各种情况的分别讨论·关于梵语化的讨论
律庄严复注·34. 杂项抉择论解释 · 93 段
关于梵语化的讨论巴利
Chandāropanakathā
46 在“强加欲求”这一论题中,chandā 一词是就梵语来说的。不应强加,意思是不应强行套用其言说方式。以自己的语言,指的是摩揭陀语。其中,由圣者们所作,就是梵语;意思是说,它是由阿塔咖、瓦玛咖等已经止息了恶的仙人们所作。或者也可以说,应当恭敬、应当礼敬,所以叫梵语;因为它能给人带来利益和安乐,所以想得到这种利益安乐的人应当礼敬它。被说出来的,就是语言;它既是梵语,又是语言,所以叫梵语。存在于三种吠陀中的语言,是“他自己的”,意思是世尊的言教。生于摩揭陀的,就是摩揭陀语;意思是说,在最初劫时生于摩揭陀国。被取出而说,就是语;从三藏中取出而宣说,就是辞。古人确实这样说过:巴利
46. Chandāropanakathāyaṃ chandasoti sakkaṭabhāsāya. Na āropetabbanti vācanāmaggaṃ na āropetabbaṃ. Sakāya niruttiyāti māgadhabhāsāya. Tattha santehi katāti sakkaṭā, aṭṭhakavāmakādīhi samitapāpehi isīhi katāti attho. Atha vā sakkaritabbā pūjitabbāti sakkaṭā manussānaṃ hitasukhāvahanato, tadatthikehi manussehi pūjitabbāti attho. Bhāsīyateti bhāsā, sakkaṭā ca sā bhāsā cāti sakkaṭabhāsā. Vedattayagatā nirutti, sassa esāti sakā, bhagavato vacanantyattho. Magadhe jātā māgadhikā, ādikappakāle magadharaṭṭhe jātāti attho. Uccateti utti, nīharitvā utti nirutti, piṭakattayato nīharitvā kathīyatetyattho. Vuttañhetaṃ porāṇehi –
“ 那摩揭陀语是根本语言;
初劫的人们借以(交流)的语言;
未闻他言之梵天神众,
及诸正觉者,亦皆如是宣说。”巴利
‘‘Sā māgadhī mūlabhāsā; Narā yāyādikappikā; Brahmāno cāssutālāpā; Sambuddhā cāpi bhāsare’’ti.
剩下的部分很容易理解。巴利
Sesaṃ suviññeyyameva.
47 在“顺世论”这一话题里,“世间”是指:福业、非福业以及它们的果报都安立在此处,所以叫世间,也就是众生世间。“努力处”是指:众生在这里精勤用力,所以叫努力处;世间的努力处就是“顺世”,意思就是众生精勤用力的地方。那这是什么?就是外道的教法。全都是残食,为什么?因为过去曾被鸟等吃过。全都不是残食,因为这份剩下的食物不曾被任何人吃过。白乌鸦,因为它的骨头是白的;黑鹭,因为它的脚是黑的。“这里没有意义”,所以叫无意义;无意义本身就是理由,所以叫无意义的理由。与它相关联的,就是与无意义的理由相关联。“在这里渡越”,所以叫渡处,也就是码头;像渡处一样,所以叫渡处,也就是见解。他们有这个,所以叫外道,也就是颠倒见者。“在这里教导自己的弟子”,所以叫教法;外道的教法就是外道教法。不应学习畜生明:这里,畜生明指的是任何外在的、不带来义利的东西。不应学习,就是不应自己学习;不应教授,就是不应教授他人。其余部分很容易理解。巴利
47. Lokāyatakathāyaṃ lokiyanti patiṭṭhahanti puññāpuññāni tabbipāko cāti loko, sattaloko. Ābhuso yatanti vīriyaṃ karonti etthāti āyataṃ, lokassa āyataṃ lokāyataṃ, sattānaṃ bhuso vīriyakaraṇaṭṭhānantyattho. Kiṃ taṃ? Titthiyasatthaṃ. Sabbaṃ ucchiṭṭhaṃ, kasmā? Sakuṇādīhi paribhuttapubbattā. Sabbaṃ anucchiṭṭhaṃ imassa avasesabhojanassa kenaci aparibhuttapubbattā. Seto kāko aṭṭhissa setattā, kāḷo bako pādassa kāḷattāti. Natthi attho etthāti niratthakaṃ, niratthakameva kāraṇaṃ niratthakakāraṇaṃ. Tena paṭisaṃyuttaṃ niratthakakāraṇapaṭisaṃyuttaṃ. Taranti etthāti titthaṃ, paṭṭanaṃ. Titthaṃ viyāti titthaṃ, laddhi, taṃ etesaṃ atthīti titthiyā, viparītadassanā. Sāsanti attano sāvake etthāti satthaṃ, titthiyānaṃ satthaṃ titthiyasatthaṃ. Na tiracchānavijjā pariyāpuṇitabbāti ettha tiracchānavijjā nāma yā kāci bāhirakā anatthasañhitā. Na pariyāpuṇitabbāti attanā na pariyāpuṇitabbā. Na vācetabbāti paresaṃ na vācetabbā. Sesaṃ suviññeyyameva.
48 在“喷嚏”这一节中,“被喷嚏”所以叫“被喷嚏者”。“khipi”这个词根是含糊音的词根。因为状态以状态为特征,所以“tasmiṃ khipite”(在被喷嚏时)是带格位词尾的形式。由于它是具有特征的事物,因此要补上“于任何个人”。关于“活”,“jīva”是维持生命的词根,格位词尾省略了。整句的意思是:当任何个人被喷嚏时,比丘不应当说“活”;当比丘被喷嚏时,在家人说“尊者,请活下去”,这时比丘说“长久地活”是可以的。不过在“被说”这个地方,因为特征词是表示行为的词,所以要补上一个与它同格、作为受事的“于比丘”,也就是具有特征的行为。比如什么情况呢?就像“当牛在被挤奶时,人来了”。另外有些老师在这类地方补入“存在时”这个词,认为这个就是特征词;而“当牛在被挤奶时”这两个词,则是在“存在时”中按原形和变格来充当行为者。这应当考察之后再采纳。巴利
48. Khipitakathāyaṃ khipīyitthāti khipito. Khipi abyattasaddeti dhātu. Bhāvenabhāvalakkhaṇattā tasmiṃ khipiteti vibhatyantaṃ. ‘‘Yasmiṃ kismiñci puggale’’ti lakkhaṇavantakattā ajjhāharitabbo. Jīvāti jīva pāṇadhāraṇeti dhātu, vibhattilopo. Yasmiṃ kismiñci puggale khipite bhikkhunā ‘‘jīvā’’ti vacanaṃ na vattabbaṃ, bhikkhusmiṃ khipite gihinā ‘‘jīvatha bhante’’ti vuccamāne sati ‘‘ciraṃ jīvā’’ti bhikkhunā vattuṃ vaṭṭatīti yojanā. ‘‘Vuccamāne’’ti ettha pana lakkhaṇassa kammavācakattā tena samānādhikaraṇaṃ kammabhūtaṃ ‘‘bhikkhusmi’’nti lakkhaṇavantakammaṃ ajjhāharitabbaṃ yathā kiṃ ‘‘gosu duyhamānāsu puriso āgato’’ti . Apare pana ācariyā īdisesu ṭhānesu ‘‘santesū’’ti padaṃ ajjhāharitvā idameva lakkhaṇapadaṃ, ‘‘gosu duyhamānāsū’’ti padadvayaṃ pana ‘‘santesū’’ti ettha pakativikativasena kattā evāti vadanti, vīmaṃsitvā gahetabbaṃ.
49 在讨论蒜的部分,经文里说“所谓蒜,就是摩揭陀蒜”。不过注疏里说:“摩揭陀蒜,就是生于摩揭陀的。这里所说的蒜,正是指摩揭陀国所生的蒜,而且只指球茎蒜,不是一瓣、两瓣或三瓣的蒜。但在《库伦达》中说:‘不提及产地,只说摩揭陀蒜就是球茎蒜。’”如果把两个或三个球茎合在一起吞下去,犯一个波逸提。但如果掰开以后一瓣一瓣地吃,就按行为的次数计算,犯多个波逸提。这些对比丘尼来说是波逸提,对比丘来说是恶作。巴利
49. Lasuṇakathāyaṃ ‘‘lasuṇaṃ nāma māgadhaka’’nti (pāci. 795) pāḷiyaṃ āgataṃ. Aṭṭhakathāyaṃ (pāci. aṭṭha. 795) pana ‘‘māgadhakanti magadhesu jātaṃ. Magadharaṭṭhe jātalasuṇameva hi idha lasuṇanti adhippetaṃ, tampi bhaṇḍikalasuṇameva, na ekadvitimiñjakaṃ. Kurundiyaṃ pana ‘jātidesaṃ avatvā ‘māgadhakaṃ nāma bhaṇḍikalasuṇa’nti vutta’’nti vuttaṃ. Sace dve tayo bhaṇḍike ekatoyeva saṅkharitvā ajjhoharati, ekaṃ pācittiyaṃ. Bhinditvā ekekaṃ miñjaṃ khādantiyā pana payogagaṇanāya pācittiyāni, idaṃ bhikkhunīnaṃ vasena pācittiyaṃ, bhikkhussa pana dukkaṭaṃ.
葱、韭等可以按颜色或按瓣数来区分。先说颜色:葱是淡黄色的,韭是红色的,青蒜是绿色的。再说瓣数:葱有一瓣,韭有两瓣,青蒜有三瓣,而野蒜没有瓣,只有嫩芽而已。不过《大注疏》等书中说:“葱有三瓣,韭有两瓣,青蒜有一瓣。”这些葱、韭等,就其本身而言就是允许的;但在汤羹等烹调中,即使是摩揭陀产的蒜也允许使用。也就是说,在煮绿豆汤等时,或在鱼肉制品中,或在油等中,或在枣酸酱等中,或在酸煮等中,或在更精细的烹调中,无论放在哪里,甚至放进粥钵里,也允许。这是论书中说的。“就其本身”是指不需要借助汤羹等。“枣酸酱”是把枣果晒干后磨成粉做成的一种嚼食制品,《义灯》中是这样说的。巴利
Palaṇḍukādīnaṃ vaṇṇena vā miñjāya vā nānattaṃ veditabbaṃ. Vaṇṇena tāva palaṇḍuko nāma paṇḍuvaṇṇo hoti. Bhañjanako lohitavaṇṇo, haritako haritavaṇṇo, miñjāya pana palaṇḍukassa ekā miñjā hoti, bhañjanakassa dve, haritakassa tisso, cāpalasuṇo amiñjako. Aṅkuramattameva hi tassa hoti. Mahāpaccariyādīsu pana ‘‘palaṇḍukassa tīṇi miñjāni, bhañjanakassa dve, haritakassa eka’’nti vuttaṃ. Ete palaṇḍukādayo sabhāveneva vaṭṭanti, sūpasampākādīsu pana māgadhakampi vaṭṭati. Tañhi paccamānesu muggasūpādīsu vā macchamaṃsavikatiyā vā telādīsu vā badarasāḷavādīsu vā ambilapākādīsu vā uttaribhaṅge vā yattha katthaci antamaso yāgupattepi pakkhipituṃ vaṭṭatīti vuttaṃ. ‘‘Sabhāvenevāti sūpasampākādiṃ vināva. Badarasāḷavaṃ nāma badaraphalāni sukkhāpetvā cuṇṇetvā kattabbā khādanīyavikatī’’ti sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. pācittiya 3.793-797) vuttaṃ.
不应跨越等论巴利
Naakkamitabbādikathā
50 在“不应踏等”的讨论中:“‘围饰地’是指用细黏土铺成的黑色等地面的地。‘住处’就是指床、椅等。‘同样地可以受用’是指可以按照其他常住的比丘已经受用过的方式来受用。‘如果常住者放置在原本未铺设的地面上,他们也没有罪’,在《结文》中这样说。以‘门等’所说的门窗等,即使没有加工过也不应倚靠。‘于毛’是指在毛上触碰时”,《义灯》中这样说。《度疑》中也说:“‘围饰地’是指用黑色等细黏土做成的地面等。‘住处’是指床、椅等。‘同样地可以受用’这句话表明:只有在常住者以洗过脚等方式受用的场合,如果故意以没洗脚等方式受用,才制定为罪;由于提到‘门等’是笼统的说法,所以门窗等即使没有加工过也不应倚靠。不知情而倚靠的人,在这里也按毛的数量计算有罪。”在《跋耆罗疏》中说:“‘如果常住者放置在原本未铺设的地面上,他们也没有罪’,是这样写的;‘门窗等即使没有加工过也不应倚靠’,是这样写的。”巴利
50. Naakkamitabbādikathāyaṃ ‘‘paribhaṇḍakatabhūmi nāma saṇhamattikāhi katā kāḷavaṇṇādibhūmi . Senāsanaṃ mañcapīṭhādikāyeva. Tatheva vaḷañjetuṃ vaṭṭatīti aññehi āvāsikehi bhikkhūhi paribhuttanīhārena paribhuñjituṃ vaṭṭati. ‘Nevāsikā pakatiyā anatthatāya bhūmiyā ṭhapenti ce, tesampi anāpattiyevā’ti gaṇṭhipadesu vuttaṃ. ‘Dvārampī’tiādinā vuttadvāravātapānādayo aparikammakatāpi na apassayitabbā. Lomesūti lomesu phusantesū’’ti sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. cūḷavagga 3.324) vuttaṃ. Vimativinodaniyampi (vi. vi. ṭī. cūḷavagga 2.324) ‘‘paribhaṇḍakatabhūmi vāti kāḷavaṇṇādikatasaṇhabhūmi vā. Senāsanaṃ vāti mañcapīṭhādi vā. Tatheva vaḷañjetuṃ vaṭṭatīti iminā nevāsikehi dhotapādādīhi vaḷañjanaṭṭhāne sañcicca adhotapādādīhi vaḷañjantasseva āpatti paññattāti dasseti , ‘dvārampī’tiādinā sāmaññato vuttattā dvāravātapānādayo aparikammakatāpi na apassayitabbā. Ajānitvā apassayantassapi idha lomagaṇanāya āpattī’’ti vuttaṃ. Vajirabuddhiṭīkāyaṃ (vajira. ṭī. cūḷavagga 323-324) ‘‘nevāsikā pakatiyā anatthatāya bhūmiyā ṭhapenti ce, tesampi anāpattiyevāti likhitaṃ, dvāravātapānādayo aparikammakatāpi na apassayitabbāti likhita’’nti vuttaṃ.
关于不应礼敬者与应礼敬者的讨论巴利
Avandiyavandiyakathā
51 51. 在“不应礼敬者与应礼敬者”的讨论中,这里的论师依据《住处篇》经文,说到了十种不应礼敬者和三种应礼敬者,而注疏和复注里都没有任何说明,所以这里应当按前面经文所呈现的方式来理解其含义。不过在《附随》经文(附随467以下)里,在优波离五法部分,以五个一组、五个一组的方式,说到了二十五种不应礼敬者和五种应礼敬者。怎么说呢?“尊者,有几种不应礼敬者?”“优波离,有五种不应礼敬者。哪五种?进入俗人家中的人不应礼敬,走在路上的人不应礼敬,处在暗处的人不应礼敬,没有收摄心念的人不应礼敬,睡着的人不应礼敬。优波离,这就是五种不应礼敬者。优波离,还有另外五种不应礼敬者。哪五种?正在喝粥的人不应礼敬,在食堂里的人不应礼敬,偏袒一肩的人不应礼敬,心在别处的人不应礼敬,裸体的人不应礼敬。优波离,这就是五种不应礼敬者。优波离,还有另外五种不应礼敬者。哪五种?正在嚼食的人不应礼敬,正在吃饭的人不应礼敬,正在大便的人不应礼敬,正在小便的人不应礼敬,被举罪的人不应礼敬。优波离,这就是五种不应礼敬者。优波离,还有另外五种不应礼敬者。哪五种?先受具足戒的人不应礼敬后受具足戒的人,未受具足戒的人不应礼敬,不同住而年长却说非法的人不应礼敬,女人不应礼敬,般哒咖不应礼敬。优波离,这就是五种不应礼敬者。优波离,还有另外五种不应礼敬者。哪五种?行别住的人不应礼敬,应被退回原本的人不应礼敬,应行敬悦的人不应礼敬,正在行敬悦的人不应礼敬,应被出罪的人不应礼敬。优波离,这就是五种不应礼敬者。”巴利
51. Avandiyavandiyakathāyaṃ idha pakaraṇācariyena senāsanakkhandhakapāḷivasena dasa avandiyā, tayo vandiyā ca vuttā, aṭṭhakathāṭīkāsu ca na kiñci vuttā, tasmā idha āgatanayeneva attho daṭṭhabbo. Parivārapāḷiyaṃ (pari. 467 ādayo) pana upālipañcake pañcapañcakavasena pañcavīsati avandiyā, pañca vandiyā ca vuttā. Kathaṃ? ‘‘Kati nu kho, bhante, avandiyāti? Pañcime, upāli, avandiyā. Katame pañca? Antaragharaṃ paviṭṭho avandiyo, racchagato avandiyo, otamasiko avandiyo, asamannāharanto avandiyo, sutto avandiyo. Ime kho, upāli, pañca avandiyā. Aparepi, upāli, pañca avandiyā. Katame pañca? Yāgupāne avandiyo, bhattagge avandiyo, ekāvatto avandiyo, aññavihito avandiyo, naggo avandiyo. Ime kho, upāli, pañca avandiyā. Aparepi, upāli, pañca avandiyā. Katame pañca? Khādanto avandiyo, bhuñjanto avandiyo, uccāraṃ karonto avandiyo, passāvaṃ karonto avandiyo, ukkhittako avandiyo. Ime kho, upāli, pañca avandiyā. Aparepi, upāli, pañca avandiyā. Katame pañca? Pureupasampannena pacchāupasampanno avandiyo, anupasampanno avandiyo , nānāsaṃvāsako vuḍḍhataro adhammavādī avandiyo, mātugāmo avandiyo, paṇḍako avandiyo. Ime kho, upāli, pañca avandiyā. Aparepi, upāli, pañca avandiyā. Katame pañca? Pārivāsiko avandiyo, mūlāyapaṭikassanāraho avandiyo, mānattāraho avandiyo, mānattacāriko avandiyo, abbhānāraho avandiyo. Ime kho, upāli, pañca avandiyā’’ti.
