入雨安居犍度注疏之解释显示巴利原文
Vassūpanāyikakkhandhakakathāvaṇṇanā
2608 “入雨安居”已说,此为余句。“及后者”:此处“iti”一词用于举例。“入雨安居”即入雨安居。入者须作住处,或作言语表达——由“入者”一词显示入雨安居的方式。入者应作住处,或应作言语表达,这是其中的关联。若入者无住处,仅需心生此念:“我在此住雨安居”即可;若有住处,则应作言语表达:“我于此寺入此三月雨安居”,或“我于此入雨安居”,此为其义。显示巴利原文
2608. Vassūpanāyikā vuttāti seso. Pacchimā cāti ettha iti-saddo nidassane. Vassūpanāyikāti vassūpagamanā. Ālayo, vacībhedo vā kātabbo upagacchatāti iminā vassūpagamanappakāro dassito. Upagacchatā ālayo kattabbo, vacībhedo vā kattabboti sambandho. Upagacchantena ca senāsane asati ‘‘idha vassaṃ vasissāmī’’ti cittuppādamattaṃ vā kātabbaṃ, senāsane sati ‘‘imasmiṃ vihāre imaṃ temāsaṃ vassaṃ upemī’’ti ca ‘‘idha vassaṃ upemī’’ti ca vacībhedo vā kātabboti attho.
2609 “知而不入雨安居者”一句,“亦”是连接词。“三月”一词处应补充“前或后”。“若游行”处应补充“游行”。即:未住满前三月或后三月便出发游行的比丘,也犯恶作。此处的“三月”是表示持续义的业格。正如经文所说:“诸比丘!入雨安居后,未住满前三月或后三月,不应出发游行。若出发者,犯恶作。”显示巴利原文
2609. Jānaṃ vassūpagamanaṃ anupagacchato vāpīti yojanā. Temāsanti ettha ‘‘purimaṃ vā pacchimaṃ vā’’ti seso. Carantassāpīti ettha ‘‘cārika’’nti seso. Purimaṃ vā temāsaṃ pacchimaṃ vā temāsaṃ avasitvāva cārikaṃ carantassāpi dukkaṭanti yojanā. Temāsanti accantasaṃyoge upayogavacanaṃ. Yathāha – ‘‘na, bhikkhave, vassaṃ upagantvā purimaṃ vā temāsaṃ pacchimaṃ vā temāsaṃ avasitvā cārikā pakkamitabbā, yo pakkameyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 185).
2610 “树洞”一词,应补充“纯粹的”。如文:“‘树洞’者,此处单指纯粹的树洞是不允许的,但若在大树洞内铺设木板覆盖成小屋,安设入口门扇后,则允许入内。”由“于树之洞”这一表述,树的枝桠部分也被包含在内,纯粹的枝桠同样不允许。如文:“‘树枝桠’者,此处纯粹的枝桠也不允许,但若在大枝桠上绑缚台架,于其上搭设木板覆盖的小屋后,则允许入内。”显示巴利原文
2610.Rukkhassasusireti ettha ‘‘suddhe’’ti seso. Yathāha – ‘‘rukkhasusireti ettha suddhe rukkhasusireyeva na vaṭṭati, mahantassa pana rukkhasusirassa anto padaracchadanaṃ kuṭikaṃ katvā pavisanadvāraṃ yojetvā upagantuṃ vaṭṭatī’’ti. ‘‘Rukkhassa susire’’ti iminā rukkhekadeso viṭapopi saṅgahito, sopi suddhova na vaṭṭati. Yathāha – ‘‘rukkhaviṭabhiyāti etthāpi suddhe viṭapamatte na vaṭṭati, mahāviṭape pana aṭṭakaṃ bandhitvā tattha padaracchadanaṃ kuṭikaṃ katvā upagantuṃ vaṭṭatī’’ti (mahāva. aṭṭha. 203).
