增一理趣论注释显示巴利原文
Ekuttaranayakathāvaṇṇanā
424 “从此以后”者,是指从这关于生起决择之论以后。“以后”者,殊胜之义。“增一理趣”者,因每一支分递增一,故称为增一,即一法、二法等理趣。显示巴利原文
424.Ito paranti ito samuṭṭhānavinicchayakathāya paraṃ. Paranti uttamaṃ. Ekuttaraṃ nayanti ekekaaṅgātirekatāya ekuttarasaṅkhātaṃ ekakadukādinayaṃ.
425-7 “哪些法导致犯戒……乃至……哪些导向告白”——以逐一提问的方式,其义自明。显示巴利原文
425-7.Ke āpattikarā dhammā…pe… kā cādesanagāminīti ekekapañhavasena uttānatthoyeva.
428 “诸起源”等,是名为“后说”的解答部分的开端。其中,“诸起源……乃至……已阐明”:因为个人是依这些方式造罪、犯戒,所以称其为“导致犯戒”。显示巴利原文
428.Samuṭṭhānānīti ādiko vissajjanasaṅkhāto uttaravādo. Tattha samuṭṭhānāni…pe… dīpitāti yasmā etesaṃ vasena puggalo āpattiṃ karoti āpajjati, tasmā ‘‘āpattikarā’’ti vuttā.
429 “其中”,指在那些戒罪当中。“轻”是指藉由轻的律仪羯磨而得以清净,故为轻。桑喀地谢沙罪,因需以重的律仪羯磨才得清净;波罗夷罪,因无论如何都无法转为无罪,故名为重罪。然而,当说明轻罪时,反过来即可了知这些重罪,因此在解答中未另作说明。显示巴利原文
429.Tatthāti tāsu āpattīsu. Lahukāti lahukena vinayakammena visujjhanato lahukā. Garukena vinayakammena visujjhanato saṅghādisesāpatti, kenaci ākārena anāpattibhāvaṃ upanetuṃ asakkuṇeyyato pārājikāpatti ca garukāpatti nāma, tā pana lahukāsu vuttāsu tabbipariyāyato ñātuṃ sakkāti vissajjane visuṃ na vuttā.
431 「恶」者,极恶、极可厌、应呵责的状态;「到达」者,行至;故称「粗恶」,即波罗夷与桑喀地谢沙。因此说「二种罪从初」。显示巴利原文
431. Duṭṭhuṃ kucchitabhāvaṃ paramajegucchaṃ nindanīyabhāvaṃ ulati gacchatīti duṭṭhullaṃ, pārājikasaṅghādisesaṃ. Tenāha ‘‘duvidhāpatti ādito’’ti.
432 「与五无间相应」者:由杀母、杀父、杀阿拉汉者所犯的人身波罗夷罪,以及出佛身血者、破和合僧者,这些为不能证悟之因,从身门、语门转起,称为不善思所摄之波罗夷;由于这些罪业无间即生无间地狱,故名「与五无间相应」。然而,它们摄于邪性决定之中,故说为「决定」。显示巴利原文
432.Pañcānantariyasaṃyuttāti mātughātakapitughātakaarahantaghātakehi āpannā manussaviggahapārājikāpatti ca lohituppādakasaṅghabhedakānaṃ abhabbatāhetukā kāyavacīdvārappavattā akusalacetanāsaṅkhātā pārājikā ca anantarameva apāyuppattihetutāya ime pañca anantarasaṃyuttā nāma. Tā pana micchattaniyatesu antogadhattā ‘‘niyatā’’ti vuttā.
然于《附随》中,亦显示了其他众多障碍等单独情况,但为体恤畏惧繁文者,老师在此未予开示。有需求者应当从《附随》中求取。此处,七种罪若故意违犯,即成天界障与解脱障,故称「障碍」。若由无知而违犯的制罪,则既不构成天界障,亦不构成解脱障,故称「非障碍」。然而,即使犯了障碍罪,若已发露说罪、依法出罪而得清净者,以及处于沙弥位者,天道与解脱之门并不被阻碍。显示巴利原文
Parivāre (pari. 321) pana aññepi antarāyikādī bahū ekakā dassitā, te pana ganthabhīrukajanānuggahena ācariyena idha na dassitā. Atthikehi parivāreyeva (pari. 321) gahetabbā. Ettha ca sattapi āpattiyo sañcicca vītikkantā saggantarāyañceva mokkhantarāyañca karontīti antarāyikā. Ajānantena vītikkantā pana paṇṇattivajjāpatti neva saggantarāyaṃ, na mokkhantarāyaṃ karotīti anantarāyikā. Antarāyikaṃ āpannassapi desanāgāminiṃ desetvā vuṭṭhānagāminito vuṭṭhāya suddhipattassa, sāmaṇerabhūmiyaṃ ṭhitassa ca avārito saggamaggamokkhamaggoti.
435 “时分缺”,即未满二十岁者。“肢体缺”,即手断等各类身残者。“事坏”,即般荼迦、畜生趣及二根者。其余诸如贼住等八种达不能处者,名为“恶作行者”,意为于今生以恶作之业,自身达至不能处。“不具足”,指衣钵不具足者。“不乞求”,指不乞请具足戒者。“被遮止”,指以“二种人不应令得具足戒”等语所遮止者。显示巴利原文
435.Addhavihīno nāma ūnavīsativasso. Aṅgavihīno nāma hatthacchinnādibhedo. Vatthuvipanno nāma paṇḍako, tiracchānagato, ubhatobyañjanako ca. Avasesā theyyasaṃvāsakādayo aṭṭha abhabbaṭṭhānappattā dukkaṭakārino nāma, imasmiṃyeva attabhāve dukkaṭena attano kammena abhabbaṭṭhānappattāti attho. Aparipuṇṇoti aparipuṇṇapattacīvaro. No yācatīti upasampannaṃ na yācati. Paṭisiddhāti ‘‘dve puggalā na upasampādetabbā’’tiādinā (pari. 322) vāritā.
436 “有”是表决定义的不变化词。其义为:对于得定的比丘,所示之罪的确存在;而对于未得定者,所示之罪亦的确存在——应作如是连接。显示巴利原文
436.Haveti ekaṃsatthe nipāto. Laddhasamāpattissa bhikkhuno dīpitā āpatti atthi have attheva. No laddhasamāpattissāti aladdhasamāpattissa dīpitā āpatti atthevāti yojanā.
437 “实有的”,指自身上所存在的上人法。“虚诳说罪”,即第四波罗夷罪。应连接为:未得定者宣说。显示巴利原文
437.Bhūtassāti attani santassa uttarimanussadhammassa. Abhūtārocanāpattīti catutthapārājikāpatti. Asamāpattilābhino niddiseti yojanā.
438 在“有真法相应”等句中,“有”字应逐一与各个单数词尾相连。显示巴利原文
438.‘‘Atthisaddhammasaṃyuttā’’tiādīsu atthi-saddo paccattekavacanantehi paccekaṃ yojetabbo.
439 “句清净法根本等”:以“等”字含摄“超过六句、五句法说示”等犯行。显示巴利原文
439.Padasodhammamūlādīti ādi-saddena ‘‘uttarichappañcavācādhammadesanā’’ti āpattīnaṃ gahaṇaṃ.
440 “受用”指诸受用。“与自己的资具相连”,这仅仅是举例。诸如“在舍弃钵与衣时、在不洗涤脏衣时、在不烹煮附着污垢的钵时”等,这一类不正当的受用,即使构成了犯戒,也仍然是“与自己的资具相连”的。显示巴利原文
440.Bhogeti paribhoge. ‘‘Saparikkhārasaṃyutā’’ti idañca nidassanamattaṃ. ‘‘Pattacīvarānaṃ nissajjane, kiliṭṭhacīvarānaṃ adhovane, malaggahitapattassa apacane’’ti evamādikā ayuttaparibhogā āpattiyopi sakaparikkhārasaṃyuttāyeva.
441 “床座等”:以“等”字摄取褥垫等。“即使在露地的敷具上”:是指于露地敷设敷具之时。“不告知而去”:指未告知便离去;以“或”字兼摄不收起或不令收起而离去。“与他人的财物相连”:指与他人的资具相系属。显示巴利原文
441.Mañcapīṭhādinti ādi-saddena bhisiādīnaṃ gahaṇaṃ. Ajjhokāsattharepi cāti ajjhokāse atthare attharāpane sati. Anāpucchāva gamaneti anāpucchitvā vā gamane. Vā-saddena anuddharitvā vā anuddharāpetvā vā gamanaṃ saṅgaṇhāti. Parasantakasaṃyutāti paraparikkhārapaṭibaddhā.
443 “火焰峰”:若所说的言语是真实的,说者即犯重罪——粗恶语桑喀地谢沙。此为其中关联。显示巴利原文
443. ‘‘Sikharaṇīsī’’ti yaṃ vacanaṃ saccaṃ, taṃ bhaṇato garukaṃ duṭṭhullavācāsaṅghādiseso siyāti yojanā.
445 “重罪”:是指上人法波罗夷罪。“对真实者的告知”:是指向未受具戒者告知真实的上人法之时。“说真实者”:指说真实言语者。“轻罪”:是指波逸提罪。显示巴利原文
445.Garukāpattīti uttarimanussadhammapārājikāpatti. Bhūtassārocaneti bhūtassa uttarimanussadhammassa anupasampannassa ārocane. Saccaṃ vadatoti saccaṃ vacanaṃ vadantassa. Lahukāti pācittiyāpatti.
447 「破坏」者,指以制造分裂的方式破坏。「离开手臂范围」者,即在界内离开手臂范围,离开手臂范围后坐于一边,这是其含义。「触及」者,指放置于地面者应当触及。显示巴利原文
447.Vikopetunti vaggakaraṇena vikopetuṃ. Hatthapāsaṃ jahanti antosīmāya eva hatthapāsaṃ jahanto, hatthapāsaṃ jahitvā ekamantaṃ nisīdantoti attho. Phuseti bhūmigato phuseyya.
448 此处的关联是:在楼阁的上层,若坐于有承脚之床或座时,便构成「空中者」的违犯。如果将其铺设在地上而坐,则无犯。因此说「不从地上」。显示巴利原文
448. Vehāsakuṭiyā upari āhaccapādakaṃ mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā abhinisīdanto vehāsagato āpajjatīti yojanā. Sace taṃ bhūmiyaṃ paññapetvā nisajjeyya, na āpajjeyya. Tena vuttaṃ ‘‘na bhūmito’’ti.
449 「入」者,指进入园林。「出」者,即从该处出来。「该处」即指园林。显示巴利原文
449.Pavisantoti ārāmaṃ pavisanto. Nikkhamanti tato eva nikkhamanto. Tanti ārāmaṃ.
450 「未行其事」:指未作从头上除去伞、从脚上脱去鞋的义务。「出」:指出至外面。即便持伞、穿鞋而出,也不犯。显示巴利原文
450.Vattamapūretvānāti sīsato chattāpanayanaṃ, pādato upāhanāmuñcanavattaṃ akatvā. Nikkhamanti bahi nikkhamanto chattupāhanaṃ dhārentopi na āpajjati.
451 「出」:这是「出」一词的释义。「入则不犯」:指为了前往那座园林而去的人,在进入时不应犯。显示巴利原文
451.‘‘Nikkhamanto’’ti idaṃ ‘‘nikkhama’’nti etassa atthapadaṃ. Pavisaṃ na cāti yaṃ ārāmaṃ sandhāya gato, taṃ pavisanto na āpajjeyya.
453 「任何比丘尼取用极深之水作净」,即犯,这是(文句的)连结。显示巴利原文
453. Yā kāci bhikkhunī atigambhīraṃ udakasuddhikaṃ ādiyantī āpattiṃ āpajjatīti yojanā.
457 “然制其事”一句,指之前所说的自己引导之事,若人不如此受持而行,即构成犯,这是此处句义的连接。显示巴利原文
457.Vattaṃ panattanoti yaṃ attano netthāravattaṃ vuttaṃ, so taṃ asamādiyantova āpajjati nāmāti yojanā.
