratāpi… pharusavācinopi pharusāya vācāya paṭiviratāpi… samphappalāpinopi samphappalāpā paṭiviratāpi … abhijjhālunopi anabhijjhālunopi… byāpannacittāpi abyāpannacittāpi… micchādiṭṭhikāpi sammādiṭṭhikāpi…. Ye tattha micchādiṭṭhikā, tesaññeva tena. Ye tattha sammādiṭṭhikā, te ārabbha yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetū’ti. Imehi kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rañño mahāvijitassa pubbeva yaññā dasahākārehi paṭiggāhakesu vippaṭisāraṃ paṭivinesi.
344 婆罗门,接着,在大胜王正举行大祭祀时,国师婆罗门以十六种方式启发、激励、策励、鼓舞他的心:‘尊贵的大王,当您正举行大祭祀时,或许会有人这样说:“大胜王确实在举行大祭祀,但是那些身为他随从的、住在城中和乡村的王族成员并未受到邀请。然而尊贵的大王却举行了这样的大祭祀。”即便有人这样议论尊贵的大王,在法理上也不成立。因为尊贵的大王您,确实邀请了那些身为随从的、住在城中和乡村的王族成员。就此而言,也让尊者大王您知晓:请您祭祀,请您欣然,请您喜悦,让内心就此净信吧。’显示巴利原文
‘‘Atha kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rañño mahāvijitassa mahāyaññaṃ yajamānassa soḷasahākārehi cittaṃ sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vattā – ‘rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati, no ca kho tassa āmantitā khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca; atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaññaṃ yajatī’ti . Evampi bhoto rañño vattā dhammato natthi. Bhotā kho pana raññā āmantitā khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca . Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.
‘尊者大王,当您举行如此大祭祀时,或许会有人这样说:“大胜王确实正在举行大祭祀,但那些居住于城中和乡村、作为他随从的大臣与朝臣,却并未受到邀请……那些居住于城中和乡村的富豪婆罗门,却并未受到邀请……那些居住于城中和乡村的富裕居士,却并未受到邀请。然而,大王您却举行了这样的大祭祀。”——如果有人这样议论大王您,这在法理上也是不能成立的。因为尊者大王您,确实邀请了那些居住于城中和乡村的富裕居士。以此因缘,也请尊者大王了知:请您祭祀吧,请您欣然吧,请您喜悦吧,让内心由此净信吧。’显示巴利原文
‘‘Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vattā – ‘rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati, no ca kho tassa āmantitā amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā ca…pe… brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā ca…pe… gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca, atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaññaṃ yajatī’ti. Evampi bhoto rañño vattā dhammato natthi. Bhotā kho pana raññā āmantitā gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.
尊贵的大王,当您举行大祭祀时,或许有人会这样说:‘大胜王确实在举行大祭祀,但他并非父母双方家世清净、血统纯正,上溯七代祖先从未在出身上被质疑或非议的人。然而,大王您却举行了这样的大祭祀。’若有人这样议论大王,这在法上是说不通的。因为尊贵的国王您,正是父母双方家世清净、血统纯正,上溯七代祖先从未在出身上被质疑或非议的人。大王,凭此也请您了知:请祭祀,请欣然,请欢喜,令心净信。显示巴利原文
‘‘Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vattā – ‘rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati, no ca kho ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaññaṃ yajatī’ti. Evampi bhoto rañño vattā dhammato natthi. Bhavaṃ kho pana rājā ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.
“‘尊贵的大王,当您举行大祭祀之时,或许会有人如此说:“大胜王确实在举行大祭祀,然而他并非相貌端严、令人悦目、仪态庄重,具足最殊胜的容貌光彩,有如梵天之貌、梵天之姿,令人目不暂舍……他并非富有,不具备巨大的财富与产业,金、银的储备极为充裕,物资与日用品极为丰足,金钱与谷物极为丰足,国库与粮仓悉皆充满……他并非强大有力,不拥有一支训练有素、听从教令的四兵军队,不足以靠威名摧伏敌人……他并非有净信、乐于布施的施主,门户不闭,犹如公共饮水亭,向沙门、婆罗门、穷困者、流浪者、乞丐广行布施,积集种种福德……他并非博学多闻,于种种经教无不精通……对于那句所说的道理,他并不知晓‘这是此句的含义,这是此句的含义’……他并非贤明、干练、具足智慧,有能力思惟过去、未来与现在的事理。然而,大王您却举行了这样的大祭祀。”若有人如此议论大王您,这在法理上是说不通的。因为尊贵的国王您,确实是贤明、干练、具足智慧,有能力思惟过去、未来与现在事理的人。以此之故,也让大王您了知:请您祭祀吧,请您欣悦吧,请您欢喜吧,内心即此而净信吧。’”显示巴利原文
‘‘Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vattā – ‘rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati no ca kho abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya…pe… no ca kho aḍḍho mahaddhano mahābhogo pahūtajātarūparajato pahūtavittūpakaraṇo pahūtadhanadhañño paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro…pe… no ca kho balavā caturaṅginiyā senāya samannāgato assavāya ovādapaṭikarāya sahati maññe paccatthike yasasā…pe… no ca kho saddho dāyako dānapati anāvaṭadvāro samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ opānabhūto puññāni karoti…pe… no ca kho bahussuto tassa tassa sutajātassa…pe… no ca kho tassa tasseva kho pana bhāsitassa atthaṃ jānāti ‘‘ayaṃ imassa bhāsitassa attho, ayaṃ imassa bhāsitassa attho’’ti…pe… no ca kho paṇḍito viyatto medhāvī paṭibalo atītānāgatapaccuppanne atthe cintetuṃ, atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaññaṃ yajatī’ti . Evampi bhoto rañño vattā dhammato natthi. Bhavaṃ kho pana rājā paṇḍito viyatto medhāvī paṭibalo atītānāgatapaccuppanne atthe cintetuṃ. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu , yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.