“伞”:在此,若于四柱上撑立伞盖,作遮蔽并安设门户后,允许入内,这叫伞屋。“瓮”:在此,亦须以大片瓦盖,如前述伞的做法建成小屋后,方允许入内。依注释书之语可知,未如此处理的纯粹伞与瓮属于遮止之列。“尸屋”:指钉床之类的处所。如文:“‘尸屋’者,即名为钉床等种类的屋舍,于此中不允许入内。”显示巴利原文
‘‘Chatteti etthāpi catūsu thambhesu chattaṃ ṭhapetvā āvaraṇaṃ katvā dvāraṃ yojetvā upagantuṃ vaṭṭati, chattakuṭikā nāmesā hoti. Cāṭiyāti etthāpi mahantena kapallena chatte vuttanayena kuṭiṃ katvāva upagantuṃ vaṭṭatī’’ti aṭṭhakathāvacanato evamakatāsu suddhachattacāṭīsu nivāraṇaṃ veditabbaṃ. Chavakuṭīti ṭaṅkitamañcādayo vuttā. Yathāha – ‘‘chavakuṭikā nāma ṭaṅkitamañcādibhedā kuṭi, tattha upagantuṃ na vaṭṭatī’’ti (mahāva. aṭṭha. 203).
但在墓地另作小屋,也允许入内。《安达咖注疏》中说:“为焚尸后处理灰烬、骨骸而作的小屋”称为尸屋。瓦基拉布提长老说:“‘钉床’一名,被记载为农舍、石屋。”在四块石上覆以石板所做的小屋,也称为“钉床”。在长床脚当中穿孔、插入横木所做成的床,没有上下之分,即使翻转铺设也是如此;它被放置在墓地及天祠中,这也名为钉床。显示巴利原文
Susāne pana aññaṃ kuṭikaṃ katvā upagantuṃ vaṭṭati. ‘‘Chavasarīraṃ jhāpetvā chārikāya, aṭṭhikānañca atthāya kuṭikā karīyatī’’ti andhakaṭṭhakathāyaṃ chavakuṭi vuttā. ‘‘Ṭaṅkitamañcoti kasikuṭikāpāsāṇagharanti likhita’’nti (vajira. ṭī. mahāvagga 203) vajirabuddhitthero. Catunnaṃ pāsāṇānaṃ upari pāsāṇaṃ attharitvā kato gehopi ‘‘ṭaṅkitamañco’’ti vuccati. Dīghe mañcapāde majjhe vijjhitvā aṭaniyo pavesetvā mañcaṃ karontīti tassa idaṃ upari, idaṃ heṭṭhāti natthi, parivattetvā atthatopi tādisova hoti, taṃ susāne, devaṭṭhāne ca ṭhapenti, ayampi ṭaṅkitamañco nāma.
2611 “若有资具缺乏或身体不适”——由于随后将说明其余的障碍,此处“障碍”一词应理解为王障等十种障碍。显示巴利原文
2611. ‘‘Sati paccayavekalle, sarīrāphāsutāya vā’’ti avasesantarāyānaṃ vakkhamānattā ‘‘antarāyo’’ti iminā rājantarāyādi dasavidho gahetabbo.
2612-4 “诸比丘,我允许:为了比丘、比丘尼、在学尼、沙弥、沙弥尼、母亲及父亲的七日事务,即使未被遣请也可前往,何况已被遣请”(大品 198)。为显示此中所说的义理,故说“为父母”等。显示巴利原文
2612-4. ‘‘Anujānāmi , bhikkhave, sattannaṃ sattāhakaraṇīyena appahitepi gantuṃ, pageva pahite bhikkhussa bhikkhuniyā sikkhamānāya sāmaṇerassa sāmaṇeriyā mātuyā ca pitussa cā’’ti (mahāva. 198) vuttanayaṃ dassetumāha ‘‘mātāpitūna’’ntiādi.
