10. 第二放逸等品
10. Dutiyapamādādivaggo
98“诸比丘,若论内在的支分,我不见有任何其他一法,能像致力于不善法、不致力于善法这样导向极大的不利益。诸比丘,致力于不善法、不致力于善法导向极大的不利益。”
‘‘Ajjhattikaṃ , bhikkhave, aṅganti karitvā nāññaṃ ekaṅgampi samanupassāmi yaṃ evaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, anuyogo akusalānaṃ dhammānaṃ, ananuyogo kusalānaṃ dhammānaṃ. Anuyogo, bhikkhave, akusalānaṃ dhammānaṃ, ananuyogo kusalānaṃ dhammānaṃ mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Pannarasamaṃ.
99“诸比丘,若论内在的支分,我不见有任何其他一法,能像致力于善法、不致力于不善法这样导向极大的利益。诸比丘,致力于善法、不致力于不善法导向极大的利益。”
‘‘Ajjhattikaṃ, bhikkhave, aṅganti karitvā nāññaṃ ekaṅgampi samanupassāmi yaṃ evaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, anuyogo kusalānaṃ dhammānaṃ, ananuyogo akusalānaṃ dhammānaṃ. Anuyogo, bhikkhave, kusalānaṃ dhammānaṃ, ananuyogo akusalānaṃ dhammānaṃ mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Soḷasamaṃ.
100“诸比丘,若论内在的支分,我不见有任何其他一法,能像不放逸这样导向极大的利益。诸比丘,不放逸导向极大的利益。第二。”
‘‘Ajjhattikaṃ, bhikkhave, aṅganti karitvā nāññaṃ ekaṅgampi samanupassāmi yaṃ evaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, appamādo. Appamādo , bhikkhave, mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Dutiyaṃ.
101“诸比丘,在内在因素中,我不见有其他任何一法,能像懈怠这样导向大无利益。诸比丘,懈怠导向大无利益。第三。”
‘‘Ajjhattikaṃ, bhikkhave, aṅganti karitvā nāññaṃ ekaṅgampi samanupassāmi yaṃ evaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, kosajjaṃ. Kosajjaṃ, bhikkhave, mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Tatiyaṃ.
102-109“诸比丘,在内在因素中,我不见有其他任何一法,能像放逸这样导向大无利益。诸比丘,放逸导向大无利益。第一。”
‘‘Ajjhattikaṃ , bhikkhave, aṅganti karitvā nāññaṃ ekaṅgampi samanupassāmi yaṃ evaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, pamādo. Pamādo, bhikkhave, mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Paṭhamaṃ.
110“诸比丘,在外在因素中,我不见有其他任何一法,能像恶友这样导向大无利益。诸比丘,恶友导向大无利益。第十三。”
‘‘Bāhiraṃ , bhikkhave, aṅganti karitvā nāññaṃ ekaṅgampi samanupassāmi yaṃ evaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, pāpamittatā. Pāpamittatā, bhikkhave, mahato anatthāya saṃvattatī’’ti. Terasamaṃ.
111“诸比丘,就外在支分而言,我不见有其他任何一法,能如善友这般导向大利益。诸比丘,善友导向大利益。第十四。”
‘‘Bāhiraṃ, bhikkhave, aṅganti karitvā nāññaṃ ekaṅgampi samanupassāmi yaṃ evaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, kalyāṇamittatā. Kalyāṇamittatā, bhikkhave, mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Cuddasamaṃ.
112诸比丘,就内在支分而言,我不见有其他任何一法,能如多欲这般导向大无利益。……少欲导向大利益。……不知足……知足……非如理作意……如理作意……不正知……正知。第十二。
‘‘Ajjhattikaṃ , bhikkhave, aṅganti karitvā nāññaṃ ekaṅgampi samanupassāmi yaṃ evaṃ mahato anatthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, mahicchatā…pe… appicchatā… asantuṭṭhitā… santuṭṭhitā… ayonisomanasikāro… yonisomanasikāro… asampajaññaṃ… sampajaññaṃ… dvādasamaṃ.
113诸比丘,就内在支分而言,我不见有其他任何一法,能如精进发起这般导向大利益。诸比丘,精进发起导向大利益。第四。
‘‘Ajjhattikaṃ, bhikkhave, aṅganti karitvā nāññaṃ ekaṅgampi samanupassāmi yaṃ evaṃ mahato atthāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, vīriyārambho. Vīriyārambho, bhikkhave, mahato atthāya saṃvattatī’’ti. Catutthaṃ.