尊者,有几种人应该受礼敬?优波离,有五种人应该受礼敬。哪五种?后受具足戒的人应该礼敬先受具足戒的人;不同住而年长、说正法的人应该受礼敬;老师应该受礼敬;戒师应该受礼敬;在有天、有魔、有梵的世间,在包括沙门、婆罗门、天、人在内的众生中,如来、阿拉汉、正自觉者应该受礼敬。优波离,这就是五种应该受礼敬的人。巴利
‘‘Kati nu kho, bhante, vandiyāti? Pañcime, upāli, vandiyā. Katame pañca? Pacchāupasampannena pureupasampanno vandiyo, nānāsaṃvāsako vuḍḍhataro dhammavādī vandiyo, ācariyo vandiyo, upajjhāyo vandiyo, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya tathāgato arahaṃ sammāsambuddho vandiyo. Ime kho, upāli, pañca vandiyā’’ti.
《义注》(附随注467)中也这样说:“‘处暗者’,就是待在黑暗里的人。因为这样的人在礼敬时,额头会撞到床脚之类的地方。‘未收摄者’,就是因为忙着事务,没有把心收摄起来行礼。‘睡眠者’,就是已经入睡。‘偏袒一方者’,就是偏向一边、站在敌对一方、心怀怨恨、持不同见解的人,这种人不应受礼敬。因为这种人被礼敬时,甚至会用脚踢人。‘心在他处者’,就是在想别的事。‘嚼食者’,就是在嚼硬果之类的食物。‘正在大小便者’,因为处在不合适的场所,所以不应受礼敬。‘被举罪者’,就是被三种举罪羯磨中任何一种举罪的人,不应受礼敬;但受过呵责等羯磨的四种人仍应受礼敬,他们也可以一起参加布萨和自恣。从最初所说的不应受礼敬者当中,只有礼敬裸行者和被举罪者才算犯戒;其余那些,则是因不合礼仪以及中间所说的理由而被禁止礼敬。此后,后受具足戒者等十人,也只是就构成犯戒的情形来说,才不应受礼敬。礼敬这些人,则必定犯戒。这样,在这五个五法当中,礼敬十三人无犯,礼敬十二人犯戒。‘老师应受礼敬’,指出家师、具足戒师、依止师、诵经师、教诫师,这五种老师都应受礼敬。”巴利
Aṭṭhakathāyañca (pari. aṭṭha. 467) ‘‘otamasitoti andhakāragato. Tañhi vandantassa mañcapādādīsupi nalāṭaṃ paṭihaññeyya. Asamannāharantoti kiccappasutattā vandanaṃ asamannāharanto. Suttoti niddaṃ okkanto. Ekāvattoti ekato āvatto sapattapakkhe ṭhito verī visabhāgapuggalo vuccati, ayaṃ avandiyo. Ayañhi vandiyamāno pādenapi pahareyya. Aññavihitoti aññaṃ cintayamāno. Khādantoti piṭṭhakhajjakādīni khādanto. Uccārañca passāvañca karonto anokāsagatattā avandiyo. Ukkhittakoti tividhenapi ukkhepanīyakammena ukkhittako avandiyo, tajjanīyādikammakatā pana cattāro vanditabbā, uposathapavāraṇāpi tehi saddhiṃ labbhanti. Ādito paṭṭhāya ca vuttesu avandiyesu naggañca ukkhittakañca vandantasseva hoti āpatti , itaresaṃ pana asāruppaṭṭhena ca antarā vuttakāraṇena ca vandanā paṭikkhittā. Ito paraṃ pacchāupasampannādayo dasapi āpattivatthubhāveneva avandiyā. Te vandantassa hi niyameneva āpatti. Iti imesu pañcasu pañcakesu terasa jane vandantassa anāpatti, dvādasannaṃ vandanāya āpatti. Ācariyo vandiyoti pabbajjācariyo upasampadācariyo nissayācariyo uddesācariyo ovādācariyoti ayaṃ pañcavidhopi ācariyo vandiyo’’ti āgato.
“中间所说的理由”,是指像“礼敬时额头会撞到床脚等”这样所说的理由——这是《义明灯》(义明灯·附随3.467)中的说法。不过《疑惑消除》(疑惑消除·附随2.467)中说:“‘额头会撞到床脚等’,是说在黑暗中铺了皮革片,俯身礼敬时,额头或眼睛撞到床等。由此说明即使礼敬的人也没有罪过,同时显示礼敬并非完全被禁止。同样地,在其他经中未被禁止的一切情形都是如此。但对于裸行者等,则不应礼敬。‘转向一方’,是指转向某一方、陷入嗔恨的倾向,也就是已经卷入其中。因此说‘站在敌对一方’。‘正被礼敬’,是指俯身正在被礼敬。在应当受礼敬的人当中,诵经师和依止师也可能还是新学比丘,所以说‘只有年长者才应受礼敬’。”在《金刚智疏》(金刚智疏·附随467)中说:“也有人读作‘转向一方者’,据说意思是愤怒、被嗔恨所制伏。还有人读作‘单衣者’,据说意思是脱掉上衣站着。这些都与注疏中所引的原文相违。因为注疏引出的是‘转向一方者’,所以不应采纳。‘中间所说的理由’,是指因为忙于事务而没有留意,‘额头会撞到’等所说的理由。”巴利
‘‘Antarāvuttakāraṇenāti tañhi vandantassa mañcapādādīsu nalāṭaṃ paṭihaññeyyātiādinā vuttakāraṇenā’’ti sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. parivāra 3.467) vuttaṃ. Vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭi. parivāra 2.467) pana ‘‘mañcapādādīsupi nalāṭaṃ paṭihaññeyyāti andhakāre cammakhaṇḍaṃ paññapetvā vandituṃ onamantassa nalāṭaṃ vā akkhi vā mañcādīsu paṭihaññati. Etena vandatopi āpattiabhāvaṃ vatvā vandanāya sabbathā paṭikkhepābhāvañca dīpeti. Evaṃ sabbattha suttantarehi appaṭikkhittesu. Naggādīsu pana vandituṃ na vaṭṭatīti. Ekato āvattoti ekasmiṃ dosāgatipakkhe parivatto, paviṭṭhoti attho. Tenāha ‘sapattapakkhe ṭhito’ti. Vandiyamānoti onamitvā vandiyamāno. Vanditabbesu uddesācariyo nissayācariyo ca yasmā navakāpi honti, tasmā ‘te vuḍḍhā eva vandiyā’ti vanditabbā’’ti āgataṃ. Vajirabuddhiṭīkāyaṃ (vajira. ṭī. parivāra 467) ‘‘ekāvattotipi paṭhanti, tassa kuddho kodhābhibhūtoti kira attho. Ekavatthotipi keci, uttarāsaṅgaṃ apanetvā ṭhitoti kira attho. Taṃ sabbaṃ aṭṭhakathāyaṃ uddhaṭapāḷiyā virujjhati. Ekāvattoti hi uddhaṭaṃ, tasmā na gahetabbaṃ. Antarā vuttakāraṇenāti kiccappasutattā asamannāharanto ‘nalāṭaṃ paṭihaññeyyā’tiādivuttakāraṇenā’’ti āgataṃ.
在《第二偈集注》(附随注477)中说:“‘十种人不应被礼敬’,指的是《住处犍度》里所说的十种人。‘也不应以合掌恭敬之礼’,意思是连合掌和恭敬的行为都不应对他们做。不应向他们示现犍度规定的供水、递扇等义务,意思是不应对他们举起合掌。‘对十人犯恶作’,是说对那十人这样做,就犯恶作。”所以,对他们连合掌的礼节也不应做。巴利
Dutiyagāthāsaṅgaṇikaṭṭhakathāyaṃ (pari. aṭṭha. 477) ‘‘dasa puggalā nābhivādetabbāti senāsanakkhandhake vuttā dasa janā. Añjalisāmīcena cāti sāmīcikammena saddhiṃ añjali ca tesaṃ na kātabbo. Neva pānīyapucchanatālavaṇṭaggahaṇādi khandhakavattaṃ tesaṃ dassetabbaṃ, na añjali paggaṇhitabboti attho. Dasannaṃ dukkaṭanti tesaṃyeva dasannaṃ evaṃ karontassa dukkaṭaṃ hotī’’ti āgataṃ, tasmā añjalikammamattampi nesaṃ na kattabbanti.
“尊者,新受戒的比丘向戒腊更高的比丘顶礼双足时,应当在内心里现起几种法,然后才顶礼双足呢?”
“优波离,新受戒的比丘向戒腊更高的比丘顶礼双足时,应当在内心里现起五种法,然后才顶礼双足。是哪五种呢?优波离,新受戒的比丘向戒腊更高的比丘顶礼双足时,要把上衣偏袒一肩,合起掌来,用双手掌抚摩对方的双足,心里现起慈爱和恭敬,然后才顶礼双足。优波离,新受戒的比丘向戒腊更高的比丘顶礼双足时,应当在内心里现起这五种法,然后才顶礼双足。”
在这个地方,正自觉者向具寿优波离讲说了顶礼的方式。巴利
‘‘Navakatarena, bhante, bhikkhunā vuḍḍhatarassa bhikkhuno pāde vandantena kati dhamme ajjhattaṃ upaṭṭhāpetvā pādā vanditabbāti? Navakatarenupāli, bhikkhunā vuḍḍhatarassa bhikkhuno pāde vandantena pañca dhamme ajjhattaṃ upaṭṭhāpetvā pādā vanditabbā. Katame pañca? Navakatarenupāli, bhikkhunā vuḍḍhatarassa bhikkhuno pāde vandantena ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ katvā añjaliṃ paggahetvā ubhohi pāṇitalehi pādāni parisambāhantena pemañca gāravañca upaṭṭhāpetvā pādā vanditabbā. Navakatarenupāli, bhikkhunā vuḍḍhatarassa bhikkhuno pāde vandantena ime pañca dhamme ajjhattaṃ upaṭṭhāpetvā pādā vanditabbā’’ti (pari. 469) imasmiṃ ṭhāne sammāsambuddhena āyasmato upālissa vandanānayova ācikkhito.
“以五处安立而礼敬”这句话里,也说明了五处的具体形式。怎么说的呢?礼敬上座比丘的双足时,应当敞开两肩来礼敬,不能把两肩都盖住来礼敬,而应当把上衣偏袒一肩后再礼敬。由此说明:僧伽梨无论是偏袒还是没偏袒,都没有过失。还说明:“应当举起十指并拢、光洁明亮的双手合掌——也就是合掌——来礼敬,不能只是摊开手掌,也不能用握拳等方式来礼敬”;“不能只用一只手碰一下衣角之类就来礼敬,而应当用两只手掌抚摩双足来礼敬”;“这样礼敬时,不能带着嗔心和不敬来礼敬,而应当先现起慈爱和恭敬,然后才礼敬双足。”像这样,就讲说了礼敬的方法。巴利
Pañcapatiṭṭhitena vanditvāti ettha pañcasarūpañca kathitaṃ. Kathaṃ? Vuḍḍhatarassa pāde vandantena ubho aṃse vivaritvā vanditabbā, na ca ubho aṃse pārupitvā vanditabbā, atha kho ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā vanditabbāti. Etena saṅghāṭi pana ekaṃsaṃ katāpi akatāpi natthi dosoti pakāsito hoti. ‘‘Dasanakhasamodhānasamujjalaṃ karapuṭasaṅkhātaṃ añjaliṃ paggahetvāva vanditabbā, na hatthatalapakāsanamattena vā na hatthamuṭṭhipakāsanādinā vā vanditabbā’’ti ca ‘‘na ekena hatthena cīvarakaṇṇachupanādimattena vanditabbā, atha kho ubhohi pāṇitalehi pādāni parisambāhantena vanditabbā’’ti ca ‘‘evaṃ vandantehi na duṭṭhacittañca anādarañca upaṭṭhāpetvā vanditabbā, atha kho pemañca gāravañca upaṭṭhāpetvā pādā vanditabbā’’ti ca evaṃ vandanānayo ācikkhito hoti.
五处安立的具体形式是怎么说的呢?这里,“偏袒上衣”算一处,“合掌”算一处,“用双手掌抚摩双足”算一处,“现起慈爱”算一处,“现起恭敬”算一处——这样就说为五处安立的具体形式。因此说“内心现起五法之后,应当礼足”。如此,为了生起广大的利益与安乐,应当依照具寿优波离长老所教导的礼敬方式去礼敬,也就是以身体礼敬、以心意礼敬;而这礼敬的方式,是由那位为整个世间带来利益与安乐的法主所宣说的。巴利
Kathaṃ pañcapatiṭṭhitasarūpaṃ kathitaṃ? Idha ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvāti ekaṃ, añjaliṃ paggahetvāti ekaṃ, ubhohi pāṇitalehi pādāni parisambāhantenāti ekaṃ, pemañca upaṭṭhāpetvāti ekaṃ, gāravañca upaṭṭhāpetvāti ekaṃ, evaṃ pañcapatiṭṭhitasarūpaṃ kathitaṃ hoti. Tenāha ‘‘pañca dhamme ajjhattaṃ upaṭṭhāpetvā pādā vanditabbā’’ti. Evaṃ sakalalokassa hitasukhakārakena dhammassāminā kāyapaṇāmamanopaṇāmavasena mahato hitasukhassa pavattanatthaṃ āyasmato upālittherassa ācikkhitena vandanānayena vandituṃ vaṭṭati.
现在,有些老师教新来的、年轻的以及沙弥学习礼敬方法时,不采用佛陀亲说的巴利圣典,而是采用传承下来的方式。怎么教呢?如果是站着礼敬,就把两个脚掌平放在地上,两个手掌平贴在一起,放在额头上,面向要礼敬的方向弯腰行礼。这种方式和本生注疏里说的“这位大士像金芭蕉树一样,面向波罗奈弯腰礼敬父母”,以及注疏里说的“举起十指合拢、光洁明亮的合掌,放在头上”等说法是相符的。这里说两个脚掌、两个手掌和额头,就是五处着地的具体形式。如果是坐着礼敬,先把两个脚掌平放在地上,两个膝盖平齐竖起,两个手肘平放在两个膝盖上,两个手掌平贴在一起,把合掌的手掌放在额头上行礼。然后弯腰,把两个膝盖和两个手肘平放在地上,伸出两个手掌平放在地上,把头放在两手背上,着地行礼。这里把两个脚掌算作一处,两个膝盖算作一处,两个手肘算作一处,两个手掌算作一处,头算作一处,这样说明五处着地的具体形式。这种方式在巴利圣典、注疏和复注中都没有见到。巴利
Idāni pana ācariyā abhinavaāgatānaṃ daharānañca sāmaṇerānañca vandanānayaṃ sikkhantā na imaṃ āhaccabhāsitaṃ pāḷiṃ gahetvā sikkhanti, atha kho paveṇīāgatanayaṃyeva gahetvā sikkhanti. Kathaṃ? Yadi ṭhatvā vandatha, dve pādatalāni samaṃ bhūmiyaṃ patiṭṭhāpetvā dve hatthatalāni samaṃ phusāpetvā nalāṭe patiṭṭhāpetvā vanditabbābhimukhaṃ onamitvā vandathāti, ayaṃ nayo ‘‘evaṃ mahāsatto suvaṇṇakadali viya bārāṇasinagarābhimukhaṃ onamitvā mātāpitaro vanditvā’’ti imaṃ jātakaṭṭhakathāvacanañca ‘‘dasanakhasamodhānasamujjalaṃ añjaliṃ paggayha sirasmiṃ patiṭṭhāpetvā’’tiādiaṭṭhakathāvacanañca anulometi. Idha pana dve pādatalāni, dve hatthatalāni, nalāṭañcāti pañcasu patiṭṭhitānīti sarūpaṃ vadanti. Yadi nisīditvā vandatha, paṭhamaṃ dve pādatalāni bhūmiyaṃ samaṃ patiṭṭhāpetvā dve jāṇumaṇḍalāni samaṃ ussāpetvā dve kapparāni dvinnaṃ jāṇūnaṃ upari samaṃ ṭhapetvā dve hatthatalāni samaṃ phusitāni katvā añjalisaṅkhātaṃ karapuṭaṃ sirasaṅkhāte nalāṭe patiṭṭhāpetvā vandatha. Tato onamitvā dve jāṇumaṇḍalāni ca dve kapparāni ca bhūmiyaṃ samaṃ patiṭṭhāpetvā dve hatthatalāni pasāretvā samaṃ bhūmiyaṃ ṭhapetvā sīsaṃ ubhinnaṃ hatthapiṭṭhīnaṃ upari katvā bhūmiyaṃ patiṭṭhāpetvā vandathāti. Ettha tu dve pādatalāni ekaṃ katvā, tathā dve jāṇumaṇḍalāni ekaṃ, dve kapparāni ekaṃ, dve hatthatalāni ekaṃ, sīsaṃ ekaṃ katvā pañcapatiṭṭhitasarūpaṃ kathenti. Esa nayo pāḷiaṭṭhakathāṭīkāsu na diṭṭho.