为探望父母,或为探视五种同法者,或为他们的事务,或为看望他们中的病者,或为他们或看护者寻求饮食等;同样地,他们五种同法者中,若有人不乐、厌倦,心想“我将前往令其远离,或请人令其远离,或为他说法”;或他们五种同法者中,若有人生起邪见,心想“我将令其脱离,或请人令其脱离,或为他说法”;同样地,心想“我将除去他已生起的恶作,或请人除去,或为他说法”——如是,通达律藏的比丘,即使未受请托以七日事务,也应当前往,何况已受请托。此是衔接之语。显示巴利原文
Mātāpitūnaṃ dassanatthaṃ, pañcannaṃ sahadhammikānaṃ dassanatthaṃ vā nesaṃ atthe sati vā nesaṃ antare gilānaṃ daṭṭhuṃ vā tadupaṭṭhākānaṃ bhattādiṃ pariyesanatthaṃ vā nesaṃ bhattādiṃ pariyesanatthaṃ vā tathā nesaṃ pañcannaṃ sahadhammikānaṃ aññataraṃ anabhirataṃ ukkaṇṭhitaṃ ahaṃ gantvā vūpakāsessaṃ vā vūpakāsāpessāmi vā dhammakathamassa karissāmīti vā tassa pañcannaṃ sahadhammikānaṃ aññatarassa uṭṭhitaṃ uppannaṃ diṭṭhiṃ vivecessāmi vā vivecāpessāmi vā dhammakathamassa karissāmīti vā tathā uppannaṃ kukkuccaṃ vinodessāmīti vā vinodāpessāmīti vā dhammakathamassa karissāmīti vā evaṃ vinayaññunā bhikkhunā sattāhakiccena apesitepi gantabbaṃ, pageva pahiteti yojanā.
“饮食等”中的“等”字,包含了寻求药物等。如所说的:“我将为病者寻求食物,或为看护者寻求食物,或为病者寻求药物,或询问病情,或亲自看护。”“令其远离”的意思是:从心生不乐之处,将其带往他处。显示巴利原文
Bhattādīti ettha ādi-saddena bhesajjapariyesanādiṃ saṅgaṇhāti. Yathāha – ‘‘gilānabhattaṃ vā pariyesissāmi, gilānupaṭṭhākabhattaṃ vā pariyesissāmi, gilānabhesajjaṃ vā pariyesissāmi, pucchissāmi vā upaṭṭhahissāmi vā’’ti. Vūpakāsessanti yattha anabhirati uppannā, tato aññattha gahetvā gamissāmīti attho.
“将除去”等中的“或”字,还包含了这样的义理:“诸比丘,在此,有比丘犯重法,应受别住。若他派遣使者到诸比丘处说:‘我犯重法,应受别住,请比丘们前来,我希望比丘们来。’诸比丘,即使未被请托,也应以七日事务前往,何况已被请托——心想‘我将努力施予别住,或将宣告,或将成为足数者’等(《大品》193)。以如是七日事务前往者,应站在近行界内,作意‘我将于七日内返回’后出发。若未作意而越过近行界,则成坏雨安居。这是如此说的。显示巴利原文
Vinodessāmahanti vāti ettha vā-saddena ‘‘idha pana, bhikkhave, bhikkhu garudhammaṃ ajjhāpanno hoti parivāsāraho, so ce bhikkhūnaṃ santike dūtaṃ pahiṇeyya ‘ahañhi garudhammaṃ ajjhāpanno parivāsāraho, āgacchantu bhikkhū, icchāmi bhikkhūnaṃ āgata’nti. Gantabbaṃ, bhikkhave, sattāhakaraṇīyena appahitepi, pageva pahite ‘parivāsadānaṃ ussukkaṃ karissāmi vā anussāvessāmi vā gaṇapūrako vā bhavissāmī’’tiādinayaṃ (mahāva. 193) saṅgaṇhāti. Evaṃ sattāhakiccena gacchantena antoupacārasīmāya ṭhiteneva ‘‘antosattāhe āgacchissāmī’’ti ābhogaṃ katvā gantabbaṃ. Sace ābhogaṃ akatvā upacārasīmaṃ atikkamati, chinnavasso hotīti vadanti.
2615 「然而,此中另有脱离经文的夜间断除判定」——为显示注疏中所说的夜间断除判定,故说「于此已入雨安居者」等语。「于此」,即在此七日事务章节中。其义为:须知此为脱离经文的判定。显示巴利原文
2615. ‘‘Ayaṃ panettha pāḷimuttakaratticchedavinicchayo’’ti aṭṭhakathāgataṃ ratticchedavinicchayaṃ dassetumāha ‘‘vassaṃ upagatenetthā’’tiādi. Etthāti imasmiṃ sattāhakiccādhikāre. Ayaṃ pāḷimuttakavinicchayo daṭṭhabboti attho.
