《增一理趣论》的注释巴利
Ekuttaranayakathāvaṇṇanā
424 “从此以后”是指从这段关于生起的抉择讨论之后。“以后”是殊胜的意思。“增一理趣”是因为每一支都递增一,所以称为增一,也就是一法、二法等的理趣。巴利
424.Ito paranti ito samuṭṭhānavinicchayakathāya paraṃ. Paranti uttamaṃ. Ekuttaraṃ nayanti ekekaaṅgātirekatāya ekuttarasaṅkhātaṃ ekakadukādinayaṃ.
425-7 哪些法会导致犯戒……中略……什么又是非导向告白?按一个一个提问的方式来看,意思本身就很清楚。巴利
425-7.Ke āpattikarā dhammā…pe… kā cādesanagāminīti ekekapañhavasena uttānatthoyeva.
428 “诸起源”等,是名为“后说”的解答部分的开端。其中,“诸起源……中略……已阐明”:因为个人是依这些方式造罪、犯戒,所以称其为“导致犯戒”。巴利
428.Samuṭṭhānānīti ādiko vissajjanasaṅkhāto uttaravādo. Tattha samuṭṭhānāni…pe… dīpitāti yasmā etesaṃ vasena puggalo āpattiṃ karoti āpajjati, tasmā ‘‘āpattikarā’’ti vuttā.
429 这里说的“其中”,是指在那些罪当中。“轻”是指通过轻的律仪甘马就能清净,所以是轻。桑喀地谢思罪要通过重的律仪甘马才能清净,巴拉基格罪则无论如何都无法转成无罪,所以这两类名叫重罪。不过,在讲轻罪时,反过来也就能知道这些重罪,所以在解答里没有另外单独说。巴利
429.Tatthāti tāsu āpattīsu. Lahukāti lahukena vinayakammena visujjhanato lahukā. Garukena vinayakammena visujjhanato saṅghādisesāpatti, kenaci ākārena anāpattibhāvaṃ upanetuṃ asakkuṇeyyato pārājikāpatti ca garukāpatti nāma, tā pana lahukāsu vuttāsu tabbipariyāyato ñātuṃ sakkāti vissajjane visuṃ na vuttā.
431 因为趋向可厌的状态、极可憎、应呵责的状态,所以叫“粗恶”,也就是巴拉基格和桑喀地谢思。因此说“二种罪从最初”。巴利
431. Duṭṭhuṃ kucchitabhāvaṃ paramajegucchaṃ nindanīyabhāvaṃ ulati gacchatīti duṭṭhullaṃ, pārājikasaṅghādisesaṃ. Tenāha ‘‘duvidhāpatti ādito’’ti.
432 与五无间相应的:杀母、杀父、杀阿拉汉的人所犯的人身巴拉基格罪,以及出佛身血者、破和合僧者不能证悟的因,从身门、语门生起,称为不善思所摄的巴拉基格;因为这些罪业无间就导致堕入恶趣,所以这五种名为与无间相应。然而,它们包含在邪性决定之中,所以说为决定。巴利
432.Pañcānantariyasaṃyuttāti mātughātakapitughātakaarahantaghātakehi āpannā manussaviggahapārājikāpatti ca lohituppādakasaṅghabhedakānaṃ abhabbatāhetukā kāyavacīdvārappavattā akusalacetanāsaṅkhātā pārājikā ca anantarameva apāyuppattihetutāya ime pañca anantarasaṃyuttā nāma. Tā pana micchattaniyatesu antogadhattā ‘‘niyatā’’ti vuttā.
不过在《附随》里还列出了许多别的障碍等情况,都是单独列出的;但老师为了照顾害怕经书的人,在这里没有讲。想要的人应该直接从《附随》里去看。这里,七种罪如果是故意违犯的,就会造成天界的障碍和解脱的障碍,所以叫“障碍”。如果是因为不知道而违犯的,那只是制罪,既不造成天界的障碍,也不造成解脱的障碍,所以叫“非障碍”。不过,即使犯了障碍罪,只要向人发露、依法出罪、得到清净,或者还处在沙弥阶段,天界之路和解脱之路都不会被挡住。巴利
Parivāre (pari. 321) pana aññepi antarāyikādī bahū ekakā dassitā, te pana ganthabhīrukajanānuggahena ācariyena idha na dassitā. Atthikehi parivāreyeva (pari. 321) gahetabbā. Ettha ca sattapi āpattiyo sañcicca vītikkantā saggantarāyañceva mokkhantarāyañca karontīti antarāyikā. Ajānantena vītikkantā pana paṇṇattivajjāpatti neva saggantarāyaṃ, na mokkhantarāyaṃ karotīti anantarāyikā. Antarāyikaṃ āpannassapi desanāgāminiṃ desetvā vuṭṭhānagāminito vuṭṭhāya suddhipattassa, sāmaṇerabhūmiyaṃ ṭhitassa ca avārito saggamaggamokkhamaggoti.
435 435. “时分缺”指的是不满二十岁的人。“肢体缺”指的是手被砍断等这一类身体残缺。“事坏”指的是般荼迦、畜生趣的有情以及二根者。其余像贼住等八种,是已达到不能处的人,叫做“恶作行者”,意思是他们在这一生中,因为自己造下的恶作之业,而达到了不能处。“不具足”指衣钵不具足。“不乞求”指不乞求具足戒。“被遮止”指依据“两种人不应授予具足戒”等规定而被禁止。巴利
435.Addhavihīno nāma ūnavīsativasso. Aṅgavihīno nāma hatthacchinnādibhedo. Vatthuvipanno nāma paṇḍako, tiracchānagato, ubhatobyañjanako ca. Avasesā theyyasaṃvāsakādayo aṭṭha abhabbaṭṭhānappattā dukkaṭakārino nāma, imasmiṃyeva attabhāve dukkaṭena attano kammena abhabbaṭṭhānappattāti attho. Aparipuṇṇoti aparipuṇṇapattacīvaro. No yācatīti upasampannaṃ na yācati. Paṭisiddhāti ‘‘dve puggalā na upasampādetabbā’’tiādinā (pari. 322) vāritā.
436 “确实”是表示决定意义的不变化词。对于已得定的比丘,所说的罪确实存在;对于未得定的比丘,所说的罪也确实存在——应当这样连接理解。巴利
436.Haveti ekaṃsatthe nipāto. Laddhasamāpattissa bhikkhuno dīpitā āpatti atthi have attheva. No laddhasamāpattissāti aladdhasamāpattissa dīpitā āpatti atthevāti yojanā.
437 “实有的”,是指存在于自身之中的上人法。“虚诳说罪”,就是第四巴拉基格罪。这里是在说明未得定的人,应当这样连接理解。巴利
437.Bhūtassāti attani santassa uttarimanussadhammassa. Abhūtārocanāpattīti catutthapārājikāpatti. Asamāpattilābhino niddiseti yojanā.
438 在“与真法相应”等说法里,“有”这个词要和各个单数词尾分别搭配。巴利
438.‘‘Atthisaddhammasaṃyuttā’’tiādīsu atthi-saddo paccattekavacanantehi paccekaṃ yojetabbo.
439 “句清净法根本等”中的“等”字,包含了“超过六句、五句的说法”这类犯戒行为。巴利
439.Padasodhammamūlādīti ādi-saddena ‘‘uttarichappañcavācādhammadesanā’’ti āpattīnaṃ gahaṇaṃ.
440 受用,就是使用。这里说“与自己的资具相连”,只是举例说明而已。像“在舍弃钵和衣时、在不洗脏衣时、在不擦去钵上污垢时”这一类不正当的使用,即使会构成犯戒,也仍然是“与自己的资具相连”。巴利
440.Bhogeti paribhoge. ‘‘Saparikkhārasaṃyutā’’ti idañca nidassanamattaṃ. ‘‘Pattacīvarānaṃ nissajjane, kiliṭṭhacīvarānaṃ adhovane, malaggahitapattassa apacane’’ti evamādikā ayuttaparibhogā āpattiyopi sakaparikkhārasaṃyuttāyeva.
441 “床座等”:用“等”字把褥垫之类也包括进来。“即使在露地的敷具上”:是指在露地上敷设敷具的时候。“不告知就去”:指没有告知就离开;用“或”字,也把不收起、或不让人收起就离开的情况包含进来。“与他人的财物相连”:指与他人的资具相系属。巴利
441.Mañcapīṭhādinti ādi-saddena bhisiādīnaṃ gahaṇaṃ. Ajjhokāsattharepi cāti ajjhokāse atthare attharāpane sati. Anāpucchāva gamaneti anāpucchitvā vā gamane. Vā-saddena anuddharitvā vā anuddharāpetvā vā gamanaṃ saṅgaṇhāti. Parasantakasaṃyutāti paraparikkhārapaṭibaddhā.
443 “火焰峰”这个说法如果是真实的,那么说这话的人就犯重罪——粗恶语桑喀地谢思。这是整句的关联。巴利
443. ‘‘Sikharaṇīsī’’ti yaṃ vacanaṃ saccaṃ, taṃ bhaṇato garukaṃ duṭṭhullavācāsaṅghādiseso siyāti yojanā.
445 重罪:就是上人法巴拉基格罪。告知真实的上人法:就是向未受具足戒的人告知真实的上人法。说真实者:就是说真实话语的人。轻罪:就是巴吉帝亚罪。巴利
445.Garukāpattīti uttarimanussadhammapārājikāpatti. Bhūtassārocaneti bhūtassa uttarimanussadhammassa anupasampannassa ārocane. Saccaṃ vadatoti saccaṃ vacanaṃ vadantassa. Lahukāti pācittiyāpatti.
447 “破坏”是指用制造分裂的方式去破坏。“离开手臂范围”是指在界内离开手臂范围,离开手臂范围后坐到一边,这就是它的意思。“触及”是指放在地上的人应当能触及。巴利
447.Vikopetunti vaggakaraṇena vikopetuṃ. Hatthapāsaṃ jahanti antosīmāya eva hatthapāsaṃ jahanto, hatthapāsaṃ jahitvā ekamantaṃ nisīdantoti attho. Phuseti bhūmigato phuseyya.
448 448. 这段的关联是这样:在楼阁的上层,坐在有承脚的高床或椅子上时,就构成“处于空中”的违犯。如果把它铺在地上再坐,就不构成违犯。因此说“不从地上”。巴利
448. Vehāsakuṭiyā upari āhaccapādakaṃ mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā abhinisīdanto vehāsagato āpajjatīti yojanā. Sace taṃ bhūmiyaṃ paññapetvā nisajjeyya, na āpajjeyya. Tena vuttaṃ ‘‘na bhūmito’’ti.
449 “进入”是指走进园林。“出去”是指从那里走出去。“那里”指的就是那座园林。巴利
449.Pavisantoti ārāmaṃ pavisanto. Nikkhamanti tato eva nikkhamanto. Tanti ārāmaṃ.
450 没有完成从头上取下伞、从脚上脱下鞋的日常义务就出去。即使带着伞、穿着鞋出去,也不犯。巴利
450.Vattamapūretvānāti sīsato chattāpanayanaṃ, pādato upāhanāmuñcanavattaṃ akatvā. Nikkhamanti bahi nikkhamanto chattupāhanaṃ dhārentopi na āpajjati.
451 “出去者”这个词,是解释“出去”这个含义词。“进入则不犯”:是指针对他为了前往而去的园林,进入时不犯。巴利
451.‘‘Nikkhamanto’’ti idaṃ ‘‘nikkhama’’nti etassa atthapadaṃ. Pavisaṃ na cāti yaṃ ārāmaṃ sandhāya gato, taṃ pavisanto na āpajjeyya.
453 任何比丘尼,如果取用极深的水来作净,就犯戒——这是文句的连接方式。巴利
453. Yā kāci bhikkhunī atigambhīraṃ udakasuddhikaṃ ādiyantī āpattiṃ āpajjatīti yojanā.
457 关于“戒行与制立”这一说法:若一个人对自己所受的引导规则不加受持,就构成犯戒——这就是这句话的关联方式。巴利
457.Vattaṃ panattanoti yaṃ attano netthāravattaṃ vuttaṃ, so taṃ asamādiyantova āpajjati nāmāti yojanā.
