比丘尼篇章的注释巴利
Bhikkhunikkhandhakakathāvaṇṇanā
2952 解开僧衣,把衣拿掉。巴利
2952.Vivaritvāna cīvaraṃ apanetvā.
2953 所谓“凡有所连结”,即是造作任何不正行为之义。所谓“由彼”,即由那称为非行之非法而说。所谓“说者”,即是以言语而说之义。巴利
2953.Yaṃ kiñci sampayojentiyāti yaṃ kiñci anācāraṃ karontiyā. Tatoti tena anācārasaṅkhātena asaddhammena. Bhāsantiyāti vācāya bhāsantiyā.
2954-6 长是指从一圈的长度来说算长。以细篾和带子,就是用细滑的细篾编成的带子。皮带,就是用皮革做成的带子。布带,就是用白布做成的带子。布辫,就是用布编成的辫带。布卷,就是用布做成的卷带。不应弯曲肋骨:不应像村女那样为了让中部变细而把肋骨弄弯。臀部,就是排尿的地方。以骨等,就是指牛膝骨等。不应摩擦,就是不应磨触。以骨等这一句,要和不应摩擦以及令击打这个动作词连在一起理解。巴利
2954-6.Dīghanti ekaparikkhepato dīghaṃ. Vilīvena ca paṭṭenāti saṇhehipi vilīvehi katapaṭṭena. Cammapaṭṭenāti cammamayapaṭṭena. Dussapaṭṭenāti setavatthena. Dussaveṇiyāti dussena gaṇṭhitaveṇiyā. Dussavaṭṭiyāti dussena katavaṭṭiyā . Na phāsukā nametabbāti majjhimassa tanubhāvatthāya gāmadārikā viya phāsulikā na nāmetabbā. Jaghananti muttakaraṇappadesaṃ. Aṭṭhikādināti gojāṇuṭṭhikādinā. Na ghaṃsāpeyyāti na ghaṭṭāpeyya. ‘‘Aṭṭhikādinā’’ti idaṃ ‘‘na ghaṃsāpeyyā’’ti iminā ca ‘‘koṭṭāpetī’’ti iminā kiriyāpadena ca sambandhitabbaṃ.
2957 “令击打”这一句,应当与“手”等每一个对格词分别搭配使用。“手”指前臂。“手背”指手背。“足”指小腿。巴利
2957.‘‘Koṭṭāpetī’’ti idaṃ ‘‘hatthaṃ vā’’tiādīhi upayogantapadehi paccekaṃ yojetabbaṃ. Hatthanti aggabāhaṃ. Hatthakocchanti piṭṭhihatthaṃ. Pādanti jaṅghaṃ.
2958 不应涂脸:不应当用胡麻、芥子等制成的种种涂膏来涂抹脸部,以求美化皮肤。不应敷粉:不应当把香粉涂敷在脸上。以雄黄涂面者,会有罪。这是连接语。巴利
2958.Na mukhaṃ limpitabbanti chavipasādakarena tilasāsapakakkādinā anekavidhena limpanena na limpitabbaṃ. Na cuṇṇetabbanti mukhacuṇṇalepanaṃ na kātabbaṃ. Manosilāya mukhaṃ lañjantiyā āpatti siyāti yojanā.
2959 不应作身染:不应当用姜黄、藏红花等给身体皮肤染色。不应作眼线:除了在眼角外侧画线之外,不应当涂眼药。不应作特殊标记:不应当在脸颊部位画种种形状的特殊标记或圆点图案。巴利
2959.Aṅgarāgo na kātabboti haliddikuṅkumādīhi sarīracchavirāgo na kātabbo. Avaṅgaṃ na ca kātabbanti añjanaṃ bahi akkhikoṭiyā lekhaṃ ṭhapetvā na añjitabbaṃ. Na kātabbaṃ visesakanti gaṇḍapadese vicitrasaṇṭhānaṃ visesakaṃ vattabhaṅgaṃ na kātabbaṃ.
2960 “观看处”:从窗户。“以贪”:以欲贪。“观看”:观看内巷。连接句:“不应站在光亮处”。不应站在光亮处,即不应敞开门、露出半身而站立。“戏场”:演员的集会。巴利
2960.Olokanakatoti vātapānato. Rāgāti kāmarāgena. Oloketunti antaravīthiṃ viloketuṃ, sāloke na ca ṭhātabbanti yojanā. Sāloke dvāraṃ vivaritvā upaḍḍhakāyaṃ dassentīhi na ṭhātabbaṃ. Sanaccanti naṭasamajjaṃ.