2616 以「某某日」等语,将说明邀请的方式。「先」,即最初。「许可」,指依七日事务而前往是许可的。如所说:「若在一大住处,最初便已立约:『应于某某日集会』,此即名为已被邀请,得以前往」(大品注疏 199)。有人如是说:「若近事男等立约:『我等于某某日行布施等事,一切皆应集会』,此亦名为已被邀请,得以前往。」显示巴利原文
2616.‘‘Asukaṃ nāma divasa’’ntiādinā nimantanākāraṃ vakkhati. Pubbanti paṭhamaṃ. Vaṭṭatīti sattāhakiccena gantuṃ vaṭṭati. Yathāha – ‘‘sace ekasmiṃ mahāvāse paṭhamaṃyeva katikā katā hoti ‘asukadivasaṃ nāma sannipatitabba’nti, nimantitoyeva nāma hoti, gantuṃ vaṭṭatī’’ti (mahāva. aṭṭha. 199). ‘‘Upāsakehi ‘imasmiṃ nāma divase dānādīni karoma, sabbe eva sannipatantū’ti katikāyapi katāya gantuṃ vaṭṭati, nimantitoyeva nāma hotī’’ti keci.
2617 「物品」,指自己的衣具。「不允许」,指不可凭七日事务前往。「派遣」,指为洗衣等事务而派遣。然而,若依师长之命,为任何无过失、属于七日应作之事而前往,则是许可的——以此即阐明此义。显示巴利原文
2617.Bhaṇḍakanti attano cīvarabhaṇḍaṃ. Na vaṭṭatīti sattāhakiccena gantuṃ na vaṭṭati. Pahiṇantīti cīvaradhovanādikammena pahiṇanti. Ācariyupajjhāyānaṃ āṇattiyena kenaci anavajjakiccena sattāhakaraṇīyena gantuṃ vaṭṭatīti imināva dīpitaṃ hoti.
2618 所谓“为诵习等”者,即指读诵圣典等事。其中“等”字,含摄请问等。“尊长”者,指即使无病的老师与依止师。“得以前往”者,谓因七日应作事而得以前往。“人”者,依此处文脉,唯指比丘。显示巴利原文
2618.Uddesādīnamatthāyāti pāḷivācanāni sandhāya. Ādi-saddena paripucchādiṃ saṅgaṇhāti. Garūnanti agilānānampi ācariyupajjhāyānaṃ. Gantuṃ labhatīti sattāhakaraṇīyena gantuṃ labhati. Puggaloti pakaraṇato bhikkhuṃyeva gaṇhāti.
2619 所谓“老师”,仅为举例,即使被依止师制止,方法亦然。为显示注疏所说“若老师对他说‘今日莫去’,是可行的”,故说“于截断夜,无罪,已阐明”。“截断夜”者,是截断雨安居的征象。“截断夜”者,在一切处均作为截断雨安居的结论而说。因此,若以七日应作事前往,且于七日之内返回时,老师或依止师说“今日莫去”,即使超过七日亦无罪,此是意趣所在。然而,应知截断雨安居确实发生,因为它已超出七日。显示巴利原文
2619.Ācariyoti nidassanamattaṃ, upajjhāyena nivāritepi eseva nayo. ‘‘Sace pana naṃ ācariyo ‘ajja mā gacchā’ti vadati, vaṭṭatī’’ti (mahāva. aṭṭha. 199) aṭṭhakathānayaṃ dassetumāha ‘‘ratticchede anāpatti, hotīti paridīpitā’’ti. Ratticchedeti vassacchedanimittaṃ. ‘‘Ratticchede’’ti sabbattha vassacchedoti sanniṭṭhānaṃ katvā vadanti, evaṃ sattāhakaraṇīyena gataṃ naṃ antosattāheyeva puna āgacchantaṃ sace ācariyo vā upajjhāyo vā ‘‘ajja mā gacchā’’ti vadati, sattāhātikkamepi anāpattīti adhippāyo, vassacchedo pana hotiyevāti daṭṭhabbaṃ sattāhassa bahiddhā vītināmitattā.