“大王,当您举行大祭祀时,或许有人会这样说:‘大胜王确实在举行大祭祀,但他的国师婆罗门,并非父母双方家世清净、血统纯正,上溯七代祖先从未在出身上被质疑或非议的人。然而,大王您却举行了这样的大祭祀。’若有人这样议论,这在法上是说不通的。因为尊贵的大王的国师婆罗门,正是父母双方家世清净、血统纯正,上溯七代祖先从未在出身上被质疑或非议的人。大王,请您了知:请祭祀,请欣然,请欢喜,令心净信。”显示巴利原文
‘‘Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vattā – ‘rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati. No ca khvassa purohito brāhmaṇo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena; atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaññaṃ yajatī’ti. Evampi bhoto rañño vattā dhammato natthi. Bhoto kho pana rañño purohito brāhmaṇo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.
大王,当大胜王举行大祭祀时,或许会有这样的议论者:‘大胜王确实在举行大祭祀,然而他的国师婆罗门,并不通晓咒语经文,不精通三部吠陀及其词汇、仪轨、音韵、词源,以及作为第五的历史传说;不是通达经教、善解语法之人;于世间论与大丈夫相亦有所不足……乃至非戒行圆满、戒德成熟、善具戒德者……也并非能在祭祀中第一或第二执取供养勺的智者、堪能、敏锐之人。大王却在这样的情况举行如此大的祭祀。’然而,大王,这样的议论在法上其实不能成立。因为大王的国师婆罗门,正是能在祭祀中第一或第二执取供养勺的智者、堪能、敏锐之人。大王,当知此理:请您祭祀,施舍,内心欢喜,让信心于此得以净信吧。’究罗檀头,正是以此十六种方式,国师婆罗门对正在举行大祭祀的大胜王予以开示、劝勉、鼓舞,令其欢喜。显示巴利原文
‘‘Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vattā – ‘rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati. No ca khvassa purohito brāhmaṇo ajjhāyako mantadharo tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo…pe… no ca khvassa purohito brāhmaṇo sīlavā vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato…pe… no ca khvassa purohito brāhmaṇo paṇḍito viyatto medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ, atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaññaṃ yajatī’ti. Evampi bhoto rañño vattā dhammato natthi. Bhoto kho pana rañño purohito brāhmaṇo paṇḍito viyatto medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetūti. Imehi kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rañño mahāvijitassa mahāyaññaṃ yajamānassa soḷasahi ākārehi cittaṃ sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi.
345 “究罗檀头,在那场祭祀中,牛未曾被杀,羊未曾被杀,鸡与猪未曾被杀;种种众生未曾遭受杀戮。为祭柱故,未有树木被砍伐;为铺祭场故,未有吉祥草被割取。那时,被称为奴仆、佣人或劳工的人们,并非在棍棒威吓下,并非在恐惧逼迫下,并非流着泪、哭丧着脸去做准备。谁愿意做便去做,谁不愿意做便不去做;想做的事物便去做,不想做的便不去做。那场祭祀,是以酥油、油、生酥、酪、蜜与糖浆来完成的。”显示巴利原文
‘‘Tasmiṃ kho, brāhmaṇa, yaññe neva gāvo haññiṃsu, na ajeḷakā haññiṃsu, na kukkuṭasūkarā haññiṃsu, na vividhā pāṇā saṃghātaṃ āpajjiṃsu, na rukkhā chijjiṃsu yūpatthāya, na dabbhā lūyiṃsu barihisatthāya . Yepissa ahesuṃ dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā, tepi na daṇḍatajjitā na bhayatajjitā na assumukhā rudamānā parikammāni akaṃsu. Atha kho ye icchiṃsu, te akaṃsu, ye na icchiṃsu, na te akaṃsu; yaṃ icchiṃsu, taṃ akaṃsu, yaṃ na icchiṃsu, na taṃ akaṃsu. Sappitelanavanītadadhimadhuphāṇitena ceva so yañño niṭṭhānamagamāsi.
