「第九品」放逸等品(一集)
9. Pamādādivaggo
19 段
81“诸比丘,这种增长——所谓名声的增长,微不足道。诸比丘,于一切增长中,最为第一的,是慧的增长。因此,诸比丘,你们应当这样学:“我们要以慧的增长而增长。”诸比丘,你们应当这样学。”第一。
‘‘Appamattikā esā, bhikkhave, vuddhi yadidaṃ yasovuddhi. Etadaggaṃ, bhikkhave, vuddhīnaṃ yadidaṃ paññāvuddhi. Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘paññāvuddhiyā vaddhissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Paṭhamaṃ.
82“诸比丘,我不见有其他任何一法,会像放逸那样导向巨大的不利益。诸比丘,放逸导向巨大的不利益。第二经。”
‘‘Nāhaṃ , bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, pamādo. Pamādo, bhikkhave, mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Dutiyaṃ.
83“诸比丘,我不见有任何其他一法,能像不放逸这样,导向如此巨大的利益。诸比丘,不放逸导向巨大的利益。第三经。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, appamādo. Appamādo, bhikkhave, mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Tatiyaṃ.
84“诸比丘,我不见有任何一法能像懈怠这样导向大不利。诸比丘,懈怠导向大不利。第四。”
‘‘Nāhaṃ , bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, kosajjaṃ. Kosajjaṃ, bhikkhave, mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Catutthaṃ.
85“诸比丘,我不见有任何其他一法,能像发起精进这样,导向如此巨大的利益。诸比丘,发起精进导向巨大的利益。第五经。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, vīriyārambho. Vīriyārambho, bhikkhave, mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Pañcamaṃ.
86“诸比丘,我不见有任何其他一法,能像多欲这样,导向如此巨大的不利益。诸比丘,多欲导向巨大的不利益。第六经。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, mahicchatā. Mahicchatā, bhikkhave, mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
87“诸比丘,我不见有其他任何一法,能像少欲这样带来广大的利益。诸比丘,少欲带来广大的利益。第七。”
‘‘Nāhaṃ , bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, appicchatā. Appicchatā, bhikkhave, mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Sattamaṃ.
88“诸比丘,我不见有其他任何一法,能像不知足这样导向巨大的不利益。诸比丘,不知足导向巨大的不利益。第八。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, asantuṭṭhitā. Asantuṭṭhitā, bhikkhave, mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
89“诸比丘,我不见有其他任何一法,能像知足这样导向巨大的利益。诸比丘,知足导向巨大的利益。第九。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, santuṭṭhitā. Santuṭṭhitā, bhikkhave, mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Navamaṃ.
90“诸比丘,我不见有其他任何一法,能像非如理作意这样导向巨大的不利益。诸比丘,非如理作意导向巨大的不利益。第十。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, ayoniso manasikāro. Ayonisomanasikāro , bhikkhave, mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Dasamaṃ.
91“诸比丘,我不见有任何一法能像如理作意这样导向大利益。诸比丘,如理作意导向大利益。第十一。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, yoniso manasikāro. Yonisomanasikāro, bhikkhave, mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Ekādasamaṃ.
92“诸比丘,我不见有任何一法能像不正知这样导向大不利。诸比丘,不正知导向大不利。第十二。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, asampajaññaṃ. Asampajaññaṃ, bhikkhave, mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Dvādasamaṃ.
93“诸比丘,我不见有其他任何一法,能像正知这般,导向广大的利益。诸比丘,正知导向广大的利益。第十三。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, sampajaññaṃ. Sampajaññaṃ, bhikkhave, mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Terasamaṃ.
94“诸比丘,我不见有其他任何一法,会像恶友那般导向巨大的不利益。诸比丘,恶友导向巨大的不利益。第十四。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, pāpamittatā. Pāpamittatā, bhikkhave, mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Cuddasamaṃ.
95“诸比丘,我不见有其他任何一法,能像此善友这般,导向广大的利益。诸比丘,善友导向广大的利益。第十五。”
‘‘Nāhaṃ , bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, kalyāṇamittatā. Kalyāṇamittatā, bhikkhave, mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Pannarasamaṃ.