2961 度妓女出家者,度娼妇出家者。“贩卖”,这个词要与“酒”等一个个带对格(宾格)的词分别搭配。巴利
2961.Gaṇikaṃ vuṭṭhāpentiyā vesiṃ vuṭṭhāpentiyā. ‘‘Vikkiṇantiyā’’ti idaṃ ‘‘sura’’ntiādīhi upayogantapadehi paccekaṃ yojetabbaṃ.
2963 不应令其侍奉:就是不应让他为自己做服务。即使是畜生道的男奴或女奴,即使是畜生道的雇工,也不应令其侍奉,也不应让他为自己做服务。通过“亦”这个字,更表明:人类就更不用说了。巴利
2963.Nacevupaṭṭhāpetabboti attano veyyāvaccaṃ neva kārāpetabbo. Tiracchānagatopi dāso vā dāsī vā tiracchānagatopi kammakaro vā na ceva upaṭṭhāpetabbo neva attano veyyāvaccaṃ kārāpetabbo. Api-saddena pageva manussabhūtoti dīpeti.
2964 用“一切青等”这个说法——巴利
2964.‘‘Sabbanīlādi’’nti iminā –
“ 一切青色、茜草色、黑色、血色、黄色;
玛哈那玛、大染所染之物中。”巴利
‘‘Sabbanīlakamañjeṭṭha-kaṇhalohitapītake; Mahānāmamahāraṅga-rattesū’’ti. (vi. vi. 598) –
已经说过的那些不被允许的衣,已经收在一起了。因为注疏里说:“所谓‘纳玛德咖’,就是用羊毛做成、未经纺织的,应当像使用皮革片那样来使用它”;又因为《甘提巴达》里说:“类似敷具,是用碎布做成的一种特殊资具。”所以,“纳玛德咖”就是躺卧时可以使用的一种特殊资具。巴利
Vuttāni akappiyacīvarāni saṅgahitāni. ‘‘Namatakaṃ nāma eḷakalomehi kataṃ avāyimaṃ cammakhaṇḍaparibhogena paribhuñjitabba’’nti (cūḷava. aṭṭha. 264) aṭṭhakathāya vuttattā, gaṇṭhipade ca ‘‘santharaṇasadiso pilotikāhi kato parikkhāraviseso’’ti vuttattā ca nipajjāya paribhuñjitabbo parikkhāraviseso namatakaṃ nāma.
2965 即使是对着被遮盖的男根,心想“就在这里”,用贪欲心去看,也犯恶作。所谓“一切”,就是指上面所说的全部种类。巴利
2965. Channampi purisabyañjanaṃ ‘‘etthā’’ti cintetvā rāgacittena olokentiyā dukkaṭaṃ hoti. Sabbanti vuttappakāraṃ sabbaṃ.
2966 从远处看见比丘时,就应该远远地避开这位比丘,给他让路——这是句义连接。巴利
2966. Bhikkhuṃ dūratova passitvā tassa bhikkhuno dūrato okkamitvāna maggo dātabboti yojanā.
2967 比丘尼乞食行走时,如果看见比丘,就应把那用来乞食、被桑喀帝衣覆盖在上而站立着的钵取出来,移去桑喀帝衣,把钵翻正、钵口朝上,展示给那位比丘看——这是句义的连接。巴利
2967. Bhikkhaṃ carantiyā bhikkhuniyā bhikkhuṃ passitvā pana yena bhikkhāya carati, taṃ pattaṃ nīharitvā upari chādetvā ṭhitaṃ saṅghāṭicīvaraṃ apanetvā ukkujjaṃ uddhaṃmukhaṃ katvā bhikkhuno dassetabbanti yojanā.
2968 世尊允许经期中的比丘尼在月经来潮、经血生起之时,为了制作垫布、为了系缚衣布而使用腰绳,这是句义上的关联。由此说明,在其他时候不可以系腰绳。正如世尊所说:“诸比丘,比丘尼不可以在一切时候都佩戴腰绳,谁佩戴,就犯恶作罪。诸比丘,我允许经期中的比丘尼使用腰绳。”巴利
2968.Utunīnaṃ bhikkhunīnaṃ utukāle sañjātapupphe kāle saṃvellikaṃ kātuṃ kacchaṃ bandhituṃ mahesinā kaṭisuttakaṃ anuññātanti yojanā, iminā aññasmiṃ kāle kaṭisuttakaṃ bandhituṃ na vaṭṭatīti dīpeti. Yathāha – ‘‘na, bhikkhave, bhikkhuniyā sabbakālaṃ kaṭisuttakaṃ dhāretabbaṃ, yā dhāreyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, utuniyā kaṭisuttaka’’nti (cūḷava. 422).