346 “那时,究罗檀头,跟随国王的刹帝利们——无论是住在城中还是住在乡间,大臣与侍从们——无论是住在城中还是住在乡间,家财丰厚的婆罗门们——无论是住在城中还是住在乡间,拥有大量财富的长者们——无论是住在城中还是住在乡间,都带着丰厚的财物,来到大胜王面前,这样说道:“陛下,这是我们专为陛下带来的丰厚财物,请陛下收下。”大胜王回答:“诸位,不必了。我也有通过如法赋税积聚的丰厚财物。这些财物你们留下,再从我这里多拿些回去吧。”他们被国王拒绝后,退到一旁,这样想道:“我们若将这些丰厚的财物再带回各自的家中,实在不太妥当。大胜王正在举行大祭祀,我们不如就随同他一起布施供养吧。”显示巴利原文
‘‘Atha kho, brāhmaṇa, khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca, amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā ca, brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā ca, gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca pahūtaṃ sāpateyyaṃ ādāya rājānaṃ mahāvijitaṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘idaṃ, deva, pahūtaṃ sāpateyyaṃ devaññeva uddissābhataṃ, taṃ devo paṭiggaṇhātū’ti. ‘Alaṃ, bho, mamāpidaṃ pahūtaṃ sāpateyyaṃ dhammikena balinā abhisaṅkhataṃ; tañca vo hotu, ito ca bhiyyo harathā’ti. Te raññā paṭikkhittā ekamantaṃ apakkamma evaṃ samacintesuṃ – ‘na kho etaṃ amhākaṃ patirūpaṃ, yaṃ mayaṃ imāni sāpateyyāni punadeva sakāni gharāni paṭihareyyāma. Rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati, handassa mayaṃ anuyāgino homā’ti.
347 “那时,婆罗门,城里的刹帝利从属与乡间的刹帝利从属,在祭祀场东面设立了布施品;城里的辅相与朝臣、乡间的辅相与朝臣,在祭祀场南面设立了布施品;城里的巨富婆罗门与乡间的巨富婆罗门,在祭祀场西面设立了布施品;城里的富豪长者与乡间的富豪长者,在祭祀场北面设立了布施品。”显示巴利原文
‘‘Atha kho, brāhmaṇa, puratthimena yaññavāṭassa khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca dānāni paṭṭhapesuṃ. Dakkhiṇena yaññavāṭassa amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā ca dānāni paṭṭhapesuṃ. Pacchimena yaññavāṭassa brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā ca dānāni paṭṭhapesuṃ. Uttarena yaññavāṭassa gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca dānāni paṭṭhapesuṃ.
“究罗檀头,在他们举行的这些布施供养中,同样没有牛被杀害,没有羊被杀害,没有鸡与猪被杀害,也没有各种众生遭受杀害;没有树木为作祭祀柱而遭砍伐,没有吉祥草为敷设场地而被割取。那些被称为奴仆、工人或劳工的人,不是在棍棒的威逼下,不是在恐惧的胁迫下,也不是流着眼泪、哭丧着脸去做准备的。而是,谁愿意做,便去做;谁不愿意,便不做。他们想做的,便去做;不想做的,便不做。他们的这些布施供养,最终皆以酥油、油、生酥、酪、蜜与糖浆来完成。”显示巴利原文
‘‘Tesupi kho, brāhmaṇa, yaññesu neva gāvo haññiṃsu, na ajeḷakā haññiṃsu, na kukkuṭasūkarā haññiṃsu, na vividhā pāṇā saṃghātaṃ āpajjiṃsu, na rukkhā chijjiṃsu yūpatthāya, na dabbhā lūyiṃsu barihisatthāya. Yepi nesaṃ ahesuṃ dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā, tepi na daṇḍatajjitā na bhayatajjitā na assumukhā rudamānā parikammāni akaṃsu. Atha kho ye icchiṃsu, te akaṃsu, ye na icchiṃsu, na te akaṃsu; yaṃ icchiṃsu, taṃ akaṃsu, yaṃ na icchiṃsu na taṃ akaṃsu. Sappitelanavanītadadhimadhuphāṇitena ceva te yaññā niṭṭhānamagamaṃsu.
“如此,有四方赞同者,大胜王圆满具足八支,辅相婆罗门圆满具足四支;又有三种方式。婆罗门,这便名为以三种成就、十六项资具庄严所成的祭祀。”显示巴利原文
‘‘Iti cattāro ca anumatipakkhā, rājā mahāvijito aṭṭhahaṅgehi samannāgato, purohito brāhmaṇo catūhaṅgehi samannāgato; tisso ca vidhā ayaṃ vuccati brāhmaṇa tividhā yaññasampadā soḷasaparikkhārā’’ti.