460 对于另一位老师,以及他的同住弟子,也是如此。巴利
460.Itarassa ācariyassa, tathā saddhivihārikassa ca.
462 正在直接布施而不经过转手。巴利
462.Dadamānoti pārivattakaṃ vinā dadamāno.
463 “柔软”是指背部柔软的人。“兰比等”是词的分段。“等”这个字涵盖了“用手触碰后让不净物流出的人、用大腿挤压生殖器的人、一次次打自己而哭泣的比丘尼所犯的罪”这类情况。这里的“自”应按照语法规则理解为省略了后词“所依”以及格尾。“其余”是指在交合、身相触、击打施与等事上所说的罪。“依他”的意思是依靠他人而犯。巴利
463.Mudūti mudupiṭṭhiko. ‘‘Lambīādino’’ti padacchedo. Ādi-saddena ‘‘hatthena upakkamitvā asuciṃ mocentassa, ūrunā aṅgajātaṃ pellantassa, attānaṃ vadhitvā vadhitvā rodantiyā bhikkhuniyā āpattī’’ti evamādīnaṃ saṅgaho. Attāti ettha nissitāti uttarapadalopo, vibhattilopo ca niruttilakkhaṇena daṭṭhabbo. Sesāti methunadhammakāyasaṃsaggapahāradānādīsu vuttāpatti. Paranissitāti paraṃ nissāya āpajjitabbāti attho.
465 比丘们,由于“教诫不应接受”这句话,不接受、不领受教诫的人,就叫作犯了应受呵责的罪。巴利
465. ‘‘Na , bhikkhave, ovādo na gahetabbo’’ti vacanato ovādaṃ na gaṇhanto na paṭiggaṇhanto vajjataṃ āpajjati nāma.
470 明相出,就是明相升起的时候。非明相出,就是明相升起之外的其他时间。巴利
470.Aruṇuggeti aruṇuggamane. Naaruṇuggameti aruṇuggamanato aññasmiṃ kāle.
471 471. “过一夜、过六夜、过七夜、过十夜”这样连接起来理解。用“等”这个字涵盖了“月”等。“所说的罪”在所有地方都指尼萨耆亚巴吉帝亚罪。“犯于明相出”是词的拆分。巴利
471. Ekarattātikkame chārattātikkame sattāhātikkame dasāhātikkameti yojanā. Ādi-saddena māsādīnaṃ saṅgaho. Vuttamāpattinti sabbattha nissaggiye pācittiyāpattiṃ. ‘‘Āpajjati aruṇuggame’’ti padacchedo.
473 有人以偷盗为目的砍伐属于他人的树木、藤蔓等,犯巴拉基格;仅砍伐者,只犯巴吉帝亚。所以经文说“砍伐生物村者,触犯巴拉基格和巴吉帝亚”。巴利
473. Parasantakaṃ rukkhalatādiṃ theyyāya chindantassa pārājikaṃ, chindantassa pācittimattaṃ hotīti āha ‘‘bhūtagāmaṃ chindanto pārājikañca pācittiñca phuse’’ti.
475 475. 说到“覆藏”,这里省略了“是什么罪”。对此,论中说:“覆藏罪的人,就犯了罪。”巴利
475.Chādento panāti ettha ‘‘kā āpattī’’ti seso. Tatra āha ‘‘āpattiṃ chādento naro āpajjatī’’ti.
“已割截”是指衣服已经过割截。“不遮蔽”是指不用草、树叶、树枝折断之类任何东西遮住自己的羞耻部位。正如经中所说:“应当用草或树叶遮蔽后再来,绝不能裸体前来。如果裸体前来,就犯恶作罪。”巴利
Acchinnoti acchinnacīvaro. Nacchādentoti tiṇena vā paṇṇena vā sākhābhaṅgādinā yena kenaci attano hirikopinaṃ appaṭicchādento. Yathāha – ‘‘tiṇena vā paṇṇena vā paṭicchādetvā āgantabbaṃ, na tveva naggena āgantabbaṃ. Yo āgaccheyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (pārā. 517).
476 “吉祥草衣等”:用“等”这个字,把树皮衣、木板衣等外道的标志也包括进来了。“持用的人会犯”——这是省略的说法。对此,注释中说:“持用吉祥草衣等的人,一持用就犯。”巴利
476.Kusacīrādinti ādi-saddena vākacīraphalakacīrādīnaṃ titthiyadhajānaṃ gahaṇaṃ. Dhārento koci āpajjatīti seso. Tatrāha – ‘‘kusacīrādīni dhārento dhārento āpajjatī’’ti (pari. aṭṭha. 322).
477 477. 对于已经舍弃的钵,如果有人给了这样的指示——“比丘,这个钵你应该持用到它破损为止”——而他不仔细地持用,就有过患,并犯戒。想解脱二法是有心无心二法的依次释义,因此说“有心二法”等。巴利
477. Yaṃ nissaṭṭhapattaṃ ‘‘ayaṃ te bhikkhu patto yāvabhedanāya dhāretabbo’’ti dinnaṃ, taṃ sakkaccaṃ adhārento cadosavā hoti āpajjati āpattiṃ. Sacittakācittakadukassa saññāvimokkhadukaṃ yathākkamaṃ pariyāyoti āha ‘‘sacittakaduka’’ntiādi.
478 478. 有的罪在世尊住世时存在,般涅槃后不存在,这种罪是有的。有的罪在世尊般涅槃后存在,住世时却没有,这种罪也是有的。有的罪在世尊住世时也有、般涅槃后也有,这种罪是有的——这就是句义的连接方式。巴利
478. Yā āpatti nāthe tiṭṭhante hoti, no parinibbute, sā āpatti atthi. Yā āpatti nāthe parinibbute hoti, na tu tiṭṭhante, sāpi atthi. Yā āpatti nāthe tiṭṭhantepi hoti parinibbutepi, sā āpatti atthīti yojanā.
479 问:那是什么罪?回答说:是“出血罪”等等。其中,因为用“具寿”这个称呼来称呼长老,所以犯罪这件事,是在世尊般涅槃之后才发生的,不是在他还在世的时候。也就是说,世尊曾说过:“阿难,如今比丘们互相用‘具寿’来称呼交往,我灭度以后就不该这样称呼交往了……新学比丘应当用‘尊者’或‘具寿’来称呼年长的比丘。”根据这段话,因为用“具寿”称呼长老这个因缘而犯罪,是在世尊般涅槃之后才犯的,不是在他还在世时犯的,这就是这里的意思。巴利
479. Sā katamāti āha ‘‘ruhiruppādanāpattī’’tiādi. Tattha theramāvusavādena, vadato parinibbuteti ‘‘yathā kho panānanda, etarahi bhikkhū aññamaññaṃ āvusovādena samudācaranti, na kho mamaccayena evaṃ samudācaritabbaṃ…pe… navakatarena bhikkhunā therataro bhikkhu ‘bhante’ti vā ‘āyasmā’ti vā samudācaritabbo’’ti (dī. ni. 2.216) vacanato theraṃ āvusovādena samudācaraṇapaccayā āpattiṃ parinibbute bhagavati āpajjati, no tiṭṭhanteti attho.
481 怎样才是只在适时犯戒,而在非时就不犯?怎样才是只在非时犯戒,而在适时就不犯?怎样才是在适时和非时两方面都犯戒?这就是所问的问题。巴利
481. Kathaṃ kāleyeva āpatti siyā, na vikāle. Kathaṃ vikāleyeva āpatti siyā, kāle na siyā. Kathaṃ kāle ceva vikāle cāti ubhayattha siyāti pañhe.
482 他按顺序逐一解释,说道:“正在吃的人”等等。巴利
482. Yathākkamaṃ vissajjento āha ‘‘bhuñjato’’tiādi.
483 其余的一切罪,无论在规定时间还是非规定时间,都随时可以犯,对此没有疑问。这是句子的连接方式。巴利
483. Avasesaṃ pana sabbaṃ āpattiṃ kālavikālesu sabbadā āpajjati, tattha ca saṃsayo natthīti yojanā.
484 说了“唯于夜”等话,是为了说明“有罪只在夜里犯,不在白天犯;有罪只在白天犯,不在夜里犯;有罪在夜里和白天都犯”这个三分法(《附随》323)。巴利
484. ‘‘Atthāpatti rattiṃ āpajjati, no divā, atthāpatti divā āpajjati, no rattiṃ, atthāpatti rattiñceva āpajjati divā cā’’ti (pari. 323) vuttaṃ tikaṃ dassetumāha ‘‘rattimevā’’tiādi.
486 有罪是满十戒腊的人犯,而不是不满十戒腊的人犯,这怎么会成立?有罪是不满十戒腊的人犯,而不是满十戒腊的人犯,这又是怎么回事?有罪是满十戒腊的人也犯、不满十戒腊的人也犯,两者都犯,这又是怎么回事?以上是把文句连接起来理解。巴利
486. Atthāpatti dasavasso āpajjati, no ūnadasavasso, sā kathaṃ siyā. Atthāpatti ūnadasavasso āpajjati, no dasavasso, sā kathaṃ hoti. Atthāpatti dasavassopi āpajjati ūnadasavassopīti ubhayatthapi āpatti kathaṃ hotīti yojanā.
487 这里,回答说的是“摄受”等。“愚者”这个词的含义是“无能者”。巴利
487. Tattha vissajjanamāha ‘‘upaṭṭhāpetī’’tiādi. ‘‘Bālo’’ti etassa hi atthapadaṃ ‘‘abyatto’’ti.
488 488. 一个戒腊不足十岁的人这样想“我是智者”而接纳徒众,同样地,他就犯了那样的罪,这是句义的连接。“十戒腊不足”是词的分割。满十戒腊的人和不足十戒腊的人,这两种人除了犯摄受徒众罪之外,还犯别的罪,这是句义的连接。在这里,本来应该说“他们犯”,但因为偈颂体裁的关系,省略了“n”音。巴利
488. Ūnadasavasso evaṃ ‘‘ahaṃ paṇḍito’’ti parisaṃ gaṇhati, tathā āpattiṃ āpajjatīti yojanā. ‘‘Dasavasso ūno’’ti padacchedo. Dasavasso, ūnadasavasso cāti ubhopete parisupaṭṭhāpanāpattito aññaṃ āpattiṃ āpajjatīti yojanā. Ettha ca ‘‘āpajjante’’ti vattabbe gāthābandhavasena na-kāralopo.
489 怎样是在黑分时犯罪,而不是在白分时?怎样是在白分时犯罪,而不是在黑分时?怎样是在黑分和白分两者都犯罪?这是文句的关联。巴利
489. Kathaṃ kāḷe āpattiṃ āpajjati, na juṇhe, kathaṃ juṇhe āpattiṃ āpajjati, na kāḷasmiṃ, kathaṃ kāḷe ca juṇhe cāti ubhayatthapi āpajjatīti yojanā.
490 回答“雨安居”等。不作邀请就犯,这是句子的划分。白分指前半月。黑分指后半月。巴利
490. Vissajjanamāha ‘‘vassa’’ntiādi. ‘‘Āpajjate appavārento’’ti padacchedo. Juṇheti purimapakkhe. Kāḷaketi aparapakkhe.
491 “无失”是指远离四种过失,所以说是由无过失的世尊制定的。“其余”是指除了不入雨安居的罪和自恣的罪之外,剩下的一切罪。巴利
491.Avipattināti catubbidhavipattirahitattā avipattinā bhagavatā paññattaṃ. Avasesanti vassaṃ anupagamanāpattiyā ca pavāraṇāpattiyā ca avasesaṃ sabbaṃ āpattiṃ.
492 492. 进入雨安居在黑分时段是允许的,在白分时段不允许;自恣在白分时段是允许的,在黑分时段不允许;其余一切被允许的僧团事务,在黑分和白分两个时段都允许。这是句义关联。巴利
492. Vassūpagamanaṃ kāḷe kappati, juṇhe no kappati, pavāraṇā juṇhe kappati, kāḷe no kappati, sesaṃ anuññātaṃ sabbaṃ saṅghakiccaṃ kāḷe ca juṇhe cāti ubhayatthapi kappatīti yojanā.