2969 女男相应,是指与女人或男人或男女结合。女男相应的手镯,就是手镯。巴当基,是布包。巴利
2969.Itthiposayutanti itthīhi vā purisehi vā itthipurisehi vā yuttaṃ. Itthiposayuttaṃ hatthavaṭṭakameva vā. Pāṭaṅkīti paṭapoṭṭalikaṃ.
2970 “重法”是指在桑喀地谢思戒中。“敬悦”是指半月敬悦。“已委任”是指通过白二甘马的甘马语来委任。巴利
2970.Garudhammeti saṅghādisese. Mānattanti pakkhamānattaṃ. Sammannitvāti ñattidutiyāya kammavācāya sammannitvā.
2971 如果有女人在出家时已经怀了胎,后来分娩,如果生的是儿子,那么这位生子的母亲比丘尼,在儿子还没有懂事、还不能靠自己咀嚼、进食、洗澡之前,就应当再如此委任一位比丘尼,给予她。巴利
2971. Yassā itthiyā pabbajitakāle gabbho vuṭṭhāti vijāyati yadi, putto ce, tassāpi dārakamātu yāva so dārako viññutaṃ pāpuṇāti, yāva khādituṃ, bhuñjituṃ, nahāyituñca attano dhammatāya sakkoti, tāva dutiyā bhikkhunī tathā sammannitvā dātabbāti yojanā.
2972 这位母亲比丘尼能够哺乳、喂养、打扮自己的儿子,还能把他抱在怀里睡觉。巴利
2972.Sāpana mātā bhikkhunī attano puttaṃ pāyetuṃ, bhojetuṃ, maṇḍetuṃ, ure katvā sayituñca labhatīti yojanā.
2973 对于第二位比丘尼,除了与男童同卧的情况之外,应当像对待其他男子那样来行事和持守;同样地,对那位男童也应当这样对待。巴利
2973.Dutiyikāya bhikkhuniyā dārakena sahaseyyaṃ ṭhapetvā yathā aññesu purisesu vattitabbaṃ paṭipajjitabbaṃ, tathā eva tasmiṃ dārake vattitabbanti yojanā.
2974 “仅以离去”是指:仅仅因为她随自己的喜好穿上白衣。正如所说:“因为她已经离去,随自己的喜好和意愿穿上白衣,就仅凭这一点,她就不再是比丘尼,并不是因为舍弃了学处。”“在此”是指:在这教法之中。巴利
2974.Vibbhamenevāti attano ruciyā setavatthānaṃ gahaṇeneva. Yathāha – ‘‘yasmā sā vibbhantā attano ruciyā khantiyā odātāni vatthāni nivatthā, tasmāyeva sā abhikkhunī, na sikkhāpaccakkhānenā’’ti (cūḷava. aṭṭha. 434). Idhāti imasmiṃ sāsane.
2975 “已去”在这里,省略了“从自己的住处”。就像所说的:“诸比丘,如果有比丘尼从自己的住处转到外道的处所,她回来时不应给她授具足戒。”不只是不应授具足戒,连出家也得不到。但如果是取白衣而离去的人,则仅仅能得到出家而已。巴利
2975.Gatāyāti ettha ‘‘sakāvāsā’’ti seso. Yathāha – ‘‘yā sā, bhikkhave, bhikkhunī sakāvāsā titthāyatanaṃ saṅkantā, sā āgatā na upasampādetabbā’’ti. Na kevalaṃ na upasampādetabbā, pabbajjampi na labhati. Odātāni gahetvā vibbhantā pana pabbajjāmattaṃ labhati.
2976 礼敬:揉按双足之后再行礼敬。允许接受:因为世尊已经开许“诸比丘,我允许接受”,所以是允许的。对此,有些老师主张:“如果一方或双方有漏泄、有染著,那就按具体情况来定。”另一些老师说:“这件事没有罪过。”这样展示了老师们的不同说法之后,注释书中说“这是针对特定情形而开许的,所以是允许的”,这应当作为标准。因为“诸比丘,我允许接受”这句话本身,就已经说明是如法的。巴利
2976.Vandananti pāde sambāhetvā vandanaṃ. Sādituṃ vaṭṭatīti ‘‘anujānāmi, bhikkhave, sāditu’’nti (cūḷava. 434) anuññātattā vaṭṭati. Tatreke ācariyā ‘‘sace ekato vā ubhato vā avassutā honti sārattā, yathāvatthukamevā’’ti vadanti. Eke ācariyā ‘‘natthi ettha āpattī’’ti vadantīti evaṃ ācariyavādaṃ dassetvā ‘‘idaṃ odissa anuññātaṃ vaṭṭatī’’ti aṭṭhakathāsu vuttaṃ, taṃ pamāṇaṃ. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, sāditu’’nti (cūḷava. 434) hi vacaneneva kappiyaṃ.