348 闻此语后,那些婆罗门顿时喧噪起来,高声大呼:“善哉,祭礼!善哉,祭礼成就!”究罗檀头婆罗门却默然端坐。于是,那些婆罗门对他说道:“究罗檀头尊者,您为何不随喜沙门乔达摩的善说呢?”“诸位,我并非不随喜沙门乔达摩的善说。凡有不随喜沙门乔达摩善说者,其首当裂。然而,诸位,我内心如此思惟:‘沙门乔达摩并没有说“如是我闻”,也没有说“应当如是”;沙门乔达摩只宣说“彼时如是,彼时如是”。因此,诸位,我便想:沙门乔达摩那时必是那位大胜王、那位祭主,或是那位主持祭祀的辅相婆罗门。’乔达摩大师可忆念,自己曾亲历或主持这样的祭祀,并于身坏命终之后往生善趣、天界吗?”“婆罗门,我忆念:我确曾亲自主持过这样的祭祀,身坏命终后往生善趣、天界。当时,我正是那位主持祭祀的辅相婆罗门。”显示巴利原文
Evaṃ vutte, te brāhmaṇā unnādino uccāsaddamahāsaddā ahesuṃ – ‘‘aho yañño, aho yaññasampadā’’ti! Kūṭadanto pana brāhmaṇo tūṇhībhūtova nisinno hoti. Atha kho te brāhmaṇā kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ – ‘‘kasmā pana bhavaṃ kūṭadanto samaṇassa gotamassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodatī’’ti? ‘‘Nāhaṃ, bho, samaṇassa gotamassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodāmi. Muddhāpi tassa vipateyya, yo samaṇassa gotamassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodeyya. Api ca me, bho, evaṃ hoti – samaṇo gotamo na evamāha – ‘evaṃ me suta’nti vā ‘evaṃ arahati bhavitu’nti vā; api ca samaṇo gotamo – ‘evaṃ tadā āsi, itthaṃ tadā āsi’ tveva bhāsati. Tassa mayhaṃ bho evaṃ hoti – ‘addhā samaṇo gotamo tena samayena rājā vā ahosi mahāvijito yaññassāmi purohito vā brāhmaṇo tassa yaññassa yājetā’ti. Abhijānāti pana bhavaṃ gotamo evarūpaṃ yaññaṃ yajitvā vā yājetvā vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjitāti’’? ‘‘Abhijānāmahaṃ, brāhmaṇa, evarūpaṃ yaññaṃ yajitvā vā yājetvā vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjitā, ahaṃ tena samayena purohito brāhmaṇo ahosiṃ tassa yaññassa yājetā’’ti.
常施随顺之祀显示巴利原文
Niccadānaanukulayaññaṃ
349 “乔达摩大师,那么,是否有比这种具足三种成就和十六项资具的祭祀,更为简便、更为省事,而果报与利益却更为广大的其他祭祀呢?”显示巴利原文
‘‘Atthi pana, bho gotama, añño yañño imāya tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
“婆罗门,确实有另一种祭祀,比起这具足三法、十六项资具的祭法,准备更少、劳役更轻,而果报与利益却更为广大。”显示巴利原文
‘‘Atthi kho, brāhmaṇa, añño yañño imāya tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
“乔达摩大师,那么,比这具足三法、十六项资具的祭法准备更少、劳役更微,果报与利益却更大的祭祀,究竟是哪一种呢?”显示巴利原文
‘‘Katamo pana so, bho gotama, yañño imāya tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
“婆罗门,那些常行的布施与随顺的供养,正是特为持戒的出家修行人所施设。婆罗门,正是这种祭祀,比起这具足三法、十六项资具的祭法,准备更少、劳役更轻,而果报与利益却更为广大。”显示巴利原文
‘‘Yāni kho pana tāni, brāhmaṇa, niccadānāni anukulayaññāni sīlavante pabbajite uddissa diyyanti; ayaṃ kho, brāhmaṇa, yañño imāya tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
乔达摩尊者,是何缘故,是何原因,使得常供、随顺的祭祀,比起具足三种成就与十六项资具的祭祀,更为简易、更少劳费,却有更大的果报和更大的利益呢?显示巴利原文
‘‘Ko nu kho, bho gotama, hetu ko paccayo, yena taṃ niccadānaṃ anukulayaññaṃ imāya tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhatarañca appasamārambhatarañca mahapphalatarañca mahānisaṃsatarañcā’’ti ?