114诸比丘,我不见有其他任何一法,如放逸这般,能导致正法的混乱与消失。诸比丘,放逸导致正法的混乱与消失。
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, pamādo. Pamādo, bhikkhave, saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattatī’’ti. Sattarasamaṃ.
115诸比丘,我不见有其他任何一法,如不放逸这般,能令正法安立、不混乱、不消失。诸比丘,不放逸令正法安立、不混乱、不消失。
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, appamādo. Appamādo , bhikkhave, saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṃvattatī’’ti. Aṭṭhārasamaṃ.
116诸比丘,我不见有其他任何一法,如懈怠这般,能导致正法的混乱与消失。诸比丘,懈怠导致正法的混乱与消失。
‘‘Nāhaṃ , bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, kosajjaṃ. Kosajjaṃ, bhikkhave, saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattatī’’ti. Ekūnavīsatimaṃ.
117诸比丘,我不见有其他任何一法,能如精进发起这般,令正法住立、不混乱、不消亡。诸比丘,精进发起导向正法的住立、不混乱、不消亡。第二十。
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, vīriyārambho. Vīriyārambho, bhikkhave, saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṃvattatī’’ti. Vīsatimaṃ.
118-128诸比丘,我不见有其他任何一法,能如多欲这般,导向正法的混乱与消亡……如少欲这般,导向正法的住立、不混乱、不消亡……如不知足……如知足……如非如理作意……如如理作意……如不正知……如正知……如恶友……如善友……诸比丘,致力于不善法、不致力于善法,便导向正法的混乱与消亡。第三十一。
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, mahicchatā…pe… appicchatā… asantuṭṭhitā… santuṭṭhitā… ayonisomanasikāro… yonisomanasikāro… asampajaññaṃ… sampajaññaṃ … pāpamittatā… kalyāṇamittatā… anuyogo akusalānaṃ dhammānaṃ, ananuyogo kusalānaṃ dhammānaṃ. Anuyogo, bhikkhave, akusalānaṃ dhammānaṃ, ananuyogo kusalānaṃ dhammānaṃ saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattatī’’ti. Ekattiṃsatimaṃ.
129诸比丘,我不见有其他任何一法,能如致力于善法、不致力于不善法这般,令正法住立、不混乱、不消亡。诸比丘,致力于善法、不致力于不善法,导向正法的住立、不混乱、不消亡。第四类完成。第三十二。
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yo evaṃ saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṃvattati yathayidaṃ, bhikkhave, anuyogo kusalānaṃ dhammānaṃ, ananuyogo akusalānaṃ dhammānaṃ. Anuyogo, bhikkhave, kusalānaṃ dhammānaṃ, ananuyogo akusalānaṃ dhammānaṃ saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṃvattatī’’ti. Catukkoṭikaṃ niṭṭhitaṃ. Bāttiṃsatimaṃ.
130诸比丘,那些将非法宣说为法的比丘,是行于对大众无益、令大众不安乐,行于众多人及天人的无义、无利与痛苦。诸比丘,他们积集众多非福,令此正法消亡。第三十三。
‘‘Ye te, bhikkhave, bhikkhū adhammaṃ dhammoti dīpenti te, bhikkhave, bhikkhū bahujanaahitāya paṭipannā bahujanaasukhāya, bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ . Bahuñca te, bhikkhave, bhikkhū apuññaṃ pasavanti, te cimaṃ saddhammaṃ antaradhāpentī’’ti. Tettiṃsatimaṃ.
131诸比丘,那些将法宣说为非法的比丘,是行于对大众无益、令大众不安乐,行于众多人及天人的无义、无利与痛苦。诸比丘,他们积集众多非福,令此正法消亡。第三十四。
‘‘Ye te, bhikkhave, bhikkhū dhammaṃ adhammoti dīpenti te, bhikkhave, bhikkhū bahujanaahitāya paṭipannā bahujanaasukhāya, bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Bahuñca te, bhikkhave, bhikkhū apuññaṃ pasavanti, te cimaṃ saddhammaṃ antaradhāpentī’’ti. Catuttiṃsatimaṃ.
