第八 善友等品
8. Kalyāṇamittādivaggo
71“比丘们,我不见有任何一法,能如善友一般,令未生的善法生起、令已生的不善法衰退。比丘们,有善友者,未生的善法得以生起,已生的不善法得以衰退。第一。”
‘‘Nāhaṃ , bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yena anuppannā vā kusalā dhammā uppajjanti uppannā vā akusalā dhammā parihāyanti yathayidaṃ, bhikkhave, kalyāṇamittatā. Kalyāṇamittassa, bhikkhave, anuppannā ceva kusalā dhammā uppajjanti uppannā ca akusalā dhammā parihāyantī’’ti. Paṭhamaṃ.
72“诸比丘,我不见有其他任何一法,能如此令未生的不善法生起,令已生的善法衰退,那便是:从事不善法,不从事善法。诸比丘,正因从事不善法、不从事善法,未生的不善法便会生起,已生的善法便会衰退。第二。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yena anuppannā vā akusalā dhammā uppajjanti uppannā vā kusalā dhammā parihāyanti yathayidaṃ, bhikkhave, anuyogo akusalānaṃ dhammānaṃ, ananuyogo kusalānaṃ dhammānaṃ. Anuyogā, bhikkhave, akusalānaṃ dhammānaṃ, ananuyogā kusalānaṃ dhammānaṃ anuppannā ceva akusalā dhammā uppajjanti uppannā ca kusalā dhammā parihāyantī’’ti. Dutiyaṃ.
73“诸比丘,我不见有其他任何一法,能如此令未生的善法生起,令已生的不善法衰退,那便是:从事善法,不从事不善法。诸比丘,正因从事善法、不从事不善法,未生的善法便会生起,已生的不善法便会衰退。第三。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yena anuppannā vā kusalā dhammā uppajjanti uppannā vā akusalā dhammā parihāyanti yathayidaṃ, bhikkhave, anuyogo kusalānaṃ dhammānaṃ, ananuyogo akusalānaṃ dhammānaṃ. Anuyogā, bhikkhave, kusalānaṃ dhammānaṃ, ananuyogā akusalānaṃ dhammānaṃ anuppannā ceva kusalā dhammā uppajjanti uppannā ca akusalā dhammā parihāyantī’’ti. Tatiyaṃ.
74“诸比丘,我不见有其他任何一法,能如此令未生的觉支不生起,令已生的觉支无法经由修习而圆满,那便是:非如理作意。诸比丘,若人非如理作意,则未生的觉支不会生起,已生的觉支也无法经由修习而圆满。第四。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yena anuppannā vā bojjhaṅgā nuppajjanti uppannā vā bojjhaṅgā na bhāvanāpāripūriṃ gacchanti yathayidaṃ, bhikkhave, ayonisomanasikāro. Ayoniso, bhikkhave, manasi karoto anuppannā ceva bojjhaṅgā nuppajjanti uppannā ca bojjhaṅgā na bhāvanāpāripūriṃ gacchantī’’ti. Catutthaṃ.
75“诸比丘,我不见另有任何一法,能令未生的觉支生起、已生的觉支由修习而达圆满,如此之法,即是如理作意。诸比丘,若人如理作意,未生的觉支便会生起,已生的觉支亦能修习圆满。第五。”
‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yena anuppannā vā bojjhaṅgā uppajjanti uppannā vā bojjhaṅgā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti yathayidaṃ, bhikkhave, yonisomanasikāro . Yoniso , bhikkhave, manasi karoto anuppannā ceva bojjhaṅgā uppajjanti uppannā ca bojjhaṅgā bhāvanāpāripūriṃ gacchantī’’ti. Pañcamaṃ.
76“诸比丘,所谓财富的衰退,此种衰退实是微不足道。诸比丘,在一切衰退之中,最可厌的乃是慧的衰退。第八。”
‘‘Appamattikā esā, bhikkhave, parihāni yadidaṃ bhogaparihāni. Etaṃ patikiṭṭhaṃ, bhikkhave, parihānīnaṃ yadidaṃ paññāparihānī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
77诸比丘,所谓亲族的增长,此种增长实是微不足道。诸比丘,在一切增长之中,最殊胜的乃是慧的增长。因此,诸比丘,你们应当这样修学:‘我们将依慧的增长而增长。’诸比丘,你们应当这样修学。第七。
‘‘Appamattikā esā, bhikkhave, vuddhi yadidaṃ ñātivuddhi. Etadaggaṃ, bhikkhave, vuddhīnaṃ yadidaṃ paññāvuddhi. Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘paññāvuddhiyā vaddhissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave , sikkhitabba’’nti. Sattamaṃ.