婆罗门,阿拉汉或正行于阿拉汉道者,不会参与那样的祭祀。何以故?婆罗门,因为在那种祭祀里,可以看见杖击、扼颈等行为。因此,阿拉汉或正行于阿拉汉道者,不会参与那种祭祀。然而,婆罗门,那常供、随顺的祭祀,是专为持戒的出家者所作的供养——婆罗门,对于这样的祭祀,阿拉汉或正行于阿拉汉道者便会参与。何以故?婆罗门,因为在这种祭祀里,看不见杖击、扼颈等行为。因此,阿拉汉或正行于阿拉汉道者,会参与这样的祭祀。婆罗门,这便是因、这便是缘,使得这种常供、随顺的祭祀,比起具足三种成就与十六项资具的祭祀,更为简易、更少劳费,却有更大的果报和更大的利益。显示巴利原文
‘‘Na kho, brāhmaṇa, evarūpaṃ yaññaṃ upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā. Taṃ kissa hetu? Dissanti hettha, brāhmaṇa, daṇḍappahārāpi galaggahāpi, tasmā evarūpaṃ yaññaṃ na upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā. Yāni kho pana tāni, brāhmaṇa, niccadānāni anukulayaññāni sīlavante pabbajite uddissa diyyanti; evarūpaṃ kho, brāhmaṇa, yaññaṃ upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā. Taṃ kissa hetu? Na hettha, brāhmaṇa, dissanti daṇḍappahārāpi galaggahāpi, tasmā evarūpaṃ yaññaṃ upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, hetu ayaṃ paccayo, yena taṃ niccadānaṃ anukulayaññaṃ imāya tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhatarañca appasamārambhatarañca mahapphalatarañca mahānisaṃsatarañcā’’ti.
350 乔达摩尊者,那么,是否有另一种祭祀,比起具足三种成就与十六项资具的祭祀,以及这常供、随顺的祭祀,更为简易、更少劳费,却有更大的果报和更大的利益呢?显示巴利原文
‘‘Atthi pana, bho gotama, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
婆罗门,有的。另有一种祭祀,它比具足这三种成就与十六项资具的祭祀,也比这种常施、随顺的祭祀,更为简便、更少劳费,却有更大的果报与更大的利益。显示巴利原文
‘‘Atthi kho, brāhmaṇa, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
乔达摩尊者,那么,哪一种祭祀,比具足这三种成就与十六项资具的祭祀,以及这种常施、随顺的祭祀,更为简便、更少劳费,却又拥有更大的果报与更大的利益呢?显示巴利原文
‘‘Katamo pana so, bho gotama, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
婆罗门,若有人为四方僧团建造精舍,婆罗门,这种祭祀,就比具足这三种成就与十六项资具的祭祀,以及这种常施、随顺的祭祀,更为简便、更少劳费,却有更大的果报与更大的利益。显示巴利原文
‘‘Yo kho, brāhmaṇa, cātuddisaṃ saṅghaṃ uddissa vihāraṃ karoti, ayaṃ kho , brāhmaṇa, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
351 “乔达摩尊者,是否有另一种祭祀,比起这三种成就、十六项资具的祭祀,比起恒常布施的随顺祭祀,比起建造寺院的布施,更为简便、更少劳苦,而果报更大、利益更殊胜呢?”显示巴利原文
‘‘Atthi pana, bho gotama, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
“婆罗门,确有另一种祭祀,比起这三种成就、十六项资具的祭祀,比起恒常布施的随顺祭祀,比起建造寺院的布施,更为简便、更少劳苦,而果报更大、利益更殊胜。”显示巴利原文
‘‘Atthi kho, brāhmaṇa, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
“乔达摩尊者,那么,那种比这三种成就、十六项资具的祭祀,比恒常布施的随顺祭祀,比建造寺院的布施,更为简便、更少劳苦,且果报更大、利益更殊胜的祭祀,究竟是什么呢?”显示巴利原文
‘‘Katamo pana so, bho gotama, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
婆罗门,当一个人以净信心皈依佛、皈依法、皈依僧,婆罗门,这种皈依的祭祀,比之那具备三种成就与十六项资具的祭祀、比之那恒常布施的随顺祭祀、比之那建造寺院的布施,更少筹备、更少劳役,却能带来更大的果报与更大的利益。显示巴利原文
‘‘Yo kho, brāhmaṇa, pasannacitto buddhaṃ saraṇaṃ gacchati, dhammaṃ saraṇaṃ gacchati, saṅghaṃ saraṇaṃ gacchati; ayaṃ kho, brāhmaṇa, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
352 乔达摩尊者,是否还有另一种祭祀,比这具备三种成就和十六项资具的祭祀、比这恒常布施的随顺祭祀、比这建造寺院的布施、比这些皈依,更少筹备、更少劳役,却能带来更大果报、更大利益呢?显示巴利原文
‘‘Atthi pana, bho gotama, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
婆罗门,还有另一种祭祀,比这具备三种成就和十六项资具的祭祀、比这恒常布施的随顺祭祀、比这建造寺院的布施、比这些皈依,更少筹备、更少劳役,却能带来更大的果报与更大的利益。显示巴利原文
‘‘Atthi kho, brāhmaṇa, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
“乔达摩尊者,那么,哪一种祭祀,比起这具足三种成就与十六项资具的祭祀,比起这日常的供养、随顺的祭祀,比起这建造寺院的布施,比起这些皈依,准备更少、操办更简,而果报更大、利益更胜呢?”显示巴利原文