493 存在出现在冬季,不出现在另外两季,也就是热季和雨季;存在只出现在热季,不出现在其余两季,也就是雨季和冬季;存在出现在雨季,不出现在另外两季,也就是冬季和热季。这就是这里的搭配关系。巴利
493. Atthāpatti hemante hoti, itarautudvaye gimhānavassānasaṅkhāte na hoti, atthāpatti gimheyeva hoti, na sesesu vassānahemantasaṅkhātesu, atthāpatti vasse hoti, no itaradvaye hemantagimhasaṅkhāteti yojanā.
494-6 这三种罪分别是什么呢?注释里说“在称为黑分初一的那一天”等等。其中,“在……日……于满月日”,指的是在后迦提月满月日的黑分初一那天,把雨安居衣取出、作净后存放起来,如果到了冬季还穿用,就在冬季构成罪。这是整句的意思。巴利
494-6. Sā tividhāpi āpatti katamāti āha ‘‘dine pāṭipadakkhāte’’tiādi. Tattha dine…pe… puṇṇamāsiyāti aparakattikapuṇṇamāsiyā kāḷapakkhapāṭipadadivase paccuddharitvā vikappetvā ṭhapitaṃ pana taṃ vassasāṭikacīvaraṃ sace hemante nivāseti, hemante āpajjatīti yojanā.
这里“最后”一词,是在本该用属格的地方用了处格。在最后迦提月的满月日,也就是应当收起雨衣的日子;如果在那一天没有收起雨衣,到了初一黎明升起时仍未收起,那么因为未收起的缘故,就只在冬季犯戒,而在另外的夏季和雨季这两个时节不犯戒——这是库伦德注中明确指出的,这就是文句的关联。由于“诸比丘,我允许在雨季四个月中确定雨衣,此后则应作净”这段经文,与库伦德注的说法并不相违,而且《一切欢喜》中也说“那也说得很好”,所以应当理解“在冬季犯”这句话有两种含义。巴利
Pacchimeti ettha sāmivacanappasaṅge bhummaṃ. Pacchimassa kattikassa yasmiṃ puṇṇame divase vassikasāṭikacīvaraṃ paccuddharitabbaṃ, tasmiṃ divase taṃ apaccuddharitvāva pāṭipade aruṇaṃ uṭṭhāpento apaccuddharaṇapaccayā āpatti hemanteyeva āpajjati, itare gimhānavassānautudvaye na āpajjatīti kurundaṭṭhakathāyaṃ (pari. aṭṭha. 323) niddiṭṭhanti yojanā. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, vassikasāṭikaṃ vassānaṃ catumāsaṃ adhiṭṭhātuṃ, tato paraṃ vikappetu’’nti (mahāva. 358) vuttapāḷiyā kurundaṭṭhakathāvacanassa avirujjhanato ‘‘tampi suvutta’’nti (pari. aṭṭha. 323) samantapāsādikāya vuttattā ‘‘hemante āpajjatī’’ti vacanassa ubhayampi attho hotīti gahetabbaṃ.
497 在热季的诸月所关联的热季时节。把比月份多出来的部分说成“多余之月”,那么所谓“多余之月所剩的时间”,就是指应当说的时间。寻求:从非亲非故、未受邀请的地方,以生起需求之心来寻求雨衣,又把那看作多余之月,而在热季穿着,就犯戒。“但于其余两个时节则不然”,这是句子的划分。在热季寻求,于前三个月犯戒;这样穿着的话,若超过半个月,就在热季三个月中犯戒。关于“无惑”的注释中说“从热季最后一个月起,在前七个月中”,这并不恰当,因为已经指出“只在热季犯”,说明热季之罪,而且“于其余两个时节”已被否定。在这里,偈颂只是举出寻求之罪作为示例,穿着之罪也只在热季才可能发生,所以那也已一并显示了。巴利
497. Gimhānamāsānaṃ sambandhini gimhike utumhi. Māsato atireko atirekamāsoti katvā atirekamāso kālo sesoti vattabbe kāle. Pariyesantoti aññātikaappavāritaṭṭhānato satuppādakaraṇena vassikasāṭikaṃ pariyesanto ca atirekamāso sesoti katvā nivāsento ca gimhe āpattiṃ āpajjati. ‘‘Na tu eva itarautudvaye’’ti padacchedo. Gimhe pariyesanto purimamāsattaye āpajjatīti katvā nivāsento aḍḍhamāsādhike gimhamāsattaye āpajjati. Nissandehe ‘‘gimhānaṃ pacchimamāsato purimesu sattasu māsesū’’ti vuttaṃ, tadayuttaṃ ‘‘gimhāneyeva āpajjatī’’ti gimhāpattiyā dassitattā, ‘‘itarautudvaye’’ti paṭisiddhattā ca. Ettha ca gāthāya pariyesanāpattiyāyeva dassanaṃ nidassanamattanti katvā nivāsanāpattiyā ca gimheyeva sambhavoti sāpi dassitā.
498 在这里,在这个教法当中,如果有比丘在雨衣已经存在的情况下,还裸着身体让身子淋雨,那他就肯定会在雨季、在雨季的时节里犯戒。这就是这句话的连接方式。巴利
498.Idha pana imasmiṃ sāsane yo bhikkhu vassikasāṭikacīvare vijjamāne naggo kāyaṃ ovassāpeti, so have ekaṃsena vasse vassānautumhi āpajjatīti yojanā.
499 为了显示所说的“有罪时是僧团犯,不是团体也不是个人;有罪时是团体犯,不是僧团也不是个人;有罪时是个人犯,不是僧团也不是团体”这三句,所以说“僧团确实犯”等等。巴利
499. ‘‘Atthāpatti saṅgho āpajjati, na gaṇo na puggalo, atthāpatti gaṇo āpajjati, na saṅgho na puggalo, atthāpatti puggalo āpajjati, na saṅgho na gaṇo’’ti (pari. 323) vuttattikaṃ dassetumāha ‘‘āpajjati hi saṅghovā’’tiādi.
500 第五百段:问“怎样才算犯”的时候,回答说“决意”等等。“决意”,指的是做决意伍波萨他的人,或是做清净伍波萨他的人——这就是此处的关联所在。此处,因为是没有作自己应作的伍波萨他、反而作未达标的伍波萨他,目的是显示所应犯的罪;又因为自己造作的过失要逐条分别说明,所以对“不是众也不是个人”这一句,应当按实际对应来理解:做决意的个人和做清净的众都不犯。应当依各自所得的意思来搭配,不要反过来搭配。这里是按顺序搭配的,不应作颠倒的异解。上面各处也一样,把颠倒的对反排除掉,只按实际对应来搭配。巴利
500. Kathamāpajjatīti āha ‘‘adhiṭṭhāna’’ntiādi. Adhiṭṭhānanti adhiṭṭhānuposathaṃ karonto pārisuddhiuposathaṃ vāti sambandho. Idha attano yathāpattamuposathaṃ akatvā apattauposathakaraṇaṃ āpajjitabbāpattidassanassa adhippetattā, attakaraṇadosassa visuṃ visuṃ vakkhamānattā ca na gaṇo na ca puggaloti ettha adhiṭṭhānaṃ karonto puggalo ca pārisuddhiṃ karonto gaṇo ca nāpajjatīti yathālābhayojanā kātabbā. Yathākkamaṃ yojanaṃ karomīti vipariyāyavikappo na kātabbo. Evamuparipi vipariyāyavipakkhaṃ katvā yathālābhayojanāva kātabbā.
501 “伍波萨他”这个词,应当分别与“诵经”“决意”这些词搭配理解。巴利
501.‘‘Uposatha’’nti idaṃ ‘‘suttuddesamadhiṭṭhāna’’nti padehi paccekaṃ yojetabbaṃ.
502 502. 当有人念诵经文时,这里用“或”这个字来包含清净说。一个人以念诵经文或清净说的方式举行伍波萨他,就会犯戒;僧团念诵经文举行伍波萨他,则不犯戒;别众以清净说举行伍波萨他,也不犯戒。这是文句的连接方式。巴利
502.Suttuddesaṃ karonto vāti ettha vā-saddena pārisuddhiṃ gaṇhāti. Suttuddesaṃ, pārisuddhiṃ vā uposathaṃ karonto puggalo āpattiṃ āpajjati, suttuddesaṃ karonto saṅgho ca nāpajjati, pārisuddhiṃ karonto gaṇo ca na āpajjatīti yojanā.
503 那么,怎样才是只有生病的人犯戒、没生病的人不犯戒?怎样才是只有没生病的人犯戒、生病的人不犯戒?怎样才是生病的人和没生病的人两者都犯戒?这就是这里要连接起来理解的意思。巴利
503. Kathaṃ pana gilānova āpattiṃ āpajjati, na agilāno, kathaṃ agilānova āpattiṃ āpajjati, no gilāno, kathaṃ gilāno ca agilāno ca ubhopi āpajjantīti yojanā.
504 如果有个生病的比丘,明明用别的药就能对症,却偏要讨要另一种药,他就犯巴吉帝亚罪。这是本段的连缀解释。巴利
504. Yo pana akallako gilāno aññena pana bhesajjena atthe sati tadaññaṃ tato aññaṃ bhesajjaṃ viññāpeti, so āpajjati pācittiyāpattinti yojanā.
505 即使没有用药的实际需要,只要他去讨药,就只有没病的人会因为讨药这件事而犯戒。至于其余的罪,病人和没病的人两者都会犯。巴利
505. Bhesajjena atthe avijjamānepi sace bhesajjaṃ viññāpeti, agilānova viññattipaccayā āpattiṃ āpajjati. Sesaṃ pana āpattiṃ gilānaagilānā ubhopi āpajjanti.
506 有些罪只在内犯,不在外犯;同样,有些罪只在外犯,不在内犯;有些罪在内也犯、在外也犯。这是把它们连接起来的说明。巴利
506. Atthāpatti antova āpajjati, na bahiddhā, tathā atthāpatti bahi eva āpajjati, na anto, atthāpatti anto, bahiddhāti ubhayatthapi āpajjatīti yojanā.
507 仅仅是在内部违犯,这就是句子的连接方式。巴利
507. Kevalaṃ antoyeva āpajjatīti yojanā.
508 僧团的床等,就是“床等”的意思。巴利
508.Mañcādinti saṅghikamañcādiṃ.
509 “只在界内犯戒”是词句的划分。怎样是只在界内犯戒、不在界外犯戒?怎样是只在界外犯戒、不在界内犯戒?怎样是界内和界外两处都犯?这是整体的解释。巴利
509. ‘‘Antosīmāya eva āpatti’’nti padacchedo. Kathaṃ antosīmāya eva āpattiṃ āpajjati, neva bahisīmāya āpattiṃ āpajjati, kathaṃ bahisīmāya eva āpattiṃ āpajjati, no antosīmāya āpattiṃ āpajjati, kathaṃ antosīmāya ca bahisīmāya cāti ubhayatthapi āpajjatīti yojanā.
510 510. “带着伞和鞋的比丘”:是指带着伞和鞋的客比丘。“进入以苦行为财者”:是指还没有履行客比丘的义务,就进入僧园。巴利
510.Sachattupāhano bhikkhūti chattupāhanasahito āgantuko bhikkhu. Pavisanto tapodhanoti āgantukavattaṃ adassetvā saṅghārāmaṃ pavisanto.
511 “于近行的超越”是句子的划分。巴利
511. ‘‘Upacārassa atikkame’’ti padacchedo.
512 512. 剩下的全部内容应当这样连接理解:在界内和界外都能犯这些罪。在这里,虽然破安居罪是在界外犯的,进入比丘尼园罪是在界内犯的,但这两者与客比丘、行路比丘的义务破坏罪属于同一段落,通过标示即可了知,因此没有另外说明,应当这样理解。同样地,在一切类似的地方,都应当知道这样的判定。巴利
512.Sesaṃ sabbaṃ āpattiṃ antosīmāya ca bahisīmāya ca āpajjatīti yojanā. Ettha ca kiñcāpi vassacchedāpattiṃ bahisīmāgato āpajjati, bhikkhunīārāmapavesanāpattiṃ antosīmāya āpajjati, tadubhayaṃ pana āgantukagamikavattabhedāpattīhi ekaparicchedanti upalakkhaṇato eteneva viññāyatīti visuṃ na vuttanti gahetabbaṃ. Evaṃ sabbattha īdisesu ṭhānesu vinicchayo veditabbo.