460 “其余的老师,以及与同住弟子之间,也是如此。”显示巴利原文
460.Itarassa ācariyassa, tathā saddhivihārikassa ca.
462 “施与”者,指不经由辗转赠予而直接施与。显示巴利原文
462.Dadamānoti pārivattakaṃ vinā dadamāno.
463 「柔软」者,指背部柔软之人。「兰比等」者,此为词句分别。「等」字含摄「以手触摸而排泄不净者、以大腿推压生殖器者、数数自打而哭泣之比丘尼有罪」等诸如此类之事。「自」者,此处应依语法规律视为省略了「所依」的后分及格位词尾。「其余」者,指于交合、身触、击打施与等处所言之罪。「依他」者,意为依于他人而犯。显示巴利原文
463.Mudūti mudupiṭṭhiko. ‘‘Lambīādino’’ti padacchedo. Ādi-saddena ‘‘hatthena upakkamitvā asuciṃ mocentassa, ūrunā aṅgajātaṃ pellantassa, attānaṃ vadhitvā vadhitvā rodantiyā bhikkhuniyā āpattī’’ti evamādīnaṃ saṅgaho. Attāti ettha nissitāti uttarapadalopo, vibhattilopo ca niruttilakkhaṇena daṭṭhabbo. Sesāti methunadhammakāyasaṃsaggapahāradānādīsu vuttāpatti. Paranissitāti paraṃ nissāya āpajjitabbāti attho.
465 由「诸比丘,教诫不可不取」之语,故不持、不纳受教诫者,称为犯应被呵责之罪。显示巴利原文
465. ‘‘Na , bhikkhave, ovādo na gahetabbo’’ti vacanato ovādaṃ na gaṇhanto na paṭiggaṇhanto vajjataṃ āpajjati nāma.
470 「明相出」者,即明相升起之时。「非明相出」者,即明相升起之外的其他时辰。显示巴利原文
470.Aruṇuggeti aruṇuggamane. Naaruṇuggameti aruṇuggamanato aññasmiṃ kāle.
471 “过一夜、过六夜、过七日、过十日”是合在一起说的。以“等”字含摄月等。“所说之罪”者,于一切处为舍堕罪。“犯于明相出”是分词。显示巴利原文
471. Ekarattātikkame chārattātikkame sattāhātikkame dasāhātikkameti yojanā. Ādi-saddena māsādīnaṃ saṅgaho. Vuttamāpattinti sabbattha nissaggiye pācittiyāpattiṃ. ‘‘Āpajjati aruṇuggame’’ti padacchedo.
473 偷盗而砍断他人所有的树木、藤蔓等,犯波罗夷;仅砍断者,犯波逸提。因此说“砍伐生物村者,犯波罗夷及波逸提”。显示巴利原文
473. Parasantakaṃ rukkhalatādiṃ theyyāya chindantassa pārājikaṃ, chindantassa pācittimattaṃ hotīti āha ‘‘bhūtagāmaṃ chindanto pārājikañca pācittiñca phuse’’ti.
475 “覆藏者”:此处省略了“何罪”。对此说道:“覆藏罪者,人即犯罪。”显示巴利原文
475.Chādento panāti ettha ‘‘kā āpattī’’ti seso. Tatra āha ‘‘āpattiṃ chādento naro āpajjatī’’ti.
“未断”者,即衣未被割截者。“不覆藏”者,即不以草、叶、树枝折断等任何物遮蔽自己的羞耻处。如所说:“应以草或叶遮蔽前来,不应裸形而来。若来者,犯恶作罪。”显示巴利原文
Acchinnoti acchinnacīvaro. Nacchādentoti tiṇena vā paṇṇena vā sākhābhaṅgādinā yena kenaci attano hirikopinaṃ appaṭicchādento. Yathāha – ‘‘tiṇena vā paṇṇena vā paṭicchādetvā āgantabbaṃ, na tveva naggena āgantabbaṃ. Yo āgaccheyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (pārā. 517).
476 “吉祥草衣等”,以“等”字包含树皮衣、木板衣等外道标帜。“持者某人犯”,此处省略。对此说:“持吉祥草衣等者,持用即犯。”显示巴利原文
476.Kusacīrādinti ādi-saddena vākacīraphalakacīrādīnaṃ titthiyadhajānaṃ gahaṇaṃ. Dhārento koci āpajjatīti seso. Tatrāha – ‘‘kusacīrādīni dhārento dhārento āpajjatī’’ti (pari. aṭṭha. 322).
477 “凡是舍弃之钵”,即被给予“比丘,此钵你应持至破损为止”的钵,若不以恭敬受持,则为有过失而犯罪。“有心二法”等,即依次为有心无心二法、想解脱二法之方式,故说“有心二法”等。显示巴利原文
477. Yaṃ nissaṭṭhapattaṃ ‘‘ayaṃ te bhikkhu patto yāvabhedanāya dhāretabbo’’ti dinnaṃ, taṃ sakkaccaṃ adhārento cadosavā hoti āpajjati āpattiṃ. Sacittakācittakadukassa saññāvimokkhadukaṃ yathākkamaṃ pariyāyoti āha ‘‘sacittakaduka’’ntiādi.
478 凡是在导师住世时有、在般涅槃后没有的罪,那罪存在。凡是在导师般涅槃后有、在住世时没有的罪,那罪也存在。凡是在导师住世时也有、般涅槃后也有的罪,那罪存在。这便是连结之义。显示巴利原文
478. Yā āpatti nāthe tiṭṭhante hoti, no parinibbute, sā āpatti atthi. Yā āpatti nāthe parinibbute hoti, na tu tiṭṭhante, sāpi atthi. Yā āpatti nāthe tiṭṭhantepi hoti parinibbutepi, sā āpatti atthīti yojanā.
479 那是什么?答言「出血罪」等。其中,以「具寿」称呼长老所犯的罪,是在般涅槃后。因为世尊曾说:「阿难,如今比丘们互以『具寿』相称交往,我灭度后不应如此交往……新学比丘应以『尊者』或『具寿』称呼长老比丘。」依于此语,因以「具寿」称呼长老的缘,于世尊般涅槃后犯罪,非住世时,此即是义。显示巴利原文
479. Sā katamāti āha ‘‘ruhiruppādanāpattī’’tiādi. Tattha theramāvusavādena, vadato parinibbuteti ‘‘yathā kho panānanda, etarahi bhikkhū aññamaññaṃ āvusovādena samudācaranti, na kho mamaccayena evaṃ samudācaritabbaṃ…pe… navakatarena bhikkhunā therataro bhikkhu ‘bhante’ti vā ‘āyasmā’ti vā samudācaritabbo’’ti (dī. ni. 2.216) vacanato theraṃ āvusovādena samudācaraṇapaccayā āpattiṃ parinibbute bhagavati āpajjati, no tiṭṭhanteti attho.
481 如何唯在适时有罪,而非时则无?如何唯在非时有罪,而适时则无?如何在适时与非时两者中皆有罪?这便是所问。显示巴利原文
481. Kathaṃ kāleyeva āpatti siyā, na vikāle. Kathaṃ vikāleyeva āpatti siyā, kāle na siyā. Kathaṃ kāle ceva vikāle cāti ubhayattha siyāti pañhe.
482 依次第解说,而言「食用者」等。显示巴利原文
482. Yathākkamaṃ vissajjento āha ‘‘bhuñjato’’tiādi.
483 然而,其余的一切罪,于时与非时恒常可犯,对此没有疑惑。这是关联。显示巴利原文
483. Avasesaṃ pana sabbaṃ āpattiṃ kālavikālesu sabbadā āpajjati, tattha ca saṃsayo natthīti yojanā.
484 为显示「有罪唯于夜犯,非于昼;有罪唯于昼犯,非于夜;有罪于夜与昼皆犯」(《附随》323)的三分法,故说「唯于夜」等。显示巴利原文
484. ‘‘Atthāpatti rattiṃ āpajjati, no divā, atthāpatti divā āpajjati, no rattiṃ, atthāpatti rattiñceva āpajjati divā cā’’ti (pari. 323) vuttaṃ tikaṃ dassetumāha ‘‘rattimevā’’tiādi.
486 有一种罪,是十戒腊者犯,而非不足十戒腊者犯,这如何可能?有一种罪,是不足十戒腊者犯,而非十戒腊者犯,这如何可能?还有一种罪,是十戒腊者也犯,不足十戒腊者也犯,两者都犯,这如何可能?以上是文句的连结。显示巴利原文
486. Atthāpatti dasavasso āpajjati, no ūnadasavasso, sā kathaṃ siyā. Atthāpatti ūnadasavasso āpajjati, no dasavasso, sā kathaṃ hoti. Atthāpatti dasavassopi āpajjati ūnadasavassopīti ubhayatthapi āpatti kathaṃ hotīti yojanā.
487 于此,解答说「令侍奉」等。而「愚者」一词的义释为「无能者」。显示巴利原文
487. Tattha vissajjanamāha ‘‘upaṭṭhāpetī’’tiādi. ‘‘Bālo’’ti etassa hi atthapadaṃ ‘‘abyatto’’ti.
488 「不足十戒腊者这样想:『我是智者』而摄受众,便犯了那样的罪」,这是文句的连结。「十戒腊不足」是词的分割。十戒腊者与不足十戒腊者,这两种人除了犯不善摄众罪之外,还犯其他罪,这是文句的连结。此处,本应说「他们犯」,但由于偈颂结构的关系而省略了「那」音。显示巴利原文
488. Ūnadasavasso evaṃ ‘‘ahaṃ paṇḍito’’ti parisaṃ gaṇhati, tathā āpattiṃ āpajjatīti yojanā. ‘‘Dasavasso ūno’’ti padacchedo. Dasavasso, ūnadasavasso cāti ubhopete parisupaṭṭhāpanāpattito aññaṃ āpattiṃ āpajjatīti yojanā. Ettha ca ‘‘āpajjante’’ti vattabbe gāthābandhavasena na-kāralopo.
489 如何于黑分犯罪,而非于白分?如何于白分犯罪,而非于黑分?如何于黑分与白分二者皆犯罪?此为相应解说。显示巴利原文
489. Kathaṃ kāḷe āpattiṃ āpajjati, na juṇhe, kathaṃ juṇhe āpattiṃ āpajjati, na kāḷasmiṃ, kathaṃ kāḷe ca juṇhe cāti ubhayatthapi āpajjatīti yojanā.
490 说明解答:「雨安居」等。不作自恣而犯,此为文句分解。「白分」指前半月。「黑分」指后半月。显示巴利原文
490. Vissajjanamāha ‘‘vassa’’ntiādi. ‘‘Āpajjate appavārento’’ti padacchedo. Juṇheti purimapakkhe. Kāḷaketi aparapakkhe.
491 「无失」者,因远离四种过失故,由无过失的世尊所制定。「其余」者,指除不入雨安居罪与自恣罪之外的一切罪。显示巴利原文
491.Avipattināti catubbidhavipattirahitattā avipattinā bhagavatā paññattaṃ. Avasesanti vassaṃ anupagamanāpattiyā ca pavāraṇāpattiyā ca avasesaṃ sabbaṃ āpattiṃ.
492 入雨安居于黑分开许,于白分不开许;自恣于白分开许,于黑分不开许;其余一切开许的僧团事务,于黑分与白分两者皆开许。此乃关联之义。显示巴利原文
492. Vassūpagamanaṃ kāḷe kappati, juṇhe no kappati, pavāraṇā juṇhe kappati, kāḷe no kappati, sesaṃ anuññātaṃ sabbaṃ saṅghakiccaṃ kāḷe ca juṇhe cāti ubhayatthapi kappatīti yojanā.