78“诸比丘,名声的衰退是微不足道的。诸比丘,在诸衰退中,最可鄙的,乃是智慧的衰退。第十。”
‘‘Appamattikā esā, bhikkhave, parihāni yadidaṃ yasoparihāni. Etaṃ patikiṭṭhaṃ, bhikkhave, parihānīnaṃ yadidaṃ paññāparihānī’’ti. Dasamaṃ.
79诸比丘,财富的增长是微不足道的。诸比丘,在诸增长中,最殊胜的,乃是智慧的增长。因此,诸比丘,你们应当这样学:‘我们当依智慧的增长而得增长。’诸比丘,你们应当这样学。第九。
‘‘Appamattikā esā, bhikkhave, vuddhi yadidaṃ bhogavuddhi. Etadaggaṃ, bhikkhave, vuddhīnaṃ yadidaṃ paññāvuddhi. Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘paññāvuddhiyā vaddhissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Navamaṃ.
80“诸比丘,亲族的衰退是微不足道的。诸比丘,在诸衰退中,最可鄙的,乃是智慧的衰退。第六。”
‘‘Appamattikā esā, bhikkhave, parihāni yadidaṃ ñātiparihāni. Etaṃ patikiṭṭhaṃ, bhikkhave, parihānīnaṃ yadidaṃ paññāparihānī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
善友等品第八
Kalyāṇamittādivaggo aṭṭhamo.
━━ 归纳讲解,仅供参考 ━━
这组在讲什么
以“一法”贯穿对比,突显关键因素如何决定善法或觉支的生起、圆满与衰退。本组由十部短经组成,反复展示:善友、从事善法、如理作意是善法增长的近因;与此相反则是不善法生长、觉支退失。最后几经指出,在一切世间得失(亲族、财富、名声)中,唯独“慧”的衰退最为可厌,“慧”的增长最为殊胜。
出场人物 / 对告众
| Pali | 中文(经文用名) | 角色 |
|---|
| Bhagavā | 世尊 | 说法者 |
| bhikkhus | 诸比丘 | 对告众 |
核心法义 (白话+重点)
本组通过对比式“一法开示”讲透修行增上的命脉:善友、择法精进、如理作意,就像生善灭恶的开关;反过来,交恶友、沈迷不善法、非如理作意,则直接中断觉支成长。一切世间衰退中,财、亲、名的损失不值一提,真正可怖的是智慧退失;一切增长中,慧增才是真增长。
代表性经文:
「诸比丘,我不见其他一法,由此未生起的诸善法生起,已生起的诸不善法衰退,如诸比丘,善友谊。」
→ 拆开看:善友不是简单的好朋友,而是能让未生的善法引发出来、让已生的不善法退场的增上缘。
→ 要旨:守护依止、行持和作意这三道门,把“慧”放在一切所求的中心。
关键术语锚
| Pali | 中文(经文用名) | 为什么易错 |
|---|
| kalyāṇamitta | 善友 | 常被弱化为“好朋友”,失却“能引生善法之善知识”义 |
| yoniso manasikāra | 如理作意 | 不是一般的注意,而是以思维缘起/苦无常等“依于智慧而作意” |
| ayoniso manasikāra | 非如理作意 | 即“颠倒作意”,将无常执常等,是烦恼生起的近因 |
| bojjhaṅga | 觉支 | 七觉支是菩提分法之一,须与“觉悟成就”的一般概念分清 |
| paññā | 慧 | 非世间学问聪明,是彻见四圣谛、三法印的出世间智慧 |
| parihāna | 衰退 | 非仅失财失名,指从善法、觉支乃至道果退堕 |
代表经 (本组重点)
- AN 8.8.1 善友经 (善友谊)
- AN 8.8.2 从事不善法经
- AN 8.8.4 非如理作意与觉支经
- AN 8.8.5 如理作意与觉支经
- AN 8.8.6 亲族衰退与慧衰退
- AN 8.8.8 财富衰退与慧衰退