515 “语门罪”是指通过妄语、两舌、挑拨离间等言语门径所犯的罪。“由他人言语而得清净”是指,在僧团中间,以一次口说的如草覆地甘马文而得清净。巴利
515.Vacīdvārikamāpattinti musāvādapesuññaharaṇādivasena vacīdvāre āpajjitabbāpattiṃ. Paravācāya sujjhatīti saṅghamajjhe ekavācikāya tiṇavatthārakakammavācāya sujjhati.
516 过失本身就是过失,这就是巴吉帝亚的含义。巴利
516. Vajjameva vajjatā, taṃ, pācittiyanti attho.
518-9 对他讲明之后,就清净了:意思是向他讲明之后,他成为清净的人。然而“乃至第三次”:是指通过乃至第三次的劝谏甘马所犯的桑喀地谢思罪。“别住等”:用“等”字把敬悦、本日治、出罪都包括进去了。巴利
518-9.Taṃdesetvā visujjhantoti taṃ desetvā visuddho honto. Yāvatatiyakaṃ panāti yāvatatiyena samanubhāsanakammena āpannaṃ saṅghādisesāpattiṃ pana. Parivāsādīti ādi-saddena mānattamūlāyapaṭikassanaabbhānāni gahitāni.
522 由身体行为造成的违犯,也就是通过身体做出殴打等行为所犯的罪。巴利
522.Kāyadvārikamāpattinti kāyadvārena āpajjitabbaṃ pahāradānādiāpattiṃ.
523 依靠身体本身来净化:走到草席那里,以身和合,就得到净化。巴利
523.Kāyeneva visujjhatīti tiṇavatthārakaṃ gantvā kāyasāmaggiṃ dento visujjhati.
526 如果有人睡着了以后犯戒,他醒来时怎么才能清净?如果有人醒着的时候犯了戒,他睡着时怎么才能清净?这就是这里要搭配起来理解的意思。巴利
526. Yo sutto āpattiṃ āpajjati, so kathaṃ paṭibuddho visujjhati. Yo paṭibuddhova āpanno, so kathaṃ sutto sujjhatīti yojanā.
528 萨伽罗舍耶卡等,即与女人同卧等犯戒。巴利
528.Sagāraseyyakādinti mātugāmena sahaseyyādiāpattiṃ.
529 529. 醒着:就是清醒着、驱除睡眠。巴利
529.Jaggantoti jāgaranto niddaṃ vinodento.
531 清醒,就是不睡觉。巴利
531.Paṭibuddhoti aniddāyanto.
532 无心:因为心里没有“我要违越学处”这样的念头,所以叫无心。巴利
532.Acittoti ‘‘sikkhāpadaṃ vītikkamissāmī’’ti cittā bhāvena acitto.
535 “有心之罪”,是指非时食等一类罪。躺在草敷具上入睡的人,当草敷具甘马正在进行时,如果心里没有“我借此甘马从罪中出离”的念头就起身,他就是无心者,因而得到净化。巴利
535.Sacittakāpattinti vikālabhojanādiāpattiṃ. Tiṇavatthāre sayanto niddāyanto tiṇavatthārakakamme kariyamāne ‘‘imināhaṃ kammena āpattito vuṭṭhāmī’’ti cittarahito vuṭṭhahanto acittako visujjhati.
536 至于最后两句,就是:巴利
536.Pacchimaṃ tu padadvayanti –
“ 犯了之后无心,就以无心而得到净化;
犯时有心,亦以有心而得净化。”巴利
‘‘Āpajjitvā acittova, acittova visujjhati; Āpajjitvā sacittova, sacittova visujjhatī’’ti. –
“二句”:不与有心、无心这两句相混,即如此不混合。“在此”:指前面那两句中。“依所说之随顺”:即依照所说的方式随顺。巴利
Padadvayaṃ . Amissetvāti acittasacittapadehi evameva missaṃ akatvā. Etthāti purimapadadvaye. Vuttānusārenāti vuttanayānusārena.
539 所谓“甘马”,指的是劝告甘马。巴利
539.Kammatoti samanubhāsanakammato.
540 没有经过劝告甘马就犯了,却声称没有犯戒。巴利
540.Āpajjitvā akammatoti samanubhāsanakammaṃ vināva āpajjitvā.
541 对于“在劝告中犯”这一说法,是用原因来代指事情本身,说的是在劝告甘马中所犯的桑喀地谢思罪。巴利
541. Samanubhāsane āpajjitabbaṃ saṅghādisesāpattiṃ samanubhāsanamāha kāraṇūpacārena.
542 剩下的是妄语巴吉帝亚等罪。巴利
542.Avasesanti musāvādapācittiyādikaṃ.
543 “不现前而清净”,意思是:在僧团不现前的情况下得到清净。这句话是针对那些依照现前毗尼和自言毗尼行法两种方式处理的罪事而说的。在这里,虽然当事人本人现前,但因为僧团不现前,所以无论是犯罪还是清净,都称为“不现前”。巴利
543.Visujjhati asammukhāti saṅghassa asammukhā visujjhati. Idañca sammukhāvinayena ceva paṭiññātakaraṇena ca samentaṃ āpattādhikaraṇaṃ sandhāya vuttaṃ. Tattha puggalasammukhatāya sabbhāvepi saṅghassa asammukhatāya āpajjati vā visujjhati vāti ‘‘asammukhā’’ti vuttaṃ.
551 “无心四法、不知四法”这样的说法,是像“善三法、触五法”等称呼那样,按开头词来命名的。巴利
551. ‘‘Acittakacatukkaṃ ajānantacatukka’’nti kusalattikaphassapañcakādivohāro viya ādipadavasena vutto.
552-3 有罪时,是客比丘犯,而那位住寺比丘不犯;有罪时,正是住寺比丘犯,而那位客比丘不犯;有罪时,客比丘和住寺比丘两者都犯,两者之外的其余情况不犯——应当这样连接理解。巴利
552-3. Atthāpatti āgantuko āpajjati, na cetaro āvāsiko āpajjati, atthāpatti āvāsikova āpajjati, na cetaro āgantuko āpajjati, atthāpatti āgantuko ca āvāsiko ca te ubhopi āpajjanti, ubho sesaṃ na āpajjanti atthīti yojanā.
555 “其余的”就是指住在那座寺院里的比丘。“住处的事务”就是指住寺比丘应当为客比丘做的事。“住在住处的人”就是指住寺比丘。巴利
555.Itaroti āvāsiko. Āvāsavattanti āvāsikena āgantukassa kātabbavattaṃ. Āvāsīti āvāsiko.
556 不履行住处比丘义务的客比丘,既不犯客比丘罪,也会犯其余属于身门和语门的罪。两者都是客比丘和住处比丘。他们不犯比丘与比丘尼不共的罪。巴利
556.Na cevāgantukoti taṃ āvāsikavattaṃ akaronto āgantuko na ceva āpajjati . Sesaṃ kāyavacīdvārikaṃ āpattiṃ. Ubhopi āgantukaāvāsikā. Bhikkhubhikkhunīnaṃ asādhāraṇaṃ āpattiṃ na āpajjanti.
557 事的不同,就是违犯的不同。罪的不同,就是巴拉基格等七类罪聚彼此之间的不同。巴利
557.Vatthunānattatāti vītikkamanānattatā. Āpattinānattatāti pārājikādīnaṃ sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ aññamaññanānattatā.
563 “巴拉基格……(中略)……种种差别”这一句只是举例说明,因为桑喀地谢思与不定等戒条,从事的差别和罪的差别来看,都是可以成立的。巴利
563.‘‘Pārājikānaṃ…pe… nānabhāvo’’ti idaṃ nidassanamattaṃ saṅghādisesānaṃ aniyatādīhi vatthunānatāya ceva āpattinānatāya ca labbhamānattā.
565 这个决断并不是只在巴拉基格罪上才适用——当人们共同犯或各自犯那些共通罪时,上面所说的决断方式同样成立;而且,对于其余共通罪,如果按照所说的方式去犯,也应当套用这个决断。巴利
565.Ayameva vinicchayoti na kevalaṃ pārājikāpattīsuyeva sādhāraṇāpattiyo ekato ca visuñca āpajjantānaṃ yathāvuttavinicchayo, atha kho avasesasādhāraṇāpattiyopi vuttanayena āpajjati, ayameva vinicchayo yojetabbo.
577 拿取就是执取。令拿取就是让别人执取。巴利
577.Ādiyanto gaṇhanto. Payojentoti gaṇhāpento.
579 不足一波陀……中略……轻易触及者,成偷罗波陀,恶作,意欲说此。巴利
579.Ūnakaṃpādaṃ…pe… lahuṃ phuseti thullaccayaṃ, dukkaṭañca sandhāyāha.
580 按照同样的方法,其余三句也是这样。也就是说,依照第一种判定中所说的方式,以同样的方法,拿不足一波陀的人犯轻罪;为了拿一波陀或超过一波陀而指使别人去拿的人,犯重的巴拉基格罪;自己拿一波陀或超过一波陀,同时又为了拿而指使别人去拿的人,仍然停留在重的巴拉基格罪中;自己拿不足一波陀,同时又为了拿而指使别人去拿的人,则停留在轻的土喇咤亚罪或恶作罪中。其余三句也是这样。所谓“唯依义理可能性”,就是仅依照如上所说义理的可能性。巴利
580.Eteneva upāyena, sesakampi padattayanti yo ayaṃ paṭhamavinicchaye vuttanayo, eteneva nayena ūnapādaṃ ādiyanto lahukāpattiṃ āpajjati, pādaṃ vā atirekapādaṃ vā gahaṇatthaṃ āṇāpento garuṃ pārājikāpattiṃ āpajjati, pādaṃ vā atirekapādaṃ vā gaṇhanto ca gahaṇatthāya āṇāpento ca garuke pārājikāpattiyaṃyeva tiṭṭhati, ūnapādaṃ gaṇhanto ca gahaṇatthāya āṇāpento ca lahuke thullaccaye, dukkaṭe vā tiṭṭhatīti evaṃ sesakampi imaṃ padattayaṃ. Atthasambhavatoyevāti yathāvuttassa atthassa sambhavavaseneva.
581-2 怎样才是只在时犯罪、不在非时犯罪?怎样才是只在非时犯罪、不在时犯罪?怎样才是时与非时都宣说为犯罪?怎样才是时与非时都不宣说为犯罪?这就是文句的连接方式。巴利
581-2. Kathaṃ kāleyeva āpatti siyā, no vikāle, vikāleyeva āpatti siyā, na ca kāle, atthāpatti kāle ca pakāsitā vikāle ca, atthāpatti neva kāle ca pakāsitā neva vikāle cāti yojanā.
586-7 在适当的时候接受的东西,哪些是在适当的时候允许、在非时不允许的?在非时接受的东西,哪些是在非时允许、在适当的时候不允许的?在适当的时候和非时都接受的东西,什么叫作在适当的时候和非时都允许?在适当的时候和非时都接受的东西,什么叫作在适当的时候和非时都不允许?善面啊,请说。这是文句的连缀。巴利
586-7. Kāle paṭiggahitaṃ kiṃ kāle kappati vikāle tu no kappati, vikāle gahitaṃ kiṃ vikāle kappati, no kāle kappati, kāle ca vikāle ca paṭiggahitaṃ kiṃ nāma kāle ca vikāle ca kappati, kāle ca vikāle ca paṭiggahitaṃ kiṃ nāma kāle ca vikāle ca na kappati, vada bhadramukhāti yojanā.
589 只在非时开许,第二天即使到了时也不开许。这是句子的连接方式。巴利
589. Vikāleyeva kappati, aparajju kālepi na kappatīti yojanā.
592 “毁坏家族业等”中的“等”字,涵盖了虚妄告发、金银交易、示意、诈现威仪等行为。巴利
592.Kuladūsanakammādinti ādi-saddena abhūtārocanarūpiyasaṃvohāraviññattikuhanādīnaṃ saṅgaho.
