放逸等品第九
9. Pamādādivaggo
81诸比丘,这种增长——所谓名声的增长,微不足道。诸比丘,于一切增长中,最为第一的,是慧的增长。因此,诸比丘,你们应当这样学:“我们要以慧的增长而增长。”诸比丘,你们应当这样学。第一。
‘‘Appamattikā esā, bhikkhave, vuddhi yadidaṃ yasovuddhi. Etadaggaṃ, bhikkhave, vuddhīnaṃ yadidaṃ paññāvuddhi. Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘paññāvuddhiyā vaddhissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Paṭhamaṃ.
82“诸比丘,我不见有其他任何一法,能像此善友这般,导向广大的利益。诸比丘,善友导向广大的利益。第十五。”
‘‘Nāhaṃ , bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, kalyāṇamittatā. Kalyāṇamittatā, bhikkhave, mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Pannarasamaṃ.
83“诸比丘,我不见有其他任何一法,能像正知这般,导向广大的利益。诸比丘,正知导向广大的利益。第十三。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, sampajaññaṃ. Sampajaññaṃ, bhikkhave, mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Terasamaṃ.
84“诸比丘,我不见有其他任何一法,能像致力于善法、不致力于不善法这般,导向广大的利益。诸比丘,致力于善法、不致力于不善法,导向广大的利益。第十七。”
‘‘Nāhaṃ , bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, anuyogo kusalānaṃ dhammānaṃ, ananuyogo akusalānaṃ dhammānaṃ. Anuyogo, bhikkhave, kusalānaṃ dhammānaṃ, ananuyogo akusalānaṃ dhammānaṃ mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Sattarasamaṃ.
85“诸比丘,我不见有其他任何一法,会像恶友那般导向巨大的不利益。诸比丘,恶友导向巨大的不利益。第十四。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, pāpamittatā. Pāpamittatā, bhikkhave, mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Cuddasamaṃ.
86“诸比丘,我不见有其他任何一法,会像沉溺不善法、不修习善法那样导向巨大的不利益。诸比丘,沉溺不善法、不修习善法导向巨大的不利益。第十六。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, anuyogo akusalānaṃ dhammānaṃ, ananuyogo kusalānaṃ dhammānaṃ. Anuyogo, bhikkhave, akusalānaṃ dhammānaṃ, ananuyogo kusalānaṃ dhammānaṃ mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Soḷasamaṃ.
87“诸比丘,我不见有其他任何一法,会像放逸那样导向巨大的不利益。诸比丘,放逸导向巨大的不利益。第二经。”
‘‘Nāhaṃ , bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, pamādo. Pamādo, bhikkhave, mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Dutiyaṃ.
88“诸比丘,我不见有任何其他一法,能像不放逸这样,导向如此巨大的利益。诸比丘,不放逸导向巨大的利益。第三经。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, appamādo. Appamādo, bhikkhave, mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Tatiyaṃ.
89“诸比丘,我不见有任何其他一法,能像发起精进这样,导向如此巨大的利益。诸比丘,发起精进导向巨大的利益。第五经。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, vīriyārambho. Vīriyārambho, bhikkhave, mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Pañcamaṃ.
90“诸比丘,我不见有任何其他一法,能像多欲这样,导向如此巨大的不利益。诸比丘,多欲导向巨大的不利益。第六经。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, mahicchatā. Mahicchatā, bhikkhave, mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
91“诸比丘,我不见有其他任何一法,能如此导向巨大的不利益,就如这不知足。诸比丘,不知足导向巨大的不利益。第八。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, asantuṭṭhitā. Asantuṭṭhitā, bhikkhave, mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
92“诸比丘,我不见有其他任何一法,能如此导向巨大的利益,就如这知足。诸比丘,知足导向巨大的利益。第九。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, santuṭṭhitā. Santuṭṭhitā, bhikkhave, mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Navamaṃ.
93“诸比丘,我不见有其他任何一法,能如此导向巨大的不利益,就如这非如理作意。诸比丘,非如理作意导向巨大的不利益。第十。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, ayoniso manasikāro. Ayonisomanasikāro , bhikkhave, mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Dasamaṃ.
