4. 大善见王经
4. Mahāsudassanasuttaṃ
241如是我闻:一时,世尊正在拘尸那罗,于末罗人的娑罗林中、两棵双娑罗树之间,入般涅槃之际。那时,阿难尊者来到世尊跟前,礼敬世尊后,坐在一旁。坐在一旁的阿难尊者对世尊说:“世尊,请您不要在这狭窄的小城、这荒僻的聚落、这边鄙的村镇入般涅槃!世尊,还有其他大城,譬如瞻波、王舍城、舍卫城、娑祇、拘睒弥、波罗奈。请您在那些地方般涅槃,那里有许多富有的刹帝利、婆罗门和居士,他们对如来怀有深厚的净信,他们将为如来的遗体行隆重的供养。”
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kusinārāyaṃ viharati upavattane mallānaṃ sālavane antarena yamakasālānaṃ parinibbānasamaye. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mā, bhante, bhagavā imasmiṃ khuddakanagarake ujjaṅgalanagarake sākhānagarake parinibbāyi. Santi, bhante, aññāni mahānagarāni. Seyyathidaṃ – campā, rājagahaṃ, sāvatthi, sāketaṃ, kosambī, bārāṇasī; ettha bhagavā parinibbāyatu. Ettha bahū khattiyamahāsālā brāhmaṇamahāsālā gahapatimahāsālā tathāgate abhippasannā, te tathāgatassa sarīrapūjaṃ karissantī’’ti.
242佛陀说:“阿难,莫作是言!阿难,莫作是言——这是狭窄的小城、荒僻的聚落、边鄙的村镇。”
‘‘Mā hevaṃ, ānanda, avaca; mā hevaṃ, ānanda, avaca – khuddakanagarakaṃ ujjaṅgalanagarakaṃ sākhānagaraka’’nti.
拘舍婆提王城
Kusāvatīrājadhānī
佛陀说:“阿难,过去久远之时,有一位名为大善见王的国王,他是刹帝利,受灌顶即位,统御四方,威伏天下,国土稳固富足。阿难,这位大善见王的都城,就在如今的拘尸那罗,当时名为拘舍婆提。这座都城东西长十二由旬,南北宽七由旬。阿难,拘舍婆提王都繁荣富庶,人口众多,居民充塞,物资丰足。阿难,犹如诸天神的王都阿腊卡曼达,繁荣富庶,人口众多,夜叉充满,物资丰足;阿难,拘舍婆提王都也是如此:繁荣富庶,人口众多,居民充塞,物资丰足。阿难,拘舍婆提王都昼夜不间断地回响着十种声音:象声、马声、车声、大鼓声、小鼓声、琴声、歌声、螺声、铙钹声、手锣声,以及第十种‘请吃、请喝、请享用’的叫卖声。”
‘‘Bhūtapubbaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano nāma ahosi khattiyo muddhāvasitto cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto . Rañño, ānanda, mahāsudassanassa ayaṃ kusinārā kusāvatī nāma rājadhānī ahosi. Puratthimena ca pacchimena ca dvādasayojanāni āyāmena, uttarena ca dakkhiṇena ca sattayojanāni vitthārena. Kusāvatī, ānanda, rājadhānī iddhā ceva ahosi phītā ca bahujanā ca ākiṇṇamanussā ca subhikkhā ca. Seyyathāpi, ānanda , devānaṃ āḷakamandā nāma rājadhānī iddhā ceva hoti phītā ca bahujanā ca ākiṇṇayakkhā ca subhikkhā ca; evameva kho, ānanda, kusāvatī rājadhānī iddhā ceva ahosi phītā ca bahujanā ca ākiṇṇamanussā ca subhikkhā ca. Kusāvatī, ānanda , rājadhānī dasahi saddehi avivittā ahosi divā ceva rattiñca, seyyathidaṃ – hatthisaddena assasaddena rathasaddena bherisaddena mudiṅgasaddena vīṇāsaddena gītasaddena saṅkhasaddena sammasaddena pāṇitāḷasaddena ‘asnātha pivatha khādathā’ti dasamena saddena.
阿难,拘舍婆提王都为七道城墙所环绕。一道城墙由黄金所成,一道由白银所成,一道由猫眼石所成,一道由水晶所成,一道由红宝石所成,一道由绿宝石所成,一道由一切珍宝所成。阿难,拘舍婆提王都有四座城门,分别具有四种颜色。一座城门由黄金所成,一座由白银所成,一座由猫眼石所成,一座由水晶所成。一一城门之处,均竖立七根门柱,各各深植地下约三人深,粗约三人合抱,高耸约十二人高。一根柱由黄金所成,一根由白银所成,一根由猫眼石所成,一根由水晶所成,一根由红宝石所成,一根由绿宝石所成,一根由一切珍宝所成。阿难,拘舍婆提王都为七道棕榈树林所环绕。一道林由黄金所成,一道由白银所成,一道由猫眼石所成,一道由水晶所成,一道由红宝石所成,一道由绿宝石所成,一道由一切珍宝所成。其中,黄金所成的棕榈树,树干为金,叶与果为银。白银所成的棕榈树,树干为银,叶与果为金。猫眼石所成的棕榈树,树干为猫眼石,叶与果为水晶。水晶所成的棕榈树,树干为水晶,叶与果为猫眼石。红宝石所成的棕榈树,树干为红宝石,叶与果为绿宝石。绿宝石所成的棕榈树,树干为绿宝石,叶与果为红宝石。一切珍宝所成的棕榈树,树干为一切珍宝,叶与果亦皆为一切珍宝。阿难,当风吹过这些棕榈树林时,其所发之声,极为美妙,令人悦意,令人欢喜,令人陶醉。阿难,正如五位乐师合奏之乐队,配合默契,演奏精妙,所发之声,极为美妙,令人悦意,令人欢喜,令人陶醉;阿难,风吹过这些棕榈树林所发之声,亦复如是,极为美妙,令人悦意,令人欢喜,令人陶醉。阿难,那时,拘舍婆提王都中那些耽于嬉乐、嗜好饮酒、酒瘾深厚之人,正是依靠这风吹树林之声而自得其乐。
‘‘Kusāvatī, ānanda, rājadhānī sattahi pākārehi parikkhittā ahosi. Eko pākāro sovaṇṇamayo, eko rūpiyamayo, eko veḷuriyamayo, eko phalikamayo, eko lohitaṅkamayo , eko masāragallamayo, eko sabbaratanamayo. Kusāvatiyā, ānanda, rājadhāniyā catunnaṃ vaṇṇānaṃ dvārāni ahesuṃ. Ekaṃ dvāraṃ sovaṇṇamayaṃ, ekaṃ rūpiyamayaṃ, ekaṃ veḷuriyamayaṃ, ekaṃ phalikamayaṃ . Ekekasmiṃ dvāre satta satta esikā nikhātā ahesuṃ tiporisaṅgā tiporisanikhātā dvādasaporisā ubbedhena. Ekā esikā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā, ekā lohitaṅkamayā, ekā masāragallamayā, ekā sabbaratanamayā. Kusāvatī, ānanda, rājadhānī sattahi tālapantīhi parikkhittā ahosi. Ekā tālapanti sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā, ekā lohitaṅkamayā, ekā masāragallamayā, ekā sabbaratanamayā. Sovaṇṇamayassa tālassa sovaṇṇamayo khandho ahosi, rūpiyamayāni pattāni ca phalāni ca. Rūpiyamayassa tālassa rūpiyamayo khandho ahosi, sovaṇṇamayāni pattāni ca phalāni ca. Veḷuriyamayassa tālassa veḷuriyamayo khandho ahosi, phalikamayāni pattāni ca phalāni ca. Phalikamayassa tālassa phalikamayo khandho ahosi, veḷuriyamayāni pattāni ca phalāni ca. Lohitaṅkamayassa tālassa lohitaṅkamayo khandho ahosi, masāragallamayāni pattāni ca phalāni ca. Masāragallamayassa tālassa masāragallamayo khandho ahosi, lohitaṅkamayāni pattāni ca phalāni ca. Sabbaratanamayassa tālassa sabbaratanamayo khandho ahosi, sabbaratanamayāni pattāni ca phalāni ca. Tāsaṃ kho panānanda, tālapantīnaṃ vāteritānaṃ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca. Seyyathāpi, ānanda, pañcaṅgikassa tūriyassa suvinītassa suppaṭitāḷitassa sukusalehi samannāhatassa saddo hoti vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca , evameva kho, ānanda, tāsaṃ tālapantīnaṃ vāteritānaṃ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca. Ye kho panānanda, tena samayena kusāvatiyā rājadhāniyā dhuttā ahesuṃ soṇḍā pipāsā, te tāsaṃ tālapantīnaṃ vāteritānaṃ saddena paricāresuṃ.
243世尊说:“阿难,大善见王具足七宝与四种成就。是哪七种呢?阿难,于那时,大善见王在十五布萨日,刚刚洗浴过头发,正在持守布萨戒,登上了最高的宫殿。就在此时,天界的轮宝出现在他面前,具有千辐、轮辋与轮毂,一切形态圆满无缺。大善见王看见之后,心中生起这样的想法:‘我曾听过这样的说法——若有灌顶登基的刹帝利王,在十五布萨日洗浴头发、持守布萨戒、登上最高宫殿之时,天界轮宝出现在他面前,具足千辐、轮辋与轮毂,一切形态圆满无缺,他便是一位转轮王。那么,我岂不是一位转轮王吗?’”
‘‘Rājā , ānanda, mahāsudassano sattahi ratanehi samannāgato ahosi catūhi ca iddhīhi. Katamehi sattahi? Idhānanda, rañño mahāsudassanassa tadahuposathe pannarase sīsaṃnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pāturahosi sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ. Disvā rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘sutaṃ kho panetaṃ – ‘‘yassa rañño khattiyassa muddhāvasittassa tadahuposathe pannarase sīsaṃnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pātubhavati sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ, so hoti rājā cakkavattī’’ti. Assaṃ nu kho ahaṃ rājā cakkavattī’ti.