593-4 哪些罪是在边地犯的,而在中部地区不犯?哪些罪是在中部地区犯的,而在边地不犯?哪些罪是既在边地犯、也在中部地区犯?哪些罪是既不在边地犯、也不在中部地区犯?这是连接。巴利
593-4. Katamā āpatti paccantimesu desesu āpajjati, na majjhime, katamā āpatti majjhime pana desasmiṃ āpajjati, na ca paccantimesu, katamā āpatti paccantimesu ceva desesu āpajjati majjhime ca, katamā āpatti paccantimesu ceva desesu na āpajjati na majjhime cāti yojanā.
596 “So guṇaṅguṇupāhana”是词的分段。意思是“那位比丘”。巴利
596. ‘‘So guṇaṅguṇupāhana’’nti padacchedo. So bhikkhūti attho.
599 像这样,先用“犯、不犯”这两个词说明了边地四句,接着为了用“既不许可、也不许可”这两个词来说明,就说“于边地”等。巴利
599. Evaṃ ‘‘āpajjati, nāpajjatī’’ti padavasena paccantimacatukkaṃ dassetvā ‘‘neva kappati, na kappatī’’ti padavasena dassetumāha ‘‘paccantimesū’’tiādi.
601 “已说”这个词,是在“以五群僧团”等偈颂的下面所说的。巴利
601.Vuttanti ‘‘gaṇena pañcavaggenā’’tiādigāthāya heṭṭhā vuttaṃ.
603 “这样说”是指说“不允许”。“五种盐等”是指“诸比丘,我允许盐”等等。巴利
603.Evaṃ vattunti ‘‘na kappatī’’ti vattuṃ. Pañcaloṇādikanti ‘‘anujānāmi, bhikkhave, loṇānī’’tiādi.
608 在允许的范围内不算违犯;一旦越过这个范围,就只在外边违犯了。这是句义连接。巴利
608. Anuññātaṭṭhānassa anto no āpajjati, taṃ atikkamanto bahiyeva ca āpajjatīti yojanā.
612 有学制定,就是应当学习的制定。巴利
612.Sekkhapaññattīti sekhiyapaññatti.
613 “不计伴”是指没有同伴。在这里,即使一个人也被叫作“伴”。巴利
613.Agaṇāti adutiyā. Ettha hi ekāpi gaṇo nāma.
614 对于两者来说都是不共的犯戒,应当知道这是对比丘尼们特别制定的规定。巴利
614.Ubhayatthapi asādhāraṇamāpattinti bhikkhunīnaṃ niyatāpaññatti veditabbā.
616 病人不犯,没病的人也不犯,这样把两方面合起来说,就是“两者都不犯”。在三法等当中所举出的词句,为了显示四法等的缘故,要反复地取用。巴利
616. Gilāno ca nāpajjati, agilāno ca nāpajjatīti evaṃ ubhopi nāpajjantīti yojanā. Tikādīsu dassitānaṃ padānaṃ catukkādidassanavasena punappunaṃ gahaṇaṃ.
618 阿帕贾提·阿吉利亚诺瓦——这是分词断句。巴利
618. ‘‘Āpajjati agilānovā’’ti padacchedo.
620 当要说“重土喇咤亚”时,说成“重”,这是随韵增音。巴利
620. ‘‘Garuthullaccaya’’nti vattabbe ‘‘garu’’nti niggahītāgamo.
621 五种咖提那衣的利益,下面已经说过了。巴利
621. Pañca kathinānisaṃsā heṭṭhā vuttāyeva.
626 被火、刀、指甲碰到,意思是被火、刀、指甲所触碰、所打击。无种子,就是没有种子。已除种子,就是种子已经去掉。巴利
626.Aggisatthanakhakkantanti aggisatthanakhehi akkantaṃ phuṭṭhaṃ, pahaṭanti attho. Abījanti nobījaṃ. Ubbaṭṭabījakanti nibbaṭṭabījakaṃ.
628 自恣也是指拒绝自恣。饭等,通过等字包含了麦粉粥、酸粥、鱼、肉。以身等受取,是指用身体或身体所系属之物来受取。欲施者持来、手、投掷、堪置放,与这四支相应,取前述二者中任意一种,受取方式就有五种。巴利
628.Pavāraṇāpīti paṭikkhepapavāraṇāpi. Odanādīhīti ādi-saddena sattukummāsamacchamaṃsānaṃ gahaṇaṃ. Kāyādigahaṇenāti kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā gahaṇena. ‘‘Dātukāmābhihāro ca, hatthapāseraṇakkhama’’nti imehi catūhi aṅgehi saddhiṃ tesaṃ dvinnamekaṃ gahetvā paṭiggahaṇā pañceva honti.
629-30 知律者,是指在律方面有修学的人。自己的戒,就是自己巴帝摩卡的防护戒。善加守护,是因为能了知犯与不犯、如法与不如法,舍弃不应做的,只做应做的,这样就叫善加守护。消除他人的疑悔,就是阻止其他同梵行者在如法与不如法的事情上生起的疑悔。在僧团中无所畏惧地说话,就是当对如法与不如法作出判断的讨论发生时,毫无顾虑、毫无恐惧地发言。怨敌比丘,是指对自己怀有敌意的人。为了法的住立与流传,依据“律是教法的寿命,律住立时教法就住立”之说,他实践正法的住立。因此之故。在那里,在知律的状态中。贤者,是指有智慧比丘。巴利
629-30.Vinayaññukasminti vinayadhare puggale. Sakañca sīlanti attano pātimokkhasaṃvarasīlañca. Surakkhitaṃ hotīti āpattānāpattikappiyākappiyānaṃ vijānantatāya asevitabbaṃ pahāya sevitabbaṃyeva sevanavasena suṭṭhu rakkhitaṃ hoti. Kukkuccamaññassa nirākarotīti aññassa sabrahmacārino kappiyākappiyavisaye uppannaṃ kukkuccaṃ nivāreti. Visārado bhāsati saṅghamajjheti kappiyākappiyānaṃ vinicchayakathāya uppannāya nirāsaṅko nibbhayo voharati. Veribhikkhūti attapaccatthike puggale. Dhammassa ceva ṭhitiyā pavattoti ‘‘vinayo nāma sāsanassa āyu, vinaye ṭhite sāsanaṃ ṭhitaṃ hotī’’ti (pārā. aṭṭha. 1.paṭhamamahāsaṅgītikathā; dī. ni. aṭṭha. 1.paṭhamamahāsaṅgītikathā; khu. pā. aṭṭha. 5.maṅgalasuttavaṇṇanā; theragā. aṭṭha. 1.251) vacanato saddhammaṭṭhitiyā paṭipanno hoti. Tasmā kāraṇā. Tattha vinayaññubhāve. Dhīro paññavā bhikkhu.
631-2 “以六神通”:因为这个人有六种神通,所以叫六神通者;这里说的就是这位具足六神通的人。超量的床座、超量的坐具,同样还有超量的覆疮衣、雨浴衣等,以及以善逝衣为量而合乎尺寸的衣——这样一共是六种。巴利
631-2.Chaḷabhiññenāti cha abhiññā etassāti chaḷabhiñño, tena. Atikkantapamāṇaṃ mañcapīṭhaṃ, atikkantapamāṇaṃ nisīdanañca tathā atikkantapamāṇaṃ kaṇḍuppaṭicchādivassasāṭikacīvarañca sugatassa cīvare pamāṇikacīvaranti cha.
633-4 无知和悔恨,就是无知与悔恨两者;这里说的是,由于无知,也由于悔恨所驱使。“颠倒的想”:在合法的事物上生起不合法的想,在不合法的事物上生起合法的想。巴利
633-4. Aññāṇañca kukkuccañca aññāṇakukkuccā, tehi, aññāṇatāya ceva kukkuccapakatatāya cāti vuttaṃ hoti. Viparītāya saññāya kappiye akappiyasaññāya, akappiye kappiyasaññāya.
在这里,怎样算是因无惭而犯戒呢?明明知道是不如法的,却还是轻视它、违犯它。也曾这样说过:巴利
Tattha kathaṃ alajjitāya āpajjati? Akappiyabhāvaṃ jānantoyeva madditvā vītikkamaṃ karoti (kaṅkhā. aṭṭha. nidānavaṇṇanā). Vuttampi cetaṃ –
“ 故意犯戒;
覆藏罪过;
并且行于非道。
这样的人就叫做无惭之人。”巴利
‘‘Sañcicca āpattiṃ āpajjati; Āpattiṃ parigūhati; Agatigamanañca gacchati; Ediso vuccati alajjī puggalo’’ti. (pari. 359);
怎样会因为无知而犯呢?无知的人愚笨糊涂,分不清该做和不该做的事,去做不该做的事,却把该做的事漏掉了。就是这样,因为无知而犯。巴利
Kathaṃ aññāṇatāya āpajjati? Aññāṇapuggalo mando momūho kattabbākattabbaṃ ajānanto akattabbaṃ karoti, kattabbaṃ virādheti. Evaṃ aññāṇatāya āpajjati.
怎样因为追悔而犯戒?当对合法与不合法的事生起追悔时,去问持律者:如果合法,就该做;如果不合法,就不该做。但这个人却把“可以做”硬压下去,照样违犯。这样,就是因为追悔而犯戒。巴利
Kathaṃ kukkuccapakatatāya āpajjati? Kappiyākappiyaṃ nissāya kukkucce uppanne vinayadharaṃ pucchitvā kappiyaṃ ce, kattabbaṃ siyā, akappiyaṃ ce, na kattabbaṃ, ayaṃ pana ‘‘vaṭṭatī’’ti madditvā vītikkamatiyeva. Evaṃ kukkuccapakatatāya āpajjati.
怎样会因为把如法的事物想成不如法而犯戒呢?比如把猪肉当成熊肉来吃,或者在允许的时间进食却以为是非时。这样就是因为把如法的事物想成不如法而犯戒。巴利
Kathaṃ kappiye akappiyasaññāya āpajjati? Sūkaramaṃsaṃ ‘‘acchamaṃsa’’nti khādati, kāle vikālasaññāya bhuñjati. Evaṃ kappiye akappiyasaññāya āpajjati.
怎样会因为把不如法的事物当成如法的而犯戒?把熊肉当成“猪肉”来吃,或者在非时(过午之后)把它当成正当时间而吃。这样,就是因为把不如法的事物当成如法的而犯戒。巴利
Kathaṃ akappiye kappiyasaññāya āpajjati? Acchamaṃsaṃ ‘‘sūkaramaṃsa’’nti khādati, vikāle kālasaññāya bhuñjati. Evaṃ akappiye kappiyasaññāya āpajjati.
怎样会因为失念而犯戒?因共卧、离衣等而失念,于是犯戒。巴利
Kathaṃ satisammosāya āpajjati? Sahaseyyacīvaravippavāsādīni satisammosāya āpajjati.
635-8 “比丘应当被安排侍奉”是句子的拆分。“法眼”:戒律防护戒所摄的实践之法就是他的眼,所以叫法眼。具足这法眼、又具备六支的比丘,才可以为人授具足戒,才可以给人依止,才可以让人安排沙弥侍奉——这是句子的连接方式。他知道犯戒,知道不犯戒,知道重犯,知道轻犯——这是句子的连接方式。这位比丘对两部戒本能够广解通达,在义理上善于分别,在经文和随文上善于抉择,而且戒腊满十年或超过十年——这是句子的连接方式。巴利
635-8. ‘‘Bhikkhunā upaṭṭhapetabbo’’ti padacchedo. Dhammacakkhunāti pātimokkhasaṃvarasīlasaṅkhāto paṭipattidhammova cakkhu etassāti dhammacakkhu, tena chahi aṅgehi yuttena dhammacakkhunā pana bhikkhunā upasampādanā kātabbā, nissayo ceva dātabbo, sāmaṇero upaṭṭhāpetabboti yojanā. Āpattiṃ jānāti, anāpattiṃ jānāti, garuṃ āpattiṃ jānāti, lahuṃ āpattiṃ jānātīti yojanā. Assa bhikkhuno ubhayāni pātimokkhāni vitthārā svāgatāni bhavanti, atthato suvibhattāni bhavanti, suttaso anubyañjanaso suvinicchitāni bhavanti, dasavasso vā hoti, atirekadasavasso vāti yojanā.