‘‘Katamo pana so, bho gotama, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
“婆罗门,当一个人心怀净信,受持学处——离杀生、离不与取、离邪淫、离妄语、离导致放逸的谷酒、果酒等麻醉品——婆罗门,这样的祭祀,比起那具足三种成就与十六项资具的祭祀,比起那日常的供养、随顺的祭祀,比起那建造寺院的布施,比起那些皈依,准备更少、操办更简,而果报更大、利益更胜。”显示巴利原文
‘‘Yo kho, brāhmaṇa, pasannacitto sikkhāpadāni samādiyati – pāṇātipātā veramaṇiṃ, adinnādānā veramaṇiṃ, kāmesumicchācārā veramaṇiṃ, musāvādā veramaṇiṃ, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇiṃ. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
353 “乔达摩尊者,那么,是否还有另一种祭祀,比起这具足三种成就与十六项资具的祭祀,比起这日常的供养、随顺的祭祀,比起这建造寺院的布施,比起这些皈依,比起这些学处,准备更少、操办更简,而果报更大、利益更胜呢?”显示巴利原文
‘‘Atthi pana, bho gotama, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi imehi ca sikkhāpadehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
“婆罗门,确实有另一种祭祀,它比这三种成就具足、十六资具完备的祭祀,比这日常供养、随顺的祭祀,比这建造寺院的布施,比这些皈依,比这些戒条,所需准备更少、劳役更少,而果报更大、利益更大。”显示巴利原文
‘‘Atthi kho, brāhmaṇa, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi imehi ca sikkhāpadehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
“乔达摩尊者,那么,那种比三种成就具足、十六资具完备的祭祀,比日常供养、随顺的祭祀,比建造寺院的布施,比皈依,比受持戒条,所需准备更少、劳役更少,而果报更大、利益更大的祭祀,究竟是什么呢?”显示巴利原文
‘‘Katamo pana so, bho gotama, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi imehi ca sikkhāpadehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
“婆罗门,当如来、阿拉汉、正自觉者出现于世间……(应如190-212段未断部分那样详细展开)。如是,婆罗门,比丘具足戒行……进入并安住于初禅。婆罗门,这种祭祀,较先前那些祭祀所需准备更少、劳役更少,而果报更大、利益更大。……进入并安住于第二禅……第三禅……第四禅。婆罗门,这种祭祀,较先前那些祭祀所需准备更少、劳役更少,而果报更大、利益更大。他将心导向智见……婆罗门,这种祭祀,较先前那些祭祀所需准备更少、劳役更少,而果报更大、利益更大……他彻知:‘不再有后有。’婆罗门,这种祭祀,较先前那些祭祀所需准备更少、劳役更少,而果报更大、利益更大。婆罗门,在此祭祀成就之上,更无超越、更殊胜的祭祀成就了。”显示巴利原文
‘‘Idha, brāhmaṇa, tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho…pe… (yathā 190-212 anucchedesu, evaṃ vitthāretabbaṃ). Evaṃ kho, brāhmaṇa, bhikkhu sīlasampanno hoti…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, yañño purimehi yaññehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro ca…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, brāhmaṇa, yañño purimehi yaññehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cāti. Ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti…pe… ayampi kho, brāhmaṇa, yañño purimehi yaññehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro ca…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānāti. Ayampi kho, brāhmaṇa, yañño purimehi yaññehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro ca. Imāya ca, brāhmaṇa, yaññasampadāya aññā yaññasampadā uttaritarā vā paṇītatarā vā natthī’’ti.
究罗檀头表白优婆塞显示巴利原文
Kūṭadantaupāsakattapaṭivedanā
354 如是说时,究罗檀头婆罗门对世尊说道:“真是殊胜啊,乔达摩尊者!真是殊胜啊,乔达摩尊者!正如有人把倒下的扶正,把隐藏的揭开,为迷途的人指出道路,于黑暗中执持灯明,使具眼者得见诸色;乔达摩尊者也同样以种种方式阐明了法。我从今日起,尽形寿,皈依乔达摩尊者,皈依法,皈依比丘僧团。愿乔达摩尊者纳受我为优婆塞,从今至命终,终身皈依。乔达摩尊者,我释放那七百头公牛、七百头小公牛、七百头小母牛、七百头山羊、七百头公羊,让它们重获生命,食青草,饮清凉之水,任凉风吹拂其身。”显示巴利原文
Evaṃ vutte, kūṭadanto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ. Esāhaṃ bho gotama satta ca usabhasatāni satta ca vacchatarasatāni satta ca vacchatarīsatāni satta ca ajasatāni satta ca urabbhasatāni muñcāmi, jīvitaṃ demi, haritāni ceva tiṇāni khādantu, sītāni ca pānīyāni pivantu, sīto ca nesaṃ vāto upavāyatū’’ti.