244佛陀接着讲:“阿难,那时,大善见王从座而起,将上衣偏袒一肩,左手执金水罐,右手向那轮宝洒水,说道:‘尊贵的轮宝,请转动吧!尊贵的轮宝,请征服吧!’阿难,那轮宝便转向东方转动,大善见王统率四部军队紧随其后。阿难,轮宝在何处停驻,大善见王便与四部军队在彼处扎营安住。阿难,那时,东方各国的敌方国王前来对大善见王说:‘大王,请过来!善来,大王!我等皆归属于您,请大王教导我们。’大善见王这样教诫他们:‘你们不应杀害生命,不应取未给与之物,不应在爱欲中行邪行,不应说虚诳之语,不应饮酒;当于饮食知量而受用。’阿难,就这样,东方各国的国王们全都归顺了大善见王。接着,阿难,那轮宝潜入东方大海,又从海中升起,转向南方转动……(同样的过程)……潜入南方大海再升起,转向西方转动……(同样的过程)……潜入西方大海再升起,转向北方转动,大善见王统率四部军队紧随其后。阿难,轮宝在何处停驻,大善见王便与四部军队在彼处扎营安住。阿难,那时,北方各国的敌方国王前来对大善见王说:‘大王,请过来!善来,大王!我等皆归属于您,请大王教导我们。’大善见王这样教诫他们:‘你们不应杀害生命,不应取未给与之物,不应在爱欲中行邪行,不应说虚诳之语,不应饮酒;当于饮食知量而受用。’阿难,就这样,北方各国的国王们全都归顺了大善见王。”
‘‘Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā vāmena hatthena suvaṇṇabhiṅkāraṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaṃ abbhukkiri – ‘pavattatu bhavaṃ cakkaratanaṃ, abhivijinātu bhavaṃ cakkaratana’nti. Atha kho taṃ, ānanda, cakkaratanaṃ puratthimaṃ disaṃ pavatti , anvadeva rājā mahāsudassano saddhiṃ caturaṅginiyā senāya, yasmiṃ kho panānanda, padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā mahāsudassano vāsaṃ upagacchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho panānanda, puratthimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṃ mahāsudassanaṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘ehi kho mahārāja, svāgataṃ te mahārāja, sakaṃ te mahārāja, anusāsa mahārājā’ti. Rājā mahāsudassano evamāha – ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṃ na ādātabbaṃ, kāmesu micchā na caritabbā, musā na bhaṇitabbā, majjaṃ na pātabbaṃ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti . Ye kho panānanda, puratthimāya disāya paṭirājāno, te rañño mahāsudassanassa anuyantā ahesuṃ. Atha kho taṃ, ānanda, cakkaratanaṃ puratthimaṃ samuddaṃ ajjhogāhetvā paccuttaritvā dakkhiṇaṃ disaṃ pavatti…pe… dakkhiṇaṃ samuddaṃ ajjhogāhetvā paccuttaritvā pacchimaṃ disaṃ pavatti…pe… pacchimaṃ samuddaṃ ajjhogāhetvā paccuttaritvā uttaraṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā mahāsudassano saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ kho panānanda, padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā mahāsudassano vāsaṃ upagacchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho panānanda, uttarāya disāya paṭirājāno, te rājānaṃ mahāsudassanaṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘ehi kho mahārāja, svāgataṃ te mahārāja, sakaṃ te mahārāja, anusāsa mahārājā’ti. Rājā mahāsudassano evamāha – ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṃ na ādātabbaṃ, kāmesu micchā na caritabbā, musā na bhaṇitabbā, majjaṃ na pātabbaṃ , yathābhuttañca bhuñjathā’ti. Ye kho panānanda, uttarāya disāya paṭirājāno , te rañño mahāsudassanassa anuyantā ahesuṃ.
245阿难,如是,轮宝征服了以大海为边界的整个大地之后,回到了拘舍婆提王城。它停在大善见王内宫的大门口,即位于裁决事务的门楼前,仿佛被车轴固定般安住不动,辉耀着大善见王的内宫。阿难,大善见王所拥有的轮宝,即是如此。
‘‘Atha kho taṃ, ānanda, cakkaratanaṃ samuddapariyantaṃ pathaviṃ abhivijinitvā kusāvatiṃ rājadhāniṃ paccāgantvā rañño mahāsudassanassa antepuradvāre atthakaraṇapamukhe akkhāhataṃ maññe aṭṭhāsi rañño mahāsudassanassa antepuraṃ upasobhayamānaṃ. Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṃ cakkaratanaṃ pāturahosi.
246再者,阿难,大善见王的象宝出现了。它通体纯白,七处平正,具足神通,能行虚空,是一位名叫布萨的象王。大善见王见后,心生净信,心想:‘若能将它调顺,实为殊胜的象乘。’阿难,那象宝——犹如一匹纯种良象,经过长时的善巧调伏,这象宝也同样地接受了调伏。阿难,那时大善见王为了试验这象宝,于清晨骑着它巡行周遍至海际的大地,而后返回拘舍婆提王都,方才用早餐。阿难,大善见王的象宝,便是这样出现的。
‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rañño mahāsudassanassa hatthiratanaṃ pāturahosi sabbaseto sattappatiṭṭho iddhimā vehāsaṅgamo uposatho nāma nāgarājā. Taṃ disvā rañño mahāsudassanassa cittaṃ pasīdi – ‘bhaddakaṃ vata bho hatthiyānaṃ, sace damathaṃ upeyyā’ti. Atha kho taṃ, ānanda, hatthiratanaṃ – seyyathāpi nāma gandhahatthājāniyo dīgharattaṃ suparidanto, evameva damathaṃ upagacchi. Bhūtapubbaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano tameva hatthiratanaṃ vīmaṃsamāno pubbaṇhasamayaṃ abhiruhitvā samuddapariyantaṃ pathaviṃ anuyāyitvā kusāvatiṃ rājadhāniṃ paccāgantvā pātarāsamakāsi. Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṃ hatthiratanaṃ pāturahosi.
247“再者,阿难,大善见王的马宝出现了。此马全身纯白,头部乌黑,鬃毛如同文阇草,具足神通,能飞行于空中,是名为瓦拉哈咖的马王。大善见王见此,心生欢喜,想道:‘这真是一匹善妙的马乘,如果能被调伏,那就太好了。’阿难,那时,这马宝就像一匹经长久善加调伏的良马那样,接受了调伏。阿难,从前,大善见王为了检验这马宝,在清晨时分骑上它,巡行大地直至海边,然后返回王都拘舍婆提才用早餐。阿难,大善见王出现了这样的马宝。”
‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rañño mahāsudassanassa assaratanaṃ pāturahosi sabbaseto kāḷasīso muñjakeso iddhimā vehāsaṅgamo valāhako nāma assarājā. Taṃ disvā rañño mahāsudassanassa cittaṃ pasīdi – ‘bhaddakaṃ vata bho assayānaṃ sace damathaṃ upeyyā’ti. Atha kho taṃ , ānanda, assaratanaṃ seyyathāpi nāma bhaddo assājāniyo dīgharattaṃ suparidanto, evameva damathaṃ upagacchi. Bhūtapubbaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano tameva assaratanaṃ vīmaṃsamāno pubbaṇhasamayaṃ abhiruhitvā samuddapariyantaṃ pathaviṃ anuyāyitvā kusāvatiṃ rājadhāniṃ paccāgantvā pātarāsamakāsi. Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṃ assaratanaṃ pāturahosi.
248“再者,阿难,大善见王的摩尼宝出现了。那是一颗琉璃摩尼宝,天生妙好,八面玲珑,打磨精良,澄澈明净,毫无瑕疵,具足一切殊胜之相。阿难,那摩尼宝的光辉遍照方圆一由旬。阿难,从前,大善见王为了检验这摩尼宝,集合四部军队,将摩尼宝悬于幢顶,在暗夜中出发。阿难,那时周围村落的人们,借着那宝珠的光明进行劳作,都以为是白天。阿难,大善见王出现了这样的摩尼宝。”
‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rañño mahāsudassanassa maṇiratanaṃ pāturahosi. So ahosi maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato accho vippasanno anāvilo sabbākārasampanno. Tassa kho panānanda, maṇiratanassa ābhā samantā yojanaṃ phuṭā ahosi. Bhūtapubbaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano tameva maṇiratanaṃ vīmaṃsamāno caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā maṇiṃ dhajaggaṃ āropetvā rattandhakāratimisāya pāyāsi. Ye kho panānanda, samantā gāmā ahesuṃ, te tenobhāsena kammante payojesuṃ divāti maññamānā. Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṃ maṇiratanaṃ pāturahosi.
249其次,阿难,大善见王的女宝出现了。她容貌端丽,见者心生欢喜,仪态娴雅,具备最为殊胜的容色。她既不过高,也不过矮;既不过瘦,也不过胖;既不过黑,也不过白,超越了人间美貌,却尚未达到天女的容貌。阿难,那位女宝身体的触感,犹如棉絮或木棉絮那般柔滑。阿难,那位女宝在寒时四肢温暖,在热时四肢清凉。阿难,那位女宝身上散发栴檀之香,口中呼出青莲花之香。阿难,那位女宝总是先王而起,后王而卧,随顺承事,行事称意,言语悦耳。阿难,那位女宝于心意中尚不曾对大善见王不忠,更不论身体上的违逆了。阿难,大善见王所拥有的女宝,便是如此。
‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rañño mahāsudassanassa itthiratanaṃ pāturahosi abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā nātidīghā nātirassā nātikisā nātithūlā nātikāḷikā nāccodātā atikkantā mānusivaṇṇaṃ appattā dibbavaṇṇaṃ. Tassa kho panānanda, itthiratanassa evarūpo kāyasamphasso hoti, seyyathāpi nāma tūlapicuno vā kappāsapicuno vā. Tassa kho panānanda, itthiratanassa sīte uṇhāni gattāni honti, uṇhe sītāni. Tassa kho panānanda, itthiratanassa kāyato candanagandho vāyati, mukhato uppalagandho. Taṃ kho panānanda, itthiratanaṃ rañño mahāsudassanassa pubbuṭṭhāyinī ahosi pacchānipātinī kiṅkārapaṭissāvinī manāpacārinī piyavādinī. Taṃ kho panānanda, itthiratanaṃ rājānaṃ mahāsudassanaṃ manasāpi no aticari , kuto pana kāyena. Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṃ itthiratanaṃ pāturahosi.
250“再者,阿难,大善见王的居士宝出现了。他因过去业行所感,生起天眼,以此能见有主与无主的宝藏。他来到大善见王面前,这样说道:‘大王,请您宽心,财富之事由我来为您料理。’阿难,过去,大善见王为了考验那位居士宝,登船行至恒河中流而下水,然后对居士宝这样说:‘居士,我需要黄金。’‘那么,大王,请让船靠岸。’‘居士,我就在这里需要黄金。’阿难,那时,那位居士宝以双手探入水中,取出了满满两瓮黄金,然后对大善见王这样说:‘大王,这些够了吗?大王,这样行了吗?大王,这样供养了吗?’大善见王这样回答:‘居士,足够了;居士,已经做了;居士,供养已毕。’阿难,大善见王出现了这样的居士宝。”
‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rañño mahāsudassanassa gahapatiratanaṃ pāturahosi. Tassa kammavipākajaṃ dibbacakkhu pāturahosi yena nidhiṃ passati sassāmikampi assāmikampi. So rājānaṃ mahāsudassanaṃ upasaṅkamitvā evamāha – ‘appossukko tvaṃ, deva, hohi, ahaṃ te dhanena dhanakaraṇīyaṃ karissāmī’ti. Bhūtapubbaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano tameva gahapatiratanaṃ vīmaṃsamāno nāvaṃ abhiruhitvā majjhe gaṅgāya nadiyā sotaṃ ogāhitvā gahapatiratanaṃ etadavoca – ‘attho me, gahapati, hiraññasuvaṇṇenā’ti. ‘Tena hi, mahārāja, ekaṃ tīraṃ nāvā upetū’ti. ‘Idheva me, gahapati, attho hiraññasuvaṇṇenā’ti. Atha kho taṃ, ānanda, gahapatiratanaṃ ubhohi hatthehi udakaṃ omasitvā pūraṃ hiraññasuvaṇṇassa kumbhiṃ uddharitvā rājānaṃ mahāsudassanaṃ etadavoca – ‘alamettāvatā mahārāja, katamettāvatā mahārāja, pūjitamettāvatā mahārājā’ti? Rājā mahāsudassano evamāha – ‘alamettāvatā gahapati, katamettāvatā gahapati, pūjitamettāvatā gahapatī’ti. Rañño , ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṃ gahapatiratanaṃ pāturahosi.