639 已经说了七种如法行。也就是:那位比丘未出罪,那些比丘应当受到指责,这是这里的如法行;诸位具寿应当致力于自己的事,不要让你们自己的事毁坏,这是这里的如法行;比丘啊,这是你的钵,应当一直用到破裂为止,这是这里的如法行;从那里拿出来之后应当和比丘们共同分配,这是这里的如法行;应当了知、应当遍问、应当遍询,这是这里的如法行;将会属于谁,谁就会拿走,这是这里的如法行。这六种如法行是在比丘巴帝摩卡中说的;而那位比丘尼未出罪,那些比丘尼应当受到指责,这是这里的如法行,这是在此丘尼巴帝摩卡中说的,合起来一共说了七种如法行。所谓七种灭诤法也是,现前毗尼等灭诤法也说了七种。所谓七种所制定的罪,巴拉基格等所制定的罪说了七种。所谓见七觉支者,是指如实看见念觉支等七觉支的世尊。巴利
639.Sattasāmīciyo vuttāti ‘‘so ca bhikkhu anabbhito, te ca bhikkhū gārayhā, ayaṃ tattha sāmīci, yuñjantāyasmanto sakaṃ, mā vo sakaṃ vinassāti ayaṃ tattha sāmīci, ayaṃ te bhikkhu patto yāva bhedanāya dhāretabboti, ayaṃ tattha sāmīci, tato nīharitvā bhikkhūhi saddhiṃ saṃvibhajitabbaṃ, ayaṃ tattha sāmīci, aññātabbaṃ paripucchitabbaṃ paripañhitabbaṃ, ayaṃ tattha sāmīci, yassa bhavissati, so harissatīti, ayaṃ tattha sāmīcī’’ti cha sāmīciyo bhikkhupātimokkhevuttā, ‘‘sā ca bhikkhunī anabbhitā, tā ca bhikkhuniyo gārayhā, ayaṃ tattha sāmīcī’’ti bhikkhunipātimokkhe vuttāya saddhiṃ satta sāmīciyo vuttā. Satteva samathāpi cāti sammukhāvinayādisamathāpi satteva vuttā. Paññattāpattiyo sattāti pārājikādayo paññattāpattiyo satta vuttā. Sattabojjhaṅgadassināti satisambojjhaṅgādayo satta bojjhaṅge yāthāvato passantena bhagavatā.
640-1 在这里,败坏家族的比丘,仅仅为了活命,就用花、果、香粉、泥土、齿木、竹子、医药,以及替人跑腿送信,以这八种方式败坏诸家族,这是整句的连缀方式。从“以花”等语开始,因为是以花等布施作为标志来显示,所以应当理解“以花”就是以花布施的意思。布施花等的行为,在讲败坏家族的部分已经说过了。巴利
640-1. Idha kuladūsako bhikkhu ājīvasseva kāraṇā pupphena, phalena, cuṇṇena, mattikāya, dantakaṭṭhehi, veḷuyā, vejjikāya, jaṅghapesanikenāti imehi aṭṭhahi ākārehi kulāni dūsetīti yojanā. ‘‘Pupphenā’’tiādinā pupphādinā dānameva upalakkhaṇato dasseti. Pupphenāti pupphadānenāti attho gahetabbo. Pupphadānādayo kuladūsane vuttā.
642-5 “八种非多余也有,多余也有八种”,在两种八法当中,为了先说明八种不属多余的情况,所以说“不允许所作及……”等。“病人不属多余”所标明的这八种,就应当知道是不属多余的,这是文句的衔接。不允许所作等,已在自恣学处的注释中说过。巴利
642-5. ‘‘Aṭṭhadhānatirittāpi, atirittāpi aṭṭhadhā’’tidvīsu aṭṭhakesu aṭṭha anatiritte tāva dassetumāha ‘‘akappiyakatañcevā’’tiādi . Gilānānatirittakanti niddiṭṭhā ime aṭṭheva anatirittakā ñeyyāti yojanā. Akappiyakatādayo pavāraṇasikkhāpadakathāvaṇṇanāya vuttā.
646 “知白”是指知恶作和白恶作。“回答”是指承诺。八种恶作的判定,已经在第二巴拉基格的注释中说过。巴利
646.Ñātañattisūti ñātadukkaṭaṃ, ñattidukkaṭañca. Paṭisāvaneti paṭissave. Aṭṭhadukkaṭānaṃ vinicchayo dutiyapārājikakathāvaṇṇanāya vutto.
648-9 “来,比丘”达上:世尊对亚萨善男子等人说“来,比丘”,用这句话授予的达上。以及“三皈依”达上:在初成道时,以三皈依所允许的达上。以及“问答与教诫”达上:索巴咖以问答受达上,大迦叶长老以领受所授教诫受达上。以及“受持重法”达上:大爱道·果达弥被允许以受持重法而获得的达上。巴利
648-9.Ehibhikkhūpasampadāti yasakulaputtādīnaṃ ‘‘ehi bhikkhū’’ti vacanena bhagavatā dinnaupasampadā. Saraṇagamanena cāti paṭhamabodhiyaṃ tīhi saraṇagamanehi anuññātaupasampadā. Pañhābyākaraṇovādāti sopākassa pañhābyākaraṇopasampadā, mahākassapattherassa dinnaovādapaṭiggahaṇopasampadā ca. Garudhammapaṭiggahoti mahāpajāpatiyā gotamiyā anuññātagarudhammapaṭiggahaṇopasampadā.
以白四甘马受达上:这就是现在比丘的达上。所谓八语:在比丘尼众面前以白四甘马受戒,再在比丘众面前以白四甘马受戒,由八次甘马语完成的比丘尼达上,就叫作八语。以使者受达上的比丘尼:半迦尸妓女被开许后,比丘尼可以通过使者受达上。巴利
Ñatticatutthena kammenāti idāni bhikkhuupasampadā. Aṭṭhavācikāti bhikkhunīnaṃ santike ñatticatutthena kammena, bhikkhūnaṃ santike ñatticatutthena kammenāti aṭṭhahi kammavācāhi bhikkhunīnaṃ upasampadā aṭṭhavācikā nāma. Dūtena bhikkhunīnanti aḍḍhakāsiyā gaṇikāya anuññātā bhikkhunīnaṃ dūtena upasampadā.
650 “清净见者”:由于彻底断除了连同习气在内的烦恼,他的见清净无染,被称为“一切智眼”,因此他就是清净见者;这里指的是具有一切智眼的正自觉者。巴利
650.Suddhadiṭṭhināti suṭṭhu savāsanakilesānaṃ pahānena parisuddhā samantacakkhusaṅkhātā diṭṭhi etassāti suddhadiṭṭhi, tena samantacakkhunā sammāsambuddhena.
651 恶欲,就是指渴望得到自己实际上并不具备的功德。巴利
651.Pāpicchā nāma asantaguṇasambhāvanicchā.
652-3 “不饮酒”:意思是,不应成为饮酒的人,不应喝酒,也就是不该饮酒。“非梵行”:是指从非上妙行,应当远离淫欲。“夜里不非时食”:受了伍波萨他的人,不应吃夜里的食物,也不应在白天午后非时进食。“不涂香”:也不应涂抹香料。“应卧于床或地上敷具”:意思是,应睡在合乎规定的床上,或者睡在经石灰等处理过的地面上,或者铺上草、树叶、稻草等做成的敷具上而睡。“这叫做八支伍波萨他”:这是指远离杀生等行为而受持的伍波萨他,因为具备八个支分,所以称为“八支”。“到达苦之尽头者”:应当这样连接理解——已到达轮回之苦的尽头、证得不死大涅槃的佛陀所宣说。巴利
652-3.Naca majjapo siyāti majjapo na siyā majjaṃ pivanto na bhaveyya, majjaṃ na piveyyāti attho. Abrahmacariyāti (a. ni. aṭṭha. 2.3.71) aseṭṭhacariyato methunā virameyya. Rattiṃ na bhuñjeyya vikālabhojananti uposathaṃ upavuttho rattibhojanañca divāvikālabhojanañca na bhuñjeyya. Na ca gandhamācareti gandhañca na vilimpeyya. Mañce chamāyaṃ va sayetha santhateti kappiyamañce vā sudhādiparikammakatāya bhūmiyā vā tiṇapaṇṇapalālādīni santharitvā kate santhate vā sayethāti attho. Etañhi aṭṭhaṅgikamāhuposathanti etaṃ pāṇātipātādīni asamācarantena upavutthaṃ uposathaṃ aṭṭhahaṅgehi samannāgatattā ‘‘aṭṭhaṅgika’’nti vadanti. Dukkhantagunāti vaṭṭadukkhassa antaṃ amatamahānibbānaṃ gatena pattena buddhena pakāsitanti yojanā.
654 教诫比丘尼的比丘所具备的八支,在《教诫比丘尼论》的注释中已经说明了。巴利
654. Bhikkhunovādakabhikkhuno aṭṭhaṅgāni bhikkhunovādakathāvaṇṇanāya dassitāneva.
655 九种上等食物已经说过:所谓“上等食物”,是在食物学处里说的。在十种不净肉中,除了人肉以外的九种肉,吃了就犯恶作——应当这样理解。巴利
655.Bhojanāni paṇītāni nava vuttānīti paṇītāni hi bhojanasikkhāpade vuttāni. Dasasu akappiyamaṃsesu manussamaṃsavajjitāni nava maṃsāni khādantassa dukkaṭaṃ niddiṭṭhanti yojanā.
656 巴帝摩卡……中略……已经阐明:比丘有五种诵,比丘尼除去不定诵之外有四种诵,这样一共九种诵已经阐明。九种伍波萨他:按日期分有三种,按作者分有三种,按作法分有三种,这样一共九种伍波萨他。在此:在这个教法之中。僧团以九而破裂:僧团以九个人而破裂,应该这样理解。正如所说:巴利
656.Pātimokkha…pe… paridīpitāti bhikkhūnaṃ pañcuddesā, bhikkhunīnaṃ aniyatuddesehi vinā cattāroti uddesā nava dīpitā. Uposathā navevāti divasavasena tayo, kārakavasena tayo, karaṇavasena tayoti nava uposathā. Etthāti imasmiṃ sāsane. Saṅgho navahi bhijjatīti navahi puggalehi saṅgho bhijjatīti yojanā. Yathāha –
优波离,一边有四人,另一边有四人,第九个人宣读并让人取筹,说:这是法,这是律,这是导师的教导,你们拿这个,认可这个。优波离,这样一来,就既有僧团争执,也有僧团分裂。优波离,或者九个人,或者超过九个人,也既有僧团争执,也有僧团分裂。巴利
‘‘Ekato , upāli, cattāro honti, ekato cattāro, navamo anussāveti, salākaṃ gāheti ‘ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsanaṃ, imaṃ gaṇhatha, imaṃ rocethā’ti. Evampi kho, upāli, saṅgharāji ceva hoti saṅghabhedo ca. Navannaṃ vā, upāli, atirekanavannaṃ vā saṅgharāji ceva hoti saṅghabhedo cā’’ti (cūḷava. 351).
657 将说明十种辱骂事。十种学处是众所周知的。人肉等十种不应吃的肉,前面已经说过。所谓“十种白色”,就是青等十种白色。巴利
657. Dasa akkosavatthūni vakkhati. Dasa sikkhāpadāni pākaṭāneva. Manussamaṃsādīni dasa akappiyamaṃsāni heṭṭhā vuttāneva. Sukkāni ve dasāti nīlādīni dasa sukkāni.
