(13) 3. 病品显示巴利原文
(13) 3. Gilānavaggo
1. 病经显示巴利原文
1. Gilānasuttaṃ
121 一时,世尊住在毗舍离的大林重阁讲堂。那时,世尊在傍晚时分从独坐中起身,前往病房。世尊见到一位虚弱患病的比丘,见后便在已设的座位上坐下。坐下后,世尊对比丘们说——显示巴利原文
Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena gilānasālā tenupasaṅkami. Addasā kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ dubbalaṃ gilānakaṃ; disvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
诸比丘,对于任何羸弱、有病的比丘,若这五法不舍离他,于他便应如此预期:“不久,由诸漏灭尽,于现法亲自以证智证得无漏心解脱、慧解脱,具足而住。”显示巴利原文
‘‘Yaṃ kiñci , bhikkhave, bhikkhuṃ dubbalaṃ gilānakaṃ pañca dhammā na vijahanti, tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ – ‘nacirasseva āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissatī’’’ti.
哪五种呢?诸比丘,此处,比丘于身随观不净而住,于食起厌逆想,于一切世间起不乐想,于一切行随观无常,且死想于内善住立。诸比丘,对于任何羸弱、有病的比丘,若此五法不舍离他,于他便应如此预期:“不久,由诸漏灭尽,于现法亲自以证智证得无漏心解脱、慧解脱,具足而住。”此为第一。显示巴利原文
‘‘Katame pañca? Idha, bhikkhave, bhikkhu asubhānupassī kāye viharati, āhāre paṭikūlasaññī, sabbaloke anabhiratasaññī , sabbasaṅkhāresu aniccānupassī, maraṇasaññā kho panassa ajjhattaṃ sūpaṭṭhitā hoti. Yaṃ kiñci, bhikkhave, bhikkhuṃ dubbalaṃ gilānakaṃ ime pañca dhammā na vijahanti, tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ – ‘nacirasseva āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharissatī’’’ti. Paṭhamaṃ.
念现起经显示巴利原文
2. Satisūpaṭṭhitasuttaṃ
122 诸比丘,无论哪位比丘或比丘尼,若能修习五法、多修习五法,则可预期二果中的一种:于现法得究竟智,若有余依,则得不来果。显示巴利原文
‘‘Yo hi koci, bhikkhave, bhikkhu vā bhikkhunī vā pañca dhamme bhāveti pañca dhamme bahulīkaroti, tassa dvinnaṃ phalānaṃ aññataraṃ phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ – diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitā.
哪五种呢?诸比丘,于此,比丘以通达诸法生灭的智慧,正念善住于内;他安住于身随观不净,于食起厌逆想,于一切世间起不乐想,于一切行随观无常。诸比丘,无论哪位比丘或比丘尼,若能修习此五法、多修习此五法,则可预期二果中的一种:于现法得究竟智,若有余依,则得不来果。显示巴利原文
‘‘Katame pañca? Idha, bhikkhave, bhikkhuno ajjhattaññeva sati sūpaṭṭhitā hoti dhammānaṃ udayatthagāminiyā paññāya, asubhānupassī kāye viharati, āhāre paṭikūlasaññī, sabbaloke anabhiratasaññī, sabbasaṅkhāresu aniccānupassī. Yo hi koci, bhikkhave, bhikkhu vā bhikkhunī vā ime pañca dhamme bhāveti ime pañca dhamme bahulīkaroti, tassa dvinnaṃ phalānaṃ aññataraṃ phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ – diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitā’’ti. Dutiyaṃ.
3. 第一看护者经显示巴利原文
3. Paṭhamaupaṭṭhākasuttaṃ
123 诸比丘,成就五法者,为难护之病人。何等为五?作不适宜事,于适宜不知限量,不依时服药,对怀善意的看护者不如实陈说病情:于病势增进时,不说“增进”;于减退时,不说“减退”;于稳定时,不说“稳定”;对已生起之身受苦、激烈、粗重、刺痛、不可意、不悦、夺命之受,不能堪忍。诸比丘,成就此五法者,为难护之病人。显示巴利原文
‘‘Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato gilāno dūpaṭṭhāko hoti. Katamehi pañcahi? Asappāyakārī hoti, sappāye mattaṃ na jānāti, bhesajjaṃ nappaṭisevitā hoti, atthakāmassa gilānupaṭṭhākassa na yathābhūtaṃ ābādhaṃ āvikattā hoti abhikkamantaṃ vā abhikkamatīti paṭikkamantaṃ vā paṭikkamatīti ṭhitaṃ vā ṭhitoti, uppannānaṃ sārīrikānaṃ vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ anadhivāsakajātiko hoti. Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato gilāno dūpaṭṭhāko hoti.