将军宝
Pariṇāyakaratanaṃ
251“再者,阿难,大善见王的将军宝出现了。他贤明、练达、具足智慧,能够善巧地判断:谁应被引导至国王面前,谁应被遣退,谁应被留用。他来到大善见王面前,这样说道:‘大王,请您宽心,我将我将治理。’阿难,大善见王出现了这样的将军宝。”
‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rañño mahāsudassanassa pariṇāyakaratanaṃ pāturahosi paṇḍito viyatto medhāvī paṭibalo rājānaṃ mahāsudassanaṃ upayāpetabbaṃ upayāpetuṃ, apayāpetabbaṃ apayāpetuṃ, ṭhapetabbaṃ ṭhapetuṃ. So rājānaṃ mahāsudassanaṃ upasaṅkamitvā evamāha – ‘appossukko tvaṃ, deva, hohi, ahamanusāsissāmī’ti. Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṃ pariṇāyakaratanaṃ pāturahosi.
阿难,大善见王具足这些七宝。
‘‘Rājā, ānanda, mahāsudassano imehi sattahi ratanehi samannāgato ahosi.
具足四成就
Catuiddhisamannāgato
252阿难,大善见王具足四种成就。是哪四种成就呢?阿难,在此,大善见王相貌端严、悦目、可爱,具足最极殊胜的容色,远超其余众人。阿难,这是大善见王所具足的第一种成就。
‘‘Rājā, ānanda, mahāsudassano catūhi iddhīhi samannāgato ahosi. Katamāhi catūhi iddhīhi? Idhānanda, rājā mahāsudassano abhirūpo ahosi dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato ativiya aññehi manussehi. Rājā, ānanda, mahāsudassano imāya paṭhamāya iddhiyā samannāgato ahosi.
再者,阿难,大善见王寿命极长、久住于世,远非其他人所能及。阿难,这是大善见王所具足的第二种成就。
‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano dīghāyuko ahosi ciraṭṭhitiko ativiya aññehi manussehi. Rājā, ānanda, mahāsudassano imāya dutiyāya iddhiyā samannāgato ahosi.
再者,阿难,大善见王少病少恼,消化功能均衡,既不偏寒也不偏热,远非其他人所能及。阿难,这是大善见王所具足的第三种成就。
‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano appābādho ahosi appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya ativiya aññehi manussehi. Rājā, ānanda, mahāsudassano imāya tatiyāya iddhiyā samannāgato ahosi.
再者,阿难,大善见王深为婆罗门居士们所喜爱、所爱乐。阿难,犹如父亲为子女们所喜爱、所爱乐,同样地,大善见王也为婆罗门居士们所喜爱、所爱乐。阿难,对大善见王而言,婆罗门居士们也是可亲可爱之人。阿难,犹如子女为父亲所喜爱、所爱乐,同样地,对大善见王而言,婆罗门居士们也是可亲可爱之人。
‘‘Puna caparaṃ , ānanda, rājā mahāsudassano brāhmaṇagahapatikānaṃ piyo ahosi manāpo. Seyyathāpi, ānanda, pitā puttānaṃ piyo hoti manāpo, evameva kho, ānanda, rājā mahāsudassano brāhmaṇagahapatikānaṃ piyo ahosi manāpo. Raññopi, ānanda, mahāsudassanassa brāhmaṇagahapatikā piyā ahesuṃ manāpā. Seyyathāpi, ānanda, pitu puttā piyā honti manāpā, evameva kho, ānanda, raññopi mahāsudassanassa brāhmaṇagahapatikā piyā ahesuṃ manāpā.
“阿难,往昔曾经,大善见王率领四部军队前往游园之地。那时,一些婆罗门和居士来到大善见王跟前,这样说道:‘大王,请放慢脚步,好让我们能多瞻仰您一会儿。’阿难,大善见王便吩咐车夫:‘车夫,缓驾马车,这样我能多看看这些婆罗门和居士们一会儿。’阿难,大善见王正是如此成就了这第四种成就。阿难,大善见王正是如此具足了这四种成就。”
‘‘Bhūtapubbaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano caturaṅginiyā senāya uyyānabhūmiṃ niyyāsi. Atha kho, ānanda, brāhmaṇagahapatikā rājānaṃ mahāsudassanaṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘ataramāno, deva, yāhi, yathā taṃ mayaṃ cirataraṃ passeyyāmā’ti. Rājāpi, ānanda, mahāsudassano sārathiṃ āmantesi – ‘ataramāno, sārathi, rathaṃ pesehi, yathā ahaṃ brāhmaṇagahapatike cirataraṃ passeyya’nti. Rājā, ānanda, mahāsudassano imāya catutthiyā iddhiyā samannāgato ahosi. Rājā, ānanda, mahāsudassano imāhi catūhi iddhīhi samannāgato ahosi.
法殿莲池
Dhammapāsādapokkharaṇī
253那时,阿难,大善见王心中便这样思惟:‘我何不在这些棕榈树之间,每距百弓,营造莲花池呢?’
‘‘Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ imāsu tālantarikāsu dhanusate dhanusate pokkharaṇiyo māpeyya’nti.
“阿难,大善见王便在这些棕榈树之间,每隔百弓修建了莲花池。阿难,那些池子由四种颜色的砖砌成:一种砖为金,一种为银,一种为琉璃,一种为水晶。”
‘‘Māpesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tāsu tālantarikāsu dhanusate dhanusate pokkharaṇiyo. Tā kho panānanda, pokkharaṇiyo catunnaṃ vaṇṇānaṃ iṭṭhakāhi citā ahesuṃ – ekā iṭṭhakā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā.
“阿难,那些池中各有四段台阶,由四种材料所成:一段金阶、一段银阶、一段琉璃阶、一段水晶阶。金阶以金为柱,其上的横杙与顶饰为银;银阶以银为柱,其上的横杙与顶饰为金;琉璃阶以琉璃为柱,其上的横杙与顶饰为水晶;水晶阶以水晶为柱,其上的横杙与顶饰为琉璃。阿难,那些池子围有两道栏杆:一道金栏杆,一道银栏杆。金栏杆以金为柱,横杙与顶饰为银;银栏杆以银为柱,横杙与顶饰为金。那时,阿难,大善见王心中思忖:‘我何不在这些池中,让人种上青莲、红莲、白莲、香睡莲,令它们四季花开不断,向一切大众开放?’阿难,于是大善见王便在这些池中,让人种下了青莲、红莲、白莲、香睡莲,令它们四季常开,惠及一切人。”
‘‘Tāsu kho panānanda, pokkharaṇīsu cattāri cattāri sopānāni ahesuṃ catunnaṃ vaṇṇānaṃ, ekaṃ sopānaṃ sovaṇṇamayaṃ ekaṃ rūpiyamayaṃ ekaṃ veḷuriyamayaṃ ekaṃ phalikamayaṃ. Sovaṇṇamayassa sopānassa sovaṇṇamayā thambhā ahesuṃ, rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Rūpiyamayassa sopānassa rūpiyamayā thambhā ahesuṃ, sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Veḷuriyamayassa sopānassa veḷuriyamayā thambhā ahesuṃ, phalikamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Phalikamayassa sopānassa phalikamayā thambhā ahesuṃ, veḷuriyamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Tā kho panānanda, pokkharaṇiyo dvīhi vedikāhi parikkhittā ahesuṃ ekā vedikā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā. Sovaṇṇamayāya vedikāya sovaṇṇamayā thambhā ahesuṃ, rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Rūpiyamayāya vedikāya rūpiyamayā thambhā ahesuṃ, sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Atha kho, ānanda , rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ imāsu pokkharaṇīsu evarūpaṃ mālaṃ ropāpeyyaṃ uppalaṃ padumaṃ kumudaṃ puṇḍarīkaṃ sabbotukaṃ sabbajanassa anāvaṭa’nti. Ropāpesi kho , ānanda, rājā mahāsudassano tāsu pokkharaṇīsu evarūpaṃ mālaṃ uppalaṃ padumaṃ kumudaṃ puṇḍarīkaṃ sabbotukaṃ sabbajanassa anāvaṭaṃ.
254阿难,那时,大善见王心生此念:‘我何不在这些莲池岸边安置沐浴者,为来往的人们沐浴?’阿难,大善见王就在那些莲池岸边安置了沐浴者,他们为来往的人们沐浴。
‘‘Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ imāsaṃ pokkharaṇīnaṃ tīre nhāpake purise ṭhapeyyaṃ, ye āgatāgataṃ janaṃ nhāpessantī’ti. Ṭhapesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tāsaṃ pokkharaṇīnaṃ tīre nhāpake purise, ye āgatāgataṃ janaṃ nhāpesuṃ.
阿难,那时,大善见王心生此念:‘我何不在这些莲池岸边设立这样的布施——食物施予求食者,饮料施予求饮者,衣服施予求衣者,车乘施予求车者,卧具施予求卧者,女人施予求女者,金钱施予求金者,黄金施予求黄金者?’阿难,大善见王便在那些莲池岸边设立了这样的布施:食物施予求食者,饮料施予求饮者,衣服施予求衣者,车乘施予求车者,卧具施予求卧者,女人施予求女者,金钱施予求金者,黄金施予求黄金者。
‘‘Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ imāsaṃ pokkharaṇīnaṃ tīre evarūpaṃ dānaṃ paṭṭhapeyyaṃ – annaṃ annaṭṭhikassa , pānaṃ pānaṭṭhikassa, vatthaṃ vatthaṭṭhikassa, yānaṃ yānaṭṭhikassa, sayanaṃ sayanaṭṭhikassa, itthiṃ itthiṭṭhikassa, hiraññaṃ hiraññaṭṭhikassa, suvaṇṇaṃ suvaṇṇaṭṭhikassā’ti. Paṭṭhapesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tāsaṃ pokkharaṇīnaṃ tīre evarūpaṃ dānaṃ – annaṃ annaṭṭhikassa, pānaṃ pānaṭṭhikassa, vatthaṃ vatthaṭṭhikassa, yānaṃ yānaṭṭhikassa, sayanaṃ sayanaṭṭhikassa, itthiṃ itthiṭṭhikassa, hiraññaṃ hiraññaṭṭhikassa, suvaṇṇaṃ suvaṇṇaṭṭhikassa.