走到近前礼足的时候,有些人先用手摸自己的头,然后用双手隔着长老的衣抚摩他们的膝盖。有些人先隔着衣触摸长老的膝盖,然后用同样的双手摸自己的头。有些人只是碰一下而已。这些做法在哪里都找不到依据。不过,拉玛念地方的比丘们走到近前礼敬时,即使看不到长老的足尖,也会去寻找,从衣中取出来,用手反复抚摩足尖,用头触碰,用脸亲贴,用舌头舔,就像见到久别归来的、亲爱可意的戒师或阿阇梨一样地礼敬。这种行为似乎与《附随》圣典中“用双手掌抚摩双足,生起慈爱与恭敬后,应当礼足”这段圣典文句相吻合。他们也不是全都见过圣典,只是依照传承来做。因此,为了利益所有人,我们提出了圣典的做法。因为比起传承的做法,圣典的做法更有力,所以,重视世尊教令的善人们应当奉行圣典的做法,这是我们的主张,应当审察之后采纳。巴利
Samīpaṃ gantvā pādānaṃ vandanakāle pana ekacce paṭhamaṃ attano sīsaṃ hatthena parāmasitvā tena hatthadvayena therānaṃ jāṇumaṇḍalaṃ cīvarassa upariyeva sambāhanti. Ekacce paṭhamaṃ therānaṃ jāṇumaṇḍalaṃ sacīvaraṃyeva parāmasitvā teneva hatthadvayena attano sīsaṃ parāmasanti. Ekacce chupanamattameva karonti. Esapi nayo na kismiñci diṭṭho. Rāmaññadesiyā pana bhikkhū evaṃ samīpaṃ gantvā vandanakāle therānaṃ pādaggaṃ apassantāpi pariyesitvā cīvarato nīharitvā pādaggameva punappunaṃ hatthena sambāhitvā sīsena pavaṭṭetvā cumbitvā lehitvā cirappavāsāgatapiyamanāpaupajjhāyaṃ vā ācariyaṃ vā passantā viya katvā vandanti. Taṃ kiriyaṃ parivārapāḷiyaṃ ‘‘ubhohi pāṇitalehi pādāni parisambāhantena pemañca gāravañca upaṭṭhāpetvā pādā vanditabbā’’ti āgatapāḷiyā saṃsandati viya dissati. Tepi na sabbe pāḷiṃ passanti, paveṇīvaseneva karonti, tasmā sabbesaṃ hitatthaṃ pāḷinayo amhehi uddhaṭo. Paveṇīāgatanayato hi pāḷinayo balavataro, tasmā bhagavato āṇaṃ garuṃ karontehi sappurisehi pāḷinayo samāsevitabboti amhākaṃ khanti, vīmaṃsitvā gahetabbaṃ.
55 55. 在关于座具等的讨论中,“四方座”指正四方形的座具。“八指高的足是合适的”,意思是只有八指高的座足才合适。“超过尺寸也合适”,这是仅就正四方形座具而言。但长四方形、七指或五指高的高足座则不合适。用藤条以四方形等形状编成的称为善座,所以说“藤制座”。“在木板上面”,是指在如同框架般安立的木板层下面。因为插入时把足朝上,所以就那个时间点而说“上面”。然而,由于它的足像山羊的后两足那样呈弯曲状安立,所以这被称为“山羊足座”。巴利
55. Āsandādikathāyaṃ caturassapīṭhanti samacaturassaṃ. Aṭṭhaṅgulapādaṃ vaṭṭatīti aṭṭhaṅgulapādakameva vaṭṭati. Pamāṇātikkantopi vaṭṭatīti samacaturassameva sandhāya vuttaṃ. Āyatacaturassā pana sattaṅgapañcaṅgāpi uccapādā na vaṭṭanti. Vetteheva caturassādiākārena kataṃ bhaddapīṭhanti āha ‘‘vettamayapīṭha’’nti. Dārupaṭṭikāya uparīti aṭaniākārena ṭhitadārupaṭalassa heṭṭhā. Uddhaṃ pādaṃ katvā pavesanakālañhi sandhāya ‘‘uparī’’ti vuttaṃ. Eḷakassa pacchimapādadvayaṃ viya vaṅkākārena ṭhitattā panetaṃ ‘‘eḷakapādapīṭha’’nti (vi. vi. ṭī. cūḷavagga 2.297) vuttaṃ.
关于高床与大床的讨论巴利
Uccāsayanamahāsayanakathā
56 56. 在关于高床大床的讨论中,“兽形”是指带来的各种兽形图案。“以不如法图形混杂的不如法床座、躺椅”,这是《义理集》中所说的。“长毛大黑羊毛毯”,是指毛长超过四指的黑羊毛毯。由于有“据说它的毛超过四指”这一说法,他们便主张四指以下可以使用。“杂色羊毛敷具”,是指以壁面切割等方式做成杂色的羊毛敷具。“密花羊毛敷具”,是指羊毛制的深红色敷具。“纯棉褥”,是指填满树棉、藤棉、茧棉这三种棉中任何一种的褥子。“乌达罗弥”,是两边有毛的羊毛敷具。“埃咖德罗弥”,是一边有毛的羊毛敷具,这是《长部注疏》中说的。但《义理集》中说:“乌达罗弥”是一边有突起花纹的,“埃咖德罗弥”是两边有突起花纹的。“国谢亚咖提萨玛亚”,是指国谢亚丝所制,这是达摩巴喇长老说的。“纯国谢亚”,是指没有缝缀宝石的。不过《长部注疏》在这里说:“除了棉褥以外,一切缝缀宝石的羊毛毯等都不可以。”其中“除了棉褥”这句话,是在说明没有缝缀宝石的棉褥也不可以。而“缝缀宝石的不可以”这句话,则是在说明凡是缝缀宝石的,作为地敷具或者按适当方式带到床上等使用是可以的,应当这样理解。在这里,因为涉及律的范围,应当依重者为准,此处的判定应当依据这里所说的方式来理解。不过另有人说:由于契经体裁的教说也是兼为在家人而说的,为了含摄他们,才说“除了棉褥……乃至……是可以的”。巴利
56. Uccāsayanamahāsayanakathāyaṃ ‘‘vāḷarūpānīti āharimāni vāḷarūpāni, ‘akappiyarūpākulo akappiyamañco pallaṅko’ti sārasamāse vuttaṃ. Dīghalomako mahākojavoti caturaṅgulādhikalomo kāḷakojavo. ‘Caturaṅgulādhikāni kira tassa lomānī’ti vacanato caturaṅgulato heṭṭhā vaṭṭatīti vadanti. Vānacitro uṇṇāmayattharaṇoti bhitticchedādivasena vicitro uṇṇāmayattharaṇo. Ghanapupphako uṇṇāmayattharaṇoti uṇṇāmayalohitattharaṇo . Pakatitūlikāti rukkhatūlalatātūlapoṭakītūlasaṅkhātānaṃ tiṇṇaṃ tūlānaṃ aññatarapuṇṇā tūlikā. ‘Uddalomīti ubhatodasaṃ uṇṇāmayattharaṇaṃ. Ekantalomīti ekatodasaṃ uṇṇāmayattharaṇa’nti dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Sārasamāse pana ‘uddalomīti ekatouggatapupphaṃ. Ekantalomīti ubhatouggatapuppha’nti vuttaṃ. ‘Koseyyakaṭṭissamayanti koseyyakasaṭamaya’nti ācariyadhammapālattherena vuttaṃ. Suddhakoseyyanti ratanaparisibbanarahitaṃ. Dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ panettha ‘ṭhapetvā tūlikaṃ sabbāneva gonakādīni ratanaparisibbitāni na vaṭṭantī’ti vuttaṃ. Tattha ‘ṭhapetvā tūlika’nti etena ratanaparisibbanarahitāpi tūlikā na vaṭṭatīti dīpeti. ‘Ratanaparisibbitāni na vaṭṭantī’ti iminā pana yāni ratanaparisibbitāni, tāni bhūmattharaṇavasena yathānurūpaṃ mañcādīsu ca upanetuṃ vaṭṭatīti dīpitanti veditabbaṃ. Ettha ca vinayapariyāyaṃ patvā garuke ṭhātabbattā idha vuttanayenevettha vinicchayo veditabbo. Suttantikadesanāya pana gahaṭṭhānampi vasena vuttattā tesaṃ saṅgaṇhanatthaṃ ‘ṭhapetvā tūlikaṃ…pe… vaṭṭatī’ti vuttanti apare.
用羚羊皮,就是用羚羊兽皮。据说那些皮很细软,所以缝的时候叠成两层或三层来缝,因此说“羚羊皮连缀”。覆盖上方部分,就是上方的覆盖物,也就是帐幕;这里指的是红色帐幕,所以说“以上方系着的红色帐幕”。在《结使足》中说:“在红色帐幕中,袈裟色是如法的,只有用红花等染成的纯红色才不如法。”大枕,就是超过规定尺寸的枕头。关于这一点,虽然《长部注疏》没有分别地说:“不是红色的两种枕头都确实如法,超过尺寸后得到多余的,应施给别人;如果不能施与,也可以横铺在床上,铺上上面的覆盖物后躺卧。”但《房舍篇章释义》中说:“对无病者,只有头枕和足枕这两种如法。对病者,铺好枕头后,在上面给覆盖物再躺卧,也如法。”因此应当知道,只有病者才可以横铺在床上躺卧。倚靠而坐,就是靠着支撑而坐。这些判定见于《义理灯》。巴利
Ajinacammehīti ajinamigacammehi. Tāni kira cammāni sukhumatarāni, tasmā dupaṭṭatipaṭṭāni katvā sibbanti. Tena vuttaṃ ‘ajinappaveṇī’ti. Uttaraṃ uparibhāgaṃ chādetīti uttaracchado, vitānaṃ, tañca lohitavitānaṃ idhādhippetanti āha ‘uparibaddhena rattavitānenā’ti, ‘rattavitānesu ca kāsāvaṃ vaṭṭati, kusumbhādirattameva na vaṭṭatī’ti gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Mahāupadhānanti pamāṇātikkantaṃ upadhānaṃ. Ettha ca kiñcāpi dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ ‘alohitakāni dvepi vaṭṭantiyeva, tato uttari labhitvā aññesaṃ dātabbāni. Dātumasakkonto mañce tiriyaṃ attharitvā uparipaccattharaṇaṃ datvā nipajjitumpi labhatī’ti avisesena vuttaṃ, senāsanakkhandhakavaṇṇanāyaṃ (cūḷava. aṭṭha. 297) pana ‘agilānassa sīsūpadhānañca pādūpadhānañcāti dvayameva vaṭṭati. Gilānassa bimbohanāni santharitvā upari ca paccattharaṇaṃ datvā nipajjitumpi vaṭṭatī’ti vuttattā gilānoyeva mañce tiriyaṃ attharitvā nipajjituṃ vaṭṭatīti veditabbaṃ. Abhinissāya nisīditunti apassāya nisīditu’’nti ettako vinicchayo sāratthadīpaniyaṃ āgato.
《疑惑消除复注》(《疑惑消除复注·大品》2.254)——“诸兽形”:指取来的兽形之物。“超过四指”:这是为了显示与伍达罗米、艾甘德罗米的差别。据说,不足四指的可归入伍达罗米等之中。“杂色羊毛敷具”:用种种颜色的羊毛线,按壁面分割等方式编织而成的杂色敷具。“密花”:即浓厚染色。“本来絮垫”:即填满棉絮的褥子。“变形者”:指做成狮子等形状,像杂色物那样被采用。《长部注疏》中说:“‘伍达罗米’:两面有毛的羊毛敷具。‘艾甘德罗米’:单面有毛的羊毛敷具。”“国谢亚咖提萨玛亚”:指在国谢亚线之间掺入金线编织而成,据说金线被称为咖提萨或咖萨德。因此,阿阇梨达摩巴拉长老释为“国谢亚咖萨德玛亚”,正是此义。“宝石镶边”:即涂以金。“纯国谢亚”:即无宝石镶边。巴利
Vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. mahāvagga 2.254) – pana vāḷarūpānīti āharimāni vāḷarūpāni. Caturaṅgulādhikānīti uddalomīekantalomīhi visesadassanaṃ. Caturaṅgulato hi ūnāni kira uddalomīādīsu pavisanti. Vānacitro uṇṇāmayattharaṇoti nānāvaṇṇehi uṇṇāmayasuttehi bhitticchedādivasena vāyitvā katacittattharaṇo. Ghanapupphakoti bahalarāgo. Pakatitūlikāti tūlapuṇṇā bhisi. Vikatikāti sīharūpādivasena vānacitrāva gayhati. ‘‘Uddalomīti ubhatodasaṃ uṇṇāmayattharaṇaṃ. Ekantalomīti ekantadasaṃ uṇṇāmayattharaṇa’’nti dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Koseyyakaṭṭissamayanti kosiyasuttānaṃ antarā suvaṇṇamayasuttāni pavesetvā vītaṃ, suvaṇṇasuttaṃ kira kaṭṭissaṃ kasaṭanti ca vuccati. Teneva ‘‘koseyyakasaṭamaya’’nti ācariyadhammapālattherena vuttanti vadanti. Ratanaparisibbitanti suvaṇṇalittaṃ. Suddhakoseyyanti ratanaparisibbanarahitaṃ.
因为黑羚羊皮极其细软,所以把它做成双层或三层再缝起来,这才说为“鹿皮条”。所谓“以全红的帐幕”,就是用全部红色的帐幕。但如果是各种颜色的、或者有彩绘的、或者涂色的,那就允许。在两边都是红色的枕垫上,也是同样的道理。所谓“或彩色的”,这是就一切都允许的情况而说的,并不是说两边枕垫就不允许。因为“红色”这个词并不适用于彩色的东西。由于“覆帐”这个词,彩色的敷具也应该包括进去。但袈裟不属于“红色”这一说法的范围,所以用在帐幕上和两边枕垫上都允许。所谓“如果尺寸合适”等等,是为了说明其他超过尺寸的枕头是被禁止的,并不是为了说明高床大床的性质,因为没有那样说。不过那种枕垫,对受持布萨的在家人是允许的。因为对他们来说,只是高床大床不允许。虽然在《长部注疏》等里面说“除了絮垫以外,一切果纳咖等镶宝石的都不允许”,但应以律注疏作为允许与不允许的判定标准。所谓“倚靠”,就是“依靠”的意思。巴利
Ajinamigacammānaṃ atisukhumattā dupaṭṭatipaṭṭāni katvā sibbantīti vuttaṃ ‘‘ajinappaveṇī’’ti. Rattavitānenāti sabbarattena vitānena. Yaṃ pana nānāvaṇṇaṃ vānacittaṃ vā lepacittaṃ vā, taṃ vaṭṭati. Ubhatolohitakūpadhānepi eseva nayo. Citraṃ vāti idaṃ pana sabbathā kappiyattā vuttaṃ, na pana ubhatoupadhānesu akappiyattā. Na hi lohitakasaddo citte vaṭṭati. Paṭaliggahaṇeneva cittakassapi attharaṇassa saṅgahetabbappasaṅgato. Kāsāvaṃ pana lohitaṅgavohāraṃ na gacchati, tasmā vitānepi ubhatoupadhānepi vaṭṭati. Sace pamāṇayuttantiādi aññassa pamāṇātikkantassa bimbohanassa paṭikkhittabhāvadassanatthaṃ vuttaṃ, na pana uccāsayanamahāsayanabhāvadassanatthaṃ tathā avuttattā, taṃ pana upadhānaṃ uposathikānaṃ gahaṭṭhānaṃ vaṭṭati. Uccāsayanamahāsayanameva hi tadā tesaṃ na vaṭṭati. Dīghanikāyaṭṭhakathādīsu kiñcāpi ‘‘ṭhapetvā tūlikaṃ sabbāneva gonakādīni ratanaparisibbitāni na vaṭṭantī’’ti vuttaṃ, vinayaṭṭhakathā eva pana kappiyākappiyabhāve pamāṇanti gahetabbaṃ. Abhinissāyāti apassāyāti vuttaṃ.