659 进入王宫内院有十种过患,应当依照圣典的文句这样来了知:巴利
659. Rañño antepurappavesane dasa ādīnavā evaṃ pāḷipāṭhena veditabbā –
比丘们,进入王宫有十种过患。是哪十种呢?比丘们,这里,国王与王后坐在一起时,有比丘走进来。王后看见比丘,露出微笑;或者比丘看见王后,露出微笑。这时国王心里就想:“这两个人肯定已经做了那种事,或者将要去做。”比丘们,这就是进入王宫的第一种过患。巴利
‘‘Dasayime, bhikkhave, ādīnavā rājantepurappavesane. Katame dasa? Idha, bhikkhave, rājā mahesiyā saddhiṃ nisinno hoti, tatra bhikkhu pavisati, mahesī vā bhikkhuṃ disvā sitaṃ pātukaroti, bhikkhu vā mahesiṃ disvā sitaṃ pātukaroti, tattha rañño evaṃ hoti ‘addhā imesaṃ kataṃ vā karissanti vā’ti. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo ādīnavo rājantepurappavesane.
再者,比丘们,国王事务繁多,事情很多,他去过某个女人那里之后就不记得了,那个女人因此怀了孕。这时国王心里想:“这里除了出家人以外,没有别人进出,这会不会是出家人干的事?”比丘们,这是进入王宫内院的第二种过患。巴利
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rājā bahukicco bahukaraṇīyo aññataraṃ itthiṃ gantvā na sarati, sā tena gabbhaṃ gaṇhāti, tattha rañño evaṃ hoti ‘na kho idha añño koci pavisati aññatra pabbajitena, siyā nu kho pabbajitassa kamma’nti. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo ādīnavo rājantepurappavesane.
再者,诸比丘!国王内宫中有某件宝物遗失了。那时,国王便这样想:“此处除出家人之外,并无其他人进入。这会不会是那位出家人所为?”诸比丘!这是进入王宫内院的第三种过患。巴利
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño antepure aññataraṃ ratanaṃ nassati, tattha rañño evaṃ hoti ‘na kho idha añño koci pavisati aññatra pabbajitena, siyā nu kho pabbajitassa kamma’nti. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyo ādīnavo rājantepurappavesane.
再者,比丘们,国王内宫里的内部密谋泄露到外面去了。这时国王会这样想:“这里除了出家人,没有别人进来,这该不会是出家人干的吧?”比丘们,这是进入王宫内院的第四种过患。巴利
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño antepure abbhantarā guyhamantā bahiddhā sambhedaṃ gacchanti, tattha rañño evaṃ hoti ‘na kho idha añño koci pavisati aññatra pabbajitena, siyā nu kho pabbajitassa kamma’nti. Ayaṃ, bhikkhave, catuttho ādīnavo rājantepurappavesane.
再者,比丘们,在王宫内院里,父亲贪求儿子,或者儿子贪求父亲。他们心里会这样想:这里除了出家人,没有别人能进来,这该不会是出家人干的吧?比丘们,这就是进入王宫内院的第五种过患。巴利
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño antepure pitā vā puttaṃ pattheti, putto vā pitaraṃ pattheti, tesaṃ evaṃ hoti ‘na kho idha añño koci pavisati aññatra pabbajitena, siyā nu kho pabbajitassa kamma’nti. Ayaṃ, bhikkhave, pañcamo ādīnavo rājantepurappavesane.
再者,诸比丘!国王将出身卑下者安置于高位。那些对此不满的人便这样想:“国王的确与出家人交往密切,这莫非是出家人所为?”诸比丘!这便是进入王宫内院的第六种过患。巴利
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rājā nīcaṭṭhāniyaṃ ucce ṭhāne ṭhapeti, yesaṃ taṃ amanāpaṃ, tesaṃ evaṃ hoti ‘rājā kho pabbajitena saṃsaṭṭho, siyā nu kho pabbajitassa kamma’nti. Ayaṃ, bhikkhave, chaṭṭho ādīnavo rājantepurappavesane.
再者,诸比丘,国王将居高位的安置到低位。那些不乐于此者便这样想:“国王确与出家者交往过密。这莫非是出家者的业?”诸比丘,这是进入王宫内院的第七种过患。巴利
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rājā uccaṭṭhāniyaṃ nīce ṭhāne ṭhapeti, yesaṃ taṃ amanāpaṃ, tesaṃ evaṃ hoti ‘rājā kho pabbajitena saṃsaṭṭho, siyā nu kho pabbajitassa kamma’nti. Ayaṃ, bhikkhave, sattamo ādīnavo rājantepurappavesane.
再者,诸比丘,国王在非时派遣军队。那些不乐于此者便这样想:“国王确与出家者交往过密。这莫非是出家者的业?”诸比丘,这是进入王宫内院的第八种过患。巴利
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rājā akāle senaṃ uyyojeti, yesaṃ taṃ amanāpaṃ, tesaṃ evaṃ hoti ‘rājā kho pabbajitena saṃsaṭṭho, siyā nu kho pabbajitassa kamma’nti. Ayaṃ, bhikkhave, aṭṭhamo ādīnavo rājantepurappavesane.
“再者,诸比丘,国王在适当的时候派遣军队出发,又从半路把军队召回。那些对此不悦的人便会这样想:‘国王确实与出家人过从甚密,这会不会是出家人的作为呢?’诸比丘,这是进入王宫内室的第九种过患。巴利
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rājā kāle senaṃ uyyojetvā antarāmaggato nivattāpeti, yesaṃ taṃ amanāpaṃ, tesaṃ evaṃ hoti ‘rājā kho pabbajitena saṃsaṭṭho, siyā nu kho pabbajitassa kamma’nti. Ayaṃ, bhikkhave, navamo ādīnavo rājantepurappavesane.
再者,比丘们,国王的内宫里有象群的拥挤、马群的拥挤、车队的拥挤,还有那些能让人生起贪著的色、声、香、味、触,这些对出家人来说是不适宜的。比丘们,这是进入王宫内院的第十种过患。比丘们,以上就是进入王宫内院的十种过患。巴利
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño antepuraṃ hatthisammaddaṃ assasammaddaṃ rathasammaddaṃ rajanīyāni rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbāni, yāni na pabbajitassa sāruppāni, ayaṃ, bhikkhave, dasamo ādīnavo rājantepurappavesane. Ime kho, bhikkhave, dasa ādīnavā rājantepurappavesane’’ti (a. ni. 10.45; pāci. 497).
在这里,父亲渴望儿子,意思就是父亲想要杀掉儿子。儿子渴望父亲,也是同样的道理。象群杂沓,是说那里有象群的拥挤和混杂,所以叫象群杂沓。马群杂沓等说法也应这样理解。巴利
Tattha ca pitā vā puttaṃ patthetīti puttaṃ māretumicchatīti attho. Eseva nayo putto pitaraṃ patthetīti. Hatthisammaddanti hatthīnaṃ sammaddo saṃsaṭṭho etthāti hatthisammaddaṃ. Evaṃ ‘‘assasammadda’’ntiādīsupi.
未因罪被举而无障碍的
丰富性与如此想
欲覆者,于是覆;
于十支日轮升起时,已被覆。巴利
‘‘Āpattinukkhittamanantarāya- Pahuttatāyo tathasaññitā ca; Chādetukāmo atha chādanāti; Channā dasaṅgeharuṇuggamamhīti. –
以所取的十支。巴利
Gahitehi dasahi aṅgehi.
660 十种福业道,就是离杀生等十种善业道。非福业道同样也是十种,就是杀生等十种不善业道。接下来要讲十种布施物。十种宝则是——巴利
660.Dasa kammapathā puññāti pāṇātipātāveramaṇiādayo dasa kusalakammapathā. Apuññāpi tathā dasāti pāṇātipātādayo dasa akusalakammapathāva. Dasa dānavatthūni vakkhati. Daseva ratanāni cāti –
“ 珍珠、宝珠、琉璃和螺贝;
水晶、珊瑚、白银和黄金;
还有红宝石和猫眼石;
智者能显示,让人知道这些是宝物。”巴利
‘‘Muttā maṇī veḷuriyā ca saṅkhā; Silā pavāḷaṃ rajatañca hemaṃ; Lohītakañcāpi masāragallā; Dasseti dhīro ratanāni jaññā’’ti. –
已经指出了十种宝。巴利
Niddiṭṭhāni dasa ratanāni.
662 662. 牟尼主(佛陀)说明了十种不应礼敬的人,应当这样连接理解。怎么说的呢?“比丘们,有这十种不应礼敬的人:先受具足戒的人不应礼敬后受具足戒的人;未受具足戒的人不应受礼敬;不同住处的年长比丘,如果宣说非法,不应受礼敬;女人不应受礼敬;黄门不应受礼敬;正在行别住的人不应受礼敬;应被退回原本的人不应受礼敬;应受敬悦的人不应受礼敬;正在行敬悦的人不应受礼敬;应被出罪的人不应受礼敬。比丘们,这些就是十种不应礼敬的人。”巴利
662. Munindena avandiyā dasa puggalā dīpitāti yojanā. Kathaṃ? ‘‘Dasayime, bhikkhave, avandiyā. Pure upasampannena pacchā upasampanno avandiyo, anupasampanno avandiyo, nānāsaṃvāsako vuḍḍhataro adhammavādī avandiyo, mātugāmo avandiyo, paṇḍako avandiyo, pārivāsiko avandiyo, mūlāyapaṭikassanāraho avandiyo, mānattāraho avandiyo, mānattacāriko avandiyo, abbhānāraho avandiyo. Ime kho, bhikkhave, dasa avandiyā’’ti (cūḷava. 312).
663-4 坟场衣,就是丢在坟场里的。店门衣,就是丢在店铺门口的。鼠咬衣,就是被老鼠咬过之后丢弃的破布。牛咬衣等也是同样的道理。塔庙衣,是为了祭祀而缠在蚁冢上、之后又丢弃的布。灌顶衣,是国王们在灌顶堂里丢弃的布。往返衣,是去过坟场的人回来沐浴之后丢弃的破布。巴利
663-4.Sosānikanti susāne chaḍḍitaṃ. Pāpaṇikanti āpaṇadvāre chaḍḍitaṃ. Undūrakkhāyitanti undūrehi khāyitaṃ pariccattaṃ pilotikaṃ. Gokhāyitādīsupi eseva nayo. Thūpacīvarikanti balikammatthāya vammike parikkhipitvā pariccattavatthaṃ. Ābhisekiyanti rājūnaṃ abhisekamaṇḍape pariccattavatthaṃ. Gatapaccāgatañcāti susānagatamanussehi paccāgantvā nahāyitvā chaḍḍitaṃ pilotikaṃ.
665 关于“全青”等十种持衣的说法,在《库伦德》注中说:“按照‘持全青色衣’等所说的方式,共有十种。”在这里的这十种当中,连同僧祇支或浴衣一起,以三衣之名作净的九种衣,被称为“十种持衣”。正如所说的:“在九种如法衣中,加入浴衣或僧祇支,所以说为十。”巴利
665.Sabbanīlādayo vuttā, dasa cīvaradhāraṇāti ‘‘sabbanīlakāni cīvarāni dhārentīti vuttavasena dasā’’ti (pari. aṭṭha. 330) kurundiyaṃ vuttaṃ. Ettha imasmiṃ dasake saṃkaccikāya vā udakasāṭikāya vā saddhiṃ ticīvarāni nāmena adhiṭṭhitāni nava cīvarāni ‘‘dasacīvaradhāraṇā’’ti vuttāni. Yathāha – ‘‘navasu kappiyacīvaresu udakasāṭikaṃ vā saṃkaccikaṃ vā pakkhipitvā dasāti vutta’’nti (pari. aṭṭha. 330).
666 不过,黄门等十一种不堪能的人,即使已经受了具足戒,也仍然算是没有受具足戒。应当这样连接理解。巴利
666. Paṇḍakādayo ekādasa abhabbapuggalā pana upasampāditāpi anupasampannā hontīti yojanā.
667 “不如法”的钵有十一种,应当这样连接理解。所谓“以木制的钵”,就是用木头做的钵。“以宝所成”,是说十种宝所成的钵,加上前面一种,共成十一种,应当这样连接理解。“以及木制的”这里,“以及”这个词把铜锡合金制的钵也包括进来了。正如所说的:“十一种钵,就是十种宝所成的,再加上铜锡合金制的或木制的。”这里所说的“宝”,是指珍珠等十种宝物。巴利
667. ‘‘Akappiyā’’ti vuttā pattā ekādasa bhavantīti yojanā. Dārujena pattenāti dārumayena pattena. Ratanubbhavāti ratanamayā dasa pattā ekādasa bhavantīti yojanā. Dārujena cāti ettha ca-saddena tambalohamayapattassa saṅgaho. Yathāha ‘‘ekādasa pattāti tambalohamayena vā dārumayena vā saddhiṃ dasaratanamayā’’ti. Idha ratanaṃ nāma muttādidasaratanaṃ.
