罪生起论的注释
Āpattisamuṭṭhānakathāvaṇṇanā
405“以最初的”这句,说的是:以最初的身所成作为生起。
405.Ādināti paṭhamena kāyasaṅkhātena samuṭṭhānena.
406-7406-7.“恶作等”:通过“等”这个字,把土喇咤亚(重罪)和桑喀地谢思也包含进来了。正如所说:“在加行阶段是恶作。食物还没送到时,犯的是土喇咤亚;那团食物送到时,犯的是桑喀地谢思。”另外,“非时则巴吉帝亚”,就是非时食巴吉帝亚。“从非亲戚手”是指:从已经进入村落人家的非亲戚比丘尼手中。“取而”是指:亲手接受嚼食或啖食。“此五种罪”是句子的分段。
406-7.Dukkaṭādayoti ādi-saddena thullaccayasaṅghādisesā gahitā. Yathāha – ‘‘payoge dukkaṭaṃ . Ekaṃ piṇḍaṃ anāgate āpatti thullaccayassa. Tasmiṃ piṇḍe āgate āpatti saṅghādisesassā’’ti (pari. 277). Vikāle pana pācittīti vikālabhojanapācitti. Aññātihatthatoti aññātikāya bhikkhuniyā antaragharaṃ paviṭṭhāya hatthato. Gahetvāti khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sahatthā paṭiggahetvā. ‘‘Pañca imā āpattiyo’’ti padacchedo.
408第二项,是指以言语所造的生起方式。
408.Dutiyenāti vācāsaṅkhātena samuṭṭhānena.
409-10“如果教令或者说出来”。“以一切方式败坏”:指以未指示地点等一切方式而败坏的地方。“小屋”:指有所求而造的小屋。正如《附随》所说:“他们为他造小屋,未指示地点、超过限量、带有破坏、无周围空间。”(《附随》278)
“逐句法是根本、是生起”——这是就此巴吉帝亚而说的;也就是说,以逐句法为根本,此处用的是作格。
409-10.Samādisati katheti ce. Sabbathā vipannanti adesitavatthukatādinā sabbappakārena vipannappadesaṃ. Kuṭinti saññācikāya kuṭiṃ. Yathāha parivāre ‘‘tassa kuṭiṃ karonti adesitavatthukaṃ pamāṇātikkantaṃ sārambhaṃ aparikkamana’’nti (pari. 278). Padasodhammaṃ mūlaṃ samuṭṭhānaṃ yassa pācittiyassāti tathā vuttaṃ, tena padasodhammamūlena, sahatthe cetaṃ karaṇavacanaṃ.
411以第三生起,就是指以称为身语的生起。
411.Tatiyena samuṭṭhānenāti kāyavācāsaṅkhātena samuṭṭhānena.
412“共同安排”是指一起安排,也就是和别人一起商量说“我们来造一间小屋”的意思。
412.Saṃvidahitvānāti saddhiṃ vidahitvā, ‘‘kuṭiṃ karomā’’ti aññehi saddhiṃ mantetvāti attho.
413“说了”是指为了自己的利益而告知。“比丘尼”是指站在比丘们吃饭的地方,对正在分配“这里给汤,这里给饭”的男施主们说话、让他们布施的那位比丘尼。“没有制止”是指没有用“姊妹,请先退下,等比丘们吃完饭”这样的话让她避开,就直接吃了。这是句意的连接。
413.Vatvāti attano atthāya viññāpetvā. Bhikkhuninti bhikkhūnaṃ bhuñjanaṭṭhāne ṭhatvā ‘‘idha sūpaṃ detha, idha odanaṃ dethā’’ti vosāsamānaṃ upāsakānaṃ vatvā dāpentiṃ bhikkhuniṃ. Na nivāretvāti ‘‘apasakka tāva, bhagini, yāva bhikkhū bhuñjantī’’ti anapasādetvā bhuñjatoti yojanā.
414以第四种身与心生起的方式,会有多少种罪?这是句义的连接。
414. Catutthena kāyacittasamuṭṭhānena kati āpattiyo siyunti yojanā.
417以第五项,也就是由言语和心所生起的。他们说、正在说、正在表现出来。
417.Pañcamenāti vācācittasamuṭṭhānena. Vadanti vadanto samudācaranto.
418所谓“小屋”只是举例说明;应当知道,这也包括没有指定地点的、超过规定尺寸的、带有寻衅性质的、没有可经行空间的住所。
418.Kuṭinti nidassanamattaṃ, adesitavatthukaṃ pamāṇātikkantaṃ sārambhaṃ aparikkamanaṃ senāsanampi gahaṇaṃ veditabbaṃ.
419419.“令诵”是指逐句教法,这里省略了“未受具足戒者”一语。正如律中所说:“比丘作非法想,令未受具足戒者逐句诵法。”“以戏弄欲而说者”,是指怀着嬉戏的意图,用种姓等辱骂的方式来说。“戏弄欲”这个词,就像在“如理省察”等处一样,是省略了“耶”字母的表述方式。
419.Vāceti padaso dhammanti ettha ‘‘anupasampanna’’nti seso. Yathāha – ‘‘bhikkhu akappiyasaññī anupasampannaṃ padaso dhammaṃ vācetī’’ti (pari. 281). Davakamyatā vadantassāti jātiādīhi akkosavatthūhi kīḷādhippāyena vadantassa. Davakamyatāti ca ‘‘paṭisaṅkhā yoniso’’tiādīsu (ma. ni. 1.22, 24, 422; a. ni. 6.58; 8.9; mahāni. 199, 206; dha. sa. 1355; vibha. 518) viya ya-kāralopena niddeso.