关于楼阁受用的讨论巴利
Pāsādaparibhogakathā
在《楼阁受用论》中,《义理阐明复注》和《金刚智复注》都没有提到任何内容。但《疑惑消除复注》(疑惑消除复注·小品 2.320)中说:“‘金银等各种杂色物’,是针对僧团住处而说的。至于属于个人的金银等杂色物,比丘连接受都不可以,因为(大品 299)中说‘不应以任何方式受用生金银’。正因如此,这里的注疏(小品注疏 320)中说‘在僧团住处或个人住处’,只是针对果纳咖等不被允许的物品而说的,因为即使是某一个比丘拿取这些东西,也没有过失。”巴利
Pāsādaparibhogakathāyaṃ sāratthadīpaniyaṃ vajirabuddhiṭīkāyañca na kiñci vuttaṃ. Vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. cūḷavagga 2.320) pana ‘‘suvaṇṇarajatādivicitrānīti saṅghikasenāsanaṃ sandhāya vuttaṃ. Puggalikaṃ pana suvaṇṇādivicitraṃ bhikkhussa sampaṭicchitumeva na vaṭṭati ‘na kenaci pariyāyena jātarūparajataṃ sāditabba’nti (mahāva. 299) vuttattā. Tenevettha aṭṭhakathāyaṃ (cūḷava. aṭṭha. 320) ‘saṅghikavihāre vā puggalikavihāre vā’ti vuttaṃ. Gonakādiakappiyabhaṇḍavisaye eva vuttaṃ ekabhikkhussapi tesaṃ gahaṇe dosābhāvā’’ti vuttaṃ.
关于鞋履的讨论中,《义理阐明复注》(义理阐明复注·大品 3.246)这样说:“‘阿达利德咖色’,就是新鲜阿利德果的颜色,也有人说是被水浸泡过的乌鸦翅膀的颜色。‘以羊毛制成的鞋’,就是用羊毛做的毛毡,或者直接用羊毛做成的鞋。‘黑狮’,就是黑面猴这一类。这里剩下的内容,从巴利原文和注疏来看都很容易理解。”《疑惑消除复注》(疑惑消除复注·大品 2.246)则说:“‘阿达利德咖色’,就是湿的阿利德果的颜色,也有人说是浸泡过的乌鸦翅膀的颜色。‘染色’,是指涂上去的蓝色等颜色,所以说‘用布擦拭’,这样擦拭之后它就会消失。但为了去除皮革的臭味,用黑红等染料染成的黑红等颜色,是布等擦不掉的,因为它已经深入皮革本身,所以应当认为那是可以的。‘卡喇咖’,指覆盖整个脚后跟的皮革,为了防止磨损,只覆盖在脚后跟上方并系紧就够了。‘杂色’,是指形状杂色的布片,不是指颜色,因为在应当完全去除的卡喇咖等上面已经包含了。因为脸像猫,大猫头鹰就被叫做鸟猫,它的皮其实就是翅膀上的毛。‘以羊毛制成的鞋’,这里包括用羊毛毡做成的鞋。‘黑狮’,就是黑面猴这一类。‘皮革不可以’,是说不能用来做坐具、敷具,但作为铺地等的用途来使用,是可以的。”巴利
Upāhanakathāyaṃ ‘‘addāriṭṭhakavaṇṇāti abhinavāriṭṭhaphalavaṇṇā, udakena tintakākapattavaṇṇātipi vadanti. Uṇṇāhi katapādukāti uṇṇālomamayakambalehi, uṇṇālomehi eva vā katapādukā. Kāḷasīhoti kāḷamukhavānarajāti. Sesamettha pāḷito ca aṭṭhakathāto ca suviññeyyamevā’’ti sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. mahāvagga 3.246) vuttaṃ. Vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. mahāvagga 2.246) pana ‘‘addāriṭṭhakavaṇṇāti allāriṭṭhaphalavaṇṇā, tintakākapakkhavaṇṇātipi vadanti. Rajananti uparilittanīlādivaṇṇaṃ sandhāya vuttaṃ. Tenāha ‘coḷakena puñchitvā’ti. Tañhi tathā puñchite vigacchati. Yaṃ pana cammassa duggandhāpanayanatthaṃ kāḷarattādirajanehi rañjitattā kāḷarattādivaṇṇaṃ hoti, taṃ coḷādīhi apanetuṃ na sakkā cammagatikameva, tasmā taṃ vaṭṭatīti daṭṭhabbaṃ. Khallakanti sabbapaṇhipidhānacammaṃ aparigaḷanatthaṃ paṇhiyā uparibhāge apidhāya āropanabandhanamattaṃ vaṭṭati. Vicitrāti saṇṭhānato vicitrapaṭṭā adhippetā, na vaṇṇato sabbaso apanetabbesu khallakādīsu paviṭṭhattā. Biḷālasadisamukhattā mahāulūkā pakkhibiḷālāti vuccanti, tesaṃ cammaṃ nāma pakkhalomameva. Uṇṇāhi katapādukāti ettha uṇṇāmayakambalehi katapādukā saṅgayhanti. Kāḷasīhoti kāḷamukhavānarajāti. Cammaṃ na vaṭṭatīti nisīdanattharaṇaṃ kātuṃ na vaṭṭati, bhūmattharaṇādivasena paribhogo vaṭṭatevā’’ti vuttaṃ.
《金刚智复注》(金刚智复注·大品 259)中则说:“‘弥咖玛都咖’是他的名字,‘瓦德弥咖’也是他的名字。书中写作‘黑狮、黑面、猴’。‘皮革不允许’,至于以什么方式皮革才被允许,将在后文说明。又说‘以个人方式受用被禁止’。‘诸比丘,不应持任何皮革’,仅凭这一句就已经成立,而‘诸比丘,不应持牛皮’这句,应理解为是顾虑到后文‘诸比丘,我允许在一切边地国土,持用诸皮革敷具’(大品 259)有开许之意而说的。”巴利
Vajirabuddhiṭīkāyaṃ (vajira. ṭī. mahāvagga 259) pana ‘‘migamātukoti tassa nāmaṃ, vātamigoti ca tassa nāmaṃ. ‘Kāḷasīho kāḷamukho kapī’ti likhitaṃ. Cammaṃ na vaṭṭatīti yena pariyāyena cammaṃ vaṭṭissati, so parato āvibhavissati. ‘Attano puggalikavasena paccāhāro paṭikkhitto’ti vuttaṃ. ‘Na, bhikkhave, kiñci cammaṃ dhāretabba’nti ettāvatā siddhe ‘na, bhikkhave, gocamma’nti idaṃ parato ‘anujānāmi, bhikkhave, sabbapaccantimesu janapadesu cammāni attharaṇānī’ti (mahāva. 259) ettha anumatippasaṅgabhayā vuttanti veditabba’’nti vuttaṃ.
在关于车乘的讨论中,引用了“诸比丘,我允许男子拉的车、手推车”(大品 253)这段经文。这里的意思是,“诸比丘,我允许男子拉的车;诸比丘,我允许手推车”,也就是每个短语各自独立成句。因此注释说“男子拉的车,无论是女御者……中间省略……还是男子,都允许”。《义理阐明复注》(义理阐明复注·大品 3.253)中说:“‘椅轿’就是椅车。‘巴丹金’是轿子的同义词。”《疑惑消除复注》(疑惑消除复注·大品 2.253)中说:“‘椅轿’就是用木板等做成的椅车。‘巴德波德离咖’就是轿子。所有车乘,对于连穿着鞋走路都做不到的病人,都是允许的。”巴利
Yānakathāyaṃ ‘‘anujānāmi, bhikkhave, purisayuttaṃ hatthavaṭṭaka’’nti (mahāva. 253) ettha anujānāmi, bhikkhave, purisayuttaṃ, anujānāmi, bhikkhave, hatthavaṭṭakanti evaṃ paccekaṃ vākyaparisamāpanaṃ adhippetanti āha ‘‘purisayuttaṃ itthisārathi vā…pe… purisā vā, vaṭṭatiyevā’’ti. ‘‘Pīṭhakasivikanti pīṭhakayānaṃ. Pāṭaṅkinti andolikāyetaṃ adhivacana’’nti sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. mahāvagga 3.253) vuttaṃ, ‘‘pīṭhakasivikanti phalakādinā kataṃ pīṭhakayānaṃ. Paṭapotalikaṃ andolikā. Sabbampi yānaṃ upāhanenapi gantuṃ asamatthassa gilānassa anuññāta’’nti vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. mahāvagga 2.253).
57 在关于衣的讨论中,“未经捶打的合适布料”是指只洗过一次的。“从时节取出的”是指从时节、从长时间中取出并已捶打过的布料,也就是所说的碎布。“市场的”是指在市场里捡来的碎布衣。“应作努力”是指应当去寻求。不过这里没有数量限制,即使一百片也允许。这一切都是针对接受净施的比丘而说的。“缝补破洞”:这里,提起后用来贴补的布片叫“破洞”,用线缝合叫“缝补”,卷起来做成的叫“圆补”。“印记”叫“封印”。“补片作业”:注疏中说“不提起而直接作为依托、用来贴补的布片”。但《义理明灯》中说:“应当涂抹”是指应当安置。“已捶打过的布料”是指过时的布料。“提起后用以贴补的布片”是指去掉脆弱部分后用来贴补的布片。“双层僧伽梨”是指双层的僧伽梨。“单层的”是指单层的上层衣。“应贴补破洞”是指在破旧处贴上碎布片。巴利
57. Cīvarakathāyaṃ ‘‘ahatakappānanti ekavāradhotānaṃ. Utuddhaṭānanti ututo dīghakālato uddhaṭānaṃ hatavatthakānaṃ, pilotikānanti vuttaṃ hoti. Pāpaṇiketi antarāpaṇato patitapilotikacīvare. Ussāho karaṇīyoti pariyesanā kātabbā. Paricchedo panettha natthi, paṭṭasatampi vaṭṭati. Sabbamidaṃ sādiyantassa bhikkhuno vasena vuttaṃ. Aggaḷaṃ tunnanti ettha uddharitvā allīyāpanakhaṇḍaṃ aggaḷaṃ, suttena saṃsibbitaṃ tunnaṃ, vaṭṭetvā karaṇaṃ ovaṭṭikaṃ. Kaṇḍupakaṃ vuccati muddikā. Daḷīkammanti anuddharitvāva upassayaṃ katvā allīyāpanakaṃ vatthakhaṇḍa’’nti aṭṭhakathāyaṃ āgataṃ. Sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. mahāvagga 3.348) pana ‘‘acchupeyyanti patiṭṭhapeyyaṃ. Hatavatthakānanti kālātītavatthānaṃ. Uddharitvā allīyāpanakhaṇḍanti dubbalaṭṭhānaṃ apanetvā allīyāpanavatthakhaṇḍa’’nti vuttaṃ. Diguṇaṃ saṅghāṭinti dupaṭṭaṃ saṅghāṭiṃ. Ekacciyanti ekapaṭṭaṃ aggapaṭṭaṃ. Aggaḷaṃ ajjhāpessanti jiṇṇaṭṭhāne pilotikakhaṇḍaṃ laggāpeyyaṃ.
截断衣的讨论巴利
Chinnacīvarakathā
在“截割衣的讨论”中,对于三件衣,若截割两件或一件后制作,这里依据“诸比丘,我允许截割的僧伽梨、截割的郁多罗僧、截割的安陀会”这一教说,应当按五块、七块等方式截割后再做,不能未经截割就做,这是其含义。如果布料不够,应给予外来布:这里,如果截割后制作,三件衣所需的布料仍不够,就应做两件截割衣、一件未截割衣。如果截割两件后制作时布料不够,就应做两件未截割衣、一件截割衣。即使只截割一件后制作时布料也不够,在这种情况下,就应不截割而给予外来布,这是其含义。为了用经文证明这个含义,说了“此已说”等话。其中“即使加上额外的也可附加”:意思是,这样不够时,我也允许附加外来布。巴利
Chinnacīvarakathāyaṃ tīsu pana cīvaresu dve vā ekaṃ vā chinditvā kātabbanti ettha ‘‘anujānāmi, bhikkhave, chinnakaṃ saṅghāṭiṃ chinnakaṃ uttarāsaṅgaṃ chinnakaṃ antaravāsaka’’nti (mahāva. 345) vacanato pañcakhaṇḍasattakhaṇḍādivasena chinditvāva kātabbaṃ, na acchinditvāti attho. Sace nappahoti, āgantukapaṭṭaṃ dātabbanti ettha yadi chinditvā kate tiṇṇampi cīvarānaṃ atthāya sāṭako nappahoti, dve cīvarāni chinnakāni kātabbāni, ekaṃ cīvaraṃ acchinnakaṃ kattabbaṃ. Dvīsu cīvaresu chinditvā katesu sāṭako nappahoti, dve cīvarāni acchinnakāni, ekaṃ cīvaraṃ chinnakaṃ kātabbaṃ. Ekasmimpi cīvare chinditvā kate sāṭako nappahoti, evaṃ sati acchinditvā āgantukapaṭṭaṃ dātabbanti attho. Tamatthaṃ pāḷiyā sādhetuṃ ‘‘vuttañheta’’ntiādimāha. Tattha anvādhikampi āropetunti evaṃ appahonte sati āgantukapaṭṭampi āropetuṃ anujānāmīti attho.
不许可衣的讨论巴利
Akappiyacīvarakathā
在讨论不许可的衣料时,世尊禁止了这些:裸形、草衣、树皮衣、木板衣、发毯、兽毛毯、猫头鹰翅衣、兽皮衣。因为这些是外道的受持,属于重罪的事项。其中,裸形指不穿衣服、赤身裸体的状态。草衣指用草编织做成的衣服。树皮衣指苦行者的树皮衣。木板衣指把木板形状的木片缝在一起做成的衣服。发毯指用头发做经线织成的毯子。兽毛毯指用牦牛尾毛织成的毯子。猫头鹰翅衣指用猫头鹰的翅膀做成的下衣。兽皮衣指带毛带蹄的兽皮,比如鹿皮。这些是外道的标志,因为它们显然不算衣服,所以论师在这里没有提到它们。不过,布袋并不显眼,所以说了布袋之后,又说了全蓝色等属于轻罪的事项。由于说过“应放在三层衣中间”,所以受持三层衣是允许的,这一点已经成立。这是为了说明在三层衣等多层衣之间,应当放上这类颜色不相称的补丁布片。所谓紧身衣,是指从头上套下去、穿在身上的衣服。因此说“撕开、染色后可以使用是允许的”。缠布指裹头的布。冠指王冠。为了说明两者的差别,所以说了“然而冠”等。巴利
Akappiyacīvarakathāyaṃ ‘‘naggiyaṃ kusacīraṃ phalakacīraṃ kesakambalaṃ vāḷakambalaṃ ulūkapakkhikaṃ ajinakkhipa’’nti imāni titthiyasamādānattā thullaccayavatthūnīti bhagavatā paṭikkhittāni . Tattha naggiyanti naggabhāvo acelakabhāvo. Kusacīranti kusena ganthetvā katacīvaraṃ. Vākacīranti tāpasānaṃ vakkalaṃ. Phalakacīranti phalakasaṇṭhānāni phalakāni sibbitvā katacīvaraṃ. Kesakambalanti kesehi tante vāyitvā katakambalaṃ. Vālakambalanti cāmarīvālehi vāyitvā katakambalaṃ. Ulūkapakkhikanti ulūkasakuṇassa pakkhehi katanivāsanaṃ . Ajinakkhipanti salomaṃ sakhuraṃ ajinamigacammaṃ. Tāni titthiyaddhajabhūtāni acīvarabhāvena pākaṭānīti ācariyena idha na vuttāni. Potthako pana apākaṭoti taṃ vatvā sabbanīlakādīni dukkaṭavatthukāni vuttāni. ‘‘Tipaṭṭacīvarassa vā majjhe dātabbānī’’ti vuttattā tipaṭṭacīvaraṃ dhāretuṃ vaṭṭatīti siddhaṃ. Tipaṭṭādīnañca bahupaṭṭacīvarānaṃ antare īdisāni asāruppavaṇṇāni paṭapilotikāni kātabbānīti dasseti. Kañcukaṃ nāma sīsato paṭimuñcitvā kāyāruḷhavatthaṃ. Tenāha ‘‘phāletvā rajitvā paribhuñjituṃ vaṭṭatī’’ti. Veṭhananti sīsaveṭhanaṃ. Tirīṭanti makuṭaṃ. Tassa visesaṃ dassetuṃ ‘‘tirīṭakaṃ panā’’tiādimāha.