668 668. “非法的鞋有十一种”,要这样连接起来理解。就像所说的:“十一种鞋,其中十种是宝石制的,一种是木制的。至于草鞋、灯心草鞋、棕榈叶鞋等,则都归入木鞋这一类。”巴利
668. Akappiyā pādukā ekādasa hontīti yojanā. Yathāha ‘‘ekādasa pādukāti dasa ratanamayā, ekā kaṭṭhapādukā. Tiṇapādukamuñjapādukapabbajapādukādayo pana kaṭṭhapādukasaṅgahameva gacchantī’’ti.
669-70 669-70. “极小、极大”,要这样连接理解。“有缺相、有影相”,要这样连接理解。“由界外者共许”,就是由站在界外的人所认可。“在河中、在天然湖中、或在海中,也同样如此认可”,要这样连接理解。“界混杂、界被界覆盖”,要这样连接理解。“这十一种是非界”,要这样连接理解。巴利
669-70. Atikhuddakā atimahantāti yojanā. Khaṇḍanimittakā chāyānimittakāti yojanā. Bahiṭṭhena sammatāti sīmāya bahi ṭhitena sammatā. Nadiyaṃ, jātassare, samudde vā tathā sammatāti yojanā. Sīmāya sambhinnā sīmāya ajjhotthaṭā sīmāti yojanā. Imā ekādasa asīmāyo siyunti yojanā.
671 应当这样连接:十一种地是适宜用的,十一种地是不适宜用的。巴利
671. Ekādaseva pathavī kappiyā, ekādaseva pathavī akappiyāti yojanā.
在这里,十一种净地是:纯石、纯砾、纯砂砾、纯粗砂、纯沙、多石、多砾、多砂砾、多粗砂、多沙,这十种地,再加上火烧地,或者堆了四个月以上的尘堆或土堆,合起来就是十一种。另外还有被说成“少尘、少土”的地,那些只归在多石等五种里面。巴利
Tattha ekādasa kappiyapathavī nāma suddhapāsāṇā, suddhasakkharā, suddhakathalā, suddhamarumbā, suddhavālukā, yebhuyyenapāsāṇā, yebhuyyenasakkharā, yebhuyyenakathalā, yebhuyyenamarumbā, yebhuyyenavālukāti imā dasa daḍḍhāya pathaviyā vā catumāsovaṭṭhakapaṃsupuñjena vā mattikāpuñjena vā saddhiṃ ekādasa. ‘‘Appapaṃsukā, appamattikā’’ti (pāci. 86) aparāpi pathaviyo vuttā, tā yebhuyyenapāsāṇādīsu pañcasuyeva saṅgahitā.
十一种不净地,名为“纯尘、纯土、少石、少砾、少粗砂、少沙、少瓦砾、多尘、多土,未被烧过的也称为生地。凡是尘堆或土堆堆积超过四个月的,这也称为生地”——这是律典中所说的十一种。巴利
Ekādasa akappiyapathavī nāma ‘‘suddhapaṃsu suddhamattikā appapāsāṇā appasakkharā appakathalā appamarumbā appavālukā yebhuyyenapaṃsukā yebhuyyenamattikā, adaḍḍhāpi vuccati jātā pathavī. Yopi paṃsupuñjo vā mattikāpuñjo vā atirekacātumāsaṃ ovaṭṭho, ayampi vuccati jātapathavī’’ti (pāci. 86) vuttā ekādasa.
已经说了可用的结和十一种钻孔,这里应当这样连接:可用的结和十一种钻孔都已经说了。而它们——巴利
Gaṇṭhikākappiyā vuttā, ekādasa ca vīdhakāti ettha kappiyā gaṇṭhikā vidhakā ca ekādasa vuttāti yojanā. Te pana –
“ 用竹子、象牙、兽角、骨头、木头、树脂、果实做成的;
由海螺脐、线、芦苇和铁做成的,也一样。
各种如法的物品以各种方式被制作,也包括用它们制作的结子。”巴利
‘‘Veḷudantavisāṇaṭṭhi-kaṭṭhalākhāphalāmayā; Saṅkhanābhimayā sutta-naḷalohamayāpi ca; Vidhā kappanti kappiyā, gaṇṭhiyo cāpi tammayā’’ti. –
应当知道,这些内容都包含在这首偈颂里了。巴利
Imāya gāthāya saṅgahitāti veditabbā.
674-5 “随举比丘尼”这条,依比丘和比丘尼两者的势力,在桑喀地谢思中有八条是“乃至三谏”的;这些合起来共十一条“乃至三谏”之法,已被宣说——这是文句的连接。巴利
674-5.Ukkhittassānuvattikā bhikkhunī ubhinnaṃ bhikkhubhikkhunīnaṃ vasā saṅghādisesesu aṭṭha yāvatatiyakāti ime ekādasa yāvatatiyakāti pakāsitāti yojanā.
676 676. “依止的止息”只说了十一种或十种,这样连接起来理解。“从阿阇梨方面以六种方式而说”则是——巴利
676. Nissayassa paṭippassaddhiyo dasekāva ekādaseva vuttāti yojanā. Chadhācariyato vuttāti –
“ 离去、投奔他派、退堕还俗,依止即灭;
身亡、受敕遣离、复会戒师,依止乃息。”巴利
‘‘Pakkante pakkhasaṅkante, vibbhante cāpi nissayo; Maraṇāṇattupajjhāya-samodhānehi sammatī’’ti. –
阿阇梨方面说了六种依止的止息,亲教师方面则是五种。其中,除了与亲教师和合的情况之外,其余五种说的就是亲教师依止的五种止息。这些合起来共十一种。巴利
Ācariyato chadhā nissayapaṭippassaddhiyo vuttā. Upajjhāyā tu pañcadhāti tāsu upajjhāyasamodhānaṃ vinā avasesāhi pañcadhā upajjhāyapaṭippassaddhiyo vuttāti ime ekādasa.
677 粪扫衣支等头陀支,正好只有十三种。巴利
677.Teraseva dhutaṅgānīti paṃsukūlikaṅgādīni dhutaṅgāni teraseva honti.
还有十四种最高限制:衣服最多只能保留十天,比丘尼最多只能存放一个月,比丘最多只能从那里受用敷具和覆具,默然站着等人指定最多只能六次,比丘做新的敷具后要持用六年,最多持用六年,最多亲手携带三由旬,多余的钵最多只能保留十天,储藏的食物最多只能吃七天,那位比丘最多只能离开那件衣服四夜,最多四堪萨,最多二堪萨半,应取最多二指节,床脚最多八指高,牙签最多八指长。这些就是十四种最高限制。巴利
Paramāni ca cuddasāti ‘‘dasāhaparamaṃ atirekacīvaraṃ dhāretabbaṃ, māsaparamaṃ tena bhikkhunā taṃ cīvaraṃ nikkhipitabbaṃ, santaruttaraparamaṃ tena bhikkhunā tato cīvaraṃ sāditabbaṃ, chakkhattuparamaṃ tuṇhībhūtena uddissa ṭhātabbaṃ, navaṃ pana bhikkhunā santhataṃ kārāpetvā chabbassāni dhāretabbaṃ chabbassaparamatā dhāretabbaṃ, tiyojanaparamaṃ sahatthā haritabbāni, dasāhaparamaṃ atirekapatto dhāretabbo, sattāhaparamaṃ sannidhikārakaṃ paribhuñjitabbāni, chārattaparamaṃ tena bhikkhunā tena cīvarena vippavasitabbaṃ, catukkaṃsaparamaṃ, aḍḍhateyyakaṃsaparamaṃ, dvaṅgulapabbaparamaṃ ādātabbaṃ, aṭṭhaṅgulaparamaṃ mañcapaṭipādakaṃ, aṭṭhaṅgulaparamaṃ dantakaṭṭha’’nti iti imāni cuddasa paramāni.
这十六种只是以“知道”来制定的。说了“知道”之后,就这样制定出十六种。它们应当这样理解:知道是分配给僧团的利养,却转给自己;知道是先来的比丘,却挤占他的卧具;知道水里有生物,却浇洒或让人浇洒水、草或土;知道是比丘尼劝化来的钵食,却拿来吃;知道而怀着触恼之心;吃了之后犯巴吉帝亚;知道水里有生物,却拿来喝;知道是如法已平息的事,却又重新翻出来闹;知道是粗重罪,却覆藏起来;知道是未满二十岁的人,却给他授具足戒;知道是与盗贼团伙约好,一起走一段路;知道是那样说的比丘,却没做如法的甘马;知道是那样被驱摈的沙弥;知道是分配给僧团的利养,却转给个人;知道比丘尼犯了巴拉基格法,却不亲自检举;知道是已判死罪的盗贼,却不通知;知道园中有比丘,却不打招呼就进去。巴利
Soḷaseva tu ‘‘jāna’’nti paññattānīti ‘‘jāna’’nti evaṃ vatvā paññattāni soḷasa. Te evaṃ veditabbā – jānaṃ saṅghikaṃ lābhaṃ pariṇataṃ attano pariṇāmeyya, jānaṃ pubbupagataṃ bhikkhuṃ anupakhajja seyyaṃ kappeyya, jānaṃ sappāṇakaṃ udakaṃ tiṇaṃ vā mattikaṃ vā siñceyya vā siñcāpeyya vā, jānaṃ bhikkhuniparipācitaṃ piṇḍapātaṃ paribhuñjeyya, jānaṃ āsādanāpekkho, bhuttasmiṃ pācittiyaṃ, jānaṃ sappāṇakaṃ udakaṃ paribhuñjeyya, jānaṃ yathādhammaṃ nihaṭādhikaraṇaṃ puna kammāya ukkoṭeyya, jānaṃ duṭṭhullaṃ āpattiṃ paṭicchādeyya, jānaṃ ūnavīsativassaṃ puggalaṃ upasampādeyya, jānaṃ theyyasatthena saddhiṃ saṃvidhāya ekaddhānamaggaṃ paṭipajjeyya, jānaṃ tathāvādinā bhikkhunā akatānudhammena, jānaṃ tathānāsitaṃ samaṇuddesaṃ, jānaṃ saṅghikaṃ lābhaṃ pariṇataṃ puggalassa pariṇāmeyya, jānaṃ pārājikaṃ dhammaṃ ajjhāpannaṃ bhikkhuniṃ nevattanā paṭicodeyya, jānaṃ coriṃ vajjhaṃ viditaṃ anapaloketvā, jānaṃ sabhikkhukaṃ ārāmaṃ anāpucchā paviseyyāti.
678 在这里,在这套教法当中,若有比丘完全了知无上的、仍有更高层次的、连同更高层次的辅助内容在内的整个律的判定,也就是在那些重大、极其广大、无上、没有更高层次、最殊胜的律的准则中,在涉及律的犯罪与不犯罪、重与轻、合律与不合律等判定事务上。或者,当那位比丘在律的准则、律藏中行持时,他便成为无可超越的人——已超越对手所能说的更高层次而安住,或者成为最殊胜的人,对他自己和别人都不应产生疑惑。这就是句子的连接关系。这里“了知”因偈颂格式的关系而读作短音。巴利
678.Idha imasmiṃ sāsane yo bhikkhu anuttaraṃ sauttaraṃ uttarapakaraṇena sahitaṃ sakalampi vinayavinicchayaṃ jānāti, mahattare ativipule anuttare uttaravirahite uttame vinayanaye vinayāgate āpattianāpattigarukalahukakappiyaakappiyādivinicchayakamme. Atha vā vinayanaye vinayapiṭake pavattamāno so bhikkhu niruttaro bhavati paccatthikehi vattabbaṃ uttaraṃ atikkamitvā ṭhito, seṭṭho vā bhavati, tassa ceva paresañca saṃsayo na kātabboti yojanā. Jānatīti gāthābandhavasena rasso.