132-139诸比丘,若有比丘将非律说为律……将律说为非律……将如来所不曾说、不曾讲的,说为如来所说、所讲……将如来所说、所讲的,说为如来不曾说、不曾讲……将如来所不曾行持的,说为如来所行持……将如来所行持的,说为如来不曾行持……将如来所不曾制定的,说为如来所制定……将如来所制定的,说为如来不曾制定;诸比丘,如是比丘,所行乃令众人无益、众人不安,是令众多人无义、无利、痛苦,是对诸天与人的损害。诸比丘,那些比丘亦积聚众多非福,并令此正法消亡。第四十二。
‘‘Ye te, bhikkhave, bhikkhū avinayaṃ vinayoti dīpenti…pe… vinayaṃ avinayoti dīpenti…pe… abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatena bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatenāti dīpenti…pe… bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatena abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatenāti dīpenti…pe… anāciṇṇaṃ tathāgatena āciṇṇaṃ tathāgatenāti dīpenti…pe… āciṇṇaṃ tathāgatena anāciṇṇaṃ tathāgatenāti dīpenti…pe… apaññattaṃ tathāgatena paññattaṃ tathāgatenāti dīpenti…pe… paññattaṃ tathāgatena apaññattaṃ tathāgatenāti dīpenti te, bhikkhave, bhikkhū bahujanaahitāya paṭipannā bahujanaasukhāya, bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Bahuñca te, bhikkhave, bhikkhū apuññaṃ pasavanti, te cimaṃ saddhammaṃ antaradhāpentī’’ti. Dvācattālīsatimaṃ.
第二放逸等品 第十
Dutiyapamādādivaggo dasamo.
━━ 归纳讲解,仅供参考 ━━
这组在讲什么
这一品汇集了佛陀以“我不见另一法如此…”的强烈句式开示的一系列短经。它聚焦于两组对比:一组是内在的个人品质(如放逸与不放逸、懈怠与精进),另一组是外在的修行环境(如恶友与善友)。这些经文反复申明,某些微小但根本的因素,是导向个人巨大损失或巨大利益、以及导致整个正法存续或消亡的关键。
出场人物 / 对告众
| Pali | 中文(经文用名) | 角色 |
|---|
| Bhagavā | 世尊 | 说法者 |
| bhikkhave | 诸比丘 | 闻法众 |
核心法义(白话+重点)
这组经的核心教法是:修行的成败与正法的兴衰,往往取决于几个看似简单的内在品质与外在条件。
佛陀首先指向内心,他不见任何内在因素比“放逸”更能导向大损失,比“懈怠”更能带来大不利。反之,也不见任何内在因素比“不放逸”和“精进”更能带来大利益。同样对比的还有多欲与少欲、不知足与知足、非如理作意与如理作意、不正知与正知。
随后,佛陀将视角转向外部,指出恶友是外在导致大损失的第一因素,善友则是外在导致大利益的根本。他更进一步将内外结合,点明:致力于不善法是最大的内损,致力于善法是最大的内益。
最后,经文将这些原理上升到整个教法的层面:上面的每一个负面因素(放逸、恶友等)都是导致正法混乱、灭亡的“一法”;而每一个正面因素(精进、善友等)就是让正法久住、不混乱的“一法”。最严重者,是那些故意将如来的“法”说为“非法”、将“律”说为“非律”的比丘,他们直接造成了正法的隐没。例如:
→ 拆开看: 佛陀不只是在谈个人得失,他在建立一条从微细心念(如理作意)到外部环境(善友),再到最终教法命运的清晰因果链。一个比丘的内心品质,直接决定了如来正法在这个世界上还能存续多久。
→ 要旨: 正法的存续,不取决于宏伟的建筑或庞大的信众数量,而在于每个修行者内心那瞬间的选择:是放逸还是精进,是亲近恶友还是善友,是是非颠倒还是如实守护。
关键术语锚
| Pali | 中文(经文用名) | 一句为何易错 |
|---|
| Pamāda | 放逸 | 常被误认为只是一般的懒惰,但此处指对善法修习的根本性疏忽与掉以轻心,是导向一切损失的最强内因。 |
| Appamāda | 不放逸 | 并非普通的勤奋,而是指心始终住于善法、不令失念的警醒状态,是佛陀遗教的核心。 |
| Kosajjaṃ | 懈怠 | 心对于修行的萎缩、无力与退缩状态,是“精进”的直接反面。 |
| Vīriyārambha | 精进发起 | 不只是“勤快”,而是主动地、有意志力地启动并坚持善法的心理素质。 |
| Kalyāṇamittatā | 善友 | 指在修行上能给予正确引导和支持的良师益友,被视为“梵行全体”的外在支分。 |
| Pāpamittatā | 恶友 | 并非只有恶人,而是泛指将我们引向放逸、增长不善法的一切人和环境。 |
代表经(本组重点)
* 第一·放逸 (导向大不利益的内在支分)
* 第四·精进发起 (导向大利益的内在支分)
* 第八·正知 (内部关键品质之一)
* 第十四·善友 (导向大利益的外在支分)
* 第十八·不放逸 (导向正法住立的一法)
* 第三十三·非法说为法 (导致正法消失的根本恶行)