493 犯行出现于冬季,而不出现于其他二季——即所谓热季与雨季;犯行唯出现于热季,而不出现于其余二季——即所谓雨季与冬季;犯行出现于雨季,而不出现于其余二季——即所谓冬季与热季。此乃关联之义。显示巴利原文
493. Atthāpatti hemante hoti, itarautudvaye gimhānavassānasaṅkhāte na hoti, atthāpatti gimheyeva hoti, na sesesu vassānahemantasaṅkhātesu, atthāpatti vasse hoti, no itaradvaye hemantagimhasaṅkhāteti yojanā.
494-6 那么,这三种罪各是什么呢?注中说:‘在称为黑分初一之日’等。此处,‘于日……乃至……于满月日’,是指于后咖提那月满月日的黑分初一那一天,取出、作净后存放的雨安居衣,若在冬季穿用,即构成冬季的罪。此乃关联之义。显示巴利原文
494-6. Sā tividhāpi āpatti katamāti āha ‘‘dine pāṭipadakkhāte’’tiādi. Tattha dine…pe… puṇṇamāsiyāti aparakattikapuṇṇamāsiyā kāḷapakkhapāṭipadadivase paccuddharitvā vikappetvā ṭhapitaṃ pana taṃ vassasāṭikacīvaraṃ sace hemante nivāseti, hemante āpajjatīti yojanā.
「最后」:此处于应使用属格处而用了处格。在最后迦提月的满月日,即是应当取出雨衣的日子。若在该日不取出雨衣,而于初一日日出时分仍未取出者,以此未取出之因缘,于冬季即犯戒;其余夏季、雨季二时中则不犯。此乃库伦德注所说,此为关联。由于“诸比丘,我允许于雨季四个月中确定雨衣,过此应分配”之文句,与库伦德注所言并无相违,且因《善见》中说“那亦是善说”,故应知“于冬季犯”一言有二义。显示巴利原文
Pacchimeti ettha sāmivacanappasaṅge bhummaṃ. Pacchimassa kattikassa yasmiṃ puṇṇame divase vassikasāṭikacīvaraṃ paccuddharitabbaṃ, tasmiṃ divase taṃ apaccuddharitvāva pāṭipade aruṇaṃ uṭṭhāpento apaccuddharaṇapaccayā āpatti hemanteyeva āpajjati, itare gimhānavassānautudvaye na āpajjatīti kurundaṭṭhakathāyaṃ (pari. aṭṭha. 323) niddiṭṭhanti yojanā. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, vassikasāṭikaṃ vassānaṃ catumāsaṃ adhiṭṭhātuṃ, tato paraṃ vikappetu’’nti (mahāva. 358) vuttapāḷiyā kurundaṭṭhakathāvacanassa avirujjhanato ‘‘tampi suvutta’’nti (pari. aṭṭha. 323) samantapāsādikāya vuttattā ‘‘hemante āpajjatī’’ti vacanassa ubhayampi attho hotīti gahetabbaṃ.
497 497. 与热季诸月相关者,即于热季之时。月份超出者,称为“余月”;所谓“有余时”,即指此应说之时。寻求者:从非亲属、未受邀请之处,以生起需要为由寻求雨衣,复视为余月,而于热季穿着者,犯。然于其余二时则不犯,此为句子的分判。于热季寻求,于前三月犯;如是穿着者,若超过半月,于热季三月中则犯。所谓“从热季最后月,于前七月”之说,彼不相应,因“唯于热季犯”已指明热季之罪,且“于其余二时”已被遮止。于此,以偈颂仅展示寻求之罪以为例示,穿着之罪亦唯于热季可能,故彼亦已显示。显示巴利原文
497. Gimhānamāsānaṃ sambandhini gimhike utumhi. Māsato atireko atirekamāsoti katvā atirekamāso kālo sesoti vattabbe kāle. Pariyesantoti aññātikaappavāritaṭṭhānato satuppādakaraṇena vassikasāṭikaṃ pariyesanto ca atirekamāso sesoti katvā nivāsento ca gimhe āpattiṃ āpajjati. ‘‘Na tu eva itarautudvaye’’ti padacchedo. Gimhe pariyesanto purimamāsattaye āpajjatīti katvā nivāsento aḍḍhamāsādhike gimhamāsattaye āpajjati. Nissandehe ‘‘gimhānaṃ pacchimamāsato purimesu sattasu māsesū’’ti vuttaṃ, tadayuttaṃ ‘‘gimhāneyeva āpajjatī’’ti gimhāpattiyā dassitattā, ‘‘itarautudvaye’’ti paṭisiddhattā ca. Ettha ca gāthāya pariyesanāpattiyāyeva dassanaṃ nidassanamattanti katvā nivāsanāpattiyā ca gimheyeva sambhavoti sāpi dassitā.
498 498. 然于此,于此教法中,凡比丘于瓦萨萨提咖衣存在时,裸身令身淋雨者,彼实一向于雨季、雨季之时犯,此为连结。显示巴利原文
498.Idha pana imasmiṃ sāsane yo bhikkhu vassikasāṭikacīvare vijjamāne naggo kāyaṃ ovassāpeti, so have ekaṃsena vasse vassānautumhi āpajjatīti yojanā.
499 为了说明“有罪时,僧团犯,非众非个人;有罪时,众犯,非僧团非个人;有罪时,个人犯,非僧团非众”这三句,故说“僧团或犯”等。显示巴利原文
499. ‘‘Atthāpatti saṅgho āpajjati, na gaṇo na puggalo, atthāpatti gaṇo āpajjati, na saṅgho na puggalo, atthāpatti puggalo āpajjati, na saṅgho na gaṇo’’ti (pari. 323) vuttattikaṃ dassetumāha ‘‘āpajjati hi saṅghovā’’tiādi.
500 如何犯?故说“决意”等。“决意”,即作决意布萨或作清净布萨,这是联系所在。此处,未作自己如法的布萨而作无罪布萨,意在显示应犯的罪,又因自作之过将分别解说,所以“非众非个人”是指:此处作决意的个人与作清净的众并不犯,应按所得之义来联系。我作次第联系,不应作相反的异说。同样,在上文亦作相反的对反,应按所得之义来联系。显示巴利原文
500. Kathamāpajjatīti āha ‘‘adhiṭṭhāna’’ntiādi. Adhiṭṭhānanti adhiṭṭhānuposathaṃ karonto pārisuddhiuposathaṃ vāti sambandho. Idha attano yathāpattamuposathaṃ akatvā apattauposathakaraṇaṃ āpajjitabbāpattidassanassa adhippetattā, attakaraṇadosassa visuṃ visuṃ vakkhamānattā ca na gaṇo na ca puggaloti ettha adhiṭṭhānaṃ karonto puggalo ca pārisuddhiṃ karonto gaṇo ca nāpajjatīti yathālābhayojanā kātabbā. Yathākkamaṃ yojanaṃ karomīti vipariyāyavikappo na kātabbo. Evamuparipi vipariyāyavipakkhaṃ katvā yathālābhayojanāva kātabbā.
501 “布萨”一词,应与“诵经”“行清净”“决意”等词各自连接。显示巴利原文
501.‘‘Uposatha’’nti idaṃ ‘‘suttuddesamadhiṭṭhāna’’nti padehi paccekaṃ yojetabbaṃ.
502 “诵经者”一词,此处借“或”字兼摄“说清净”。若人以诵经或说清净的方式行布萨,则结罪;若僧团以诵经行布萨,则不犯;若别众以说清净行布萨,亦不犯。这是文句的连结之义。显示巴利原文
502.Suttuddesaṃ karonto vāti ettha vā-saddena pārisuddhiṃ gaṇhāti. Suttuddesaṃ, pārisuddhiṃ vā uposathaṃ karonto puggalo āpattiṃ āpajjati, suttuddesaṃ karonto saṅgho ca nāpajjati, pārisuddhiṃ karonto gaṇo ca na āpajjatīti yojanā.
503 那么,在什么情况下唯病者犯、无病者不犯?在什么情况下唯无病者犯、病者不犯?在什么情况下病者与无病者俱犯?这是此处的义理连结。显示巴利原文
503. Kathaṃ pana gilānova āpattiṃ āpajjati, na agilāno, kathaṃ agilānova āpattiṃ āpajjati, no gilāno, kathaṃ gilāno ca agilāno ca ubhopi āpajjantīti yojanā.
504 若病者并非处于不宜乞药的情况,虽有其他药物可用以疗治,却另行乞求他药,此人犯波逸提罪。这是结语。显示巴利原文
504. Yo pana akallako gilāno aññena pana bhesajjena atthe sati tadaññaṃ tato aññaṃ bhesajjaṃ viññāpeti, so āpajjati pācittiyāpattinti yojanā.
505 即使并无药物的实际需要,若乞求药物,唯无病者因乞求之故犯戒。而其余的罪,无论病者还是无病者,二者皆犯。显示巴利原文
505. Bhesajjena atthe avijjamānepi sace bhesajjaṃ viññāpeti, agilānova viññattipaccayā āpattiṃ āpajjati. Sesaṃ pana āpattiṃ gilānaagilānā ubhopi āpajjanti.
506 有些罪唯于内犯,而非于外;同样,有些罪唯于外犯,而非于内;有些罪则于内、于外二处皆犯。这是对此的联结说明。显示巴利原文
506. Atthāpatti antova āpajjati, na bahiddhā, tathā atthāpatti bahi eva āpajjati, na anto, atthāpatti anto, bahiddhāti ubhayatthapi āpajjatīti yojanā.
507 “唯于内犯”,这是对此的联结说明。显示巴利原文
507. Kevalaṃ antoyeva āpajjatīti yojanā.
508 “床等”:指僧团的床等。显示巴利原文
508.Mañcādinti saṅghikamañcādiṃ.
509 “唯于界内犯”:这是词句的划分。如何唯于界内犯戒,而不于界外犯戒?如何唯于界外犯戒,而不于界内犯戒?如何于界内与界外两处俱犯?这是解释。显示巴利原文
509. ‘‘Antosīmāya eva āpatti’’nti padacchedo. Kathaṃ antosīmāya eva āpattiṃ āpajjati, neva bahisīmāya āpattiṃ āpajjati, kathaṃ bahisīmāya eva āpattiṃ āpajjati, no antosīmāya āpattiṃ āpajjati, kathaṃ antosīmāya ca bahisīmāya cāti ubhayatthapi āpajjatīti yojanā.
510 “持伞与鞋的比丘”:指带着伞和鞋的客比丘。“进入热水堂”:指未履行客比丘的义务便进入僧园。显示巴利原文
510.Sachattupāhano bhikkhūti chattupāhanasahito āgantuko bhikkhu. Pavisanto tapodhanoti āgantukavattaṃ adassetvā saṅghārāmaṃ pavisanto.
511 “于近行之超越”——此为句分。显示巴利原文
511. ‘‘Upacārassa atikkame’’ti padacchedo.
512 “其余一切”者,即于界内与界外皆可犯该罪,此为联结。于此,虽然破安居罪犯于界外,入比丘尼园罪犯于界内,然此二者与客比丘、行路比丘的义务破坏罪同属一个章节,故由标示即可了知,不另说明,当如此理解。同样地,于一切此类处所,应知此抉择。显示巴利原文
512.Sesaṃ sabbaṃ āpattiṃ antosīmāya ca bahisīmāya ca āpajjatīti yojanā. Ettha ca kiñcāpi vassacchedāpattiṃ bahisīmāgato āpajjati, bhikkhunīārāmapavesanāpattiṃ antosīmāya āpajjati, tadubhayaṃ pana āgantukagamikavattabhedāpattīhi ekaparicchedanti upalakkhaṇato eteneva viññāyatīti visuṃ na vuttanti gahetabbaṃ. Evaṃ sabbattha īdisesu ṭhānesu vinicchayo veditabbo.