2620 “任何亲属”者,指父母之外的其他亲属。“为前往探视”,由此指出对其余亲属的应作之事——“我们病了,尊者,愿您能来”,以及由施护家族提出——“我们将行布施、听闻正法,愿见到比丘们”,如此说明之后,若派遣使者或送信,以七日应作事前往者,截断夜与恶作皆不发生,已作如是说。正如所说:“诸比丘,于此,有比丘的亲属患病……诸比丘,若被派遣,应以七日应作事前往,未被派遣则不应前往。”以及:“诸比丘,于此,有近事男为僧团建造了精舍……我愿行布施、听闻正法、见到比丘们。诸比丘,若被派遣,应以七日应作事前往,未被派遣则不应前往。”显示巴利原文
2620.Yassa kassaci ñātissāti mātāpitūhi aññassa ñātijanassa. ‘‘Gacchato dassanatthāyā’’ti iminā sesañātikehi ‘‘mayaṃ gilānā bhadantānaṃ āgamanaṃ icchāmā’’ti ca ‘‘upaṭṭhākakulehi dānaṃ dassāma, dhammaṃ sossāma, bhikkhūnaṃ dassanaṃ icchāmā’’ti ca evaṃ kattabbaṃ niddisitvā dūte vā pesite sattāhakaraṇīyena gacchato ratticchedo ca dukkaṭañca na hotīti vuttaṃ hoti. Yathāha ‘‘idha pana, bhikkhave, bhikkhussa ñātako gilāno hoti…pe… gantabbaṃ, bhikkhave, sattāhakaraṇīyena pahite, na tveva appahite’’ti (mahāva. 199) ca ‘‘idha pana, bhikkhave, upāsakena saṅghaṃ uddissa vihāro kārāpito hoti…pe… icchāmi dānañca dātuṃ dhammañca sotuṃ bhikkhū ca passitunti. Gantabbaṃ, bhikkhave, sattāhakaraṇīyena pahite, na tveva appahite’’ti (mahāva. 188) ca.
2621 “我去村落,今日便回。”比丘这样说后便去了,在返回的途中,如果无法及时回到,这是允许的。“允许”的意思是:以“今日便回”的念头前往,途中若日出破晓,既不会截断雨安居,也没有截断夜晚的恶作。这便是其意趣。显示巴利原文
2621. ‘‘Ahaṃ gāmakaṃ gantvā ajjeva āgamissāmī’’ti āgacchaṃ āgacchanto sace pāpuṇituṃ na sakkoteva, vaṭṭatīti yojanā. Vaṭṭatīti ettha ‘‘ajjeva āgamissāmī’’ti gantvā āgacchantassa antarāmagge sace aruṇuggamanaṃ hoti, vassacchedopi na hoti, ratticchedadukkaṭañca natthīti adhippāyo.
2622 「牧场」者,在牧牛者的住处。「商队」者,在步行商队与车辆商队聚集的场所。在三处,对于比丘,于截断雨安居无罪——意即仅与他们一起前往者无罪,但在离开他们而行时则有罪,也不得受自恣。显示巴利原文
2622.Vajeti (mahāva. aṭṭha. 203) gopālakānaṃ nivāsanaṭṭhāne. Sattheti jaṅghasatthasakaṭasatthānaṃ sanniviṭṭhokāse. Tīsu ṭhānesu bhikkhuno, vassacchede anāpattīti tehi saddhiṃ gacchantasseva natthi āpatti, tehi viyuñjitvā gamane pana āpattiyeva, pavāretuñca na labhati.
在牧场等处入雨安居者,在雨安居入住日当天,该比丘应向近事男们说:『得到小屋是适当的。』若他们建造后给予,进入其中后应三次说:『我于此入雨安居。』若不给予,应以厅堂的简略方式,前往停放的车辆下方。连那也得不到者,应作意念。但在商队中,若无小屋等,不适当作语言的改变说『我于此入雨安居』而入,仅作意念是适当的。所谓意念,即仅仅生起『我将于此住雨安居』的心。显示巴利原文
Vajādīsu vassaṃ upagacchantena vassūpanāyikadivase tena bhikkhunā upāsakā vattabbā ‘‘kuṭikā laddhuṃ vaṭṭatī’’ti. Sace karitvā denti, tattha pavisitvā ‘‘idha vassaṃ upemī’’ti tikkhattuṃ vattabbaṃ. No ce denti, sālāsaṅkhepena ṭhitasakaṭassa heṭṭhā upagantabbaṃ. Tampi alabhantena ālayo kātabbo. Satthe pana kuṭikādīnaṃ abhāve ‘‘idha vassaṃ upemī’’ti vacībhedaṃ katvā upagantuṃ na vaṭṭati, ālayakaraṇamattameva vaṭṭati. Ālayo nāma ‘‘idha vassaṃ vasissāmī’’ti cittuppādamattaṃ.