96“诸比丘,我不见有其他任何一法,会像沉溺不善法、不修习善法那样导向巨大的不利益。诸比丘,沉溺不善法、不修习善法导向巨大的不利益。第十六。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, anuyogo akusalānaṃ dhammānaṃ, ananuyogo kusalānaṃ dhammānaṃ. Anuyogo, bhikkhave, akusalānaṃ dhammānaṃ, ananuyogo kusalānaṃ dhammānaṃ mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Soḷasamaṃ.
97“诸比丘,我不见有其他任何一法,能像致力于善法、不致力于不善法这般,导向广大的利益。诸比丘,致力于善法、不致力于不善法,导向广大的利益。第十七。”
‘‘Nāhaṃ , bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, anuyogo kusalānaṃ dhammānaṃ, ananuyogo akusalānaṃ dhammānaṃ. Anuyogo, bhikkhave, kusalānaṃ dhammānaṃ, ananuyogo akusalānaṃ dhammānaṃ mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Sattarasamaṃ.
━━ 归纳讲解,仅供参考 ━━
这组在讲什么
这一品汇集了一系列以“诸比丘,我不见另一法…”为固定句式的简短开示。佛陀通过逐一对比,清晰地点出了哪些内心的品质和外在的交往,会必然导向巨大的不利益与衰败,哪些则会必然导向巨大的利益与增长。整组经文如同一份修行路上的“损益清单”,直接指导比丘们该果断舍弃什么、该积极培养什么。
核心法义(白话+重点)
这组经文的核心在于建立一种毫不含糊的因果判断:某些心所或行为本身就自带导向衰败或增长的必然性。佛陀并非在讨论复杂理论,而是做最直接的宣告,让修行者能立刻在两极分明的选择中认清道路。
比如,经文以绝对的口吻宣告:“诸比丘,我不见另一法品,如此导向大不利益,诸比丘,如放逸。诸比丘,放逸导向大不利益。”
→ 拆开看: 佛陀将“放逸”这种心理状态,直接等同于“导向大不利益”的最强因,没有比这更甚的。这种表述方式不是为了夸张,而是为了截断我们为放逸找借口的任何可能性。它不是“可能”导致问题,而是其本身就是衰败的必然通道。
→ 要旨: 在修行中,必须对“该培育的善法”和“该断除的不善法”有斩钉截铁的认知,不存在中间模糊地带。
关键术语锚
- Pamāda → 放逸:易被浅化为“偷懒”。实则指心的失念、放荡状态,对善法无动于衷,是一切不善得以生起的根源性“缺口”。
- Appamāda → 不放逸:非仅“勤快”,而是心紧系于善法的警觉与守护状态,是佛陀临般涅槃前的最后教诫,一切善法的根基。
- Kosajjaṃ → 懈怠:特指心的懒惰、无精打采。与身体疲劳不同,它是对修行目标的“心退缩”。
- Vīriyārambho → 精进的发起:不仅是内在有“精进”,更是“发起”了行动,指从犹豫、拖延中挣脱出来,真正启动了善法的实践。
- Ayoniso manasikāro / Yoniso manasikāro → 非如理作意 / 如理作意:这对术语极其关键,它不是“想得理性或不理性”,而是指“作意于诸法的源头/道路”是否正确。非如理作意,是把无常当作常、把苦当作乐、把无我当作我的根本性颠倒思维,一切烦恼由此生。
代表经(本组重点)
- 第一经 (慧增长):定下整品的基调,指出在世间、名声等所有增长中,智慧的提升是最上等、最根本的。
- 第二经 (放逸) 、第三经 (不放逸):开篇的对比,点明决定修行成败的根本心态,是生起一切后续善恶法的门户。
- 第十经 (非如理作意) 、第十一经 (如理作意):深入智慧层面,点明一切烦恼与清净的直接源头在于思维的根本方向是否正确。
- 第十四经 (恶友) 、第十五经 (善友):将关注点从内心扩展到外缘,强调同侪环境对修行方向具有“全或無”级别的巨大影响力。