255那时,阿难,婆罗门与居士们带着大量财宝来见大善见王,对他如此说道:‘大王,这些大量财宝是专为您带来的,请大王收下吧。’大善见王说:‘足矣,诸君。我自有大量财宝,是通过如法的赋税积聚而成。这些你们留着吧,日后还可以再拿更多去。’他们被国王回绝后,退到一旁,心中思忖:‘我们把这些财宝又拿回自己家,实在不合适。何不为大善见王建造一座宫殿呢?’于是他们又去见大善见王,对他说道:‘大王,请让我们为您建造一座宫殿吧。’阿难,大善见王默然同意了。
‘‘Atha kho, ānanda, brāhmaṇagahapatikā pahūtaṃ sāpateyyaṃ ādāya rājānaṃ mahāsudassanaṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘idaṃ, deva, pahūtaṃ sāpateyyaṃ devaññeva uddissa ābhataṃ, taṃ devo paṭiggaṇhatū’ti. ‘Alaṃ bho, mamapidaṃ pahūtaṃ sāpateyyaṃ dhammikena balinā abhisaṅkhataṃ, tañca vo hotu, ito ca bhiyyo harathā’ti. Te raññā paṭikkhittā ekamantaṃ apakkamma evaṃ samacintesuṃ – ‘na kho etaṃ amhākaṃ patirūpaṃ, yaṃ mayaṃ imāni sāpateyyāni punadeva sakāni gharāni paṭihareyyāma. Yaṃnūna mayaṃ rañño mahāsudassanassa nivesanaṃ māpeyyāmā’ti. Te rājānaṃ mahāsudassanaṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘nivesanaṃ te deva, māpessāmā’ti. Adhivāsesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tuṇhībhāvena.
256那时,阿难,帝释天以心察知大善见王心中的想法后,便召唤天子毗首羯磨,说道:‘来吧,贤友毗首羯磨,去为大善见王建造一座宫殿,一座名为“法”的殿堂。’‘是,尊者。’阿难,天子毗首羯磨应允帝释天后,犹如一位力士将弯曲的手臂伸直,或将伸直的手臂弯曲那般迅捷,从三十三天隐没,现于大善见王面前。接着,阿难,天子毗首羯磨对大善见王如此说道:‘大王,我将为您建造一座宫殿,一座名为“法”的殿堂。’阿难,大善见王默然同意了。
‘‘Atha kho, ānanda, sakko devānamindo rañño mahāsudassanassa cetasā cetoparivitakkamaññāya vissakammaṃ devaputtaṃ āmantesi – ‘ehi tvaṃ, samma vissakamma, rañño mahāsudassanassa nivesanaṃ māpehi dhammaṃ nāma pāsāda’nti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, ānanda, vissakammo devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva devesu tāvatiṃsesu antarahito rañño mahāsudassanassa purato pāturahosi. Atha kho, ānanda, vissakammo devaputto rājānaṃ mahāsudassanaṃ etadavoca – ‘nivesanaṃ te deva, māpessāmi dhammaṃ nāma pāsāda’nti. Adhivāsesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tuṇhībhāvena.
“阿难,毗首羯磨天子为大善见王建造了名为“法”的宫殿。阿难,法宫殿东西长一由旬,南北宽半由旬。阿难,法宫殿的地基高三人,以四种颜色的砖砌成:金砖、银砖、琉璃砖和水晶砖。”
‘‘Māpesi kho, ānanda, vissakammo devaputto rañño mahāsudassanassa nivesanaṃ dhammaṃ nāma pāsādaṃ. Dhammo, ānanda, pāsādo puratthimena pacchimena ca yojanaṃ āyāmena ahosi. Uttarena dakkhiṇena ca aḍḍhayojanaṃ vitthārena. Dhammassa, ānanda, pāsādassa tiporisaṃ uccatarena vatthu citaṃ ahosi catunnaṃ vaṇṇānaṃ iṭṭhakāhi – ekā iṭṭhakā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā.
阿难,法殿有八万四千根柱子,以四种材料制成:金柱、银柱、琉璃柱和水晶柱。阿难,法殿以四种材料的板材铺覆:金板、银板、琉璃板和水晶板。
‘‘Dhammassa, ānanda, pāsādassa caturāsīti thambhasahassāni ahesuṃ catunnaṃ vaṇṇānaṃ – eko thambho sovaṇṇamayo, eko rūpiyamayo, eko veḷuriyamayo, eko phalikamayo. Dhammo, ānanda, pāsādo catunnaṃ vaṇṇānaṃ phalakehi santhato ahosi – ekaṃ phalakaṃ sovaṇṇamayaṃ, ekaṃ rūpiyamayaṃ, ekaṃ veḷuriyamayaṃ, ekaṃ phalikamayaṃ.
阿难,法殿有二十四道阶梯,由四种材料建成:金阶梯、银阶梯、琉璃阶梯、水晶阶梯。金阶梯的柱子为金,横木与顶饰为银;银阶梯的柱子为银,横木与顶饰为金;琉璃阶梯的柱子为琉璃,横木与顶饰为水晶;水晶阶梯的柱子为水晶,横木与顶饰为琉璃。
‘‘Dhammassa, ānanda, pāsādassa catuvīsati sopānāni ahesuṃ catunnaṃ vaṇṇānaṃ – ekaṃ sopānaṃ sovaṇṇamayaṃ, ekaṃ rūpiyamayaṃ, ekaṃ veḷuriyamayaṃ, ekaṃ phalikamayaṃ. Sovaṇṇamayassa sopānassa sovaṇṇamayā thambhā ahesuṃ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Rūpiyamayassa sopānassa rūpiyamayā thambhā ahesuṃ sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Veḷuriyamayassa sopānassa veḷuriyamayā thambhā ahesuṃ phalikamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Phalikamayassa sopānassa phalikamayā thambhā ahesuṃ veḷuriyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
阿难,法殿中,有八万四千间阁楼,由四种材质所成:一座金阁楼,一座银阁楼,一座琉璃阁楼,一座水晶阁楼。金阁楼中,铺设着银床;银阁楼中,铺设着金床;琉璃阁楼中,铺设着象牙床;水晶阁楼中,铺设着檀木床。金阁楼门前,立着一株银棕榈树,树干为银,树叶与果实为金。银阁楼门前,立着一株金棕榈树,树干为金,树叶与果实为银。琉璃阁楼门前,立着一株水晶棕榈树,树干为水晶,树叶与果实为琉璃。水晶阁楼门前,立着一株琉璃棕榈树,树干为琉璃,树叶与果实为水晶。
‘‘Dhamme, ānanda, pāsāde caturāsīti kūṭāgārasahassāni ahesuṃ catunnaṃ vaṇṇānaṃ – ekaṃ kūṭāgāraṃ sovaṇṇamayaṃ, ekaṃ rūpiyamayaṃ, ekaṃ veḷuriyamayaṃ , ekaṃ phalikamayaṃ. Sovaṇṇamaye kūṭāgāre rūpiyamayo pallaṅko paññatto ahosi, rūpiyamaye kūṭāgāre sovaṇṇamayo pallaṅko paññatto ahosi, veḷuriyamaye kūṭāgāre dantamayo pallaṅko paññatto ahosi, phalikamaye kūṭāgāre sāramayo pallaṅko paññatto ahosi. Sovaṇṇamayassa kūṭāgārassa dvāre rūpiyamayo tālo ṭhito ahosi, tassa rūpiyamayo khandho sovaṇṇamayāni pattāni ca phalāni ca. Rūpiyamayassa kūṭāgārassa dvāre sovaṇṇamayo tālo ṭhito ahosi, tassa sovaṇṇamayo khandho, rūpiyamayāni pattāni ca phalāni ca. Veḷuriyamayassa kūṭāgārassa dvāre phalikamayo tālo ṭhito ahosi, tassa phalikamayo khandho, veḷuriyamayāni pattāni ca phalāni ca. Phalikamayassa kūṭāgārassa dvāre veḷuriyamayo tālo ṭhito ahosi, tassa veḷuriyamayo khandho, phalikamayāni pattāni ca phalāni ca.
257“那时,阿难,大善见王心想:‘我何不在大庄严楼阁门口建造一座全金的棕榈林,作为我白天坐息之处?’于是,阿难,大善见王便在大庄严楼阁门口建造了全金棕榈林,白天于其中安住而坐。法宫殿以两道栏杆环绕:一道金栏杆,一道银栏杆。金栏杆的柱子为金,横木与顶饰为银;银栏杆的柱子为银,横木与顶饰为金。”
‘‘Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvāre sabbasovaṇṇamayaṃ tālavanaṃ māpeyyaṃ, yattha divāvihāraṃ nisīdissāmī’ti. Māpesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvāre sabbasovaṇṇamayaṃ tālavanaṃ, yattha divāvihāraṃ nisīdi. Dhammo, ānanda , pāsādo dvīhi vedikāhi parikkhitto ahosi, ekā vedikā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā. Sovaṇṇamayāya vedikāya sovaṇṇamayā thambhā ahesuṃ, rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Rūpiyamayāya vedikāya rūpiyamayā thambhā ahesuṃ, sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
258阿难,那座法殿由两层铃网环绕——一层是金网,一层是银网。金网的铃铛为银制,银网的铃铛为金制。阿难,当这些铃网被风吹动时,所发出的音声美妙、迷人、悦耳、令人陶醉。阿难,正如五重奏之乐,经由善巧调音、熟练演奏,并由技艺精湛的乐师完美合奏时,所出的音声美妙、迷人、悦耳、令人陶醉;同样地,阿难,那些铃网被风吹动时,所发出的音声也是如此美妙、迷人、悦耳、令人陶醉。阿难,那时在拘舍婆提城,那些放逸之人、纵酒者与嗜酒之徒,便以这风动铃网的妙音作为享乐。阿难,法殿落成之后,辉煌夺目,令人几乎无法直视。阿难,正如雨季最后一个月,秋时的天空晴朗无云,太阳升上高空,光芒晃耀,令人几乎无法直视;阿难,那法殿也正是如此辉煌夺目,令人几乎无法直视。
‘‘Dhammo, ānanda, pāsādo dvīhi kiṅkiṇikajālehi parikkhitto ahosi – ekaṃ jālaṃ sovaṇṇamayaṃ ekaṃ rūpiyamayaṃ. Sovaṇṇamayassa jālassa rūpiyamayā kiṅkiṇikā ahesuṃ, rūpiyamayassa jālassa sovaṇṇamayā kiṅkiṇikā ahesuṃ. Tesaṃ kho panānanda, kiṅkiṇikajālānaṃ vāteritānaṃ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca. Seyyathāpi, ānanda, pañcaṅgikassa tūriyassa suvinītassa suppaṭitāḷitassa sukusalehi samannāhatassa saddo hoti, vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca, evameva kho, ānanda, tesaṃ kiṅkiṇikajālānaṃ vāteritānaṃ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca. Ye kho panānanda, tena samayena kusāvatiyā rājadhāniyā dhuttā ahesuṃ soṇḍā pipāsā, te tesaṃ kiṅkiṇikajālānaṃ vāteritānaṃ saddena paricāresuṃ. Niṭṭhito kho panānanda, dhammo pāsādo duddikkho ahosi musati cakkhūni. Seyyathāpi, ānanda, vassānaṃ pacchime māse saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve ādicco nabhaṃ abbhussakkamāno duddikkho hoti musati cakkhūni; evameva kho, ānanda, dhammo pāsādo duddikkho ahosi musati cakkhūni.