若行进中的商队适逢自恣日,即应在此处自恣。若商队在雨安居期间到达比丘所期望之处后继续前行,则应住于该期望处,与诸比丘一同自恣。若商队在雨安居期间中途停住或分散于某村,比丘应于该村与诸比丘共住后自恣;若不自恣便由此继续前往,则不如法。显示巴利原文
Sace maggappaṭipanneyeva satthe pavāraṇadivaso hoti, tattheva pavāretabbaṃ. Atha sattho antovasseyeva bhikkhunā patthitaṭṭhānaṃ patvā atikkamati. Patthitaṭṭhāne vasitvā tattha bhikkhūhi saddhiṃ pavāretabbaṃ. Athāpi sattho antovasseyeva antarā ekasmiṃ gāme tiṭṭhati vā vippakirati vā, tasmiṃyeva gāme bhikkhūhi saddhiṃ vasitvā pavāretabbaṃ, appavāretvā tato paraṃ gantuṃ na vaṭṭati.
乘船入雨安居者,亦应当先于小屋中入;若遍求不得,则可作意。若三个月内船始终在海上,即应于彼处自恣。若船抵岸,而自己想由此前往他处,则不应往。应住于船所到之村落,与诸比丘一同自恣。即使船沿岸驶往别处,而比丘愿住于最初到达的村落,船可离去,比丘应住于该处,与诸比丘一同自恣。显示巴利原文
Nāvāya vassaṃ upagacchantenāpi kuṭiyaṃyeva upagantabbaṃ. Pariyesitvā alabhante ālayo kātabbo . Sace antotemāsaṃ nāvā samuddeyeva hoti, tattheva pavāretabbaṃ. Atha nāvā kūlaṃ labhati, sayañca parato gantukāmo hoti, gantuṃ na vaṭṭati. Nāvāya laddhagāmeyeva vasitvā bhikkhūhi saddhiṃ pavāretabbaṃ. Sacepi nāvā anutīrameva aññattha gacchati, bhikkhu ca paṭhamaṃ laddhagāmeyeva vasitukāmo, nāvā gacchatu, bhikkhunā tattheva vasitvā bhikkhūhi saddhiṃ pavāretabbaṃ.
如是,于牧场、商队、船只这三处,断安居者无罪,亦得自恣。显示巴利原文
Iti vaje, satthe, nāvāyanti tīsu ṭhānesu natthi vassacchede āpatti, pavāretuñca labhati.
2623 「当资具缺乏时」,指钵食等资具不足之时。「或为身安乐」,指身体不适或患病之时。「即使中断雨安居而离去」,即确实造成雨安居中断,也可前往舒适之处。以「亦」字显示:即便不中断雨安居,若存在令雨安居中断的因缘,依七日事由前往也是适当的。显示巴利原文
2623.Sati paccayavekalleti piṇḍapātādīnaṃ paccayānaṃ ūnatte sati. Sarīrāphāsutāya vāti sarīrassa aphāsutāya ābādhe vā sati. Vassaṃ chetvāpi pakkameti vassacchedaṃ katvāpi yathāphāsukaṭṭhānaṃ gaccheyya. Api-saddena vassaṃ achetvā vassacchedakāraṇe sati sattāhakaraṇīyena gantumpi vaṭṭatīti dīpeti.
2624 「以任何障碍」,即王难等中任何一种障碍。应这样连接:未入雨安居的比丘,或已中断雨安居者,亦应进入第二次雨安居的入处。显示巴利原文
2624.Yena kenantarāyenāti rājantarāyādīsu yena kenaci antarāyena. Yo bhikkhu vassaṃ nopagato, tenāpi chinnavassena vāpi dutiyā vassūpanāyikā upagantabbāti yojanā.