衣的审察讨论巴利
Cīvaravicāraṇakathā
在讨论怎样裁剪和缝制袈裟时,因为世尊这样说:“比丘们,阿难是聪明人;比丘们,阿难有大智慧。他能把我简略说的内容详细理解清楚,会做成角形,也会做成半角形,会做成圆形,也会做成半圆形,会做成展开形,也会做成随展开形,会做成颈部用的布片,也会做成小腿用的布片,还会做成外边那一块;它会是被割截成的,粗糙的,适合沙门的,敌对者不喜欢的。”(大品345)阿难尊者听了世尊简略说的这番话——“阿难,你看见摩揭陀的田地吗?有井字形,有线界,有边界,有十字路口形”——之后,就按照世尊的心意,为许多比丘准备袈裟。现在也应当这样准备袈裟。巴利
Cīvaravicāraṇakathāyaṃ ‘‘paṇḍito, bhikkhave, ānando, mahāpañño, bhikkhave, ānando. Yatra hi nāma mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānissati, kusimpi nāma karissati, aḍḍhakusimpi nāma karissati, maṇḍalampi nāma karissati, aḍḍhamaṇḍalampi nāma karissati, vivaṭṭampi nāma karissati, anuvivaṭṭampi nāma karissati, gīveyyakampi nāma karissati, jaṅgheyyakampi nāma karissati, bāhantampi nāma karissati, chinnakaṃ bhavissati, satthalūkhaṃ samaṇasāruppaṃ paccatthikānañca anabhicchita’’nti (mahāva. 345) vacanato ‘‘passasi tvaṃ, ānanda, magadhakhettaṃ acchibaddhaṃ pāḷibaddhaṃ mariyādabaddhaṃ siṅghāṭakabaddha’’nti bhagavato saṃkhittena vuttavacanaṃ sutvā āyasmā ānando bhagavato ajjhāsayānurūpaṃ sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ cīvaraṃ saṃvidahi. Tathā idānipi evarūpaṃ cīvaraṃ saṃvidahitabbaṃ.
在这其中,“以井字形绑缚”是指绑成四方形的田地那样。“以线绑缚”是指从长度和宽度两方面绑成长边界。“以边界绑缚”是指在中间一段一段地绑成短边界。“以十字路口形绑缚”是指在边界与边界相互交叉穿过的地方绑成十字路口形,也就是十字路口形。
“yatra hi nāma”即“yo nāma”(所谓……/名为……者)。在“长条”等说法中,“长条”是从长度和宽度两方面来说,顺风方向等的长条布的称呼。“半条”是中间短条的布的称呼。“圆形”是在五片衣的每一片中的大圆形布块。“半圆形”是小圆形布块。“展开形”是把圆形和半圆形合在一起缝成的中间那片。“随展开形”是在它两边的两片。“颈部用”是在颈部缠绕的位置,为了加固而用别的线缝上去的外来布条。“小腿用”是在小腿所到之处同样缝上去的布条。在颈部位置和小腿位置的布条就是它们的名称。“外边”是随展开形外面的每一片。以上是从五片衣的角度来分析的。
或者,“随展开形”是指展开形一侧的两片、另一侧的两片,也就是四片布块的名称。“外边”是指穿着合身尺寸的衣的人把它收拢搭在手臂上时,两端朝外而立的那部分布,这就是它们的名称。这个方法确实是大注疏中所说的,是从注疏中传述而来的。巴利
Tattha ‘‘acchibaddhanti caturassakedārabaddhaṃ. Pāḷibaddhanti āyāmato ca vitthārato ca dīghamariyādabaddhaṃ. Mariyādabaddhanti antarantarā rassamariyādabaddhaṃ. Siṅghāṭakabaddhanti mariyādāya mariyādaṃ vinivijjhitvā gataṭṭhāne siṅghāṭakabaddhaṃ, catukkasaṇṭhānanti attho. Yatra hi nāmāti yo nāma. Kusimpi nāmātiādīsu kusīti āyāmato ca vitthārato ca anuvātādīnaṃ dīghapaṭṭānametaṃ adhivacanaṃ. Aḍḍhakusīti antarantarārassapaṭṭānaṃ nāmaṃ. Maṇḍalanti pañcakhaṇḍikassa cīvarassa ekekasmiṃ khaṇḍe mahāmaṇḍalaṃ. Aḍḍhamaṇḍalanti khuddakamaṇḍalaṃ. Vivaṭṭanti maṇḍalañca aḍḍhamaṇḍalañca ekato katvā sibbitaṃ majjhimakhaṇḍaṃ. Anuvivaṭṭanti tassa ubhosu passesu dve khaṇḍāni. Gīveyyakanti gīvāveṭhanaṭṭhāne daḷhīkaraṇatthaṃ aññasuttasaṃsibbitaṃ āgantukapaṭṭaṃ. Jaṅgheyyakanti jaṅghapāpuṇanaṭṭhāne tatheva saṃsibbitaṃ paṭṭaṃ. Gīvāṭṭhāne ca jaṅghaṭṭhāne ca paṭṭānametaṃ nāmanti. Bāhantanti anuvivaṭṭānaṃ bahi ekekaṃ khaṇḍaṃ. Iti pañcakhaṇḍikacīvarenetaṃ vicāritanti. Atha vā anuvivaṭṭanti vivaṭṭassa ekapassato dvinnaṃ ekapassato dvinnanti catunnampi khaṇḍānametaṃ nāmaṃ. Bāhantanti suppamāṇaṃ cīvaraṃ pārupantena saṃharitvā bāhāya upari ṭhapitā ubho antā bahimukhā tiṭṭhanti, tesaṃ etaṃ nāmaṃ. Ayameva hi nayo mahāaṭṭhakathāyaṃ vutto’’ti aṭṭhakathāyaṃ (mahāva. aṭṭha. 345) āgato.
在《杖咖提那缝衣论》中:那时,比丘们到处钉桩、系上后缝衣,衣服就歪斜了。他们把这件事禀告世尊。世尊说:“比丘们,我允许咖提那和咖提那绳,到处绑好之后再缝衣。”他们在不平的地方铺开咖提那,咖提那就破裂了……中略……“比丘们,不可以在不平的地方铺开咖提那,谁铺开,就犯恶作罪。”巴利
Daṇḍakathinenacīvarasibbanakathāyaṃ – tena kho pana samayena bhikkhū tattha tattha khīlaṃ nikkhanitvā sambandhitvā cīvaraṃ sibbenti, cīvaraṃ vikaṇṇaṃ hoti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – anujānāmi, bhikkhave, kathinaṃ kathinarajjuṃ, tattha tattha obandhitvā cīvaraṃ sibbetunti. Visame kathinaṃ pattharanti, kathinaṃ paribhijjati…pe… na, bhikkhave, visame kathinaṃ pattharitabbaṃ, yo patthareyya, āpatti dukkaṭassāti.
他们把咖提那衣铺在地上,咖提那衣就沾上了尘土。比丘们,我允许铺草垫。咖提那衣的边缘磨损了。比丘们,我允许装上顺边镶边和缘边镶边。咖提那衣不够用。比丘们,我允许用杖咖提那、劈片、木条、捆绑绳、捆绑线,绑好之后缝制衣服。线之间的空隙不均匀。比丘们,我允许用压线板。线弯曲了。比丘们,我允许用空线器。巴利
Chamāya kathinaṃ pattharanti, kathinaṃ paṃsukitaṃ hoti. Anujānāmi, bhikkhave, tiṇasanthārakanti. Kathinassa anto jīrati. Anujānāmi, bhikkhave, anuvātaṃ paribhaṇḍaṃ āropetunti. Kathinaṃ nappahoti. Anujānāmi, bhikkhave, daṇḍakathinaṃ bidalakaṃ salākaṃ vinandhanarajjuṃ vinandhanasuttakaṃ vinandhitvā cīvaraṃ sibbetunti. Suttantarikāyo visamā honti. Anujānāmi, bhikkhave, kaḷimbhakanti. Suttā vaṅkā honti. Anujānāmi, bhikkhave, moghasuttakanti.
那时候,比丘们用没洗过的脚踩咖提那衣,咖提那衣被弄脏了。比丘们把这件事禀告世尊。世尊说:比丘们,不可以用没洗过的脚踩咖提那衣,谁踩了,就犯恶作罪。巴利
Tena kho pana samayena bhikkhū adhotehi pādehi kathinaṃ akkamanti, kathinaṃ dussati. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – na, bhikkhave, adhotehi pādehi kathinaṃ akkamitabbaṃ, yo akkameyya, āpatti dukkaṭassāti.
那时候,比丘们用湿脚踩咖提那衣,咖提那衣被弄脏了。比丘们把这件事禀告世尊。世尊说:“比丘们,不应当用湿脚踩咖提那衣。谁踩了,就犯恶作罪。”巴利
Tena kho pana samayena bhikkhū allehi pādehi kathinaṃ akkamanti, kathinaṃ dussati. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – na, bhikkhave, allehi pādehi kathinaṃ akkamitabbaṃ, yo akkameyya, āpatti dukkaṭassāti.
那时候,比丘们穿着鞋踩咖提那衣,咖提那衣被弄坏了。他们把这件事禀告世尊。世尊说:比丘们,不可以穿着鞋踩咖提那衣。谁踩了,就犯恶作罪。巴利
Tena kho pana samayena bhikkhū saupāhanā kathinaṃ akkamanti, kathinaṃ dussati. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – na, bhikkhave, saupāhanena kathinaṃ akkamitabbaṃ. Yo akkameyya, āpatti dukkaṭassāti.
那时候,比丘们缝衣服时用手指当顶针,手指就弄得很痛。他们把这件事禀告了世尊。世尊说:比丘们,我允许用顶针。巴利
Tena kho pana samayena bhikkhū cīvaraṃ sibbantā aṅguliyā paṭiggaṇhanti, aṅguliyo dukkhā honti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – anujānāmi, bhikkhave, paṭiggahanti.
那时,六群比丘持有各种顶针,有金制的、银制的。人们讥嫌、指责、非议:“就像在家的欲乐享受者一样。”比丘们把这件事禀告了世尊。世尊说:“诸比丘,不应持有各种顶针。谁持有,就犯恶作罪。诸比丘,我允许骨制的……乃至螺贝制的顶针。”巴利
Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū uccāvace paṭiggahe dhārenti suvaṇṇamayaṃ rūpiyamayaṃ. Manussā ujjhāyanti khīyanti vipācenti ‘‘seyyathāpi gihī kāmabhogino’’ti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – na, bhikkhave, uccāvacā paṭiggahā dhāretabbā, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassāti. Anujānāmi, bhikkhave, aṭṭhimayaṃ…pe… saṅkhanābhimayanti.
那时候,针、刀和顶针都会丢失。比丘们把这件事禀告世尊。世尊说:比丘们,我允许用针筒。针筒里的东西乱成一团。比丘们把这件事禀告世尊。世尊说:比丘们,我允许用顶针袋。没有肩带……世尊说:比丘们,我允许用肩带和系绳。巴利
Tena kho pana samayena sūciyopi satthakāpi paṭiggahāpi nassanti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – anujānāmi, bhikkhave, āvesanavitthakanti. Āvesanavitthake samākulā honti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – anujānāmi, bhikkhave, paṭiggahathavikanti. Aṃsabaddhako na hoti…pe… anujānāmi, bhikkhave, aṃsabaddhakaṃ bandhanasuttakanti.
那时,比丘们在露天缝制僧衣,被寒冷和炎热折磨得疲惫不堪。他们把这件事禀告世尊。世尊说:“比丘们,我允许建咖提那堂、咖提那棚。”咖提那堂的地基太低,被水淹了。他们把这件事禀告世尊。世尊说:“比丘们,我允许把地基做高。”砌起来的墙塌了。世尊说:“比丘们,我允许砌三种砌体:砖砌体、石砌体、木砌体。”往上爬的时候很吃力。世尊说:“比丘们,我允许做三种阶梯:砖阶梯、石阶梯、木阶梯。”往上爬的时候会摔下来。世尊说:“比丘们,我允许装扶手。”咖提那堂里草屑到处散落。世尊说:“比丘们,我允许把草编好之后,内外都涂抹,做成白色的、黑色的、赭土色的,还有花环纹、藤蔓纹、鱼齿纹、五条纹,以及晾衣绳。”巴利
Tena kho pana samayena bhikkhū abbhokāse cīvaraṃ sibbantā sītenapi uṇhenapi kilamanti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – anujānāmi, bhikkhave, kathinasālaṃ kathinamaṇḍapanti. Kathinasālā nīcavatthukā hoti, udakena ottharīyati. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – anujānāmi, bhikkhave, uccavatthukaṃ kātunti. Cayo paripatati. Anujānāmi, bhikkhave, cinituṃ tayo caye iṭṭhakacayaṃ, silācayaṃ, dārucayanti. Ārohantā vihaññanti. Anujānāmi, bhikkhave, tayo sopāne iṭṭhakasopānaṃ, silāsopānaṃ, dārusopānanti. Ārohantā paripatanti. Anujānāmi, bhikkhave, ālambanabāhanti. Kathinasālāya tiṇacuṇṇaṃ paripatati . Anujānāmi, bhikkhave, ogumphetvā ullittāvalittaṃ kātuṃ setavaṇṇaṃ kāḷavaṇṇaṃ gerukaparikammaṃ mālākammaṃ latākammaṃ makaradantakaṃ pañcapaṭikaṃ cīvararajjunti.
那时,比丘们缝好衣之后,就那样把缝衣架丢下离开,缝衣架被老鼠和白蚁啃咬。他们把这件事禀告世尊。世尊说:比丘们,我允许你们把缝衣架收卷起来。缝衣架破损了。世尊说:比丘们,我允许你们用牛皮绳把缝衣架收卷起来。缝衣架散开了。世尊说:比丘们,我允许你们用绑绳系上。巴利
Tena kho pana samayena bhikkhū cīvaraṃ sibbetvā tatheva kathinaṃ ujjhitvā pakkamanti, undūrehipi upacikāhipi khajjati. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – anujānāmi, bhikkhave, kathinaṃ saṅgharitunti. Kathinaṃ paribhijjati. Anujānāmi, bhikkhave, goghaṃsikāya kathinaṃ saṅgharitunti. Kathinaṃ viniveṭhiyati. Anujānāmi, bhikkhave, bandhanarajjunti.
那时,比丘们把缝衣架竖立在墙上或柱子上就离开了,缝衣架掉下来摔坏了。他们把这件事禀告世尊。世尊说:“比丘们,我允许你们挂在墙钉或象牙钩上。”这是《小事犍度》中收录的圣典原文。巴利
Tena kho pana samayena bhikkhū kuṭṭepi thambhepi kathinaṃ ussāpetvā pakkamanti, paripatitvā kathinaṃ bhijjati. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – anujānāmi, bhikkhave, bhittikhīle vā nāgadante vā laggetunti. Ayaṃ khuddakavatthukhandhake āgato pāḷipāṭho.