515 “语门罪”者,指由妄语、两舌、粗恶语等,在语门所犯之罪。“依他人语而清净”者,即在僧团中以单白覆草甘马语而得清净。显示巴利原文
515.Vacīdvārikamāpattinti musāvādapesuññaharaṇādivasena vacīdvāre āpajjitabbāpattiṃ. Paravācāya sujjhatīti saṅghamajjhe ekavācikāya tiṇavatthārakakammavācāya sujjhati.
516 “过失即是过失”,这就是波逸提的含义。显示巴利原文
516. Vajjameva vajjatā, taṃ, pācittiyanti attho.
518-9 “发露已得清净”:即发露彼罪后便成为清净者。“然而乃至第三次”:此指经由乃至第三次劝谏羯磨所犯的桑喀地谢沙罪。“别住等”:以“等”字包含了敬悦、退回原本及出罪。显示巴利原文
518-9.Taṃdesetvā visujjhantoti taṃ desetvā visuddho honto. Yāvatatiyakaṃ panāti yāvatatiyena samanubhāsanakammena āpannaṃ saṅghādisesāpattiṃ pana. Parivāsādīti ādi-saddena mānattamūlāyapaṭikassanaabbhānāni gahitāni.
522 “身门罪”:即由身门所犯之罪,如殴打等罪。显示巴利原文
522.Kāyadvārikamāpattinti kāyadvārena āpajjitabbaṃ pahāradānādiāpattiṃ.
523 「唯以身而清净」者:即前往草敷具处,以身和合而得清净。显示巴利原文
523.Kāyeneva visujjhatīti tiṇavatthārakaṃ gantvā kāyasāmaggiṃ dento visujjhati.
526 「睡眠者犯罪,如何觉醒而清净?觉醒而犯罪者,如何睡眠而清净?」这是其关联。显示巴利原文
526. Yo sutto āpattiṃ āpajjati, so kathaṃ paṭibuddho visujjhati. Yo paṭibuddhova āpanno, so kathaṃ sutto sujjhatīti yojanā.
528 「与在家者共卧等」:即与女人共卧等罪。显示巴利原文
528.Sagāraseyyakādinti mātugāmena sahaseyyādiāpattiṃ.
529 「醒者」者,即醒着而驱除睡眠者。显示巴利原文
529.Jaggantoti jāgaranto niddaṃ vinodento.
531 「已觉」者,即不睡眠。显示巴利原文
531.Paṭibuddhoti aniddāyanto.
532 「无心」者:因无‘我将违越学处’之心,故名无心。显示巴利原文
532.Acittoti ‘‘sikkhāpadaṃ vītikkamissāmī’’ti cittā bhāvena acitto.
535 “有心之罪”,是指非时食等一类罪。若有人躺在草敷具上入睡,当进行草敷具羯磨时,他心中没有生起“我借此羯磨从罪中出离”的念头便起身,这便是无心者,而得清净。显示巴利原文
535.Sacittakāpattinti vikālabhojanādiāpattiṃ. Tiṇavatthāre sayanto niddāyanto tiṇavatthārakakamme kariyamāne ‘‘imināhaṃ kammena āpattito vuṭṭhāmī’’ti cittarahito vuṭṭhahanto acittako visujjhati.
536 至于最后的二句,即:显示巴利原文
536.Pacchimaṃ tu padadvayanti –
犯后无心,便以无心而得清净;犯后有心,便以有心而得清净。
显示巴利原文 ‘‘Āpajjitvā acittova, acittova visujjhati;
“犯已无心,无心即清净;犯已有心,有心即清净。”这是两句。“不混合”是指不将无心与有心这两句如此混合而作。“在此”是指在前两句中。“依所说之随顺”是指依所说的方法随顺。显示巴利原文
Āpajjitvā sacittova, sacittova visujjhatī’’ti. –
“二句”:指这两句。“不混合”:即不与无心、有心句这样混合而作。“在此”:指在前两句中。“依所说之随顺”:即依所说的方法随顺。显示巴利原文
Padadvayaṃ . Amissetvāti acittasacittapadehi evameva missaṃ akatvā. Etthāti purimapadadvaye. Vuttānusārenāti vuttanayānusārena.
539 “从羯磨”者,是指从劝告羯磨而言。显示巴利原文
539.Kammatoti samanubhāsanakammato.
540 “犯已无羯磨”者,即未曾经由劝告羯磨而犯。显示巴利原文
540.Āpajjitvā akammatoti samanubhāsanakammaṃ vināva āpajjitvā.
541 “应于劝告中犯”者,即以缘由代指其事,说应在劝告羯磨中所犯的桑喀地谢沙罪。显示巴利原文
541. Samanubhāsane āpajjitabbaṃ saṅghādisesāpattiṃ samanubhāsanamāha kāraṇūpacārena.
542 “其余”者,即妄语波逸提等罪。显示巴利原文
542.Avasesanti musāvādapācittiyādikaṃ.
543 “不现前而清净”,是指于僧团不现前而得清净。这是针对与现前调伏及自认行法两者相应的罪事而说。在彼处,虽有人现前,然因僧团不现前,所以无论犯或清净,皆称为“不现前”。显示巴利原文
543.Visujjhati asammukhāti saṅghassa asammukhā visujjhati. Idañca sammukhāvinayena ceva paṭiññātakaraṇena ca samentaṃ āpattādhikaraṇaṃ sandhāya vuttaṃ. Tattha puggalasammukhatāya sabbhāvepi saṅghassa asammukhatāya āpajjati vā visujjhati vāti ‘‘asammukhā’’ti vuttaṃ.
551 “无心四法”、“不知四法”,如同“善三法”、“触五法”等称谓,是以起始之语而说。显示巴利原文
551. ‘‘Acittakacatukkaṃ ajānantacatukka’’nti kusalattikaphassapañcakādivohāro viya ādipadavasena vutto.
552-3 “有罪,客比丘犯,而其余住处比丘不犯;有罪,唯住处比丘犯,而其余客比丘不犯;有罪,客比丘与住处比丘二者皆犯,二者之余者不犯”——应作如是连接。显示巴利原文
552-3. Atthāpatti āgantuko āpajjati, na cetaro āvāsiko āpajjati, atthāpatti āvāsikova āpajjati, na cetaro āgantuko āpajjati, atthāpatti āgantuko ca āvāsiko ca te ubhopi āpajjanti, ubho sesaṃ na āpajjanti atthīti yojanā.
555 ‘其余’即住处比丘。‘住处之事’即住处比丘应对客比丘履行的义务。‘住处者’即住处比丘。显示巴利原文
555.Itaroti āvāsiko. Āvāsavattanti āvāsikena āgantukassa kātabbavattaṃ. Āvāsīti āvāsiko.
556 ‘客比丘不犯’谓:若客比丘未行彼住处比丘应作之义务,彼客比丘即不犯此罪。‘其余’指身、语二门所摄之罪。‘二者’指客比丘与住处比丘。‘比丘与比丘尼不共之罪’谓不犯。显示巴利原文
556.Na cevāgantukoti taṃ āvāsikavattaṃ akaronto āgantuko na ceva āpajjati . Sesaṃ kāyavacīdvārikaṃ āpattiṃ. Ubhopi āgantukaāvāsikā. Bhikkhubhikkhunīnaṃ asādhāraṇaṃ āpattiṃ na āpajjanti.
557 ‘事之异’即违犯之异。‘罪之异’即波罗夷等七罪聚相互之异。显示巴利原文
557.Vatthunānattatāti vītikkamanānattatā. Āpattinānattatāti pārājikādīnaṃ sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ aññamaññanānattatā.
563 “波罗夷……乃至……异性”此仅为例示,因桑喀地谢沙与不定法等,可依事之差别与罪之差别而得成立。显示巴利原文
563.‘‘Pārājikānaṃ…pe… nānabhāvo’’ti idaṃ nidassanamattaṃ saṅghādisesānaṃ aniyatādīhi vatthunānatāya ceva āpattinānatāya ca labbhamānattā.
565 “此即决断”并非唯于波罗夷罪中,共犯或别犯共通罪时才有如上所述之决断;实则,于其余共通罪,若依所说方式而犯,亦当配合此决断。显示巴利原文
565.Ayameva vinicchayoti na kevalaṃ pārājikāpattīsuyeva sādhāraṇāpattiyo ekato ca visuñca āpajjantānaṃ yathāvuttavinicchayo, atha kho avasesasādhāraṇāpattiyopi vuttanayena āpajjati, ayameva vinicchayo yojetabbo.
577 “取者”:执取。“令取者”:令他执取。显示巴利原文
577.Ādiyanto gaṇhanto. Payojentoti gaṇhāpento.
579 「不足一波陀……乃至……犯轻罪」者,是指偷兰遮与恶作而说。显示巴利原文
579.Ūnakaṃpādaṃ…pe… lahuṃ phuseti thullaccayaṃ, dukkaṭañca sandhāyāha.
580 「以同样的方式,其余三句也是如此」的意思,即按照第一种决断中所说的方式,以同样的方式,取不足一波陀者犯轻罪;为取一波陀或超过一波陀而指使他人取者犯重罪波罗夷;自己取一波陀或超过一波陀,同时又为取而指使他人取者,是处于波罗夷重罪中;自己取不足一波陀,同时又为取而指使他人取者,是处于偷兰遮或恶作轻罪中。其余三句也是如此。「唯依义理可能性」者,即唯依如上所说义理之可能性而已。显示巴利原文
580.Eteneva upāyena, sesakampi padattayanti yo ayaṃ paṭhamavinicchaye vuttanayo, eteneva nayena ūnapādaṃ ādiyanto lahukāpattiṃ āpajjati, pādaṃ vā atirekapādaṃ vā gahaṇatthaṃ āṇāpento garuṃ pārājikāpattiṃ āpajjati, pādaṃ vā atirekapādaṃ vā gaṇhanto ca gahaṇatthāya āṇāpento ca garuke pārājikāpattiyaṃyeva tiṭṭhati, ūnapādaṃ gaṇhanto ca gahaṇatthāya āṇāpento ca lahuke thullaccaye, dukkaṭe vā tiṭṭhatīti evaṃ sesakampi imaṃ padattayaṃ. Atthasambhavatoyevāti yathāvuttassa atthassa sambhavavaseneva.
581-2 「如何有罪于时而非于非时,有罪于非时而非于时,有罪于时与于非时俱显,有罪既非于时显亦非于非时显?」——这是(文句的)连结。显示巴利原文
581-2. Kathaṃ kāleyeva āpatti siyā, no vikāle, vikāleyeva āpatti siyā, na ca kāle, atthāpatti kāle ca pakāsitā vikāle ca, atthāpatti neva kāle ca pakāsitā neva vikāle cāti yojanā.
586-7 于时应时而受者,何者适时开许,非时则不开许?于非时受者,何者非时开许,适时则不开许?于时与非时俱受者,何者名为适时与非时皆开许?于时与非时俱受者,何者名为适时与非时皆不开许?善面者,请说。此为连结。显示巴利原文
586-7. Kāle paṭiggahitaṃ kiṃ kāle kappati vikāle tu no kappati, vikāle gahitaṃ kiṃ vikāle kappati, no kāle kappati, kāle ca vikāle ca paṭiggahitaṃ kiṃ nāma kāle ca vikāle ca kappati, kāle ca vikāle ca paṭiggahitaṃ kiṃ nāma kāle ca vikāle ca na kappati, vada bhadramukhāti yojanā.
589 唯于非时开许,纵至翌日亦不开许。此为连结。显示巴利原文
589. Vikāleyeva kappati, aparajju kālepi na kappatīti yojanā.
592 “毁坏家族业等”:此中“等”字,含摄诬告、金银交易、索取、诈现威仪等。显示巴利原文
592.Kuladūsanakammādinti ādi-saddena abhūtārocanarūpiyasaṃvohāraviññattikuhanādīnaṃ saṅgaho.