现证入流果显示巴利原文
Sotāpattiphalasacchikiriyā
355 于是,世尊便为究罗檀头婆罗门次第说法:先说布施法、持戒法、生天法;接着揭示感官欲乐的过患,其卑微、杂染与出离的功德。当世尊了知究罗檀头婆罗门的心已堪任调柔、离盖踊跃、净信安住时,便为他开示诸佛最殊胜的教法——苦、集、灭、道。就像一块干净无垢的布,能够完美地吸收染料一样,究罗檀头婆罗门就在他坐着的座位上,生起了远离尘垢的法眼,证悟到:“凡是具有生起性质的事物,全都是具有灭尽性质的。”显示巴利原文
Atha kho bhagavā kūṭadantassa brāhmaṇassa anupubbiṃ kathaṃ kathesi, seyyathidaṃ, dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ; kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi. Yadā bhagavā aññāsi kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ kallacittaṃ muducittaṃ vinīvaraṇacittaṃ udaggacittaṃ pasannacittaṃ, atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā, taṃ pakāsesi – dukkhaṃ samudayaṃ nirodhaṃ maggaṃ. Seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya, evameva kūṭadantassa brāhmaṇassa tasmiññeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti.
356 这时,究罗檀头婆罗门已见法、得法、知法、深入法,超越疑惑,断除犹豫,于导师教法中得无畏自信,不再依止他人。他向世尊禀白:“乔达摩尊者,明日请与比丘僧团一道,接受我的饭食。”世尊默然应允。显示巴利原文
Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṃkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘adhivāsetu me bhavaṃ gotamo svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.
357 究罗檀头婆罗门了知世尊应允后,便从座起身,向世尊敬礼,作右绕礼而后离去。那夜过后,究罗檀头婆罗门在自己的祭场准备了上妙的嚼食与啖食,随即派人告知世尊:“时间到了,乔达摩尊者,饭食已备。”显示巴利原文
Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo tassā rattiyā accayena sake yaññavāṭe paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṃ ārocāpesi – ‘‘kālo, bho gotama; niṭṭhitaṃ bhatta’’nti.
358 是时,世尊于午前时分披好袈裟,持衣钵,与比丘僧众一同前往婆罗门究罗檀头的祭祀场。至已,于所敷之座而坐。显示巴利原文
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena kūṭadantassa brāhmaṇassa yaññavāṭo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
时,婆罗门究罗檀头亲手以上好嚼食、啖食供奉以佛陀为首的比丘僧团,令得饱满。世尊食毕,放钵洗手后,婆罗门究罗檀头取一卑座,退坐一面。世尊即为退坐一面之婆罗门究罗檀头说法、开示、激励、令欢喜,然后从座起身离去。显示巴利原文
Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi. Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmīti.
━━ 归纳讲解,仅供参考 ━━
人物名册 Pali 中文(经文用名) 角色 Kūṭadanta 究罗檀头 婆罗门,本经主角,准备举行大祭祀 khatta 管家 究罗檀头婆罗门的侍者 Bhagavā 世尊 佛陀,世尊 rājā Seniya Bimbisāra 频婆娑罗 摩揭陀国王,赐予究罗檀头领地
地点 摩揭陀国一个名叫伽奴马达的婆罗门村庄,世尊与五百比丘僧团抵达后,住在村外的庵婆园(又称盎巴拉提卡)。究罗檀头婆罗门则居住在村内自己的领地上。
事件 究罗檀头婆罗门正准备一场盛大的牺牲祭祀,听闻佛陀来到村外,便决定前去请教关于祭祀的“三种成就和十六项资具”。当地其他婆罗门以种姓、财富、学识等理由劝阻他,认为佛陀应来拜见他。究罗檀头却一一列举佛陀的功德,说服众人一同前往。佛陀并未直接批判祭祀,而是讲述了一个更古老、更少恼害的“大胜王祭祀”故事,引导究罗檀头理解,真正的祭祀不在于杀生,而在于持戒、布施与心的净化。最终,究罗檀头放弃杀生祭祀,释放牺牲的牲畜,并在佛陀次第说法下,证得入流果(初果)。
经文摘要 究罗檀头准备杀生大祭祀却心存疑问 → 力排众议拜访佛陀求教祭祀之法 → 佛陀以“大胜王不杀生、依靠清净心与德行完成的祭祀”为典范,开示层层递进的修行福报 → 究罗檀头领悟,释放牲畜,聆听四圣谛而证果。
中心思想(白话 + 重点拆解) 1. 背景:一场让大婆罗门也心不安的祭祀
究罗檀头是个顶级婆罗门,有钱、有地位、有学问,正准备大干一场,杀七百头牛、羊等来祭祀。但他心里没底——他听说过佛陀“了知三种祭祀成就和十六项祭祀资具”,自己却不懂。换句话说,他隐约觉得,这场血流成河的仪式,可能不是祭祀的最高形式。于是,他不顾其他婆罗门的强烈反对,放下身段去请教佛陀。其他婆罗门劝阻他的理由都是世间的:你出生好、你有钱、你年纪大、国王尊重你……但究罗檀头反问:佛陀哪一点不如我?他从家世、出家决心、相貌、戒行、智慧,一直说到天王和国王的归依,证明佛陀才是一切天人中真正的上首。这说明他内心真正想求的是超越生死的真理,而不是世间的面子。
2. 核心:大胜王祭祀——什么才是真正的“大祭”?