所谓“缝衣架”,是指梯架,或者在那上面铺展用的木板、床、席等任何一种。“缝衣架绳”,是指缝制双层衣时,用来把衣服绑在缝衣架上的绳子。“缝衣架不够用”,意思是:按照身材高大的比丘的尺寸做成的缝衣架,当身材矮小的比丘把衣服铺开时,不够用,只到里面,够不到两端的支杆。“杆式缝衣架”,意思是:我允许在它中间按照矮小比丘的身量,另外绑上一个梯架。“折叠”,是指按照杆式缝衣架的尺寸,在木板边缘把衣料收折回来,做成双层。“签”,是指插在双层衣中间的签条。“系绳”,是指把小梯架和大梯架绑在一起的绳子。“系线”,是指把衣服绑在小梯架上的线。“绑好衣服后缝”,是指用那条线把衣服绑在那里之后再进行缝纫。“不平”,是指有些地方小、有些地方大。“标记”,是指任何用来做尺寸记号的贝叶等物。“墨线”,是指像木匠在木头上用黑线那样,用姜黄线来做记号。“用手指接住”,是指用手指顶住针尖。“顶针”,是指指套。“针筒”,是指任何像小篮子之类的容器。“高地基”,意思是:堆上土,做成高台,这是我允许的。“抖落覆盖后涂抹内外”,意思是:把覆盖物抖掉,做成密实的骨架后,用泥涂抹里面和外面。“用牛皮绳”,意思是在里面放入竹竿或木棍,然后和它一起收卷起来。“系绳”,是指把这样收卷起来的缝衣架绑住的绳子。巴利
‘‘Kathinanti nisseṇimpi, tattha attharitabbakaṭasārakakilañjānaṃ aññatarampi. Kathinarajjunti yāya dupaṭṭacīvaraṃ sibbantā kathine cīvaraṃ vibandhanti. Kathinaṃ nappahotīti dīghassa bhikkhuno pamāṇena kataṃ kathinaṃ ittarassa bhikkhuno cīvaraṃ patthariyamānaṃ nappahoti, antoyeva hoti, daṇḍake na pāpuṇātīti attho. Daṇḍakathinanti tassa majjhe ittarassa bhikkhuno pamāṇena aññaṃ nisseṇiṃ bandhituṃ anujānāmīti attho. Bidalakanti daṇḍakathinappamāṇena kaṭasārakassa pariyante paṭisaṃharitvā duguṇakaraṇaṃ. Salākanti dupaṭṭacīvarassa antare pavesanasalākaṃ. Vinandhanarajjunti mahānisseṇiyā saddhiṃ khuddakanisseṇiṃ vinandhituṃ rajjuṃ. Vinandhanasuttakanti khuddakanisseṇiyā cīvaraṃ vinandhituṃ suttakaṃ. Vinandhitvā cīvaraṃ sibbitunti tena suttakena tattha cīvaraṃ vinandhitvā sibbetuṃ. Visamā hontīti kāci khuddakā honti, kāci mahantā. Kaḷimbhakanti pamāṇasaññākaraṇaṃ yaṃ kiñci tālapaṇṇādiṃ. Moghasuttakanti vaḍḍhakīnaṃ dārūsu kāḷasuttena viya haliddisuttena saññākaraṇaṃ. Aṅguliyā paṭiggaṇhantīti sūcimukhaṃ aṅguliyā paṭicchanti. Paṭiggahanti aṅgulikosakaṃ. Āvesanavitthakaṃ nāma yaṃ kiñci pāticaṅkoṭakādi. Uccavatthukanti paṃsuṃ ākiritvā uccavatthukaṃ kātuṃ anujānāmīti attho. Ogumphetvā ullittāvalittaṃ kātunti chadanaṃ odhunitvā ghanadaṇḍakaṃ katvā anto ceva bahi ca mattikāya limpitunti attho. Goghaṃsikāyāti veḷuṃ vā rukkhadaṇḍakaṃ vā anto katvā tena saddhiṃ saṃharitunti attho. Bandhanarajjunti tathā saṃharitassa bandhanarajju’’nti ayaṃ aṭṭhakathāpāṭho (cūḷava. aṭṭha. 256).
“顺风围绕”这句,是在席子之类的东西上制作的意思,这在《结句》里已经说过。“折叠”是对“做成双层”这一特定动作的称呼。是谁做成双层呢?就是用席子等铺了一张大咖提那衣的那个人。他应该按照杆式咖提那衣的尺寸,在边缘收拢起来,做成双层。“顶针”是指指套。“钵”是指一种按照顶针形状做成的容器。“不认可”就是不够用。“砌低地基”是说,在外墙四周先做好低矮的地基,然后再砌筑。以上出自《义显》。巴利
‘‘Anuvātaṃ paribhaṇḍanti kilañjādīsu karotīti gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Bidalakanti duguṇakaraṇasaṅkhātassa kiriyāvisesassa adhivacanaṃ. Kassa duguṇakaraṇaṃ? Yena kilañjādinā mahantaṃ kathinaṃ atthataṃ, tassa. Tañhi daṇḍakathinappamāṇena pariyante saṃharitvā duguṇaṃ kātabbaṃ. Paṭiggahanti aṅgulikañcukaṃ. Pāti nāma paṭiggahasaṇṭhānena kato bhājanaviseso. Na sammatīti nappahoti. Nīcavatthukaṃ cinitunti bahikuṭṭassa samantato nīcavatthukaṃ katvā cinitu’’nti sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. cūḷavagga 3.260-262).
所谓“尼谢尼”,就是用四根杆子做成和衣量相应的长方形,再绑上布片。在这里,人们把衣角对齐绑好,然后随意缝制衣服。其中“应铺展”的意思是:为了支撑衣服,应该铺展在那尼谢尼上面。被称为咖提那的尼谢尼,绑衣服用的绳子就是咖提那绳;这是省略了中间词的复合词,所以经文说“以何……”等等。在这里,因为两层布中有一层多出来时那里就会起皱,所以应当知道:把双层衣的两层布均匀绑好的绳子,就是咖提那绳。律典中说“咖提那内部损耗”,《疑解》中说“绑在咖提那上的衣服边缘损耗”。巴利
‘‘Nisseṇimpīti catūhi daṇḍehi cīvarappamāṇena āyatacaturassaṃ katvā baddhapaṭalampi. Ettha hi cīvarakoṭiyo samakaṃ bandhitvā cīvaraṃ yathāsukhaṃ sibbanti. Tattha attharitabbanti tassā nisseṇiyā upari cīvarassa upatthambhanatthāya attharitabbaṃ. Kathinasaṅkhātāya nisseṇiyā cīvarassa bandhanakarajju kathinarajjūti majjhimapadalopī samāsoti āha ‘‘yāyā’’tiādi. Tattha yasmā dvinnaṃ paṭalānaṃ ekasmiṃ adhike jāte tattha valiyo honti, tasmā dupaṭṭacīvarassa paṭaladvayampi samakaṃ katvā bandhanakarajju kathinarajjūti veditabbaṃ. Pāḷiyaṃ (cūḷava. 256) kathinassa anto jīratīti kathine baddhassa cīvarassa pariyanto jīratī’’ti vimativinodaniyaṃ vuttaṃ.
“比达拉卡”是对所谓“做成双层”这一特殊操作方式的称呼。什么叫做成双层?就是对于用席子等铺开的大咖提那衣,要按杆咖提那的尺寸在边缘收拢,做成双层;不然的话,在对小衣做顺风围绕等处理时,手就没有活动的空间。有签条的话,就能轻松知道两件衣中哪件缝好了、哪件还没缝。做好杆咖提那后,不需要很多帮手。文中写到“衣不皱缩而平整,角也平整”,又说“用姜黄线做标记”,因此可以成立“用姜黄线缝衣也可以”。对此,有些人认为是不净的。“指套”就是指套。“钵”是指套的形状。“指套袋”就是指套袋。以上出自《金刚智复注》。巴利
‘‘Bidalakaṃ nāma diguṇakaraṇasaṅkhātassa kiriyāvisesassa adhivacanaṃ. Kassa diguṇakaraṇaṃ? Yena kilañjādinā mahantaṃ kathinaṃ atthataṃ, tassa. Tañhi daṇḍakathinappamāṇena pariyante saṃharitvā diguṇaṃ kātabbaṃ, aññathā khuddakacīvarassa anuvātaparibhaṇḍādividhānakaraṇe hatthassa okāso na hoti. Salākāya sati dvinnaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ ñatvā sibbitāsibbitaṃ sukhaṃ paññāyati. Daṇḍakathine kate na bahūhi sahāyehi payojanaṃ. ‘Asaṃkuṭitvā cīvaraṃ samaṃ hoti, koṇāpi samā hontī’ti likhitaṃ, ‘haliddisuttena saññākaraṇa’nti vuttattā ‘haliddisuttena cīvaraṃ sibbetumpi vaṭṭatī’ti siddhaṃ. Tattha hi keci akappiyasaññino. Paṭiggaho nāma aṅgulikoso. Pātīti paṭiggahasaṇṭhānaṃ. Paṭiggahathavikanti aṅgulikosathavika’’nti vajirabuddhiṭīkāyaṃ (vajira. ṭī. cūḷavagga 256) āgataṃ.
关于居士衣等的讨论巴利
Gahapaticīvarādikathā
在讨论居士衣等的部分,世尊说:“比丘们,我允许居士衣。谁愿意,就做粪扫衣者;谁愿意,就受用居士衣。比丘们,无论用哪种,我都称赞知足。”根据这段话,没有受持头陀支的比丘,如果想穿粪扫衣,就应当做粪扫衣者;如果想受用居士们布施的居士衣,就应当做受用居士衣的人。但已经受持头陀支的比丘,因为已经决意“我拒绝居士衣,我受持粪扫衣支”,所以不应该再受用居士衣。“居士衣”是指居士们布施的衣服。“无论用哪种”是说不管便宜的还是贵的,不管用哪一种,就是这个意思。巴利
Gahapaticīvarādikathāyaṃ ‘‘anujānāmi, bhikkhave, gahapaticīvaraṃ, yo icchati, paṃsukūliko hotu, yo icchati, gahapaticīvaraṃ sādiyatu, itarītarenapāhaṃ, bhikkhave, santuṭṭhiṃ vaṇṇemī’’ti (mahāva. 337) vacanato asamādinnadhutaṅgo yo bhikkhu paṃsukūlaṃ dhāretuṃ icchati, tena paṃsukūlikena bhavitabbaṃ . Yo pana gihīhi dinnaṃ gahapaticīvaraṃ sādiyituṃ icchati, tena gahapaticīvarasādiyakena bhavitabbaṃ. Samādinnadhutaṅgo pana bhikkhu ‘‘gahapaticīvaraṃ paṭikkhipāmi, paṃsukūlikaṅgaṃ samādiyāmī’’ti adhiṭṭhahanato gahapaticīvaraṃ sādiyituṃ na vaṭṭati. Gahapaticīvaranti gahapatīhi dinnaṃ cīvaraṃ. Itarītarenapīti appagghenapi mahagghenapi yena kenacīti attho.
“以任何一种”就是指以这种或那种。“itara”这个词是不定词,说两次的时候,就和“无论什么”同义,所以说“无论廉价还是昂贵,以任何一种”,这是《义利光明》里的说法。又依据“诸比丘,我允许覆布;诸比丘,我允许丝覆布;诸比丘,我允许憍奢耶”这段话,覆布等物也是可以接受的。其中,“覆布”是指有毛的棉布等种类。“诸比丘,我允许憍奢耶”这里,只有普通的憍奢耶才可以,大背憍奢耶不可以。“憍奢耶”是指羊毛做的、类似覆布的东西。“大背憍奢耶”是因为要铺在象背上,所以得了“大背”这个名字,是指四指花纹的憍奢耶。这是《义利光明》里说的。《疑惑解除》里也说:“大背憍奢耶,是因为要铺在象背上而得名‘大背’的羊毛制铺具。”但《跋耆罗复注》里说:“大背憍奢耶,据说是指超过四指花纹的。”《跋耆罗复注》即《金刚智复注》。又依据“诸比丘,我允许毛毯”这句话,半迦尸价等昂贵的毛毯也可以使用。“半迦尸”这里,“迦尸”是指一千,价值那么多的就叫迦尸。而这个值五百,所以叫半迦尸。巴利
‘‘Itarītarenāti itarena itarena. Itara-saddo pana aniyamavacano dvikkhattuṃ vuccamāno yaṃkiñci-saddehi samānattho hotīti vuttaṃ appagghenapi mahagghenapi yena kenacī’’ti sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. mahāvagga 3.337), ‘‘anujānāmi, bhikkhave, pāvāraṃ, anujānāmi, bhikkhave, koseyyapāvāraṃ, anujānāmi, bhikkhave, kojava’’nti (mahāva. 337) vacanato pāvārādīnipi sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Tattha pāvāroti salomako kappāsādibhedo. Anujānāmi, bhikkhave, kojavanti ettha pakatikojavameva vaṭṭati, mahāpiṭṭhiyakojavaṃ na vaṭṭati. Kojavanti uṇṇāmayo pāvārasadiso. ‘‘Mahāpiṭṭhi kojavanti hatthipiṭṭhīsu attharitabbatāya ‘mahāpiṭṭhiya’nti laddhasamaññaṃ caturaṅgulapupphaṃ kojava’’nti sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. mahāvagga 3.337) vuttaṃ. Vimativinodaniyampi (vi. vi. ṭī. mahāvagga 2.337) ‘‘mahāpiṭṭhiyakojavanti hatthipiṭṭhiyaṃ attharitabbatāya ‘mahāpiṭṭhiya’nti laddhasamaññaṃ uṇṇāmayattharaṇa’’nti vuttaṃ. Vajirabuddhiṭīkāyaṃ (vajira. ṭī. mahāvagga 337) pana ‘‘mahāpiṭṭhiyakojavaṃ nāma atirekacaturaṅgulapupphaṃ kirā’’ti vuttaṃ. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, kambala’’nti (mahāva. 338) vacanato aḍḍhakāsiyādīni mahagghānipi kambalāni vaṭṭanti . Aḍḍhakāsiyanti ettha kāsīti sahassaṃ vuccati, taṃagghanako kāsiyo. Ayaṃ pana pañca satāni agghati, tasmā aḍḍhakāsiyoti vutto.
在讨论六种衣的那一段里,因为世尊说“诸比丘,我允许六种衣:麻衣、棉衣、丝衣、羊毛衣、粗麻衣、混合衣”,所以麻衣等六种衣,以及杜库拉等六种随顺衣,都可以使用。其中,麻衣是用麻线织成的麻布衣。棉衣是用棉花纺出的线织成的。丝衣是用蚕虫吐出的线织成的。羊毛衣是用羊毛做的衣。粗麻衣是用粗麻线做的衣。混合衣是把麻线等所有线混合起来,或者只混合其中几种织成的衣。也有人说,混合衣也只不过是树皮做的。杜库拉、帕图纳、索马拉布、支那布、神变生衣、天施衣,这六种衣是前面那些衣的随顺,所以没有单独列出来说。杜库拉是粗麻衣的随顺,因为它是树皮做的。帕图纳地方出产的布叫帕图纳。辞典里说“帕图纳是丝的一种”。索马拉地方和支那地方出产的布,就叫索马拉布和支那布。帕图纳等三种是丝衣的随顺,因为是用虫所造的线织成的。神变生衣,是来比丘们以福德神通力变化出来的衣,它属于麻衣等中的某一种,所以是它们的随顺。天人们布施的衣叫天施衣。劫树所生的衣,就像天女阇利尼布施给阿那律长老的那件衣一样,那也属于麻衣等的随顺,因为它也是其中某一种。这是《义利光明》里说的。巴利
Chacīvarakathāyaṃ ‘‘anujānāmi, bhikkhave, cha cīvarāni khomaṃ kappāsikaṃ koseyyaṃ kambalaṃ sāṇaṃ bhaṅga’’nti (mahāva. 339) vacanato khomādīni cha cīvarāni dukūlādīni cha anulomacīvarāni ca vaṭṭanti. Tattha ‘‘khomanti khomasuttehi vāyitaṃ khomapaṭṭacīvaraṃ. Kappāsikanti kappāsato nibbattasuttehi vāyitaṃ. Koseyyanti kosakārakapāṇakehi nibbattasuttehi vāyitaṃ. Kambalanti uṇṇāmayacīvaraṃ. Sāṇanti sāṇasuttehi katacīvaraṃ. Bhaṅganti khomasuttādīni sabbāni, ekaccāni vā missetvā katacīvaraṃ. Bhaṅgampi vākamayamevāti keci. Dukūlaṃ paṭṭuṇṇaṃ somārapaṭaṃ cīnapaṭaṃ iddhijaṃ devadinnanti imāni pana cha cīvarāni etesaṃyeva anulomānīti visuṃ na vuttāni. Dukūlañhi sāṇassa anulomaṃ vākamayattā. Paṭṭuṇṇadese sañjātavatthaṃ paṭṭuṇṇaṃ. ‘Paṭṭuṇṇakoseyyaviseso’ti hi abhidhānakose vuttaṃ. Somāradese cīnadese ca jātavatthāni somāracīnapaṭāni. Paṭṭuṇṇādīni tīṇi koseyyassa anulomāni pāṇakehi katasuttamayattā. Iddhijaṃ ehibhikkhūnaṃ puññiddhiyā nibbattacīvaraṃ, taṃ khomādīnaṃ aññataraṃ hotīti tesaṃ eva anulomaṃ. Devatāhi dinnaṃ cīvaraṃ devadinnaṃ. Kapparukkhe nibbattaṃ jāliniyā devakaññāya anuruddhattherassa dinnavatthasadisaṃ, tampi khomādīnaṃyeva anulomaṃ hoti tesu aññatarabhāvato’’ti sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. 2.462-463) vuttaṃ.