593-4 何种罪于边地犯而于中国不犯?何种罪于中国犯而不于边地犯?何种罪既于边地犯亦于中国犯?何种罪既不于边地犯亦不于中国犯?此为连结。显示巴利原文
593-4. Katamā āpatti paccantimesu desesu āpajjati, na majjhime, katamā āpatti majjhime pana desasmiṃ āpajjati, na ca paccantimesu, katamā āpatti paccantimesu ceva desesu āpajjati majjhime ca, katamā āpatti paccantimesu ceva desesu na āpajjati na majjhime cāti yojanā.
596 「具绳鞋者」,是词句分解。「彼比丘」,为其义。显示巴利原文
596. ‘‘So guṇaṅguṇupāhana’’nti padacchedo. So bhikkhūti attho.
599 如此,以「犯、不犯」之句显示了边地四句后,为以「不许可、许可」之句显示,故说「于边地」等。显示巴利原文
599. Evaṃ ‘‘āpajjati, nāpajjatī’’ti padavasena paccantimacatukkaṃ dassetvā ‘‘neva kappati, na kappatī’’ti padavasena dassetumāha ‘‘paccantimesū’’tiādi.
601 “已说”者,在“以五群僧团”等偈颂中已说。显示巴利原文
601.Vuttanti ‘‘gaṇena pañcavaggenā’’tiādigāthāya heṭṭhā vuttaṃ.
603 “如是说”者,意谓说“不允许”。“五种盐等”者,即“诸比丘,我允许盐”等。显示巴利原文
603.Evaṃ vattunti ‘‘na kappatī’’ti vattuṃ. Pañcaloṇādikanti ‘‘anujānāmi, bhikkhave, loṇānī’’tiādi.
608 在允许处之内不犯,若超越它,则唯于外犯。这是连结。显示巴利原文
608. Anuññātaṭṭhānassa anto no āpajjati, taṃ atikkamanto bahiyeva ca āpajjatīti yojanā.
612 “有学制定”者:即应学法之制定。显示巴利原文
612.Sekkhapaññattīti sekhiyapaññatti.
613 “不计伴”者:即无有同伴。于此,即便一人亦名为伴。显示巴利原文
613.Agaṇāti adutiyā. Ettha hi ekāpi gaṇo nāma.
614 “于二者皆为不共犯”者:当知此是专为比丘尼所制。显示巴利原文
614.Ubhayatthapi asādhāraṇamāpattinti bhikkhunīnaṃ niyatāpaññatti veditabbā.
616 “病者不犯,非病者亦不犯”,如此合说,即“二者皆不犯”。凡于三法等中所示之文句,为显四法等故,反复取用。显示巴利原文
616. Gilāno ca nāpajjati, agilāno ca nāpajjatīti evaṃ ubhopi nāpajjantīti yojanā. Tikādīsu dassitānaṃ padānaṃ catukkādidassanavasena punappunaṃ gahaṇaṃ.
618 “犯者为非病者”,此为断句。显示巴利原文
618. ‘‘Āpajjati agilānovā’’ti padacchedo.
620 应说“重舍堕”时,说为“重”,此是随韵增音。显示巴利原文
620. ‘‘Garuthullaccaya’’nti vattabbe ‘‘garu’’nti niggahītāgamo.
621 五种咖提那衣的利益,如前已说。显示巴利原文
621. Pañca kathinānisaṃsā heṭṭhā vuttāyeva.
626 「为火刀爪所侵」者,指为火、刀、爪所侵、所触,也就是击打的意思。「无种子」者,即非种子。「已出种子」者,即已离种子。显示巴利原文
626.Aggisatthanakhakkantanti aggisatthanakhehi akkantaṃ phuṭṭhaṃ, pahaṭanti attho. Abījanti nobījaṃ. Ubbaṭṭabījakanti nibbaṭṭabījakaṃ.
628 「自恣亦」者,即拒绝之自恣亦包括在内。「饭等」者,以「等」字含摄麦粉粥、酸粥、鱼肉。「以身等受取」者,即以身或身所系属之物而受取。「欲施者持来」、「手」、「投掷」、「堪置放」,与此四支相应,取其中任意两种,受取方式便有五种。显示巴利原文
628.Pavāraṇāpīti paṭikkhepapavāraṇāpi. Odanādīhīti ādi-saddena sattukummāsamacchamaṃsānaṃ gahaṇaṃ. Kāyādigahaṇenāti kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā gahaṇena. ‘‘Dātukāmābhihāro ca, hatthapāseraṇakkhama’’nti imehi catūhi aṅgehi saddhiṃ tesaṃ dvinnamekaṃ gahetvā paṭiggahaṇā pañceva honti.
629-30 “知律者”:指持律之人。“自己之戒”:即自己之巴帝摩卡律仪戒。“善守护”:由于了知犯与不犯、如法与不如法,舍弃不应行,唯行应行,如此善加守护。“除他人之疑悔”:即遣除其他同梵行者于如法与不如法境上所生之疑悔。“于僧团中无畏而说”:当如法与不如法之决断生起时,于僧团中无惧无畏而作言说。“怨敌比丘”:指对自己怀有敌意之人。“为法之住立与流传”:由“律是教法之寿命,律住立时,教法即住立”之语,行于正法住立之道;以此因缘,而处于知律之状态。“贤者”:即具慧之比丘。显示巴利原文
629-30.Vinayaññukasminti vinayadhare puggale. Sakañca sīlanti attano pātimokkhasaṃvarasīlañca. Surakkhitaṃ hotīti āpattānāpattikappiyākappiyānaṃ vijānantatāya asevitabbaṃ pahāya sevitabbaṃyeva sevanavasena suṭṭhu rakkhitaṃ hoti. Kukkuccamaññassa nirākarotīti aññassa sabrahmacārino kappiyākappiyavisaye uppannaṃ kukkuccaṃ nivāreti. Visārado bhāsati saṅghamajjheti kappiyākappiyānaṃ vinicchayakathāya uppannāya nirāsaṅko nibbhayo voharati. Veribhikkhūti attapaccatthike puggale. Dhammassa ceva ṭhitiyā pavattoti ‘‘vinayo nāma sāsanassa āyu, vinaye ṭhite sāsanaṃ ṭhitaṃ hotī’’ti (pārā. aṭṭha. 1.paṭhamamahāsaṅgītikathā; dī. ni. aṭṭha. 1.paṭhamamahāsaṅgītikathā; khu. pā. aṭṭha. 5.maṅgalasuttavaṇṇanā; theragā. aṭṭha. 1.251) vacanato saddhammaṭṭhitiyā paṭipanno hoti. Tasmā kāraṇā. Tattha vinayaññubhāve. Dhīro paññavā bhikkhu.
631-2 “以六神通”:此人有六神通,故称六神通者;此处指此六神通者。过量的床座、过量的坐具、过量的覆疮衣、雨浴衣等,以及善逝衣中之如量衣——如是共有六种。显示巴利原文
631-2.Chaḷabhiññenāti cha abhiññā etassāti chaḷabhiñño, tena. Atikkantapamāṇaṃ mañcapīṭhaṃ, atikkantapamāṇaṃ nisīdanañca tathā atikkantapamāṇaṃ kaṇḍuppaṭicchādivassasāṭikacīvarañca sugatassa cīvare pamāṇikacīvaranti cha.
633-4 “无知与疑悔”:即无知与疑悔;这是由无知和疑悔的逼迫而说。“颠倒之想”:于如法起不如法想,于不如法起如法想。显示巴利原文
633-4. Aññāṇañca kukkuccañca aññāṇakukkuccā, tehi, aññāṇatāya ceva kukkuccapakatatāya cāti vuttaṃ hoti. Viparītāya saññāya kappiye akappiyasaññāya, akappiye kappiyasaññāya.
此处,如何是以无惭而犯?明知其不如法,却加以蔑视而违犯。也曾经这样说:显示巴利原文
Tattha kathaṃ alajjitāya āpajjati? Akappiyabhāvaṃ jānantoyeva madditvā vītikkamaṃ karoti (kaṅkhā. aṭṭha. nidānavaṇṇanā). Vuttampi cetaṃ –
“故意犯戒;
覆藏罪过;
行于非道;
如是者,名为无惭之人。」
显示巴利原文 ‘‘Sañcicca āpattiṃ āpajjati; Āpattiṃ parigūhati; Agatigamanañca gacchati; Ediso vuccati alajjī puggalo’’ti. (pari. 359);
如何是因无知而犯?无知之人,愚钝痴迷,不晓应作与不应作,作不应作,舍应作。如是,因无知而犯。显示巴利原文
Kathaṃ aññāṇatāya āpajjati? Aññāṇapuggalo mando momūho kattabbākattabbaṃ ajānanto akattabbaṃ karoti, kattabbaṃ virādheti. Evaṃ aññāṇatāya āpajjati.
如何因追悔所迫而犯?依于如法与不如法之事生起追悔时,应向持律者请教:若属如法,便应作;若属不如法,便不应作。然而此人却说“可行”,轻率地便违犯。如此,即因追悔所迫而犯。显示巴利原文
Kathaṃ kukkuccapakatatāya āpajjati? Kappiyākappiyaṃ nissāya kukkucce uppanne vinayadharaṃ pucchitvā kappiyaṃ ce, kattabbaṃ siyā, akappiyaṃ ce, na kattabbaṃ, ayaṃ pana ‘‘vaṭṭatī’’ti madditvā vītikkamatiyeva. Evaṃ kukkuccapakatatāya āpajjati.
如何于如法作不如法想而犯?将猪肉视为“熊肉”而食用,或于适宜时却作非时想而食用。如此,即是于如法作不如法想而犯。显示巴利原文
Kathaṃ kappiye akappiyasaññāya āpajjati? Sūkaramaṃsaṃ ‘‘acchamaṃsa’’nti khādati, kāle vikālasaññāya bhuñjati. Evaṃ kappiye akappiyasaññāya āpajjati.
如何于不如法作如法想而犯?将熊肉视为“猪肉”而食用,或于非时却作时想而食用。如此,即是于不如法作如法想而犯。显示巴利原文
Kathaṃ akappiye kappiyasaññāya āpajjati? Acchamaṃsaṃ ‘‘sūkaramaṃsa’’nti khādati, vikāle kālasaññāya bhuñjati. Evaṃ akappiye kappiyasaññāya āpajjati.
如何因失念而犯?共宿、离衣等,因失念而犯。显示巴利原文
Kathaṃ satisammosāya āpajjati? Sahaseyyacīvaravippavāsādīni satisammosāya āpajjati.
635-8 “比丘应侍奉”:此为断句。“具法眼”:巴帝摩卡律仪戒的实践之法,此即是彼之眼,故称法眼。具此法眼且具足六支的比丘,应行授具足戒,应给予依止,应令沙弥侍奉,此为连结。知犯、知不犯、知重犯、知轻犯,此为连结。若彼比丘对两部巴帝摩卡已善通达、善分别义理、善决择经文与随文,且戒腊满十夏或超过十夏,此为连结。显示巴利原文
635-8. ‘‘Bhikkhunā upaṭṭhapetabbo’’ti padacchedo. Dhammacakkhunāti pātimokkhasaṃvarasīlasaṅkhāto paṭipattidhammova cakkhu etassāti dhammacakkhu, tena chahi aṅgehi yuttena dhammacakkhunā pana bhikkhunā upasampādanā kātabbā, nissayo ceva dātabbo, sāmaṇero upaṭṭhāpetabboti yojanā. Āpattiṃ jānāti, anāpattiṃ jānāti, garuṃ āpattiṃ jānāti, lahuṃ āpattiṃ jānātīti yojanā. Assa bhikkhuno ubhayāni pātimokkhāni vitthārā svāgatāni bhavanti, atthato suvibhattāni bhavanti, suttaso anubyañjanaso suvinicchitāni bhavanti, dasavasso vā hoti, atirekadasavasso vāti yojanā.