259“那时,阿难,大善见王心中思惟:‘我何不在法殿前建造一座名为“法”的莲池呢?’阿难,于是大善见王便在法殿前建造了名为“法”的莲池。阿难,那法莲池东西长一由旬,南北宽半由旬,以四种颜色的砖砌成——金砖、银砖、琉璃砖、水晶砖。”
‘‘Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ dhammassa pāsādassa purato dhammaṃ nāma pokkharaṇiṃ māpeyya’nti. Māpesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano dhammassa pāsādassa purato dhammaṃ nāma pokkharaṇiṃ. Dhammā, ānanda, pokkharaṇī puratthimena pacchimena ca yojanaṃ āyāmena ahosi, uttarena dakkhiṇena ca aḍḍhayojanaṃ vitthārena. Dhammā, ānanda, pokkharaṇī catunnaṃ vaṇṇānaṃ iṭṭhakāhi citā ahosi – ekā iṭṭhakā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā.
阿难,法莲池有二十四道台阶,由四种材质建成:一为金阶,一为银阶,一为琉璃阶,一为水晶阶。金阶配有金柱,以及银制的横梁与顶盖;银阶配有银柱,以及金制的横梁与顶盖;琉璃阶配有琉璃柱,以及水晶制的横梁与顶盖;水晶阶配有水晶柱,以及琉璃制的横梁与顶盖。
‘‘Dhammāya, ānanda, pokkharaṇiyā catuvīsati sopānāni ahesuṃ catunnaṃ vaṇṇānaṃ – ekaṃ sopānaṃ sovaṇṇamayaṃ, ekaṃ rūpiyamayaṃ, ekaṃ veḷuriyamayaṃ, ekaṃ phalikamayaṃ. Sovaṇṇamayassa sopānassa sovaṇṇamayā thambhā ahesuṃ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Rūpiyamayassa sopānassa rūpiyamayā thambhā ahesuṃ sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Veḷuriyamayassa sopānassa veḷuriyamayā thambhā ahesuṃ phalikamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Phalikamayassa sopānassa phalikamayā thambhā ahesuṃ veḷuriyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
阿难,法莲池以两道栏楯围绕——一道为金栏楯,一道为银栏楯。金栏楯配有金柱,以及银制的横梁与顶盖;银栏楯配有银柱,以及金制的横梁与顶盖。
‘‘Dhammā, ānanda, pokkharaṇī dvīhi vedikāhi parikkhittā ahosi – ekā vedikā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā. Sovaṇṇamayāya vedikāya sovaṇṇamayā thambhā ahesuṃ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Rūpiyamayāya vedikāya rūpiyamayā thambhā ahesuṃ sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
阿难,那法莲花池由七行多罗树围绕:一行纯金所成,一行纯银所成,一行琉璃所成,一行水晶所成,一行红玉所成,一行玛瑙所成,一行众宝所成。纯金多罗树,树干是金的,叶与果是银的;纯银多罗树,树干是银的,叶与果是金的;琉璃多罗树,树干是琉璃的,叶与果是水晶的;水晶多罗树,树干是水晶的,叶与果是琉璃的;红玉多罗树,树干是红玉的,叶与果是玛瑙的;玛瑙多罗树,树干是玛瑙的,叶与果是红玉的;众宝多罗树,树干、叶与果皆是众宝所成。阿难,当风吹拂那七行多罗树时,便发出优美、可爱、悦耳而迷人的声音。阿难,犹如一支善加调和、善加演奏、由善巧乐师弹奏的五支乐器,发出优美、可爱、悦耳而迷人的音声;同样地,当风吹拂那七行多罗树时,便发出优美、可爱、悦耳而迷人的声音。阿难,当时拘舍婆提王城中那些耽于逸乐、饮酒陶醉的人,便以这多罗树的风动之声为乐。
‘‘Dhammā, ānanda, pokkharaṇī sattahi tālapantīhi parikkhittā ahosi – ekā tālapanti sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā, ekā lohitaṅkamayā, ekā masāragallamayā, ekā sabbaratanamayā. Sovaṇṇamayassa tālassa sovaṇṇamayo khandho ahosi rūpiyamayāni pattāni ca phalāni ca. Rūpiyamayassa tālassa rūpiyamayo khandho ahosi sovaṇṇamayāni pattāni ca phalāni ca. Veḷuriyamayassa tālassa veḷuriyamayo khandho ahosi phalikamayāni pattāni ca phalāni ca. Phalikamayassa tālassa phalikamayo khandho ahosi veḷuriyamayāni pattāni ca phalāni ca. Lohitaṅkamayassa tālassa lohitaṅkamayo khandho ahosi masāragallamayāni pattāni ca phalāni ca. Masāragallamayassa tālassa masāragallamayo khandho ahosi lohitaṅkamayāni pattāni ca phalāni ca. Sabbaratanamayassa tālassa sabbaratanamayo khandho ahosi, sabbaratanamayāni pattāni ca phalāni ca. Tāsaṃ kho panānanda, tālapantīnaṃ vāteritānaṃ saddo ahosi, vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca. Seyyathāpi, ānanda, pañcaṅgikassa tūriyassa suvinītassa suppaṭitāḷitassa sukusalehi samannāhatassa saddo hoti vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca, evameva kho, ānanda, tāsaṃ tālapantīnaṃ vāteritānaṃ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca. Ye kho panānanda, tena samayena kusāvatiyā rājadhāniyā dhuttā ahesuṃ soṇḍā pipāsā, te tāsaṃ tālapantīnaṃ vāteritānaṃ saddena paricāresuṃ.
阿难,当法殿完工、法莲花池亦完工之后,大善见王以种种所欲之乐供养了当时那些沙门或人们认为是沙门的人、那些婆罗门或人们认为是婆罗门的人,随后登上了法殿。
‘‘Niṭṭhite kho panānanda, dhamme pāsāde niṭṭhitāya dhammāya ca pokkharaṇiyā rājā mahāsudassano ‘ye tena samayena samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā’, te sabbakāmehi santappetvā dhammaṃ pāsādaṃ abhiruhi.
第一诵分。
Paṭhamabhāṇavāro.
260“那时,阿难,大善见王心中思惟:“我如今拥有如此大的神通、如此大的威力,这是我何种业所感的果报、何种业所成熟的异熟?”那时,阿难,大善见王心中思惟:“我如今拥有如此大的神通、如此大的威力,这是三种业所感的果报、三种业所成熟的异熟——布施、调伏、自制。”
‘‘Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘kissa nu kho me idaṃ kammassa phalaṃ kissa kammassa vipāko, yenāhaṃ etarahi evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo’ti? Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘tiṇṇaṃ kho me idaṃ kammānaṃ phalaṃ tiṇṇaṃ kammānaṃ vipāko, yenāhaṃ etarahi evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo, seyyathidaṃ dānassa damassa saṃyamassā’ti.
那时,阿难,大善见王前往大庄严重阁。到了之后,他站在大庄严重阁的门前,发出了这样的感叹:“贪欲的念头,在此停止;嗔恚的念头,在此停止;害人的念头,在此停止。贪欲之念就到此为止,嗔恚之念就到此为止,害人之念就到此为止。”
‘‘Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano yena mahāviyūhaṃ kūṭāgāraṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvāre ṭhito udānaṃ udānesi – ‘tiṭṭha, kāmavitakka, tiṭṭha, byāpādavitakka, tiṭṭha, vihiṃsāvitakka. Ettāvatā kāmavitakka, ettāvatā byāpādavitakka, ettāvatā vihiṃsāvitakkā’ti.
261“那时,阿难,大善见王进入大庄严重阁,坐在金榻上。他离诸欲,离不善法,有寻有伺,由离生喜与乐,进入并安住于初禅。随着寻与伺的止息,他内净一心,无寻无伺,由定生喜与乐,进入并安住于第二禅。随着喜的消退,他住于舍、念与正知,以身受乐,正如圣者们所说:‘舍、具念、乐住’,进入并安住于第三禅。他舍断乐、舍断苦,先前喜与忧早已灭没,不苦不乐,舍念清净,进入并安住于第四禅。”
‘‘Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano mahāviyūhaṃ kūṭāgāraṃ pavisitvā sovaṇṇamaye pallaṅke nisinno vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsi. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsi. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca vihāsi, sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedesi, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsi. Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsi.
262“那时,阿难,大善见王从大庄严重阁出来,进入金重阁,坐在银榻上。他以慈俱行之心遍满一方而住,第二方、第三方、第四方亦如此。如此,于上、于下、于横,于一切处,以一切为一切,他以慈俱行之心——广大、无量、无怨、无害——遍满一切世间而住。以悲俱行之心……以喜俱行之心……以舍俱行之心遍满一方而住,第二方、第三方、第四方亦如此。如此,于上、于下、于横,于一切处,以一切为一切,他以舍俱行之心——广大、无量、无怨、无害——遍满一切世间而住。”
‘‘Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano mahāviyūhā kūṭāgārā nikkhamitvā sovaṇṇamayaṃ kūṭāgāraṃ pavisitvā rūpiyamaye pallaṅke nisinno mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi. Tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā vihāsi. Karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā vihāsi.