2977 不管在什么样的厕所里,都不应该排便;但如果下方是敞开的、上方有遮盖,那就允许排便。所谓“下方敞开、上方有遮盖”,在注疏中这样解释:“如果已经挖了坑井,而上方各个方向只露出板条那么大的空隙,像这样的地方也允许。”巴利
2977. Yāya kāyaci vaccakuṭiyā vacco na kātabbo, heṭṭhā vivaṭe uddhaṃ paṭicchanne pana vaccaṃ kātuṃ vaṭṭati. Heṭṭhā vivaṭe upari paṭicchanneti aṭṭhakathāyaṃ ‘‘sace kūpo khato hoti, upari pana padaramattameva sabbadisāsu paññāyati, evarūpepi vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 435) vuttaṃ.
2978 一切处:指比丘尼住处、俗家屋内等一切地方。病者:指她若不盘腿就不舒服。半盘腿:就是弯起一条腿来盘坐。也就是把一只脚跟放在靠近大腿根部的地方,把另一只脚跟放得远一些,这就叫弯腿盘坐。巴利
2978.Sabbatthāti bhikkhuniupassayaantaragharādisabbaṭṭhānesu. Gilānāyāti yassā vinā pallaṅkaṃ na phāsu hoti. Aḍḍhapallaṅkanti ekapādaṃ ābhujitvā katapallaṅkaṃ. So ekaṃ paṇhiṃ ūrumūlāsannaṃ katvā itaraṃ dūre katvā ābhujitapallaṅko nāma.
2979 “男子沐浴处”就是指男人洗澡的渡口。就像经里说的:“各位比丘,比丘尼不可以在男子沐浴处洗澡,如果洗了,就犯恶作罪。各位比丘,我允许在女子沐浴处洗澡。”巴利
2979.Naratittheti purisānaṃ nahānatitthe. Yathāha – ‘‘na, bhikkhave, bhikkhuniyā purisatitthe nahāyitabbaṃ, yā nahāyeyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, mahilātitthe nahāyitu’’nti (cūḷava. 436).
2980 若沙门尼用香粉沐浴,或用香熏泥土、或用香泥沐浴,或逆流沐浴,她就犯恶作——这是句子的连接方式。通过“香熏”这一限定,说明没有被香熏过的(泥土)是允许的。正如(世尊)所说:“诸比丘,我允许用普通泥土。”巴利
2980. Yā samaṇī gandhacuṇṇena vā vāsitamattiyā vāsitakāya mattikāya vā paṭisote vā nhāyeyya, tassā āpatti dukkaṭanti yojanā. Vāsitavisesanena avāsitā vaṭṭatīti dīpeti. Yathāha – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, pakatimattika’’nti (cūḷava. 436).
2981 “未受用”在这里的意思是:连一点点上等利养都没拿过,连钵和袈裟好几天都没用过。如果是不适宜的东西,那就应该全部丢掉。巴利
2981.Abhutvāti ettha āmisaaggaṃ gahaṇamattampi akatvā, pattacīvaraṃ katipayadivasānipi aparibhuñjitvāti attho. Sace asappāyaṃ, sabbampi apanetuṃ vaṭṭati.
2982 2982. 在没有未受具足戒者的情况下,凡是比丘们已接受、未接受或储存的一切可食物,比丘尼们都可以让比丘们接受后食用,这样连接文义。“比丘尼们可以”这句话,是就论题本身而说的。比丘们让比丘尼们接受后,比丘们也同样可以食用那样的食物。正如所说:“诸比丘,我允许比丘们让比丘尼们接受比丘们的储存物之后食用。”巴利
2982. Anupasampanne asante sabbaṃ bhikkhūhi paṭiggahitaṃ vā appaṭiggahitaṃ vā sannidhikataṃ vā sabbaṃ ajjhoharaṇīyaṃ bhikkhūhi paṭiggahāpetvā paribhuñjituṃ bhikkhunīnaṃ vaṭṭatīti yojanā. ‘‘Bhikkhunīnaṃ vaṭṭatī’’ti idaṃ pakaraṇavasena vuttaṃ. Bhikkhunīhipi paṭiggahāpetvā bhikkhūnampi tathāvidhaṃ paribhuñjituṃ vaṭṭati. Yathāha – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, bhikkhūnaṃ sannidhiṃ bhikkhunīhi paṭiggāhāpetvā paribhuñjitu’’nti (cūḷava. 421).