639 “已说七种如法行”者:即“彼比丘未出罪,那些比丘应呵责,此是此处之如法行”;“诸具寿应致力于自己之事,勿令汝等自己之事坏失,此是此处之如法行”;“此比丘,此钵应持至破裂为止,此是此处之如法行”;“从彼处取出后应与诸比丘共分,此是此处之如法行”;“应知、应遍问、应遍询,此是此处之如法行”;“属于谁,彼将取,此是此处之如法行”。此六种如法行见于比丘巴帝摩卡中;“彼比丘尼未出罪,那些比丘尼应呵责,此是此处之如法行”,见于比丘尼巴帝摩卡中,合为七种如法行,已说。“七种灭诤亦”者,现前调伏等灭诤法亦说为七种。“制定之罪为七”者,波罗夷等所制之罪说为七种。“见七觉支者”者,此即指如实见念觉支等七觉支的世尊。显示巴利原文
639.Sattasāmīciyo vuttāti ‘‘so ca bhikkhu anabbhito, te ca bhikkhū gārayhā, ayaṃ tattha sāmīci, yuñjantāyasmanto sakaṃ, mā vo sakaṃ vinassāti ayaṃ tattha sāmīci, ayaṃ te bhikkhu patto yāva bhedanāya dhāretabboti, ayaṃ tattha sāmīci, tato nīharitvā bhikkhūhi saddhiṃ saṃvibhajitabbaṃ, ayaṃ tattha sāmīci, aññātabbaṃ paripucchitabbaṃ paripañhitabbaṃ, ayaṃ tattha sāmīci, yassa bhavissati, so harissatīti, ayaṃ tattha sāmīcī’’ti cha sāmīciyo bhikkhupātimokkhevuttā, ‘‘sā ca bhikkhunī anabbhitā, tā ca bhikkhuniyo gārayhā, ayaṃ tattha sāmīcī’’ti bhikkhunipātimokkhe vuttāya saddhiṃ satta sāmīciyo vuttā. Satteva samathāpi cāti sammukhāvinayādisamathāpi satteva vuttā. Paññattāpattiyo sattāti pārājikādayo paññattāpattiyo satta vuttā. Sattabojjhaṅgadassināti satisambojjhaṅgādayo satta bojjhaṅge yāthāvato passantena bhagavatā.
640-1 此处,败坏家族的比丘,唯为活命之故,以花、以果、以香粉、以泥、以齿木、以竹、以医药、以充任走使,以此八种方式败坏诸家族,这是其中的连结。所谓“以花”等,是以施与花等作为表征而显示。“以花”,应理解为以花施与之义。施与花等,即如《败坏家族》中所说。显示巴利原文
640-1. Idha kuladūsako bhikkhu ājīvasseva kāraṇā pupphena, phalena, cuṇṇena, mattikāya, dantakaṭṭhehi, veḷuyā, vejjikāya, jaṅghapesanikenāti imehi aṭṭhahi ākārehi kulāni dūsetīti yojanā. ‘‘Pupphenā’’tiādinā pupphādinā dānameva upalakkhaṇato dasseti. Pupphenāti pupphadānenāti attho gahetabbo. Pupphadānādayo kuladūsane vuttā.
642-5 “八种不过量,过量亦八种”,在二种八法中,为显示八种不过量,先说“不允许所作及”等。“病人之不过量”所标明的这八种,即应知为不过量,这是其中的连结。不允许所作等,已于自恣学处之注疏中说明。显示巴利原文
642-5. ‘‘Aṭṭhadhānatirittāpi, atirittāpi aṭṭhadhā’’tidvīsu aṭṭhakesu aṭṭha anatiritte tāva dassetumāha ‘‘akappiyakatañcevā’’tiādi . Gilānānatirittakanti niddiṭṭhā ime aṭṭheva anatirittakā ñeyyāti yojanā. Akappiyakatādayo pavāraṇasikkhāpadakathāvaṇṇanāya vuttā.
646 “知白”者,即知恶作与白恶作。“回答”者,即于承诺时。八恶作之判决,已于第二波罗夷之注疏中说明。显示巴利原文
646.Ñātañattisūti ñātadukkaṭaṃ, ñattidukkaṭañca. Paṭisāvaneti paṭissave. Aṭṭhadukkaṭānaṃ vinicchayo dutiyapārājikakathāvaṇṇanāya vutto.
648-9 “以‘来,比丘’而得具足戒”:世尊对耶舍善男子等人说“来,比丘”,以此授予的具足戒。“以三皈依而得具足戒”:初成道时以三皈依所允的具足戒。“以问答与教诫而得具足戒”:苏跋迦以问答受具足戒,以及大迦叶长老以领受教诫受具足戒。“以受持重法而得具足戒”:摩诃波阇波提·瞿昙弥所允的受持重法具足戒。显示巴利原文
648-9.Ehibhikkhūpasampadāti yasakulaputtādīnaṃ ‘‘ehi bhikkhū’’ti vacanena bhagavatā dinnaupasampadā. Saraṇagamanena cāti paṭhamabodhiyaṃ tīhi saraṇagamanehi anuññātaupasampadā. Pañhābyākaraṇovādāti sopākassa pañhābyākaraṇopasampadā, mahākassapattherassa dinnaovādapaṭiggahaṇopasampadā ca. Garudhammapaṭiggahoti mahāpajāpatiyā gotamiyā anuññātagarudhammapaṭiggahaṇopasampadā.
“以白四甘马”:即现今比丘的具足戒。“八语”:比丘尼先于比丘尼众中受白四甘马,再于比丘众中受白四甘马,由八次甘马语组成的比丘尼具足戒,名为八语。“以使者受具的比丘尼”:允准妓女阿达迦尸亚,比丘尼可由使者受具足戒。显示巴利原文
Ñatticatutthena kammenāti idāni bhikkhuupasampadā. Aṭṭhavācikāti bhikkhunīnaṃ santike ñatticatutthena kammena, bhikkhūnaṃ santike ñatticatutthena kammenāti aṭṭhahi kammavācāhi bhikkhunīnaṃ upasampadā aṭṭhavācikā nāma. Dūtena bhikkhunīnanti aḍḍhakāsiyā gaṇikāya anuññātā bhikkhunīnaṃ dūtena upasampadā.
650 “清净见者”:因善断随眠烦恼而清净,具足称为一切智眼的见,是名清净见者;凭此一切智眼,即指正自觉者。显示巴利原文
650.Suddhadiṭṭhināti suṭṭhu savāsanakilesānaṃ pahānena parisuddhā samantacakkhusaṅkhātā diṭṭhi etassāti suddhadiṭṭhi, tena samantacakkhunā sammāsambuddhena.
651 「恶欲者」:指希求并不存在的功德之欲。显示巴利原文
651.Pāpicchā nāma asantaguṇasambhāvanicchā.
652-3 「不应饮酒」:指不应为饮酒者,不应成为饮酒者,即不应饮酒之义。「非梵行」:即非最胜行,应远离淫欲。「夜不食非时食」:受持布萨者,不应食用夜食与午后非时食。「不涂香」:不应涂抹香料。「应卧床或地上铺具」:应卧于如法的床铺,或在以石灰等作净的地上,铺上草、叶、稻草等所做成的敷具,此为其义。「此名为八支布萨」:即远离杀生等而受持的布萨,因具足八支,故称为『八支』。「苦尽功德」:应衔接理解为——已到达轮回之苦的尽头、证得不死大涅槃者,佛陀所显示。显示巴利原文
652-3.Naca majjapo siyāti majjapo na siyā majjaṃ pivanto na bhaveyya, majjaṃ na piveyyāti attho. Abrahmacariyāti (a. ni. aṭṭha. 2.3.71) aseṭṭhacariyato methunā virameyya. Rattiṃ na bhuñjeyya vikālabhojananti uposathaṃ upavuttho rattibhojanañca divāvikālabhojanañca na bhuñjeyya. Na ca gandhamācareti gandhañca na vilimpeyya. Mañce chamāyaṃ va sayetha santhateti kappiyamañce vā sudhādiparikammakatāya bhūmiyā vā tiṇapaṇṇapalālādīni santharitvā kate santhate vā sayethāti attho. Etañhi aṭṭhaṅgikamāhuposathanti etaṃ pāṇātipātādīni asamācarantena upavutthaṃ uposathaṃ aṭṭhahaṅgehi samannāgatattā ‘‘aṭṭhaṅgika’’nti vadanti. Dukkhantagunāti vaṭṭadukkhassa antaṃ amatamahānibbānaṃ gatena pattena buddhena pakāsitanti yojanā.
654 教诫比丘尼的比丘所应具足的八支,已在《比丘尼教诫论》的注释中说明。显示巴利原文
654. Bhikkhunovādakabhikkhuno aṭṭhaṅgāni bhikkhunovādakathāvaṇṇanāya dassitāneva.
655 「九种上等食物已说」者:上等食物已于食学处中说。十种不净肉中,若食用除人肉外的九种肉,犯恶作——应如此会通。显示巴利原文
655.Bhojanāni paṇītāni nava vuttānīti paṇītāni hi bhojanasikkhāpade vuttāni. Dasasu akappiyamaṃsesu manussamaṃsavajjitāni nava maṃsāni khādantassa dukkaṭaṃ niddiṭṭhanti yojanā.
656 「巴帝摩卡……乃至……已阐明」者:比丘有五诵,比丘尼除不定诵外有四诵,如是九诵已阐明。「九种布萨」者:依日有三种,依作者有三种,依作法有三种,如是九种布萨。「在此」者:于此教法中。「僧团以九而破裂」者:僧团以九人而破裂,应如此会通。如所说:显示巴利原文
656.Pātimokkha…pe… paridīpitāti bhikkhūnaṃ pañcuddesā, bhikkhunīnaṃ aniyatuddesehi vinā cattāroti uddesā nava dīpitā. Uposathā navevāti divasavasena tayo, kārakavasena tayo, karaṇavasena tayoti nava uposathā. Etthāti imasmiṃ sāsane. Saṅgho navahi bhijjatīti navahi puggalehi saṅgho bhijjatīti yojanā. Yathāha –
「优波离,一方有四人,另一方有四人,第九人宣告并取筹:『此是法,此是律,此是导师的教法,你们取此,认可此。』优波离,如是即有僧诤,亦有破僧。优波离,或九人,或超过九人,亦有僧诤,亦有破僧。」显示巴利原文
‘‘Ekato , upāli, cattāro honti, ekato cattāro, navamo anussāveti, salākaṃ gāheti ‘ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsanaṃ, imaṃ gaṇhatha, imaṃ rocethā’ti. Evampi kho, upāli, saṅgharāji ceva hoti saṅghabhedo ca. Navannaṃ vā, upāli, atirekanavannaṃ vā saṅgharāji ceva hoti saṅghabhedo cā’’ti (cūḷava. 351).
657 将阐述十种辱骂事。十种学处众所周知。人肉等十种不允啖的肉,前文已说。“十种白色”,即青等十种白色。显示巴利原文
657. Dasa akkosavatthūni vakkhati. Dasa sikkhāpadāni pākaṭāneva. Manussamaṃsādīni dasa akappiyamaṃsāni heṭṭhā vuttāneva. Sukkāni ve dasāti nīlādīni dasa sukkāni.
659 进入王宫内院的十种过患,当依圣典文句如是了知:显示巴利原文
659. Rañño antepurappavesane dasa ādīnavā evaṃ pāḷipāṭhena veditabbā –
“诸比丘,进入王宫有十种过患。是哪十种?诸比丘,当国王与王后共坐时,有比丘进入;王后见比丘而面露微笑,或比丘见王后而面露微笑,国王便生起这样的念头:‘这两人必定已经或将要行不当之事。’诸比丘,这就是进入王宫的第一种过患。”显示巴利原文
‘‘Dasayime, bhikkhave, ādīnavā rājantepurappavesane. Katame dasa? Idha, bhikkhave, rājā mahesiyā saddhiṃ nisinno hoti, tatra bhikkhu pavisati, mahesī vā bhikkhuṃ disvā sitaṃ pātukaroti, bhikkhu vā mahesiṃ disvā sitaṃ pātukaroti, tattha rañño evaṃ hoti ‘addhā imesaṃ kataṃ vā karissanti vā’ti. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo ādīnavo rājantepurappavesane.