2625-6 「七日」是表示持续关系的受格,与「度过」一词相连接。或者,即使已入雨安居后,若在外面度过七日。对于那位前往者及度过的比丘而言。前者也不可得,因为未入雨安居,以及雨安居已中断的缘故,前者的雨安居入处便不存在、不可得。对于这二者,应知依次于近行逾越、七日逾越时有罪。显示巴利原文
2625-6.Sattāhanti accantasaṃyoge upayogavacanaṃ. ‘‘Vītināmetī’’ti iminā sambandho. Upagantvāpi vā bahiddhā eva sattāhaṃ vītināmeti ce. Yo gacchati, yo ca vītināmeti, tassa bhikkhussa. Purimāpi na vijjatīti anupagatattā, chinnavassattā ca purimāpi vassūpanāyikā na vijjati na labhati. Imesaṃ dvinnaṃ yathākkamaṃ upacārātikkame, sattāhātikkame ca āpatti veditabbā.
对于比丘的承诺,有恶作罪:即当有人对他说“你们在此住雨安居”时,他应诺“善哉”,随后违背此承诺、未如实履行,便得犯有罪。若问是何罪?答言“恶作”。不仅对此承诺的违背有罪,对其他承诺的违背也应知有罪。如律中所说:“于承诺有恶作罪。此处,不仅对‘你们在此住这三个月的雨安居’这一承诺的违背有罪,对‘你们接受这三个月的食物’、‘我们二人都在此住雨安居’、‘我们将一起诵戒’等种种承诺的违背,亦皆得恶作。”而且,这里所指的是承诺时内心清净,后因违背而有罪的情形。若最初内心不清净而作承诺,则犯波逸提罪;因复违逆,更有恶作,即波逸提与恶作俱犯。显示巴利原文
Paṭissave ca bhikkhussa, hoti āpatti dukkaṭanti ‘‘idha vassaṃ vasathā’’ti vutte ‘‘sādhū’’ti paṭissuṇitvā tassa visaṃvāde asaccāpane āpatti hoti. Katamāti āha ‘‘dukkaṭa’’nti. Na kevalaṃ etasseva visaṃvāde āpatti hoti, atha kho itaresampi paṭissavānaṃ visaṃvāde āpatti veditabbā. Yathāha – ‘‘paṭissave ca āpatti dukkaṭassāti ettha na kevalaṃ ‘imaṃ temāsaṃ idha vassaṃ vasathā’ti etasseva paṭissavassa visaṃvāde āpatti, ‘imaṃ temāsaṃ bhikkhaṃ gaṇhatha, ubhopi mayaṃ idha vassaṃ vasissāma, ekatova uddisāpessāmā’ti evamādināpi tassa tassa paṭissavassa visaṃvāde dukkaṭa’’nti (mahāva. aṭṭha. 207). Tañca kho paṭissavakāle suddhacittassa pacchā visaṃvādanapaccayā hoti. Paṭhamaṃ asuddhacittassa pana paṭissave pācittiyaṃ, visaṃvādena dukkaṭanti pācittiyena saddhiṃ dukkaṭaṃ yujjati.
2627 关于“入雨安居后,未待度过当夜明相,便于当日因七日事离去者,若在七日之内返回则无犯”这一注疏之语,以及下文将说“何况住了之后外出者”的意趣,应当采用“但未度过明相”的读法。于某些写本中见到“但已度过明相”的读法,此不应取。显示巴利原文
2627. ‘‘Vassaṃ upagantvā pana aruṇaṃ anuṭṭhāpetvā tadaheva sattāhakaraṇīyena pakkamantassāpi antosattāhe nivattantassa anāpattī’’ti (mahāva. aṭṭha. 207) aṭṭhakathāvacanato, ‘‘ko vādo vasitvā bahi gacchato’’ti vakkhamānattā ca ‘‘nuṭṭhāpetvā panāruṇa’’nti pāṭho gahetabbo. Katthaci potthakesu ‘‘uṭṭhāpetvā panāruṇa’’nti pāṭho dissati, so na gahetabbo.