94“诸比丘,我不见有任何一法能如此导向大利益,诸比丘,即此如理作意。诸比丘,如理作意导向大利益。第十一。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, yoniso manasikāro. Yonisomanasikāro, bhikkhave, mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Ekādasamaṃ.
95“诸比丘,我不见有任何一法能如此导向大不利,诸比丘,即此懈怠。诸比丘,懈怠导向大不利。第四。”
‘‘Nāhaṃ , bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, kosajjaṃ. Kosajjaṃ, bhikkhave, mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Catutthaṃ.
96“诸比丘,我不见有任何一法能如此导向大不利,诸比丘,即此不正知。诸比丘,不正知导向大不利。第十二。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, asampajaññaṃ. Asampajaññaṃ, bhikkhave, mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Dvādasamaṃ.
97“诸比丘,我不见有其他任何一法,能如此带来广大的利益,诸比丘,这就是少欲。诸比丘,少欲带来广大的利益。第七。”
‘‘Nāhaṃ , bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, appicchatā. Appicchatā, bhikkhave, mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Sattamaṃ.
放逸等品第九。
Pamādādivaggo navamo.
━━ 归纳讲解,仅供参考 ━━
这组在讲什么
这一品汇集了一系列以“诸比丘,我不见另一法…”为固定句式的简短开示。佛陀通过逐一对比,清晰地点出了哪些内心的品质和外在的交往,会必然导向巨大的不利益与衰败,哪些则会必然导向巨大的利益与增长。整组经文如同一份修行路上的“损益清单”,直接指导比丘们该果断舍弃什么、该积极培养什么。
出场人物 / 对告众
| Pali | 中文(经文用名) | 角色 |
|---|
| Bhagavā | 世尊 | 说法者 |
| bhikkhave | 诸比丘 | 对告众,本组所有开示的唯一听众 |
核心法义(白话+重点)
这组经文的核心在于建立一种毫不含糊的因果判断:某些心所或行为本身就自带导向衰败或增长的必然性。佛陀并非在讨论复杂理论,而是做最直接的宣告,让修行者能立刻在两极分明的选择中认清道路。
比如,经文以绝对的口吻宣告:“诸比丘,我不见另一法品,如此导向大不利益,诸比丘,如放逸。诸比丘,放逸导向大不利益。”
→ 拆开看: 佛陀将“放逸”这种心理状态,直接等同于“导向大不利益”的最强因,没有比这更甚的。这种表述方式不是为了夸张,而是为了截断我们为放逸找借口的任何可能性。它不是“可能”导致问题,而是其本身就是衰败的必然通道。
→ 要旨: 在修行中,必须对“该培育的善法”和“该断除的不善法”有斩钉截铁的认知,不存在中间模糊地带。
关键术语锚
- Pamāda → 放逸:易被浅化为“偷懒”。实则指心的失念、放荡状态,对善法无动于衷,是一切不善得以生起的根源性“缺口”。
- Appamāda → 不放逸:非仅“勤快”,而是心紧系于善法的警觉与守护状态,是佛陀临般涅槃前的最后教诫,一切善法的根基。
- Kosajjaṃ → 懈怠:特指心的懒惰、无精打采。与身体疲劳不同,它是对修行目标的“心退缩”。
- Vīriyārambho → 精进的发起:不仅是内在有“精进”,更是“发起”了行动,指从犹豫、拖延中挣脱出来,真正启动了善法的实践。
- Ayoniso manasikāro / Yoniso manasikāro → 非如理作意 / 如理作意:这对术语极其关键,它不是“想得理性或不理性”,而是指“作意于诸法的源头/道路”是否正确。非如理作意,是把无常当作常、把苦当作乐、把无我当作我的根本性颠倒思维,一切烦恼由此生。
代表经(本组重点)
- 第一经 (慧增长):定下整品的基调,指出在世间、名声等所有增长中,智慧的提升是最上等、最根本的。
- 第二经 (放逸) 、第三经 (不放逸):开篇的对比,点明决定修行成败的根本心态,是生起一切后续善恶法的门户。
- 第十经 (非如理作意) 、第十一经 (如理作意):深入智慧层面,点明一切烦恼与清净的直接源头在于思维的根本方向是否正确。
- 第十四经 (恶友) 、第十五经 (善友):将关注点从内心扩展到外缘,强调同侪环境对修行方向具有“全或無”级别的巨大影响力。