再者,比丘们,国王事务繁忙,曾前往某位女子处后不记得此事,她因此怀孕。那时,国王便这样心想:‘这里除了出家人之外,并没有其他人进出,这该不会是出家人所作的事吧?’比丘们,这是进入王宫内院的第二种过患。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rājā bahukicco bahukaraṇīyo aññataraṃ itthiṃ gantvā na sarati, sā tena gabbhaṃ gaṇhāti, tattha rañño evaṃ hoti ‘na kho idha añño koci pavisati aññatra pabbajitena, siyā nu kho pabbajitassa kamma’nti. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo ādīnavo rājantepurappavesane.
再者,比丘们,国王内宫中有某件宝物遗失。那时,国王便这样心想:‘这里除了出家人之外,并没有其他人进出,这该不会是出家人所作的事吧?’比丘们,这是进入王宫内院的第三种过患。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño antepure aññataraṃ ratanaṃ nassati, tattha rañño evaṃ hoti ‘na kho idha añño koci pavisati aññatra pabbajitena, siyā nu kho pabbajitassa kamma’nti. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyo ādīnavo rājantepurappavesane.
再者,比丘们,国王内宫中的内部密谋在外泄露了。那时,国王便这样心想:‘这里除了出家人之外,并没有其他人进出,这该不会是出家人所作的事吧?’比丘们,这是进入王宫内院的第四种过患。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño antepure abbhantarā guyhamantā bahiddhā sambhedaṃ gacchanti, tattha rañño evaṃ hoti ‘na kho idha añño koci pavisati aññatra pabbajitena, siyā nu kho pabbajitassa kamma’nti. Ayaṃ, bhikkhave, catuttho ādīnavo rājantepurappavesane.
再者,诸比丘,在王宫内院,父亲想害儿子,或者儿子想害父亲。他们便这样想:‘这里除了出家人,没有其他人进来,莫非是出家人所为?’诸比丘,这是进入王宫内院的第五种过患。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño antepure pitā vā puttaṃ pattheti, putto vā pitaraṃ pattheti, tesaṃ evaṃ hoti ‘na kho idha añño koci pavisati aññatra pabbajitena, siyā nu kho pabbajitassa kamma’nti. Ayaṃ, bhikkhave, pañcamo ādīnavo rājantepurappavesane.
再者,诸比丘,国王将出身低贱者安置于高位。那些对此感到不满的人便这样想:‘国王必定与出家人交往密切,这恐怕是出家人所为吧?’诸比丘,这是进入王宫内院的第六种过患。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rājā nīcaṭṭhāniyaṃ ucce ṭhāne ṭhapeti, yesaṃ taṃ amanāpaṃ, tesaṃ evaṃ hoti ‘rājā kho pabbajitena saṃsaṭṭho, siyā nu kho pabbajitassa kamma’nti. Ayaṃ, bhikkhave, chaṭṭho ādīnavo rājantepurappavesane.
再者,诸比丘,国王将出身高贵者安置于低位。那些对此感到不满的人便这样想:‘国王必定与出家人交往密切,这恐怕是出家人所为吧?’诸比丘,这是进入王宫内院的第七种过患。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rājā uccaṭṭhāniyaṃ nīce ṭhāne ṭhapeti, yesaṃ taṃ amanāpaṃ, tesaṃ evaṃ hoti ‘rājā kho pabbajitena saṃsaṭṭho, siyā nu kho pabbajitassa kamma’nti. Ayaṃ, bhikkhave, sattamo ādīnavo rājantepurappavesane.
再者,诸比丘,国王在不合时宜的时刻派遣军队。那些对此心怀不满的人便会这样想:‘国王与出家人过从甚密,这恐怕是那出家人的主意吧?’诸比丘,这是进入王宫内院的第八种过患。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rājā akāle senaṃ uyyojeti, yesaṃ taṃ amanāpaṃ, tesaṃ evaṃ hoti ‘rājā kho pabbajitena saṃsaṭṭho, siyā nu kho pabbajitassa kamma’nti. Ayaṃ, bhikkhave, aṭṭhamo ādīnavo rājantepurappavesane.
再者,诸比丘,国王于适当时机派遣军队,却又于途中勒令他们折返。那些对此心怀不满的人便会这样想:‘国王与出家人过从甚密,这恐怕是那出家人的主意吧?’诸比丘,这是进入王宫内院的第九种过患。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rājā kāle senaṃ uyyojetvā antarāmaggato nivattāpeti, yesaṃ taṃ amanāpaṃ, tesaṃ evaṃ hoti ‘rājā kho pabbajitena saṃsaṭṭho, siyā nu kho pabbajitassa kamma’nti. Ayaṃ, bhikkhave, navamo ādīnavo rājantepurappavesane.
再者,诸比丘,国王的内宫充斥着象群的杂沓、马群的杂沓、车队的杂沓,以及那些令人耽染的色、声、香、味、触,这些景物,皆非出家人所宜处。诸比丘,这是进入王宫内院的第十种过患。诸比丘,这些便是进入王宫内院的十种过患。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño antepuraṃ hatthisammaddaṃ assasammaddaṃ rathasammaddaṃ rajanīyāni rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbāni, yāni na pabbajitassa sāruppāni, ayaṃ, bhikkhave, dasamo ādīnavo rājantepurappavesane. Ime kho, bhikkhave, dasa ādīnavā rājantepurappavesane’’ti (a. ni. 10.45; pāci. 497).
此处,“父亲希求儿子”是指父亲想要杀害儿子。“儿子希求父亲”也应依此理解。“象群的拥挤”是指那里有象的拥挤、混杂,故名象群的拥挤。“马群的拥挤”等也应同样理解。显示巴利原文
Tattha ca pitā vā puttaṃ patthetīti puttaṃ māretumicchatīti attho. Eseva nayo putto pitaraṃ patthetīti. Hatthisammaddanti hatthīnaṃ sammaddo saṃsaṭṭho etthāti hatthisammaddaṃ. Evaṃ ‘‘assasammadda’’ntiādīsupi.
以十种方式——显示巴利原文
Dasākārehīti –
以罪被举的比丘——无障碍——
丰足性与所谓如实想
欲覆藏者与覆藏
此十支中说覆藏。
显示巴利原文 ‘‘Āpattinukkhittamanantarāya- Pahuttatāyo tathasaññitā ca; Chādetukāmo atha chādanāti; Channā dasaṅgeharuṇuggamamhīti. –
以所取的十支。显示巴利原文
Gahitehi dasahi aṅgehi.
660 “十福业道”指离杀生等十种善业道;“非福业道”亦如是十种,即杀生等十种不善业道。下面将说十种布施物。“十种宝”是指——显示巴利原文
660.Dasa kammapathā puññāti pāṇātipātāveramaṇiādayo dasa kusalakammapathā. Apuññāpi tathā dasāti pāṇātipātādayo dasa akusalakammapathāva. Dasa dānavatthūni vakkhati. Daseva ratanāni cāti –
珍珠、摩尼、琉璃与螺贝;
宝石、珊瑚、银与金;
红铜以及玛瑙石;
智者所示,应知为宝。』
显示巴利原文 ‘‘Muttā maṇī veḷuriyā ca saṅkhā; Silā pavāḷaṃ rajatañca hemaṃ; Lohītakañcāpi masāragallā; Dasseti dhīro ratanāni jaññā’’ti. –
已阐明十种宝。显示巴利原文
Niddiṭṭhāni dasa ratanāni.
662 662. 应如此连接:牟尼主已阐明十种不应礼敬之人。如何阐明呢?“诸比丘,有这十种不应礼敬的人:先受具足戒者不应礼敬后受具足戒者;未受具足戒者不应受礼敬;不同住处的年长比丘,若宣说非法,则不应受礼敬;女人不应受礼敬;黄门不应受礼敬;正在行别住者不应受礼敬;应被退回原本者不应受礼敬;应行意喜者不应受礼敬;正在行意喜者不应受礼敬;应出罪者不应受礼敬。诸比丘,这些就是十种不应礼敬之人。”显示巴利原文
662. Munindena avandiyā dasa puggalā dīpitāti yojanā. Kathaṃ? ‘‘Dasayime, bhikkhave, avandiyā. Pure upasampannena pacchā upasampanno avandiyo, anupasampanno avandiyo, nānāsaṃvāsako vuḍḍhataro adhammavādī avandiyo, mātugāmo avandiyo, paṇḍako avandiyo, pārivāsiko avandiyo, mūlāyapaṭikassanāraho avandiyo, mānattāraho avandiyo, mānattacāriko avandiyo, abbhānāraho avandiyo. Ime kho, bhikkhave, dasa avandiyā’’ti (cūḷava. 312).
663-4 “冢间衣”是指被丢弃在坟场里的。“店门衣”是指被丢弃在店门口的。“鼠啮衣”是指被老鼠咬过而丢弃的破布。“牛啮衣”等也应同样理解。“塔庙衣”是指为了祭祀而围绕蚁冢丢弃的衣服。“灌顶衣”是指国王们在灌顶堂中丢弃的衣服。“往返衣”是指去过坟场的人回来沐浴后丢弃的破布。显示巴利原文
663-4.Sosānikanti susāne chaḍḍitaṃ. Pāpaṇikanti āpaṇadvāre chaḍḍitaṃ. Undūrakkhāyitanti undūrehi khāyitaṃ pariccattaṃ pilotikaṃ. Gokhāyitādīsupi eseva nayo. Thūpacīvarikanti balikammatthāya vammike parikkhipitvā pariccattavatthaṃ. Ābhisekiyanti rājūnaṃ abhisekamaṇḍape pariccattavatthaṃ. Gatapaccāgatañcāti susānagatamanussehi paccāgantvā nahāyitvā chaḍḍitaṃ pilotikaṃ.
665 所谓“全青等十种持衣”,在《库伦迪》中说道:“依‘持全青色衣’等所说方式,成为十种”。在此十种中,与僧祇支或浴衣一起,以三衣之名作净的九种衣,被称为“十种持衣”。正如所说:“在九种如法衣中,加入浴衣或僧祇支,故说为十”。显示巴利原文
665.Sabbanīlādayo vuttā, dasa cīvaradhāraṇāti ‘‘sabbanīlakāni cīvarāni dhārentīti vuttavasena dasā’’ti (pari. aṭṭha. 330) kurundiyaṃ vuttaṃ. Ettha imasmiṃ dasake saṃkaccikāya vā udakasāṭikāya vā saddhiṃ ticīvarāni nāmena adhiṭṭhitāni nava cīvarāni ‘‘dasacīvaradhāraṇā’’ti vuttāni. Yathāha – ‘‘navasu kappiyacīvaresu udakasāṭikaṃ vā saṃkaccikaṃ vā pakkhipitvā dasāti vutta’’nti (pari. aṭṭha. 330).
666 应如此联结:然而,黄门等十一种不堪能之人,即使被授予具足戒,也仍是未得具足戒者。显示巴利原文
666. Paṇḍakādayo ekādasa abhabbapuggalā pana upasampāditāpi anupasampannā hontīti yojanā.
667 所谓“不如法”之钵有十一种,应如此联结。“以木制钵”,即以木所造之钵。“以宝所成”,即十种宝所成之钵,成为十一种,应如此联结。“及以木制”中,“及”字含摄铜锡所成之钵。如所说:“十一钵者,即十种宝所成者,加上铜锡所成或木所成者”。这里,宝是指珍珠等十种宝物。显示巴利原文
667. ‘‘Akappiyā’’ti vuttā pattā ekādasa bhavantīti yojanā. Dārujena pattenāti dārumayena pattena. Ratanubbhavāti ratanamayā dasa pattā ekādasa bhavantīti yojanā. Dārujena cāti ettha ca-saddena tambalohamayapattassa saṅgaho. Yathāha ‘‘ekādasa pattāti tambalohamayena vā dārumayena vā saddhiṃ dasaratanamayā’’ti. Idha ratanaṃ nāma muttādidasaratanaṃ.