2628 “住后”是指住了两三天之后。如同住雨安居后,未待度过明相便因七日事外出者无罪,同样,从所去之处在七日之内返回后,再次未待度过明相便因七日事外出者亦无罪。对于注疏所说“应以七日次第度过明相”,应如此理解:与第七明相相连接,乃至第七明相在内,若未能在第七明相前返回,而在外度过第八明相者,是为显示其夜已断失;并非意在显示第七明相当即于彼处度过,因在《学处注疏》及《僧伽罗义疏》等中已如此定判故。显示巴利原文
2628.Vasitvāti dvīhatīhaṃ vasitvā. Yathā vassaṃ vasitvā aruṇaṃ anuṭṭhāpetvāva sattāhakaraṇīyena gacchato anāpatti, tathā gataṭṭhānato antosattāhe āgantvā punapi aruṇaṃ anuṭṭhāpetvāva sattāhakaraṇīyena gacchato anāpatti. ‘‘Sattāhavārena aruṇo uṭṭhāpetabbo’’ti (mahāva. aṭṭha. 201) aṭṭhakathāvacanaṃ sattamāruṇena paṭibaddhadivasaṃ sattamena aruṇeneva saṅgahetvā sattamaaruṇabbhantare anāgantvā aṭṭhamaṃ aruṇaṃ bahi uṭṭhāpentassa ratticchedadassanaparaṃ, na sattamaaruṇasseva tattha uṭṭhāpetabbabhāvadassanaparanti gahetabbaṃ sikkhābhājanaaṭṭhakathāya, sīhaḷagaṇṭhipadesu ca tathā vinicchitattā.
2629 “不入住因无念”,是词的分割。“不入住”,并非以说出“我于此住处入这三个月雨安居”的言语方式前往入住。显示巴利原文
2629. ‘‘Nopeti asatiyā’’ti padacchedo, nopetīti ‘‘imasmiṃ vihāre imaṃ temāsaṃ vassaṃ upemī’’ti vacībhedena na upagacchati.
2630 为了证成所述之义,而说“无有任何过失”。显示巴利原文
2630. Vuttamevatthaṃ samatthetumāha ‘‘na doso koci vijjatī’’ti.
2631 “我于此住处入此三月雨安居”,将此语说出三次时,便已入雨安居,这是其句义的连结。“说出三次”,这是依最高标准而说;即使说出一次或两次,也名为已入雨安居。正如所说:“我于此住处入此三月雨安居”,如此说出一次、两次或三次后,即应入雨安居。显示巴利原文
2631. ‘‘Imasmiṃ vihāre imaṃ temāsaṃ vassaṃ upemī’’ti tikkhattuṃ vacane nicchārite eva vassaṃ upagato siyāti yojanā. ‘‘Nicchāriteva tikkhattu’’nti idaṃ ukkaṃsavasena vuttaṃ, sakiṃ, dvikkhattuṃ vā nicchāritepi vassūpagato nāma hotīti. Yathāha – ‘‘imasmiṃ vihāre imaṃ temāsaṃ vassaṃ upemīti sakiṃ vā dvattikkhattuṃ vā vācaṃ nicchāretvāva vassaṃ upagantabba’’nti (mahāva. aṭṭha. 184).
2632 “从第九日起可以前往,无论他返回与否,皆无罪”,为显示注疏之理趣,故说“而以第九日为始”等。“以第九日为始”即从第九日起。“可以前往”是指唯有依七日事由方可前往,因此,即使在自恣日当天无法返回之处,为自恣而前往者,亦可依所得的七日事由前往。“但自恣后可以前往,因为依止于自恣的当日”——瓦基拉菩提长老如此说。此人其后无论回来或不回来,皆无过失,这是其中的连结之义。显示巴利原文
2632. Navamito paṭṭhāya gantuṃ vaṭṭati, āgacchatu vā mā vā, anāpattī’’ti (mahāva. aṭṭha. 207) aṭṭhakathānayaṃ dassetumāha ‘‘ādiṃ tu navamiṃ katvā’’tiādi. Navamiṃ pabhuti ādiṃ katvā, navamito paṭṭhāyāti vuttaṃ hoti. Gantuṃ vaṭṭatīti sattāhakaraṇīyeneva gantuṃ vaṭṭati, tasmā pavāraṇadivasepi tadaheva āgantuṃ asakkuṇeyyaṭṭhānaṃ pavāraṇatthāya gacchantena labbhamānena sattāhakaraṇīyena gantuṃ vaṭṭati. ‘‘Pavāretvā pana gantuṃ vaṭṭati pavāraṇāya taṃdivasasannissitattā’’ti (vajira. ṭī. mahāvagga 207) hi vajirabuddhitthero. So pacchā āgacchatu vā mā vā, doso na vijjatīti yojanā.