面对究罗檀头的提问,佛陀没有直接说“你杀生不好”,而是讲了个古人的故事——大胜王的祭祀。这个祭祀层层递进,从低到高:
最初级的祭祀,需要大量准备和劳力,但 不杀牛、不杀羊、不杀鸡鸭,不砍伐树木,不割吉祥草 ,只用酥油、蜂蜜等作供品。为什么这比杀生祭祀更殊胜?佛陀说:“这祭祀比以前诸祭祀 更少恼害、更少劳役、更大果、更大利益 。” → 拆开看: “少恼害” 是衡量祭祀价值的核心标准。真正让祭祀产生大福报的,不是饼血的供品有多血腥贵重,而是你在这个过程中,带给众生(包括动物)的恼害有多小。
但这只是起点。更高级的“祭祀”是什么呢?是 持续地供养持戒的修行者 ;再往上,是 建造寺院 ;再往上,是 皈依三宝 ;再往上,是 受持五戒 。然而,最极致的祭祀,是一个人“从在家生活出家为无家者,具足戒律,守护根门,具足正念正知,知足,以心清净修习禅定……乃至证得神通、宿命智、漏尽智”。
佛陀用这一串阶梯告诉究罗檀头:真正的祭祀,本质是 布施(dāna)、持戒(sīla)和禅修(bhāvanā) 。对外在物质的供养,不如对修行人的供养;对身体的约束与净化,又比外在的供养更根本;而最终极的,是通过禅修断除内心的“贪、嗔、痴”——心彻底清净了,才是献给生命最圆满的“祭品”。
3. 要旨:真祭品是自己的烦恼,真果报是内心的解脱
听完大胜王的故事,究罗檀头秒懂。他立刻说:“我释放那七百头公牛……给予它们生命。让它们吃青草,饮清水,享受凉风吹拂。” 他放弃了外在的牺牲。接着,佛陀为他开示 布施、持戒、生天 的福德,再讲 欲的过患和出离的功德 ,最后才抛出杀手锏—— 四圣谛 :“苦、集、灭、道”。就在座位上,究罗檀头“远尘离垢,生起法眼:‘凡是集法,一切皆是灭法。’” 他看见了真理:一切因缘而生的事物,必然会因缘散去而灭。他证得了入流果。 → 一句话要旨: 最高级的祭祀,是把自己内心的烦恼作为祭品,投入智慧的烈火中烧尽,最终获得的不是天神的赐福,而是不依赖任何外在条件的内心解脱。
关键术语锚 - yajana / yañña → 祭祀/供养 :本篇核心讨论对象。易错在仅理解为婆罗门教的血腥仪式。佛陀重构了它,将其内涵从外在杀生献祭,拓展为内在于布施、持戒、禅定直至证果的整个修行体系。
- sīla → 戒/戒行 :在本经阶梯式福报中,从受持五戒到具足比丘戒,是关键转折点。易肤浅理解为被动的禁止,实则是主动的“无害行”,是祭祀“少恼害”原则的内在化与极致化。
- dāna → 布施/供养 :本经从食物供养到为僧团建寺,都是“祭祀”的低阶形式。易错在只重施物,忽略经文强调的“施者心清净、受者戒行清净”才能使布施产生大果报。
- āsava → 漏/烦恼 :在描述最高级“祭祀”时,提到修行者证得“漏尽智”。易错在将其看成普通烦恼,实指最深层、能驱使生死轮回的根本染污(欲漏、有漏、无明漏),断尽它们才是祭祀的最终成就。
- dhamma-cakkhu → 法眼 :究罗檀头证悟时生起的智慧。易误解为某种神通眼,它特指初见四圣谛、跨越凡圣之隔的那个决定性智慧,标准表述就是证悟“凡集法皆灭法”。