诸比丘,成就五法者,为易护之病人。何等为五?作适宜事,于适宜知量,依时服药,对怀善意的看护者如实陈说病情:于病势增进时,说“增进”;于减退时,说“减退”;于稳定时,说“稳定”;对已生起之身受苦、激烈、粗重、刺痛、不可意、不悦、夺命之受,能堪忍。诸比丘,成就此五法者,为易护之病人。显示巴利原文
‘‘Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato gilāno sūpaṭṭhāko hoti. Katamehi pañcahi? Sappāyakārī hoti, sappāye mattaṃ jānāti, bhesajjaṃ paṭisevitā hoti, atthakāmassa gilānupaṭṭhākassa yathābhūtaṃ ābādhaṃ āvikattā hoti abhikkamantaṃ vā abhikkamatīti paṭikkamantaṃ vā paṭikkamatīti ṭhitaṃ vā ṭhitoti, uppannānaṃ sārīrikānaṃ vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ adhivāsakajātiko hoti. Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato gilāno sūpaṭṭhāko hotī’’ti. Tatiyaṃ.
第二看护者经显示巴利原文
4. Dutiyaupaṭṭhākasuttaṃ
124 诸比丘,具足五法的看护病人者,不能看护病人。哪五种呢?不能配制药物;不知适合与不适合,呈上不适合的,撤去适合的;为了利养而看护病人,不是出于慈心;厌恶清理大便、小便、呕吐物或痰;不能适时以法语开示、劝导、激励、令病人欢喜。诸比丘,具足这五法,看护病人者不能看护病人。显示巴利原文
‘‘Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato gilānupaṭṭhāko nālaṃ gilānaṃ upaṭṭhātuṃ. Katamehi pañcahi? Nappaṭibalo hoti bhesajjaṃ saṃvidhātuṃ; sappāyāsappāyaṃ na jānāti, asappāyaṃ upanāmeti, sappāyaṃ apanāmeti; āmisantaro gilānaṃ upaṭṭhāti, no mettacitto ; jegucchī hoti uccāraṃ vā passāvaṃ vā vantaṃ vā kheḷaṃ vā nīharituṃ; nappaṭibalo hoti gilānaṃ kālena kālaṃ dhammiyā kathāya sandassetuṃ samādapetuṃ samuttejetuṃ sampahaṃsetuṃ. Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato gilānupaṭṭhāko nālaṃ gilānaṃ upaṭṭhātuṃ.
诸比丘,具足五法的看护病人者,足以看护病人。哪五种呢?能够配制药物;了知适合与不适合,除去不适合的,提供适合的;出于慈心看护病人,不为利养;不厌恶清理大便、小便、呕吐物或痰;能够适时以法语开示、劝导、激励,令病人欢喜。诸比丘,具足这五法,看护病人者足以看护病人。第四经显示巴利原文
‘‘Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato gilānupaṭṭhāko alaṃ gilānaṃ upaṭṭhātuṃ. Katamehi pañcahi? Paṭibalo hoti bhesajjaṃ saṃvidhātuṃ; sappāyāsappāyaṃ jānāti, asappāyaṃ apanāmeti, sappāyaṃ upanāmeti; mettacitto gilānaṃ upaṭṭhāti, no āmisantaro; ajegucchī hoti uccāraṃ vā passāvaṃ vā vantaṃ vā kheḷaṃ vā nīharituṃ; paṭibalo hoti gilānaṃ kālena kālaṃ dhammiyā kathāya sandassetuṃ samādapetuṃ samuttejetuṃ sampahaṃsetuṃ. Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato gilānupaṭṭhāko alaṃ gilānaṃ upaṭṭhātu’’nti. Catutthaṃ.