《疑惑解除》(Vi. Vi. Ṭī. 1.463)中则说:“所谓麻衣,就是用麻线织成的麻布衣;也有人说那是树皮所制的。用棉线织成的叫棉衣。其余各类也照这样类推。所谓毛毯,就是用羊等动物的毛纺成线所织成的布。所谓混合衣,就是把麻线等全部线,或者其中某几种混在一起织成的衣;也有人认为混合衣只是树皮所制。至于杜拘罗衣、帕敦那衣、须摩罗布、支那布、神变生衣、天施衣,这六种衣是随顺前面那些衣的,所以没有另外单独说明。因为杜拘罗衣随顺粗麻衣一类,它是树皮所制的。《辞典》中说:‘帕敦那是丝的一种特殊品类。’产于须摩拉地方和支那地方的布,就叫须摩罗布和支那布。帕敦那等三种随顺丝衣,因为它们是由虫所吐的丝线织成的。神变生衣,是那些‘来吧,比丘’式的比丘以福德神通力变化出来的衣,或者是从劫树所生的;天施衣则是麻衣等当中的某一种。因此,这六种都随顺前面所说的一切衣类。”巴利
Vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. 1.463) pana ‘‘khomanti khomasuttehi vāyitaṃ khomapaṭacīvaraṃ, taṃ vākamayanti vadanti. Kappāsasuttehi vāyitaṃ kappāsikaṃ. Evaṃ sesānipi. Kambalanti eḷakādīnaṃ lomamayasuttena vāyitaṃ paṭaṃ. Bhaṅganti khomasuttādīni sabbāni, ekaccāni vā missetvā vāyitaṃ cīvaraṃ, bhaṅgampi vākamayamevāti keci . Dukūlaṃ paṭṭuṇṇaṃ somārapaṭaṃ cīnapaṭaṃ iddhijaṃ devadinnanti imāni cha cīvarāni etesaññeva anulomānīti visuṃ na vuttāni. Dukūlañhi sāṇassa anulomaṃ vākamayattā. ‘Paṭṭuṇṇaṃ koseyyaviseso’ti abhidhānakose vuttaṃ. Somāradese cīnadese ca jātavatthāni somāracīnapaṭāni. Paṭṭuṇṇādīni tīṇi koseyyassa anulomāni pāṇakehi katasuttamayattā. Iddhijanti ehibhikkhūnaṃ puññiddhiyā nibbattacīvaraṃ, kapparukkhehi nibbattaṃ, devadinnañca khomādīnaṃ aññataraṃ hotīti tesaṃ sabbesaṃ anulomānī’’ti vuttaṃ.
在讲染料等的这一段里,因为世尊说“比丘们,我允许六种染料:根染料、茎染料、树皮染料、叶染料、花染料、果染料”,所以应该用这六种染料中的任意一种来染衣,不能用牛粪或黄土来染。用那些东西染出来的衣服颜色很难看。六种染料各自的样貌,在前面讲资具的部分已经说过了。那里说的“牛粪”,就是牛粪;“黄土”,就是赤土。又因为世尊说“比丘们,我允许煮染料,用小染锅”,所以不应用冷水染衣。用冷水染出来的衣服会有臭味。那里说的“冷水”,指的是没有煮过的染料。因为世尊说“比丘们,我允许绑上隔环”,所以绑隔环是允许的。那里说的“隔环”,是一个圆形支架;把它放在染锅中间,围着这个支架把染料放进去,这是我允许的。这样做的话,染料就不会溢出来。那里说的“放在染锅中间”,就是放在染锅内部中间。这样把圆形支架放进染锅里面时,中间是水,支架外面、锅内的四周则是染料渣。“放进去”,就是放入染料渣——这是《义明灯》里说的。《疑惑消除》里则说:“‘这样做’是指把圆形支架里面做成染料水、外面做成染料渣,使它们分开。‘不溢出’只是说因为水不起泡沫,所以不溢出。”《金刚智注》里则说:“用牛粪本身没有罪过,但因为会让颜色变坏,所以被禁止。有人说:红花也不允许。”巴利
Rajanādikathāyaṃ ‘‘anujānāmi, bhikkhave, cha rajanāni mūlarajanaṃ khandharajanaṃ tacarajanaṃ pattarajanaṃ puppharajanaṃ phalarajana’’nti vacanato imesu chasu rajanesu ekakena cīvaraṃ rajitabbaṃ, na chakaṇena vā paṇḍumattikāya vā rajitabbaṃ. Tāya rajitacīvaraṃ dubbaṇṇaṃ hoti. Charajanānaṃ sarūpaṃ heṭṭhā parikkhārakathāyaṃ vuttameva. Tattha chakaṇenāti gomayena. Paṇḍumattikāyāti tambamattikāya. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, rajanaṃ pacituṃ cullaṃ rajanakumbhi’’nti (mahāva. 344) vacanato sītudakāya cīvaraṃ na rajitabbaṃ. Tāya hi rajitacīvaraṃ duggandhaṃ hoti. Tattha sītudakāti apakkarajanaṃ vuccati. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, uttarāḷumpaṃ bandhitu’’nti vacanato uttarāḷumpaṃ bandhituṃ vaṭṭati. Tattha uttarāḷumpanti vaṭṭādhārakaṃ, rajanakumbhiyā majjhe ṭhapetvā taṃ ādhārakaṃ parikkhipitvā rajanaṃ pakkhipituṃ anujānāmīti attho. Evañhi kate rajanaṃ na uttarati. Tattha ‘‘rajanakumbhiyā majjhe ṭhapetvāti antorajanakumbhiyā majjhe ṭhapetvā. Evaṃ vaṭṭādhārake antorajanakumbhiyā pakkhitte majjhe udakaṃ tiṭṭhati, vaṭṭādhārakato bahi samantā antokumbhiyaṃ rajanacchalli. Pakkhipitunti rajanacchalliṃ pakkhipitu’’nti sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. mahāvagga 3.344) vuttaṃ. Vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. mahāvagga 2.344) pana ‘‘evañhi kateti vaṭṭādhārassa anto rajanodakaṃ, bahi challikañca katvā viyojane kate. Na uttaratīti kevalaṃ udakato pheṇuṭṭhānābhāvā na uttaratī’’ti vuttaṃ. Vajirabuddhiṭīkāyaṃ (vajira. ṭī. mahāvagga 344) pana ‘‘gomaye āpatti natthi, virūpattā vāritaṃ. Kuṅkumapupphaṃ na vaṭṭatīti vadantī’’ti vuttaṃ.
世尊说“诸比丘,我允许在水里或指甲上滴一点”,根据这句话,这样测试之后就能知道染料有没有煮好。这里说的“在水里或指甲上”,意思是:如果染料已经完全煮好,滴进水钵里的液滴不会马上散开,放在指甲上也不会流散。世尊又说“诸比丘,我允许染料勺和棍勺”,根据这句话,看染料的时候,为了保护染锅,需要准备染料勺和棍勺。这里的“染料勺”就是舀染料的勺子,“棍勺”就是木棍做的勺子。世尊说“诸比丘,我允许染料缸和染料罐”,根据这句话,这些也应该准备。“染料缸”是指装煮好的染料的大罐子。世尊说“诸比丘,我允许染料槽”,根据这句话,如果在钵里或盆里揉搓衣服,衣服会被磨破,为了保护衣服,就需要准备染料槽。世尊说“诸比丘,我允许草席”,根据这句话,在地上摊晾衣服时,衣服会沾上尘土,为了保护衣服,应该铺草席。世尊说“诸比丘,我允许衣竿和衣绳”,根据这句话,当草席被白蚁等虫咬坏时,应该把衣服摊在衣竿或衣绳上;因为衣服如果从中间挂着,染料就会往两边流掉。巴利
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, udake vā nakhapiṭṭhikāya vā thevakaṃ dātu’’nti (mahāva. 344) vacanato tathā katvā rajanassa pakkāpakkabhāvo jānitabbo. Tattha udake vā nakhapiṭṭhikāya vāti sace paripakkaṃ hoti, udakapātiyā dinno thevo sahasā na visarati, nakhapiṭṭhiyampi avisaranto tiṭṭhati. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, rajanuḷuṅkaṃ daṇḍakathālaka’’nti (mahāva. 344) vacanato rajanassa olokanakāle kumbhiyā rakkhaṇatthaṃ uḷuṅkadaṇḍakathālikāni icchitabbāni. Tattha rajanuḷuṅkanti rajanauḷuṅkaṃ. Daṇḍakathālakanti daṇḍameva daṇḍakaṃ. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, rajanakolambaṃ rajanaghaṭa’’nti (mahāva. 344) vacanato tānipi icchitabbāni. Tattha rajanakolambanti rajanakuṇḍaṃ. Tattha rajanakuṇḍanti pakkarajanaṭṭhapanakaṃ mahāghaṭaṃ. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, rajanadoṇika’’nti (mahāva. 344) vacanato pātiyampi patte cīvare maddante cīvarassa paribhijjanato cīvararakkhaṇatthaṃ rajanadoṇikā icchitabbā. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, tiṇasantharaka’’nti (mahāva. 344) vacanato chamāya cīvare patthariyamāne cīvarassa paṃsukitattā tato rakkhaṇatthaṃ tiṇasantharaṃ kātabbaṃ. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, cīvaravaṃsaṃ cīvararajju’’nti (mahāva. 344) vacanato tiṇasanthārake upacikādīhi khajjamāne cīvaravaṃse vā cīvararajjuyā vā cīvaraṃ pattharitabbaṃ majjhena cīvare laggite rajanassa ubhato gaḷitattā.
世尊说“比丘们,我允许系在衣角上”,因此应当系在衣角上;但系在衣角上时,衣角会磨损。世尊说“比丘们,我允许用衣角绳”,因此应当用衣角绳来系;这样系的时候,染料会从一边漏掉。世尊说“比丘们,我允许反复翻转着染,在(染料滴)未断之前不应离开”,因此应当这样染。只要染料滴还没有断,就不应到别处去。世尊说“比丘们,我允许放入水中”,因此染得太硬的衣服应当放入水中。这里“太硬”是指因为染得过多而变硬;“放入水中”是指投进水里放着。等染料出来后,把那水倒掉,然后揉搓衣服。世尊说“比丘们,我允许用手拍打”,因此粗糙的衣服应当用手拍打。世尊说“比丘们,不应穿用未截断的衣服,谁穿了就犯恶作”,因此不应穿用未截断的衣服和齿色袈裟。这里“齿色袈裟”是指只染了一两次、带着齿色的袈裟。巴利
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, kaṇṇe bandhitu’’nti (mahāva. 344) vacanato kaṇṇe bandhitabbaṃ cīvarassa kaṇṇe bandhiyamāne kaṇṇassa jiṇṇattā. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, kaṇṇasuttaka’’nti (mahāva. 344) vacanato kaṇṇasuttakena bandhitabbaṃ evaṃ bandhante rajanassa ekato gaḷitattā. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, samparivattakaṃ samparivattakaṃ rajetuṃ, na ca acchinne theve pakkamitu’’nti (mahāva. 344) vacanato tathā rajitabbaṃ. Yāva rajanabindu gaḷitaṃ na chijjati, tāva na aññatra gantabbaṃ. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, udake osāretu’’nti (mahāva. 344) vacanato patthinnaṃ cīvaraṃ udake osāretabbaṃ. Tattha patthinnanti atirajitattā thaddhaṃ. Udake osāretunti udake pakkhipitvā ṭhapetuṃ. Rajane pana nikkhante taṃ udakaṃ chaḍḍetvā cīvaraṃ madditabbaṃ. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, pāṇinā ākoṭetu’’nti (mahāva. 344) vacanato pharusaṃ cīvaraṃ pāṇinā ākoṭetabbaṃ. ‘‘Na, bhikkhave, acchinnakāni cīvarāni dhāretabbāni, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 344) vacanato acchinnakāni cīvarāni dantakāsāvāni na dhāretabbāni. Tattha dantakāsāvānīti ekaṃ vā dve vā vāre rajitvā dantavaṇṇāni dhārenti.
关于多余衣的讨论巴利
Atirekacīvarakathā
在讨论多余衣(长衣)的部分,世尊说:“诸比丘,不应持有多余衣;谁若持有,应按戒法处理。”依据这段教导,在衣已做成、咖提那已撤除之后,超过十天还持有多余衣,就犯舍堕。世尊又说:“诸比丘,我允许最多持有多余衣十天。”依据这段教导,即使咖提那已撤除,在十天之内持有,不犯;对于已作咖提那的人,即使咖提那未撤除,在五个月之内不犯;此后即使再超过十天,对于未作咖提那的人,在十天之内也不犯。世尊又说:“诸比丘,我允许把多余衣作净施。”依据这段教导,超过十天之后,通过作净施来持有多余衣是允许的。那么,应当把多少衣作净施呢?世尊说:“诸比丘,我允许把最小的衣作净施:长八善逝指、宽四指。”依据这段教导,以最低限度来说,用善逝指量,长八指、宽四指的衣可以作净施。这里所说的善逝指,按中等身材男子的指头来算,也就是工匠指,是三指;按常人普通的指头来算,是四指半。因此,长度按工匠手算是一手,按普通人手算是一手半;宽度按工匠指算是一拃,按普通人指算是一拃零六指。允许把这样大小的最小衣作净施,比这更小的不允许,比这更大的则应当知道是允许的。巴利
Atirekacīvarakathāyaṃ ‘‘na, bhikkhave, atirekacīvaraṃ dhāretabbaṃ, yo dhāreyya, yathādhammo kāretabbo’’ti (mahāva. 347) vacanato niṭṭhitacīvarasmiṃ ubbhatasmiṃ kathine dasāhato paraṃ atirekacīvaraṃ dhārentassa nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, dasāhaparamaṃ atirekacīvaraṃ dhāretu’’nti (mahāva. 347) vacanato ubbhatepi kathine dasāhabbhantare dhārentassa atthatakathinānaṃ anubbhatepi kathine pañcamāsabbhantare tato parampi dasāhabbhantare anatthatakathinānampi dasāhabbhantare atirekacīvaraṃ anāpatti. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, atirekacīvaraṃ vikappetu’’nti (mahāva. 347) vacanato dasāhato paraṃ vikappetvā atirekacīvaraṃ dhāretuṃ vaṭṭati. Kittakaṃ pana cīvaraṃ vikappetabbanti? ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, āyāmena aṭṭhaṅgulaṃ sugataṅgulena caturaṅgulavitthataṃ pacchimaṃ cīvaraṃ vikappetu’’nti (mahāva. 358) vacanato sabbantimena paricchedena sugataṅgulena aṭṭhaṅgulāyāmaṃ caturaṅgulavitthāraṃ cīvaraṃ vikappetuṃ vaṭṭati. Tattha sugataṅgulaṃ nāma majjhimapurisaṅgulasaṅkhātena vaḍḍhakīaṅgulena tivaṅgulaṃ hoti, manussānaṃ pakatiaṅgulena aḍḍhapañcakaṅgulaṃ, tasmā dīghato vaḍḍhakīhatthena ekahatthaṃ pakatihatthena diyaḍḍhahatthaṃ vitthārato vaḍḍhakīhatthena vidatthippamāṇaṃ pakatihatthena chaḷaṅgulādhikavidatthippamāṇaṃ pacchimaṃ cīvaraṃ vikappetuṃ vaṭṭati, tato ūnappamāṇaṃ na vaṭṭati, adhikappamāṇaṃ pana vaṭṭatīti daṭṭhabbaṃ.
在《八种殊胜物论》中,世尊说过:“诸比丘,我允许雨浴衣、客比丘食、行路比丘食、病比丘食、看护病比丘者食、病比丘药、常施粥、比丘尼僧团的水浴衣。”因此,接受这八种布施是合宜的。其中,比丘们把衣服脱在一边、任由身体被雨淋时,裸体是不净的、令人厌恶、令人反感的,所以允许雨浴衣。客比丘不熟悉道路,不熟悉乞食的区域,疲惫地托钵行乞,所以允许客比丘食。行路比丘如果自己去寻找食物,可能会错过商队,或者当他想要到某个地方去住时,会在非时到达那里,疲惫地赶路,所以允许行路比丘食。病比丘如果得不到适合的食物,病会加重,或者会死去,所以允许病比丘食。看护病比丘的人如果自己去寻找食物,就会在日头过高时才把食物拿给病人,所以允许看护病比丘者食。病比丘如果得不到适合的药物,病会加重,或者会死去,所以允许病比丘药。因为世尊在安达卡文达看见十种利益而允许粥,所以有常施粥。因为女人的裸体是不净的、令人厌恶、令人反感的,所以允许比丘尼僧团的水浴衣。巴利
Aṭṭhavarakathāyaṃ ‘‘anujānāmi, bhikkhave, vassikasāṭikaṃ āgantukabhattaṃ gamikabhattaṃ gilānabhattaṃ gilānupaṭṭhākabhattaṃ gilānabhesajjaṃ dhuvayāguṃ bhikkhunisaṅghassa udakasāṭika’’nti vacanato imāni aṭṭha dānāni sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Tattha nikkhittacīvarā hutvā kāyaṃ ovassantānaṃ bhikkhūnaṃ naggiyaṃ asuci jegucchaṃ paṭikūlaṃ hoti, tasmā vassikasāṭikā anuññātā. Āgantuko bhikkhu na vīthikusalo hoti, na gocarakusalo, kilanto piṇḍāya carati, tasmā āgantukabhattaṃ anuññātaṃ, gamiko bhikkhu attano bhattaṃ pariyesamāno satthā vā vihāyissati , yattha vā vāsaṃ gantukāmo bhavissati, tattha vikālena upagacchissati, kilanto addhānaṃ gamissati, tasmā gamikabhattaṃ. Gilānassa bhikkhuno sappāyāni bhojanāni alabhantassa ābādho vā abhivaḍḍhissati, kālakiriyā vā bhavissati, tasmā gilānabhattaṃ. Gilānupaṭṭhāko bhikkhu attano bhattaṃ pariyesamāno gilānassa ussūre bhattaṃ nīharissati, tasmā gilānupaṭṭhākabhattaṃ. Gilānassa bhikkhuno sappāyāni bhesajjāni alabhantassa ābādho vā abhivaḍḍhissati, kālakiriyā vā bhavissati, tasmā gilānabhesajjaṃ. Yasmā bhagavatā andhakavinde dasānisaṃse sampassamānena yāgu anuññātā, tasmā dhuvayāgu. Yasmā mātugāmassa naggiyaṃ asuci jegucchaṃ paṭikūlaṃ hoti, tasmā bhikkhunisaṅghassa udakasāṭikā anuññātā.