420以第六种身、语、意生起。“已共谋”是指商议之后,说“你和我一起拿走”。“搬运物品”是指如果他说“你拿重物的这一边,我拿这一边”,然后和那人一起把物品从原处移开。
420. Chaṭṭhena kāyavācācittasamuṭṭhānena. Saṃvidahitvānāti saṃvidhāya, ‘‘tvañca ahañca ekato avaharissāmā’’ti sammantanaṃ katvā. Bhaṇḍaṃ haratīti ‘‘bhāriyaṃ tvaṃ ekaṃ passaṃ gaṇha, ahaṃ ima’’nti vatvā tena saha ṭhānā cāveti ce.
423在这里,也就是在这教法之中。“疑灭最上”中的“疑灭”:在这里,以“是允许还是不允许”“是犯戒还是无犯”“是法还是非法”等等各种方式生起的疑惑、犹豫,就是疑。能让疑停下来、灭掉,就是疑灭。最上,就是最高、最胜。上,是因为它以作为《分别》和《犍度》中所说的因缘等抉择的问答解答之状态而安立,所以叫上。凡是能以智慧深入、彻底通达这部名叫“上”的论书的人,在这里,“上”和“上”这两个词中,应当理解为一个显示功德,一个显示教法。具足善方法的人,就能通达律藏,这就是它们的关联。有什么殊胜呢?所以说“善方法”等。能善巧地辨别行持、禁止、坚固、放宽,以及初制定与随制定等方法,这就是善方法。能以此善巧引导抉择,这就是善方法,也就是上的抉择。以抉择之了知相应、具足者。难以通达,就是难上。因为以巴帝摩卡防护戒为明灯,成为达到定、慧、涅槃这些所谓“上”的基础,所以能通达上、深入上而达到完成,这就是它的意思。
423.Idha imasmiṃ sāsane. Vimatūparamaṃ paramanti ettha ‘‘kappiyaṃ nu kho, akappiya’’nti vā ‘‘āpatti nu kho, anāpattī’’ti vā ‘‘dhammo nu kho, adhammo’’ti vā evamādinā nayena vividhenākārena pavattā vimati vicikicchā vimati. Vimatiṃ uparameti vināsetīti vimatūparamaṃ. Paramaṃ uttamaṃ. Uttaranti vibhaṅgakhandhakāgatānaṃ nidānādivinicchayānaṃ pañhauttarabhāvena ṭhitattā uttaraṃ. Imaṃ uttaraṃ nāma pakaraṇaṃ yo uttarati paññāya ogāhetvā pariyosāpeti. Idha ‘‘uttaraṃ uttara’’nti padadvaye ekaṃ guṇanidassanaṃ, ekaṃ satthanidassananti gahetabbaṃ. Sunayena yuto so puggalo vinayaṃ piṭakaṃ uttaratīti sambandho. Kiṃ visiṭṭhanti āha ‘‘sunaya’’ntiādi . Suṭṭhu cārittavārittadaḷhīkaraṇasithilakaraṇabhedā paññattianaupaññattādinayā etthāti sunayo, taṃ. Suṭṭhu nīyati vinicchayo etenāti sunayo, uttaravinicchayo, tena. Vinicchayāvabodhena saṃyutto samannāgato. Dukkhena uttarīyatīti duttaraṃ. Pātimokkhasaṃvarasīladīpakattena samādhipaññānibbānasaṅkhātauttarappattiyā patiṭṭhābhāvato uttaraṃ uttarati ogāhetvā pariyosānaṃ pāpuṇātīti attho.
在这里,如果有人能通达名为“疑灭最上”的“上”论书,那么这个人就是具备善方法的人,他能通达善方法、难通达的“上”律。这是句子的连接方式。用“及”这个词,是依据它含摄其他教法的意义,来显示这个道理。也就是说:在这里,如果有人能通达善方法、难通达的“上”律,那么这个人就是具备善方法的人,他能通达名为“疑灭最上”的“上”论书。由此可知:通达“上”的人,就通达律;通达律的人,就通达“上”。应当这样理解:已经说明了“上”论书对通达律藏有极大的帮助。
Idha yo vimatūparamaṃ paramaṃ uttaraṃ uttaraṃ nāma pakaraṇaṃ uttarati, sunayena yuto so puggalo sunayaṃ duttaraṃ uttaraṃ vinayaṃ uttaratīti yojanā. Ca-saddena satthantarasamuccayatthena imamatthaṃ dīpeti. Seyyathidaṃ, idha yo sunayaṃ duttaraṃ uttaraṃ vinayaṃ uttarati, sunayena yuto so puggalo vimatūparamaṃ paramaṃ uttaraṃ uttaraṃ nāma pakaraṇaṃ uttaratīti. Iminā yo uttaraṃ jānāti, so vinayaṃ jānāti. Yo vinayaṃ jānāti, so uttaraṃ jānātīti uttarapakaraṇassa vinayapiṭakajānane accantūpakāritā vibhāvitāti daṭṭhabbaṃ.