5. 第一无寿行经显示巴利原文
5. Paṭhamaanāyussāsuttaṃ
125 诸比丘,有五法能令短寿。哪五种呢?作不适当的事,于适当中不知限量,食用未消化之物,非时而行,不修梵行。诸比丘,这便是能令短寿的五法。显示巴利原文
‘‘Pañcime , bhikkhave, dhammā anāyussā. Katame pañca? Asappāyakārī hoti, sappāye mattaṃ na jānāti, apariṇatabhojī ca hoti, akālacārī ca hoti, abrahmacārī ca. Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā anāyussā.
诸比丘,有五法能令长寿。哪五种呢?作适当的事,于适当中知量节制,食用已消化之物,适时而行,修持梵行。诸比丘,这便是能令长寿的五法。第五经。显示巴利原文
‘‘Pañcime, bhikkhave, dhammā āyussā. Katame pañca? Sappāyakārī hoti, sappāye mattaṃ jānāti, pariṇatabhojī ca hoti, kālacārī ca hoti, brahmacārī ca. Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā āyussā’’ti. Pañcamaṃ.
第二 无寿行经显示巴利原文
6. Dutiyaanāyussāsuttaṃ
126 诸比丘!这五种法导致短寿。哪五种?行不适当之事,于适宜处不知节制,食未消化之物,破戒,恶友。诸比丘!这便是导致短寿的五种法。显示巴利原文
‘‘Pañcime, bhikkhave, dhammā anāyussā. Katame pañca? Asappāyakārī hoti, sappāye mattaṃ na jānāti, apariṇatabhojī ca hoti, dussīlo ca, pāpamitto ca. Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā anāyussā.
诸比丘!这五种法导致长寿。哪五种?行适当之事,于适宜处知节制,食已消化之物,持戒,善友。诸比丘!这便是导致长寿的五种法。显示巴利原文
‘‘Pañcime, bhikkhave, dhammā āyussā. Katame pañca ? Sappāyakārī hoti, sappāye mattaṃ jānāti, pariṇatabhojī ca hoti, sīlavā ca, kalyāṇamitto ca. Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā āyussā’’ti. Chaṭṭhaṃ.
7. 放逐经显示巴利原文
7. Vapakāsasuttaṃ
127 诸比丘,具足五法的比丘,不足以远离僧团而独住。是哪五法呢?诸比丘,于此,比丘对所得到的衣不知足,对所得到的钵食不知足,对所得到的住所不知足,对所得到的病者所需医药资具不知足,并且多住于欲寻思。诸比丘,具足这五法的比丘,不足以远离僧团而独住。显示巴利原文
‘‘Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu nālaṃ saṅghamhā vapakāsituṃ . Katamehi pañcahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu asantuṭṭho hoti itarītarena cīvarena, asantuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena, asantuṭṭho hoti itarītarena senāsanena, asantuṭṭho hoti itarītarena gilānappaccayabhesajjaparikkhārena, kāmasaṅkappabahulo ca viharati. Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu nālaṃ saṅghamhā vapakāsituṃ.
诸比丘,具足五法的比丘,足以远离僧团而独住。是哪五法呢?诸比丘,于此,比丘对所得到的衣知足,对所得到的钵食知足,对所得到的住所知足,对所得到的病者所需医药资具知足,并且多住于出离思惟。诸比丘,具足这五法的比丘,足以远离僧团而独住。显示巴利原文
‘‘Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ saṅghamhā vapakāsituṃ. Katamehi pañcahi? Idha , bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena cīvarena, santuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena, santuṭṭho hoti itarītarena senāsanena, santuṭṭho hoti itarītarena gilānappaccayabhesajjaparikkhārena , nekkhammasaṅkappabahulo ca viharati. Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ saṅghamhā vapakāsitu’’nti. Sattamaṃ.
第八 沙门乐经显示巴利原文
8. Samaṇasukhasuttaṃ
128 诸比丘,有五种沙门之苦。哪五种?诸比丘,于此,有比丘对于任何衣不知足,对于任何钵食不知足,对于任何坐卧处不知足,对于病缘所需的医药资具也不知足,并且不喜乐而行梵行。诸比丘,这就是五种沙门之苦。显示巴利原文
‘‘Pañcimāni, bhikkhave, samaṇadukkhāni. Katamāni pañca? Idha, bhikkhave, bhikkhu asantuṭṭho hoti itarītarena cīvarena, asantuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena, asantuṭṭho hoti itarītarena senāsanena, asantuṭṭho hoti itarītarena gilānappaccayabhesajjaparikkhārena, anabhirato ca brahmacariyaṃ carati. Imāni kho, bhikkhave, pañca samaṇadukkhāni.