大善见王拥有八万四千座城,以王都拘舍婆提为首;拥有八万四千座宫殿,以法殿为首;拥有八万四千座重阁,以大庄严重阁为首;拥有八万四千张床榻,有金、银、象牙、紫檀所成,铺着长毛毯、白羊毛毯、绣花毯,覆以羚羊皮的顶级敷设,上有华盖,两侧有红枕;拥有八万四千头象,披挂金饰、金幢,覆以金网,以转轮王象为首;拥有八万四千匹马,披挂金饰、金幢,覆以金网,以云马王为首;拥有八万四千辆车,敷设狮皮、虎皮、豹皮、淡黄毯,以金为饰,覆以金幢,以最胜车为首;拥有八万四千颗宝珠,以宝珠之王为首;拥有八万四千位女子,以善胜后为首;拥有八万四千位居士,以兵主居士为首;拥有八万四千位刹帝利随从,以兵主将军为首;拥有八万四千头乳牛,系以细麻绳,配以银乳桶;拥有八万四千臾那的上妙衣裳,有细麻、细绢、细毛、细棉所成;拥有八万四千道佳肴,晨午各呈,以供膳奉。
Caturāsīti nagarasahassādi
263阿难,大善见王拥有八万四千座城市,以拘舍婆提王都为首;八万四千座宫殿,以法宫为首;八万四千座重阁,以大庄严重阁为首;八万四千张卧榻,或以金、银、象牙、沙罗木制成,上铺羊毛毯、绣花毯、白羊毛毯,衬以迦达利鹿最上敷物,上悬天盖,两端有红枕;八万四千头象,佩金饰、擎金幢、覆金网,以布萨龙王为首;八万四千匹马,佩金饰、擎金幢、覆金网,以瓦拉哈咖马王为首;八万四千辆车,围以狮皮、虎皮、豹皮、黄毯,佩金饰、擎金幢、覆金网,以韦嘉延德车为首;八万四千颗宝珠,以宝珠宝为首;八万四千位女子,以须婆达天后为首;八万四千位家主,以家主宝为首;八万四千位刹帝利随从,以大臣宝为首;八万四千头母牛,配有乳桶、布巾和铜器;八万四千件衣服,有细亚麻、细棉、细丝、细毛所制;八万四千个食盘,早晚奉上饭食。
‘‘Rañño, ānanda, mahāsudassanassa caturāsīti nagarasahassāni ahesuṃ kusāvatīrājadhānippamukhāni; caturāsīti pāsādasahassāni ahesuṃ dhammapāsādappamukhāni; caturāsīti kūṭāgārasahassāni ahesuṃ mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni; caturāsīti pallaṅkasahassāni ahesuṃ sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni; caturāsīti nāgasahassāni ahesuṃ sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni; caturāsīti assasahassāni ahesuṃ sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni; caturāsīti rathasahassāni ahesuṃ sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni; caturāsīti maṇisahassāni ahesuṃ maṇiratanappamukhāni; caturāsīti itthisahassāni ahesuṃ subhaddādevippamukhāni; caturāsīti gahapatisahassāni ahesuṃ gahapatiratanappamukhāni; caturāsīti khattiyasahassāni ahesuṃ anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni; caturāsīti dhenusahassāni ahesuṃ duhasandanāni dukūlasandānāni kaṃsūpadhāraṇāni; caturāsīti vatthakoṭisahassāni ahesuṃ khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ ; (rañño, ānanda, mahāsudassanassa) caturāsīti thālipākasahassāni ahesuṃ sāyaṃ pātaṃ bhattābhihāro abhihariyittha.
264阿难,那时大善见王有八万四千头象,每日朝夕前来侍奉。阿难,大善见王心生此念:‘这八万四千头象每日朝夕来侍奉,倘若每过一百年,能有四万二千头象来侍奉一次,那就好了。’于是,大善见王召来管理者宝,对他说:‘贤友管理者宝,我这八万四千头象每日朝夕前来侍奉。那么,贤友,每过一百年,你就让四万二千头象前来侍奉一次吧。’阿难,管理者宝回应大善见王:‘是的,天王。’阿难,从此之后,每过一百年,便有四万二千头象前来侍奉一次。
‘‘Tena kho panānanda, samayena rañño mahāsudassanassa caturāsīti nāgasahassāni sāyaṃ pātaṃ upaṭṭhānaṃ āgacchanti. Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘imāni kho me caturāsīti nāgasahassāni sāyaṃ pātaṃ upaṭṭhānaṃ āgacchanti, yaṃnūna vassasatassa vassasatassa accayena dvecattālīsaṃ dvecattālīsaṃ nāgasahassāni sakiṃ sakiṃ upaṭṭhānaṃ āgaccheyyu’nti. Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano pariṇāyakaratanaṃ āmantesi – ‘imāni kho me, samma pariṇāyakaratana, caturāsīti nāgasahassāni sāyaṃ pātaṃ upaṭṭhānaṃ āgacchanti, tena hi, samma pariṇāyakaratana, vassasatassa vassasatassa accayena dvecattālīsaṃ dvecattālīsaṃ nāgasahassāni sakiṃ sakiṃ upaṭṭhānaṃ āgacchantū’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, ānanda, pariṇāyakaratanaṃ rañño mahāsudassanassa paccassosi. Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa aparena samayena vassasatassa vassasatassa accayena dvecattālīsaṃ dvecattālīsaṃ nāgasahassāni sakiṃ sakiṃ upaṭṭhānaṃ āgamaṃsu.
那时,须跋陀罗王后前来拜见。
Subhaddādeviupasaṅkamanaṃ
265阿难,那时,须婆达天后历经许多年、许多百年、许多千年之后,心中生起这样的念头:‘我很久没有见到大善见王了。我何不前去一见大善见王呢?’阿难,那时,须婆达天后召唤后宫,说道:‘来,你们洗了头,穿上黄衣。我们很久没有见到大善见王了,我们要前去见大善见王。’阿难,后宫众人回答须婆达天后:‘是的,夫人。’她们洗了头,穿上黄衣之后,便前往须婆达天后处。阿难,那时,须婆达天后召唤大臣宝:‘尊敬的大臣宝,请你准备四军。我们很久没有见到大善见王了,我们要前去见大善见王。’阿难,大臣宝回答须婆达天后:‘是的,天后。’他备好四军之后,向须婆达天后报告:‘天后,四军已备好,现在请您视时机而行。’阿难,那时,须婆达天后与四军及后宫一同前往法宫。到达后,登上法宫,前往大庄严重阁。到达后,她倚靠着大庄严重阁的门柱而立。阿难,那时,大善见王听到声音,心想:‘为何有像大众集会一样的声音?’他从大庄严重阁出来,看见须婆达天后倚靠着门柱而立。看见之后,便对须婆达天后说道:‘天后,就站在那里,不要进来。’阿难,那时,大善见王召唤一人:‘来,来人,从大庄严重阁搬出金制卧榻,铺设在纯金的多罗树林中。’阿难,那人回答大善见王:‘是的,天神。’他从大庄严重阁搬出金制卧榻,铺设在纯金的多罗树林中。阿难,那时,大善见王右胁作狮子卧,双足相叠,具念、正知。
‘‘Atha kho, ānanda, subhaddāya deviyā bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena etadahosi – ‘ciraṃ diṭṭho kho me rājā mahāsudassano. Yaṃnūnāhaṃ rājānaṃ mahāsudassanaṃ dassanāya upasaṅkameyya’nti. Atha kho, ānanda, subhaddā devī itthāgāraṃ āmantesi – ‘etha tumhe sīsāni nhāyatha pītāni vatthāni pārupatha. Ciraṃ diṭṭho no rājā mahāsudassano, rājānaṃ mahāsudassanaṃ dassanāya upasaṅkamissāmā’ti. ‘Evaṃ, ayye’ti kho, ānanda, itthāgāraṃ subhaddāya deviyā paṭissutvā sīsāni nhāyitvā pītāni vatthāni pārupitvā yena subhaddā devī tenupasaṅkami. Atha kho, ānanda, subhaddā devī pariṇāyakaratanaṃ āmantesi – ‘kappehi, samma pariṇāyakaratana, caturaṅginiṃ senaṃ, ciraṃ diṭṭho no rājā mahāsudassano, rājānaṃ mahāsudassanaṃ dassanāya upasaṅkamissāmā’ti. ‘Evaṃ, devī’ti kho, ānanda, pariṇāyakaratanaṃ subhaddāya deviyā paṭissutvā caturaṅginiṃ senaṃ kappāpetvā subhaddāya deviyā paṭivedesi – ‘kappitā kho, devi, caturaṅginī senā, yassadāni kālaṃ maññasī’ti. Atha kho, ānanda, subhaddā devī caturaṅginiyā senāya saddhiṃ itthāgārena yena dhammo pāsādo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā dhammaṃ pāsādaṃ abhiruhitvā yena mahāviyūhaṃ kūṭāgāraṃ tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvārabāhaṃ ālambitvā aṭṭhāsi. Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano saddaṃ sutvā – ‘kiṃ nu kho mahato viya janakāyassa saddo’ti mahāviyūhā kūṭāgārā nikkhamanto addasa subhaddaṃ deviṃ dvārabāhaṃ ālambitvā ṭhitaṃ, disvāna subhaddaṃ deviṃ etadavoca – ‘ettheva, devi, tiṭṭha mā pāvisī’ti. Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘ehi tvaṃ, ambho purisa, mahāviyūhā kūṭāgārā sovaṇṇamayaṃ pallaṅkaṃ nīharitvā sabbasovaṇṇamaye tālavane paññapehī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, ānanda, so puriso rañño mahāsudassanassa paṭissutvā mahāviyūhā kūṭāgārā sovaṇṇamayaṃ pallaṅkaṃ nīharitvā sabbasovaṇṇamaye tālavane paññapesi. Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno.
266那时,阿难,须婆达天后心中思量:“大善见王的诸根如此清净澄澈,肤色如此纯净光洁,但愿大善见王切莫就此辞世啊。”于是她便对大善见王说:
‘‘Atha kho, ānanda, subhaddāya deviyā etadahosi – ‘vippasannāni kho rañño mahāsudassanassa indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto, mā heva kho rājā mahāsudassano kālamakāsī’ti rājānaṃ mahāsudassanaṃ etadavoca –
「天王,这八万四千座城市,以拘舍婆提王都为上首,尽属你所有。天王,于此生起欲乐,珍惜生命吧。天王,这八万四千座宫殿,以法殿为上首,尽属你所有。天王,于此生起欲乐,珍惜生命吧。天王,这八万四千座重阁,以大庄严重阁为上首,尽属你所有。天王,于此生起欲乐,珍惜生命吧。天王,这八万四千张卧榻,或金制、或银制、或象牙制、或栴檀木制,铺设长毛覆毯、白羊毛覆毯、绣花覆毯、迦达利鹿最胜皮革,上悬华盖,两端各置红枕,尽属你所有。天王,于此生起欲乐,珍惜生命吧。天王,这八万四千头象,佩金饰、擎金幢、披金网,以乌波萨他象王为上首,尽属你所有。天王,于此生起欲乐,珍惜生命吧。天王,这八万四千匹马,佩金饰、擎金幢、披金网,以瓦拉哈咖马王为上首,尽属你所有。天王,于此生起欲乐,珍惜生命吧。天王,这八万四千辆车,围以狮皮、围以虎皮、围以豹皮、围以黄毯,佩金饰、擎金幢、披金网,以韦加央答车为上首,尽属你所有。天王,于此生起欲乐,珍惜生命吧。天王,这八万四千颗宝珠,以宝珠宝为上首,尽属你所有。天王,于此生起欲乐,珍惜生命吧。天王,这八万四千位女子,以女宝为上首,尽属你所有。天王,于此生起欲乐,珍惜生命吧。天王,这八万四千位家主,以家主宝为上首,尽属你所有。天王,于此生起欲乐,珍惜生命吧。天王,这八万四千位刹帝利随从,以大臣宝为上首,尽属你所有。天王,于此生起欲乐,珍惜生命吧。天王,这八万四千头乳牛,配备乳桶与铜制器皿,尽属你所有。天王,于此生起欲乐,珍惜生命吧。天王,这八万四千万件衣服,以细亚麻、细棉布、细丝绸、细羊毛为上首,尽属你所有。天王,于此生起欲乐,珍惜生命吧。天王,这八万四千盘食物,早晚应时供奉,尽属你所有。天王,于此生起欲乐,珍惜生命吧。」
‘Imāni te, deva, caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti pallaṅkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi, jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti nāgasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni. Ettha, deva , chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti assasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva caturāsīti rathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti itthisahassāni itthiratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni kaṃsūpadhāraṇāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti vatthakoṭisahassāni khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ. Ettha, deva, chandaṃ janehi, jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṃ pātaṃ bhattābhihāro abhihariyati. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohī’ti.