668 “不如法之履有十一种”,应如此连接。如所说:“十一履者,十种为宝所成,一种为木履。而草履、蔺草履、棕榈履等,则悉归木履所摄。”显示巴利原文
668. Akappiyā pādukā ekādasa hontīti yojanā. Yathāha ‘‘ekādasa pādukāti dasa ratanamayā, ekā kaṭṭhapādukā. Tiṇapādukamuñjapādukapabbajapādukādayo pana kaṭṭhapādukasaṅgahameva gacchantī’’ti.
669-70 “过小、过大”,应如此连接。“有缺相、有影相”,应如此连接。“由界外而立者认可”,即由立于界外者所认可。“于河中、于自然湖中、于海中亦复如是认可”,应如此连接。“界破坏、界为界所覆”,应如此连接。“此十一种为非界”,应如此连接。显示巴利原文
669-70. Atikhuddakā atimahantāti yojanā. Khaṇḍanimittakā chāyānimittakāti yojanā. Bahiṭṭhena sammatāti sīmāya bahi ṭhitena sammatā. Nadiyaṃ, jātassare, samudde vā tathā sammatāti yojanā. Sīmāya sambhinnā sīmāya ajjhotthaṭā sīmāti yojanā. Imā ekādasa asīmāyo siyunti yojanā.
671 “十一种地是净的,十一种地是不净的”,应如此连接。显示巴利原文
671. Ekādaseva pathavī kappiyā, ekādaseva pathavī akappiyāti yojanā.
其中,十一种净地指的是:纯石、纯砾、纯砂砾、纯粗砂、纯沙、多石、多砾、多砂砾、多粗砂、多沙,这十类地与坚固地、或堆满四个月以上的尘堆、或土堆,合为十一种。其余被说为“少尘、少土”等的地,则仅摄于多石等五种之中。显示巴利原文
Tattha ekādasa kappiyapathavī nāma suddhapāsāṇā, suddhasakkharā, suddhakathalā, suddhamarumbā, suddhavālukā, yebhuyyenapāsāṇā, yebhuyyenasakkharā, yebhuyyenakathalā, yebhuyyenamarumbā, yebhuyyenavālukāti imā dasa daḍḍhāya pathaviyā vā catumāsovaṭṭhakapaṃsupuñjena vā mattikāpuñjena vā saddhiṃ ekādasa. ‘‘Appapaṃsukā, appamattikā’’ti (pāci. 86) aparāpi pathaviyo vuttā, tā yebhuyyenapāsāṇādīsu pañcasuyeva saṅgahitā.
十一种不净地,即如〔律典〕所述:“纯尘、纯土、少石、少砾、少砂砾、少粗砂、少沙、多尘、多土,未坚固者也称为生地。凡是堆满超过四个月的尘堆或土堆,这也称为生地。”显示巴利原文
Ekādasa akappiyapathavī nāma ‘‘suddhapaṃsu suddhamattikā appapāsāṇā appasakkharā appakathalā appamarumbā appavālukā yebhuyyenapaṃsukā yebhuyyenamattikā, adaḍḍhāpi vuccati jātā pathavī. Yopi paṃsupuñjo vā mattikāpuñjo vā atirekacātumāsaṃ ovaṭṭho, ayampi vuccati jātapathavī’’ti (pāci. 86) vuttā ekādasa.
“已说净结与十一种钻孔”,此处应作这样的连接:即已说明了净的结与十一种钻孔。而这些——显示巴利原文
Gaṇṭhikākappiyā vuttā, ekādasa ca vīdhakāti ettha kappiyā gaṇṭhikā vidhakā ca ekādasa vuttāti yojanā. Te pana –
竹、象牙、角、骨、木、树脂、果实所成;
螺、脐所成,线、芦苇、铁所成亦然;
钻孔是如法的,结亦由这些材料所成。
显示巴利原文 ‘‘Veḷudantavisāṇaṭṭhi-kaṭṭhalākhāphalāmayā; Saṅkhanābhimayā sutta-naḷalohamayāpi ca; Vidhā kappanti kappiyā, gaṇṭhiyo cāpi tammayā’’ti. –
应知此为偈颂所摄。显示巴利原文
Imāya gāthāya saṅgahitāti veditabbā.
674-5 “随举比丘尼”“对二者——比丘与比丘尼”“于桑喀地谢沙中有八条,乃至三谏”这些,合为十一条“乃至三谏”之法,如是宣说——此为连接。显示巴利原文
674-5.Ukkhittassānuvattikā bhikkhunī ubhinnaṃ bhikkhubhikkhunīnaṃ vasā saṅghādisesesu aṭṭha yāvatatiyakāti ime ekādasa yāvatatiyakāti pakāsitāti yojanā.
676 “依止的止息”有十一,或唯十种,如是所说——此为连接。至于“以六种行相从轨范师而说”者——显示巴利原文
676. Nissayassa paṭippassaddhiyo dasekāva ekādaseva vuttāti yojanā. Chadhācariyato vuttāti –
若离去、转派、还俗,依止即止息;
死亡、异界、与戒师和合,亦得认可。
显示巴利原文 ‘‘Pakkante pakkhasaṅkante, vibbhante cāpi nissayo; Maraṇāṇattupajjhāya-samodhānehi sammatī’’ti. –
就阿阇梨而言,依止的止息有六种;就戒师而言,则有五种。其中,除去与戒师和合的情形,以其余五种方式说为戒师依止的五种止息。如此共为十一种。显示巴利原文
Ācariyato chadhā nissayapaṭippassaddhiyo vuttā. Upajjhāyā tu pañcadhāti tāsu upajjhāyasamodhānaṃ vinā avasesāhi pañcadhā upajjhāyapaṭippassaddhiyo vuttāti ime ekādasa.
677 “十三头陀支”:粪扫衣支等头陀支,正好有十三种。显示巴利原文
677.Teraseva dhutaṅgānīti paṃsukūlikaṅgādīni dhutaṅgāni teraseva honti.
『以及十四种最高限』者:『应持不超过十日的长衣,那位比丘应放置那件衣不超过一个月,那位比丘应从那里受用衣不超过敷具与覆具,应默然站立为人指定不超过六次,比丘制作新的敷具后应持用六年,应持用不超过六年,应亲手携带不超过三由旬,应持不超过十日的长钵,应受用储藏食物不超过七日,那位比丘应离那件衣不超过六夜,最多四指宽,最多二指半宽,应取不超过二指节,床脚最多八指高,牙签最多八指长』,如是这些是十四种最高限。显示巴利原文
Paramāni ca cuddasāti ‘‘dasāhaparamaṃ atirekacīvaraṃ dhāretabbaṃ, māsaparamaṃ tena bhikkhunā taṃ cīvaraṃ nikkhipitabbaṃ, santaruttaraparamaṃ tena bhikkhunā tato cīvaraṃ sāditabbaṃ, chakkhattuparamaṃ tuṇhībhūtena uddissa ṭhātabbaṃ, navaṃ pana bhikkhunā santhataṃ kārāpetvā chabbassāni dhāretabbaṃ chabbassaparamatā dhāretabbaṃ, tiyojanaparamaṃ sahatthā haritabbāni, dasāhaparamaṃ atirekapatto dhāretabbo, sattāhaparamaṃ sannidhikārakaṃ paribhuñjitabbāni, chārattaparamaṃ tena bhikkhunā tena cīvarena vippavasitabbaṃ, catukkaṃsaparamaṃ, aḍḍhateyyakaṃsaparamaṃ, dvaṅgulapabbaparamaṃ ādātabbaṃ, aṭṭhaṅgulaparamaṃ mañcapaṭipādakaṃ, aṭṭhaṅgulaparamaṃ dantakaṭṭha’’nti iti imāni cuddasa paramāni.
『但十六种是以「知道」而制定的』者,以『知道』这样说而制定的有十六种。它们应如此了知:知道而将已分配给僧团的利养转分配给自己,知道而侵占先到比丘的卧坐处,知道而浇灌或使人浇灌有生物的水或草或土,知道而受用比丘尼所劝化的钵食,知道而期待被供养,在已食后为巴吉帝亚,知道而受用有生物的水,知道而重新提起如法已平息的诤事,知道而覆藏粗重罪,知道而授具足戒给未满二十岁的人,知道而与盗贼队伍约定同行一段路程,知道而与如是说的比丘未作如法羯磨,知道而如是未驱摈沙玛内拉,知道而将已分配给僧团的利养转分配给个人,知道而不亲自谴责犯巴拉基咖法的比丘尼,知道而不求听已知的应处死的盗贼,知道而不询问即进入有比丘的园林。显示巴利原文
Soḷaseva tu ‘‘jāna’’nti paññattānīti ‘‘jāna’’nti evaṃ vatvā paññattāni soḷasa. Te evaṃ veditabbā – jānaṃ saṅghikaṃ lābhaṃ pariṇataṃ attano pariṇāmeyya, jānaṃ pubbupagataṃ bhikkhuṃ anupakhajja seyyaṃ kappeyya, jānaṃ sappāṇakaṃ udakaṃ tiṇaṃ vā mattikaṃ vā siñceyya vā siñcāpeyya vā, jānaṃ bhikkhuniparipācitaṃ piṇḍapātaṃ paribhuñjeyya, jānaṃ āsādanāpekkho, bhuttasmiṃ pācittiyaṃ, jānaṃ sappāṇakaṃ udakaṃ paribhuñjeyya, jānaṃ yathādhammaṃ nihaṭādhikaraṇaṃ puna kammāya ukkoṭeyya, jānaṃ duṭṭhullaṃ āpattiṃ paṭicchādeyya, jānaṃ ūnavīsativassaṃ puggalaṃ upasampādeyya, jānaṃ theyyasatthena saddhiṃ saṃvidhāya ekaddhānamaggaṃ paṭipajjeyya, jānaṃ tathāvādinā bhikkhunā akatānudhammena, jānaṃ tathānāsitaṃ samaṇuddesaṃ, jānaṃ saṅghikaṃ lābhaṃ pariṇataṃ puggalassa pariṇāmeyya, jānaṃ pārājikaṃ dhammaṃ ajjhāpannaṃ bhikkhuniṃ nevattanā paṭicodeyya, jānaṃ coriṃ vajjhaṃ viditaṃ anapaloketvā, jānaṃ sabhikkhukaṃ ārāmaṃ anāpucchā paviseyyāti.
678 “在此”是指于此教法中。那位比丘了知无上的、有上的、与上品相应的,乃至完整的律之决断;于极大、极广、无上、离上、最胜的律之轨则中,于律藏所摄的有罪无罪、重轻、如法不如法等决断业处。或者,那位比丘在律之轨则、律藏中行持时,成为无上者——超越对手所应说的“上”而安住,或成为最胜者,于他自身及他人不应产生疑惑。这是连接。“了知”由于偈颂关系而为短音。显示巴利原文
678.Idha imasmiṃ sāsane yo bhikkhu anuttaraṃ sauttaraṃ uttarapakaraṇena sahitaṃ sakalampi vinayavinicchayaṃ jānāti, mahattare ativipule anuttare uttaravirahite uttame vinayanaye vinayāgate āpattianāpattigarukalahukakappiyaakappiyādivinicchayakamme. Atha vā vinayanaye vinayapiṭake pavattamāno so bhikkhu niruttaro bhavati paccatthikehi vattabbaṃ uttaraṃ atikkamitvā ṭhito, seṭṭho vā bhavati, tassa ceva paresañca saṃsayo na kātabboti yojanā. Jānatīti gāthābandhavasena rasso.