诸比丘,有五种沙门之乐。哪五种?诸比丘,于此,有比丘对于任何衣知足,对于任何钵食知足,对于任何坐卧处知足,对于病缘所需的医药资具也知足,并且喜乐而行梵行。诸比丘,这就是五种沙门之乐。显示巴利原文
‘‘Pañcimāni, bhikkhave, samaṇasukhāni. Katamāni pañca? Idha, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena cīvarena, santuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena, santuṭṭho hoti itarītarena senāsanena, santuṭṭho hoti itarītarena gilānappaccayabhesajjaparikkhārena, abhirato ca brahmacariyaṃ carati. Imāni kho, bhikkhave, pañca samaṇasukhānī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
九、动摇经显示巴利原文
9. Parikuppasuttaṃ
129 诸比丘,有五种堕恶趣、堕地狱、不可救治、无可救药者。哪五种?弑母者、弑父者、杀阿拉汉者、以恶心出如来血者、破僧者。诸比丘,这些便是堕恶趣、堕地狱、不可救治、无可救药者。第九经。显示巴利原文
‘‘Pañcime, bhikkhave, āpāyikā nerayikā parikuppā atekicchā. Katame pañca? Mātā jīvitā voropitā hoti, pitā jīvitā voropito hoti, arahaṃ jīvitā voropito hoti, tathāgatassa duṭṭhena cittena lohitaṃ uppāditaṃ hoti, saṅgho bhinno hoti. Ime kho, bhikkhave, pañca āpāyikā nerayikā parikuppā atekicchā’’ti. Navamaṃ.
10. 灾难经显示巴利原文
10. Byasanasuttaṃ
130 诸比丘,有这五种失坏。哪五种?亲族失坏、财富失坏、疾病失坏、戒失坏、见失坏。诸比丘,众生并非由于亲族失坏、财富失坏或疾病失坏之因,在身坏命终后投生于恶趣、苦处、堕处、地狱;然而,诸比丘,众生正是由于戒失坏或见失坏之因,在身坏命终后投生于恶趣、苦处、堕处、地狱。诸比丘,这便是五种失坏。显示巴利原文
‘‘Pañcimāni , bhikkhave, byasanāni. Katamāni pañca? Ñātibyasanaṃ, bhogabyasanaṃ, rogabyasanaṃ, sīlabyasanaṃ, diṭṭhibyasanaṃ. Na, bhikkhave, sattā ñātibyasanahetu vā bhogabyasanahetu vā rogabyasanahetu vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti. Sīlabyasanahetu vā, bhikkhave, sattā diṭṭhibyasanahetu vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti. Imāni kho, bhikkhave, pañca byasanāni.
“诸比丘,有五种成就。哪五种?亲族成就、财富成就、健康成就、戒成就、见成就。诸比丘,众生不因亲族成就,不因财富成就,不因健康成就,身坏命终后生于善趣、天界、天世间。诸比丘,众生因戒成就,或因见成就,身坏命终后生于善趣、天界、天世间。诸比丘,这就是五种成就。”显示巴利原文
‘‘Pañcimā, bhikkhave, sampadā. Katamā pañca? Ñātisampadā, bhogasampadā, ārogyasampadā, sīlasampadā, diṭṭhisampadā. Na, bhikkhave, sattā ñātisampadāhetu vā bhogasampadāhetu vā ārogyasampadāhetu vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti. Sīlasampadāhetu vā, bhikkhave, sattā diṭṭhisampadāhetu vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti. Imā kho, bhikkhave, pañca sampadā’’ti. Dasamaṃ.
病品第三显示巴利原文
Gilānavaggo tatiyo.
病者与念现起,二种看护者与二寿;
远离与沙门乐,恼乱与失坏。
显示巴利原文 Gilāno satisūpaṭṭhi, dve upaṭṭhākā duvāyusā; Vapakāsasamaṇasukhā, parikuppaṃ byasanena cāti.