267听了这话,阿难,大善见王便对须跋陀罗王后说:
‘‘Evaṃ vutte, ānanda, rājā mahāsudassano subhaddaṃ deviṃ etadavoca –
“王后,长久以来,您对我说的都是可意、可爱、可喜、合意之语;如今在这最后时刻,您对我说的却是不合意、不可爱、不可喜、不合意之语。” “那么,大王,我该如何对您说话呢?” “王后,您应当这样对我说:‘大王,一切可爱、合意的事物,终究会有别离、离散与变易。大王,您不应心怀渴爱而死,心怀渴爱而死是苦的,心怀渴爱而死是应受呵责的。大王,这是您的八万四千座城,以拘舍婆提王城为首。大王,于此当舍离欲求,莫对生命有所期求。大王,这是您的八万四千座宫殿,以法殿为首。大王,于此当舍离欲求,莫对生命有所期求。大王,这是您的八万四千座重阁,以大庄严重阁为首。大王,于此当舍离欲求,莫对生命有所期求。大王,这是您的八万四千张卧榻,金制的、银制的、象牙制的、栴檀木制的,铺有长毛毯、白羊毛毯与绣花毯,覆以迦达利鹿最胜之敷具,上有天盖,两端设有红枕。大王,于此当舍离欲求,莫对生命有所期求。大王,这是您的八万四千头象,有金饰品、金幢、覆以金网,以乌波萨他龙王为首。大王,于此当舍离欲求,莫对生命有所期求。大王,这是您的八万四千匹马,有金饰品、金幢、覆以金网,以瓦拉哈咖马王为首。大王,于此当舍离欲求,莫对生命有所期求。大王,这是您的八万四千辆车,围以狮皮、虎皮、豹皮与黄毯,有金饰品、金幢、覆以金网,以韦嘉延德车为首。大王,于此当舍离欲求,莫对生命有所期求。大王,这是您的八万四千颗宝珠,以宝珠宝为首。大王,于此当舍离欲求,莫对生命有所期求。大王,这是您的八万四千位女子,以须婆达天后为首。大王,于此当舍离欲求,莫对生命有所期求。大王,这是您的八万四千位家主,以家主宝为首。大王,于此当舍离欲求,莫对生命有所期求。大王,这是您的八万四千位刹帝利随从,以大臣宝为首。大王,于此当舍离欲求,莫对生命有所期求。大王,这是您的八万四千头母牛,配有乳桶与铜制器皿。大王,于此当舍离欲求,莫对生命有所期求。大王,这是您的八万四千万件衣服,有细亚麻、细棉、细丝、细毛所制。大王,于此当舍离欲求,莫对生命有所期求。大王,这是您的八万四千个食盘,早晚呈奉饭食。大王,于此当舍离欲求,莫对生命有所期求。’”
‘Dīgharattaṃ kho maṃ tvaṃ, devi, iṭṭhehi kantehi piyehi manāpehi samudācarittha; atha ca pana maṃ tvaṃ pacchime kāle aniṭṭhehi akantehi appiyehi amanāpehi samudācarasī’ti. ‘Kathaṃ carahi taṃ, deva, samudācarāmī’ti? ‘Evaṃ kho maṃ tvaṃ, devi, samudācara – ‘‘sabbeheva, deva, piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo, mā kho tvaṃ, deva, sāpekkho kālamakāsi, dukkhā sāpekkhassa kālaṅkiriyā, garahitā ca sāpekkhassa kālaṅkiriyā. Imāni te, deva, caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te , deva, caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti pallaṅkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti nāgasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti assasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti rathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti itthisahassāni subhaddādevippamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni kaṃsūpadhāraṇāni. Ettha deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti vatthakoṭisahassāni khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te deva caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṃ pātaṃ bhattābhihāro abhihariyati. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsī’’’ti.
268大善见王这样说后,阿难,须跋陀罗王后哭泣流泪。那时,阿难,须跋陀罗王后拭去眼泪,对大善见王这样说道:
‘‘Evaṃ vutte, ānanda, subhaddā devī parodi assūni pavattesi. Atha kho, ānanda, subhaddā devī assūni puñchitvā rājānaṃ mahāsudassanaṃ etadavoca –
大王,一切可爱与合意之物,终究会分离、散失、变易。大王,切勿怀着牵挂而离世。心怀牵挂而死是痛苦的,亦为人所呵责。大王,您有八万四千座城市,以王都拘舍婆提为上首。对此,请断除欲念,莫对生命有所期许。大王,您有八万四千座宫殿,以法殿为上首。对此,请断除欲念,莫对生命有所期许。大王,您有八万四千座楼阁,以大楼阁为上首。对此,请断除欲念,莫对生命有所期许。大王,您有八万四千张座具,材质有纯金、纯银、象牙、硬木,上铺长毛绒毯、白羊毛毯、绣花羊毛毯,又有最上等的羚羊皮褥,皆带有顶篷,两侧有红色枕垫。对此,请断除欲念,莫对生命有所期许。大王,您有八万四千头大象,以黄金饰具、黄金旗帜为庄严,覆以金网,以布萨象王为上首。对此,请断除欲念,莫对生命有所期许。大王,您有八万四千匹马,以黄金饰具、黄金旗帜为庄严,覆以金网,以云马王为上首。对此,请断除欲念,莫对生命有所期许。大王,您有八万四千辆车,以狮皮、虎皮、豹皮及淡黄毛毯为围饰,以黄金饰具、黄金旗帜为庄严,覆以金网,以胜利车为上首。对此,请断除欲念,莫对生命有所期许。大王,您有八万四千颗摩尼宝珠,以摩尼宝珠为上首。对此,请断除欲念,莫对生命有所期许。大王,您有八万四千名女子,以女宝为上首。对此,请断除欲念,莫对生命有所期许。大王,您有八万四千位居士,以居士宝为上首。对此,请断除欲念,莫对生命有所期许。大王,您有八万四千位刹帝利随从,以将军宝为上首。对此,请断除欲念,莫对生命有所期许。大王,您有八万四千头奶牛,产乳丰足,配有铜制奶桶。对此,请断除欲念,莫对生命有所期许。大王,您有八万四千俱胝套衣服,有细致的亚麻布、细致的棉布、细致的丝绸、细致的毛料。对此,请断除欲念,莫对生命有所期许。大王,您有八万四千份供饭,早晚的饭食皆已奉上。对此,请断除欲念,莫对生命有所期许。
‘Sabbeheva , deva, piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo, mā kho tvaṃ, deva, sāpekkho kālamakāsi, dukkhā sāpekkhassa kālaṅkiriyā, garahitā ca sāpekkhassa kālaṅkiriyā. Imāni te, deva, caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti pallaṅkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti nāgasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te , deva, caturāsīti assasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni . Ettha, deva, chandaṃ pajaha, jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti rathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti itthisahassāni itthiratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha, jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te , deva, caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni kaṃsūpadhāraṇāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti vatthakoṭisahassāni khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṃ pātaṃ bhattābhihāro abhihariyati. Ettha , deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsī’ti.
往生梵天界
Brahmalokūpagamaṃ
269“阿难,此后不久,大善见王便去世了。阿难,譬如一位富足的居士或居士之子,用了合口的饭食后,渐渐生起饭后的倦意;大善见王临终时所感受的痛苦,正是如此轻微。阿难,大善见王去世后,投生于善趣、梵天界。阿难,大善见王作了八万四千年的王子之戏,作了八万四千年的副王,作了八万四千年的国王,过了八万四千年的在家生活,于法殿中修习梵行。他修习了四梵住,身体坏灭,命终之后,往生于梵天界。”
‘‘Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano nacirasseva kālamakāsi. Seyyathāpi, ānanda, gahapatissa vā gahapatiputtassa vā manuññaṃ bhojanaṃ bhuttāvissa bhattasammado hoti, evameva kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa māraṇantikā vedanā ahosi. Kālaṅkato ca, ānanda, rājā mahāsudassano sugatiṃ brahmalokaṃ upapajji. Rājā, ānanda, mahāsudassano caturāsīti vassasahassāni kumārakīḷaṃ kīḷi. Caturāsīti vassasahassāni oparajjaṃ kāresi. Caturāsīti vassasahassāni rajjaṃ kāresi. Caturāsīti vassasahassāni gihibhūto dhamme pāsāde brahmacariyaṃ cari . So cattāro brahmavihāre bhāvetvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmalokūpago ahosi.
270阿难,你或许会这样想:‘那时的大善见王必定是别人。’ 但阿难,不应这样看待。我在那时就是大善见王。那八万四千座城市,以拘舍婆提王都为首,皆属于我;八万四千座宫殿,以法宫为首,皆属于我;八万四千座重阁,以大庄严重阁为首,皆属于我;八万四千张卧榻,有金制的、银制的、象牙制的、沙罗木制的,铺着羊毛毯、绣花毯、白羊毛毯,覆以最胜迦达利鹿皮铺盖,上张天盖,两端安放红枕,皆属于我;八万四千头象,披金饰、擎金幢,覆以金网,以布萨龙王为上首,皆属于我;八万四千匹马,披金饰、擎金幢,覆以金网,以瓦拉哈咖马王为上首,皆属于我;八万四千辆车,或以狮皮、虎皮、豹皮为围,或以黄毯为饰,披金饰、擎金幢,覆以金网,以韦嘉延德车为上首,皆属于我;八万四千颗宝珠,以宝珠宝为上首,皆属于我;八万四千位女子,以须婆达天后为上首,皆属于我;八万四千位家主,以家主宝为上首,皆属于我;八万四千位刹帝利随从,以大臣宝为上首,皆属于我;八万四千头母牛,配有乳桶铜器,皆属于我;八万四千件衣服,细亚麻、细棉、细丝、细毛所制,皆属于我;八万四千个食盘,晨午按时呈奉饭食,皆属于我。
‘‘Siyā kho panānanda, evamassa – ‘añño nūna tena samayena rājā mahāsudassano ahosī’ti, na kho panetaṃ, ānanda, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Ahaṃ tena samayena rājā mahāsudassano ahosiṃ. Mama tāni caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni, mama tāni caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni, mama tāni caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni, mama tāni caturāsīti pallaṅkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni, mama tāni caturāsīti nāgasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni, mama tāni caturāsīti assasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni, mama tāni caturāsīti rathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni, mama tāni caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni, mama tāni caturāsīti itthisahassāni subhaddādevippamukhāni, mama tāni caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni, mama tāni caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni, mama tāni caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni kaṃsūpadhāraṇāni, mama tāni caturāsīti vatthakoṭisahassāni khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ, mama tāni caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṃ pātaṃ bhattābhihāro abhihariyittha.
271然而,阿难,在那八万四千座城市中,我当时实际居住的,只有一座城——王都拘舍婆提。在那八万四千座宫殿中,我当时实际居住的,只有一座宫殿——法殿。在那八万四千座楼阁中,我当时实际居住的,只有一座楼阁——大楼阁。在那八万四千张卧榻中,我当时实际使用的,只有一张,或是金制、银制、象牙制或硬木制的那一张。在那八万四千头象中,我当时实际骑乘的,只有一头——布萨象王。在那八万四千匹马中,我当时实际骑乘的,只有一匹——云马王。在那八万四千辆车中,我当时实际骑乘的,只有一辆——胜利车。在那八万四千位女子中,当时实际侍奉我的,只有一位,或是刹帝利种姓,或是吠舍种姓。在那八万四千俱胝套衣服中,我当时实际穿着的,只有一套,或是细亚麻,或是细棉,或是细丝,或是细毛所成。在那八万四千份供饭中,我当时实际食用的,仅一份,至多一升米饭与相配的菜肴。
‘‘Tesaṃ kho panānanda, caturāsītinagarasahassānaṃ ekaññeva taṃ nagaraṃ hoti, yaṃ tena samayena ajjhāvasāmi yadidaṃ kusāvatī rājadhānī. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītipāsādasahassānaṃ ekoyeva so pāsādo hoti, yaṃ tena samayena ajjhāvasāmi yadidaṃ dhammo pāsādo. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītikūṭāgārasahassānaṃ ekaññeva taṃ kūṭāgāraṃ hoti, yaṃ tena samayena ajjhāvasāmi yadidaṃ mahāviyūhaṃ kūṭāgāraṃ. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītipallaṅkasahassānaṃ ekoyeva so pallaṅko hoti, yaṃ tena samayena paribhuñjāmi yadidaṃ sovaṇṇamayo vā rūpiyamayo vā dantamayo vā sāramayo vā. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītināgasahassānaṃ ekoyeva so nāgo hoti, yaṃ tena samayena abhiruhāmi yadidaṃ uposatho nāgarājā. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītiassasahassānaṃ ekoyeva so asso hoti, yaṃ tena samayena abhiruhāmi yadidaṃ valāhako assarājā. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītirathasahassānaṃ ekoyeva so ratho hoti, yaṃ tena samayena abhiruhāmi yadidaṃ vejayantaratho. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītiitthisahassānaṃ ekāyeva sā itthī hoti, yā tena samayena paccupaṭṭhāti khattiyānī vā vessinī vā. Tesaṃ kho panānanda, vā. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītivatthakoṭisahassānaṃ ekaṃyeva taṃ dussayugaṃ hoti, yaṃ tena samayena paridahāmi khomasukhumaṃ vā kappāsikasukhumaṃ vā koseyyasukhumaṃ vā kambalasukhumaṃ vā. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītithālipākasahassānaṃ ekoyeva so thālipāko hoti, yato nāḷikodanaparamaṃ bhuñjāmi tadupiyañca sūpeyyaṃ.
272阿难,你看,这一切诸行皆已过去、灭尽、变易。阿难,诸行正是如此无常;阿难,诸行正是如此不坚固;阿难,诸行正是如此不可依靠!阿难,这已足以让你对一切诸行生起厌离,足以离欲,足以解脱。
‘‘Passānanda, sabbete saṅkhārā atītā niruddhā vipariṇatā. Evaṃ aniccā kho, ānanda, saṅkhārā; evaṃ addhuvā kho, ānanda, saṅkhārā; evaṃ anassāsikā kho, ānanda, saṅkhārā! Yāvañcidaṃ, ānanda , alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṃ, alaṃ virajjituṃ, alaṃ vimuccituṃ.
阿难,我忆念曾于此地六次舍弃身躯。那第七次,我是转轮王——具法、法王,征服四方,国家安稳,具足七宝。这是第七次舍弃身躯。阿难,然而遍观包括天界、魔界、梵界的世间,包括沙门、婆罗门、天人的世代,我都不见如来将第八次舍弃身躯之处。” 世尊说了这番话,善逝如此说后,导师又说道──
‘‘Chakkhattuṃ kho panāhaṃ, ānanda, abhijānāmi imasmiṃ padese sarīraṃ nikkhipitaṃ, tañca kho rājāva samāno cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyapatto sattaratanasamannāgato, ayaṃ sattamo sarīranikkhepo. Na kho panāhaṃ, ānanda, taṃ padesaṃ samanupassāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yattha tathāgato aṭṭhamaṃ sarīraṃ nikkhipeyyā’’ti. Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
“诸行确实无常,是生灭之法;”
生已即灭,它们的寂止便是乐。
‘‘Aniccā vata saṅkhārā, uppādavayadhammino; Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukho’’ti.
━━ 归纳讲解,仅供参考 ━━
人物名册
| Pali | 中文(经文用名) | 角色 |
|---|
| Bhagavā | 世尊 | 讲述者,于般涅槃前夕为阿难说法。 |
| Ānanda | 阿难 | 佛陀的侍者,本经的当机众,引发佛陀对过去的回忆。 |
| Mahāsudassana | 大善见王 | 佛陀的过去世,一位具足七宝、四种神变的转轮圣王。 |
| Subhaddā | 须婆达(汉传:须跋陀罗) | 大善见王的王后,即“女宝”。 |
地点
拘尸那罗,马喇人的沙喇林中,双沙喇树之间,即佛陀即将入般涅槃之处。过去世的故事则发生在名为库舍卫的繁华王都。
事件
阿难尊者认为拘尸那罗是个小城,不适合作为佛陀般涅槃之地,劝请世尊去大城入灭。佛陀以此因缘,为阿难讲述了自己过去世做大善见王的故事:那时,拘尸那罗就是大善见王的国都库舍卫,无比繁荣。大善见王拥有七宝与四种神通,以正法统治,最终却舍弃一切欲乐,修习梵行,往生梵天界。讲完这个故事,佛陀揭示诸行无常之理,并说明自己在此地已七次舍弃作为转轮王的身体了。
经文摘要
阿难劝请佛陀在大城涅槃(A) → 佛陀讲述自己过去为大善见王时,将此地建为辉煌王都库舍卫,并拥有极致权力与享乐的故事(B) → 佛陀指出这些看似坚固的“行”都已灭尽,以此来教导阿难“诸行无常、足以厌离”的解脱道理(C)。
中心思想(白话 + 重点拆解)
背景层:
阿难尊者看到佛陀要在拘尸那罗这个小地方涅槃,心里舍不得,觉得佛陀应该在像王舍城那样的大都市、“高大上”的地方离开,这样才配得上世尊的身份。佛陀马上纠正了他,告诉他不要小看此地。这引出了一个大秘密:这里在远古时代,曾是无比繁华的“库舍卫王都”。
核心层:
接着,佛陀讲了他自己过去世的一段传奇,当时他叫大善见王,是统治世界的转轮圣王。故事详细描述了王都的奢华——七重金银琉璃城墙、自动出现的“轮宝”等七宝、美貌的女宝、数不尽的财富,以及他通过和平方式征服四方,教导人民持守五戒。他甚至建了漂亮的莲花池供大众使用,晚年又在“法殿”里修习禅定,成就了四梵住。然而,这一切轰轰烈烈的辉煌和享受,最终都怎么样了呢?佛陀最后点出要害:“一切那些诸行已过去、已灭、已变异。阿难,诸行如是无常;阿难,诸行如是不坚固;阿难,诸行如是不可依靠!” ——这就像你翻看爷爷的旧照片,照片里那个锦衣玉食、权倾天下的大人物,如今连他的名字都很少有人知道了,他拥有的一切早已灰飞烟灭。即使贵为转轮圣王,所经历的一切也终究是“诸行”,是组合而成、会变化、留不住的东西。这个故事的震撼力,不在于炫耀过去的辉煌,而在于告诉你:连这种顶级的福报,都“不坚固、不可依靠”,那我们日常抓着不放的这点东西,又算得了什么呢?
要旨层:
→ 一句话要旨:佛陀拿自己过去世做转轮王时的极致荣华,来对比当下的一切成空,为的是让你看清“诸行”的无常本质,从而生起厌离,走向解脱,而不是沉溺在对任何“好东西”的抓取里。
关键术语锚
- saṅkhāra (行) → 中文:诸行/行
易错原因:在此经结尾,它指一切因缘和合而生、变化无常的事物。大善见王的整个王国、寿命、七宝,都属于“行”。它不是指具体的“行动”或“修行”,而是指有情生命中所有组合、造作而成的现象集合。
- dhamma (法) → 中文:法/教法/正法
易错原因:经文提到大善见王是“如法的、法王的”,这里的 dhamma 指被普遍遵循的善法、正义、伦理义务和统治的正当性。它不是单指佛陀的“教法”,而更接近“道义”、“天理”或“法则”。
- bhava (有) → 中文:有/生命
易错原因:在后妃劝大善见王不要贪恋生命时说“不要对生命(bhava)有期望”。“有”是缘起十二支里的第十支,指的是推动生死流转的存在过程、生命延续的状态。它不是简单的“活着”,而是一种含有执取的、会导向再生的一种存在驱力。
- deva (天) → 中文:天/天神/天界
易错原因:轮宝被称为“天轮宝”,指它不属于人间,有神圣或超越的根源。大善见王往生到“梵天界”,那是更高、更清净的天界生命。此处的 deva 泛指高于人间但仍在轮回中的生命形态,并非指终极的解脱境界。