关于坐具等的讨论巴利
Nisīdanādikathā
在关于坐具等的讨论中,因为世尊说“比丘们,我允许为了护身、护衣、护坐卧处而用坐具”,所以为了防止身体等被不净物流出等弄脏,可以持用坐具。它的制作规格前面已经说过。因为世尊说“比丘们,我允许随自己想要多大就做多大的覆布”,而太小的坐具保护不了坐卧处,所以也可以做大覆布。因为世尊说“比丘们,我允许患疥癣、疖子、流脓或粗疥癣的人用疥癣遮布”,所以有这类病时,为了保护衣服等,可以用疥癣遮布。它的尺寸前面已经说过。因为世尊说“比丘们,我允许用拭面布”,所以为了清洁面部,可以用拭面布。这个前面也已经说过。因为世尊说“比丘们,我允许用资具布”,所以当三衣已经齐全,而有滤水囊、袋子等需要安置时,可以用资具布。因为世尊说“比丘们,我允许:三衣受持后不作净施;雨浴衣在雨季四个月中受持,之后作净施;坐具受持后不作净施;覆布受持后不作净施;疥癣遮布在病好之前受持,之后作净施;拭面布受持后不作净施;资具布受持后不作净施”,所以应当按照所说的方式作受持和净施。这里是简略说明,详细内容前面已经说过。巴利
Nisīdanādikathāyaṃ ‘‘anujānāmi, bhikkhave, kāyaguttiyā cīvaraguttiyā senāsanaguttiyā nisīdana’’nti (mahāva. 353) vacanato kāyādīnaṃ asucimuccanādito gopanatthāya nisīdanaṃ dhāretuṃ vaṭṭati. Tassa vidhānaṃ heṭṭhā vuttameva. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, yāvamahantaṃ paccattharaṇaṃ ākaṅkhati, tāvamahantaṃ paccattharaṇaṃ kātu’’nti vacanato atikhuddakena nisīdanena senāsanassa agopanattā mahantampi paccattharaṇaṃ kātuṃ vaṭṭati. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, yassa kaṇḍu vā pīḷakā vā assāvo vā thullakacchu vā ābādho, kaṇḍupaṭicchādi’’nti vacanato īdisesu ābādhesu santesu cīvarādiguttatthāya kaṇḍupaṭicchādi vaṭṭati. Tattha pamāṇaṃ heṭṭhā vuttameva. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave , mukhapuñchanacoḷa’’nti (mahāva. 355) vacanato mukhasodhanatthāya mukhapuñchanacoḷaṃ vaṭṭati. Tampi heṭṭhā vuttameva. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, parikkhāracoḷaka’’nti vacanato ticīvare paripuṇṇe parissāvanathavikādīhi atthe sati parikkhāracoḷaṃ vaṭṭati. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, ticīvaraṃ adhiṭṭhātuṃ na vikappetuṃ, vassikasāṭikaṃ vassānaṃ cātumāsaṃ adhiṭṭhātuṃ tato paraṃ vikappetuṃ, nisīdanaṃ adhiṭṭhātuṃ na vikappetuṃ, paccattharaṇaṃ adhiṭṭhātuṃ na vikappetuṃ, kaṇḍupaṭicchādiṃ yāva ābādhā adhiṭṭhātuṃ tato paraṃ vikappetuṃ, mukhapuñchanacoḷaṃ adhiṭṭhātuṃ na vikappetuṃ, parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhātuṃ na vikappetu’’nti (mahāva. 358) vacanato vuttanayena adhiṭṭhānañca vikappanā ca kātabbā. Ayamettha saṅkhepo, vitthāro pana heṭṭhā vuttova.
非法羯磨的讨论巴利
Adhammakammakathā
58 58. 在“非法羯磨”的解说中,“诸比丘,不应……中略……犯恶作罪”这句话,是针对《布萨犍度》中这段经文而说的:“那时,六群比丘在僧团中间作非法羯磨。比丘们把这件事禀告世尊。世尊说:‘诸比丘,不应作非法羯磨,谁作了,就犯恶作罪。’”“我允许……中略……反对”这句话,同样也是针对经文中这段而说的:“比丘们把这件事禀告世尊。世尊说:‘诸比丘,我允许在非法羯磨正在进行时提出反对。’”其中“正作时”的意思是:即使是在践踏已制定的学处、正在作非法羯磨的时候。“我允许……中略……反对”的意思是:当非法羯磨正在进行时,善良的比丘应当这样反对:“这个非法羯磨不算已作,这个羯磨是恶作,这个羯磨应当重作。”不应当以沉默来容忍,这就是它的意思。“依此语”这句,是取前文“不应作非法羯磨”来说“依此语”;另取后文“不应作非法羯磨”来说“依此语”,并且由此应作两种搭配:正在进行的非法羯磨应当由比丘们制止。巴利
58. Adhammakammakathāyaṃ na, bhikkhave…pe… dukkaṭassāti idaṃ ‘‘tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū saṅghamajjhe adhammakammaṃ karonti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – na, bhikkhave, adhammakammaṃ kātabbaṃ, yo kareyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 154) imaṃ uposathakkhandhake āgatapāṭhaṃ sandhāya vuttaṃ. Anujānāmi…pe… paṭikkositunti tatheva āgataṃ ‘‘bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – anujānāmi, bhikkhave, adhammakamme kayiramāne paṭikkositu’’nti imaṃ. Tattha karontiyevāti paññattampi sikkhāpadaṃ madditvā adhammakammaṃ karontiyevāti attho. ‘‘Anujānāmi…pe… paṭikkositu’’nti evaṃ adhammakamme kayiramāne sati ‘‘pesalehi bhikkhūhi taṃ adhammakammaṃ akataṃ, kammaṃ dukkaṭaṃ kammaṃ puna kātabba’’nti evaṃ paṭikkositabbaṃ, na tuṇhībhāvena khamitabbanti attho. Iti vacanatoti idaṃ pana pubbapāṭhaṃ gahetvā iti vacanato. Adhammakammaṃ na kātabbanti aparapāṭhaṃ gahetvā iti vacanato kayiramānañca adhammakammaṃ bhikkhūhi nivāretabbanti dvidhā yojanā kātabbā.
关于“制止者等”这一段,则是针对以下这些经文说的:“那时,善良的比丘们在六群比丘正做非法羯磨时提出反对,六群比丘就心生愤怒、心生不满,用打击来威胁他们。比丘们把这件事禀告世尊。世尊说:‘诸比丘,我允许也表明自己的见解。’”以及:“他们在那些人面前表明见解后,六群比丘就心生愤怒、心生不满,用打击来威胁他们。比丘们把这件事禀告世尊。世尊说:‘诸比丘,我允许用四人和五人来反对,用两人和三人来表明见解,由一人决意:这个我不接受。’”这段话就是针对这些经文说的。
关于“依语”这一表达:在这段圣典原文中,取了三个与格,应当分别与三个动词搭配。这一切都是为了“无难”而说的,并不是由于罪的存在,这是它们的搭配方式。
怎么才能说是“无难”呢?因为无法作折伏羯磨,以及制止其他的难。因此《跋耆罗复注》中说:“对他们来说无难,因为僧团不对僧团作羯磨,而且对其他众人也有难,所以这样说。”巴利
Nivārentehi cātiādi pana ‘‘tena kho pana samayena pesalā bhikkhū chabbaggiyehi bhikkhūhi adhammakamme kayiramāne paṭikkosanti, chabbaggiyā bhikkhū labhanti āghātaṃ, labhanti appaccayaṃ, vadhena tajjenti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – anujānāmi, bhikkhave, diṭṭhimpi āvikātu’’nti (mahāva. 154) pāṭhañca ‘‘tesaṃyeva santike diṭṭhiṃ āvikaronti, chabbaggiyā bhikkhū labhanti āghātaṃ, labhanti appaccayaṃ, vadhena tajjenti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – anujānāmi, bhikkhave, catūhi pañcahi paṭikkosituṃ, dvīhi tīhi diṭṭhiṃ āvikātuṃ, ekena adhiṭṭhātuṃ na metaṃ khamatī’’ti ime pāṭhe sandhāya vuttaṃ. Vacanatoti idaṃ pana pāḷiyaṃ tīṇi sampadānāni gahetvā tīhi kiriyāpadehi visuṃ visuṃ yojetabbaṃ. Sabbañcetaṃ anupaddavatthāya vuttaṃ, na āpattisabbhāvatoti yojanā. Kathaṃ anupaddavasambhavoti? Niggahakammaṃ kātuṃ asakkuṇeyyabhāvato, aññassa upaddavassa ca nivāraṇato. Tena vuttaṃ vajirabuddhiṭīkāyaṃ (vajira. ṭī. mahāvagga 154) ‘‘tesaṃ anupaddavatthāyāti saṅgho saṅghassa kammaṃ na karoti, aññopi upaddavo bahūnaṃ hoti, tasmā vutta’’nti.
关于请求许可的讨论巴利
Okāsakatakathā
59 59. 在“求听”的讨论中,“诸比丘,不应未求听”等语,是指下面这段经文:“那时,六群比丘对未求听的比丘以罪指责。他们把这件事禀告世尊——‘诸比丘,不应对未求听的比丘以罪指责,谁若指责,犯恶作罪。诸比丘,我允许先令对方求听,然后再以罪指责:尊者请作求听,我想对你说。’”对于诸种意图中,“驱摈意图”,就是想把人从教法中驱摈出去。“辱骂意图”,就是想辱骂、呵责他人。“羯磨意图”,就是想作呵责等羯磨。“出罪意图”,就是想让人从罪中出离。“停止布萨与自恣意图”,就是想停止布萨或自恣。“审察意图”,就是想仔细考察。“说法意图”,就是想说法。这样,指责他人的比丘们,其意图有种种差别,这就是其中的含义。在前四种意图中,即驱摈意图、辱骂意图、羯磨意图、出罪意图,若不令对方求听,犯恶作罪。即使令对方求听后,若当面指责,则随情形分别犯僧残、波逸提、恶作;若不当面,则仅犯恶作。这是此处的总义。其余部分很容易理解。巴利
59. Okāsakatakathāyaṃ na, bhikkhave, anokāsakatotiādi ‘‘tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū anokāsakataṃ bhikkhuṃ āpattiyā codenti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – na, bhikkhave, anokāsakato bhikkhu āpattiyā codetabbo, yo codeyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, okāsaṃ kārāpetvā āpattiyā codetuṃ, karotu āyasmā okāsaṃ, ahaṃ taṃ vattukāmo’’ti (mahāva. 153) idaṃ pāṭhaṃ sandhāya vuttaṃ. Adhippāyesu cāvanādhippāyoti, sāsanato cāvetukāmo. Akkosādhippāyoti paraṃ akkositukāmo paribhāsitukāmo. Kammādhippāyoti tajjanīyādikammaṃ kattukāmo. Vuṭṭhānādhippāyoti āpattito vuṭṭhāpetukāmo. Uposathappavāraṇaṭṭhapanādhippāyoti uposathaṃ, pavāraṇaṃ vā ṭhapetukāmo. Anuvijjanādhippāyoti upaparikkhitukāmo. Dhammakathādhippāyoti dhammaṃ desetukāmo. Iti paraṃ codentānaṃ bhikkhūnaṃ adhippāyabhedo anekavidho hotīti attho. Purimesu catūsu adhippāyesūti cāvanādhippāyaakkosādhippāyakammādhippāyavuṭṭhānādhippāyesu okāsaṃ akārāpentassa dukkaṭaṃ. Kārāpetvāpi sammukhā codentassa yathānurūpaṃ saṅghādisesapācittiyadukkaṭāni, asammukhā pana dukkaṭamevāti ayamettha piṇḍattho. Sesaṃ suviññeyyameva.
说了“应当知道搁置的范畴”之后,为了说明这一点,就说了“请听我说”等话。应当这样理解:审察者以审察的意图而说话时,并没有求听的做法。说法者不指定对象而说羯磨时,也没有求听的做法。但如果指定对象而说,就有罪,所以应当先说明这一点再离开,应当这样连接理解。其余部分很容易明白。巴利
‘‘Ṭhapanakkhettaṃ pana jānitabba’’nti vatvā taṃ dassento ‘‘suṇātu me’’tiādimāha. Anuvijjakassa anuvijjanādhippāyena vadantassa okāsakammaṃ natthīti yojanā. Dhammakathikassa anodissa kammaṃ kathentassa okāsakammaṃ natthi. Sace pana odissa katheti, āpatti, tasmā taṃ dassetvā gantabbanti yojetabbaṃ. Sesaṃ suviññeyyameva.
关于损坏信施的讨论巴利
Saddhādeyyavinipātanakathā
60 在“损坏信施的论述”中,依据“诸比丘,若说‘父母’,我们该说什么?诸比丘,我允许布施给父母。诸比丘,但不应损坏信施,谁损坏,就犯恶作罪”这段经文,施主以信心布施给比丘的东西,不应损坏后转给在家人。“诸比丘,但不应损坏信施”——在这里,把信施转给其他亲属,就是损坏。但如果是父母,即使他们身为国王而有所希求,也应当布施,因为注疏中这样说。所以,也不应布施给兄弟姊妹等亲属。老师法施长老在《小学》中确实说过——巴利
60. Saddhādeyyavinipātanakathāyaṃ ‘‘mātāpitaroti kho, bhikkhave, vadamāne kiṃ vadeyyāma. Anujānāmi, bhikkhave, mātāpitūnaṃ dātuṃ, na ca, bhikkhave, saddhādeyyaṃ vinipātetabbaṃ, yo vinipāteyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 361) vacanato dāyakehi saddhāya bhikkhussa dinnaṃ vinipātetvā gihīnaṃ dātuṃ na vaṭṭati. ‘‘Na ca, bhikkhave, saddhādeyyanti ettha sesañātīnaṃ dento vinipātetiyeva. Mātāpitaro pana sace rajje ṭhitāpi patthayanti, dātabba’’nti aṭṭhakathāyaṃ (mahāva. aṭṭha. 361) vuttattā bhātubhaginīādīnaṃ ñātakānampi dātuṃ na vaṭṭati. Vuttañhi ācariyadhammasirittherena khuddasikkhāyaṃ –
“ 信众出于信心布施的僧衣,不能拿去损坏。
允许布施给与父母,但不允许布施给与其余亲属。”巴利
‘‘Na labbhaṃ vinipātetuṃ, saddhādeyyañca cīvaraṃ; Labbhaṃ pitūnaṃ sesānaṃ, ñātīnampi na labbhatī’’ti.
在解释买卖成就学处时,注释书(《律藏注》2.595)说:“对母亲或父亲说‘把这个给我’,不构成表;说‘把这个拿去吧’,不构成信施物的损坏。对非亲族说‘把这个给我’,构成表;说‘把这个拿去吧’,构成信施物的损坏。说‘用这个换那个’而完成买卖的,犯舍堕罪。”《疑惑消除》(1.593-595)对此说:“为了说明在其余亲族那里有信施物损坏的情况,以及在没有这种情况的场合,所以说了‘对母亲或父亲’。”巴利
Kayavikkayasamāpattisikkhāpadavaṇṇanāyampi ‘‘mātaraṃ pana pitaraṃ vā ‘imaṃ dehī’ti vadato viññatti na hoti, ‘imaṃ gaṇhāhī’ti vadato saddhādeyyavinipātanaṃ na hoti. Aññātakaṃ ‘imaṃ dehī’ti vadato viññatti hoti, ‘imaṃ gaṇhāhī’ti vadato saddhādeyyavinipātanaṃ hoti. ‘Iminā imaṃ dehī’ti kayavikkayaṃ āpajjato nissaggiyaṃ hotī’’ti aṭṭhakathāyaṃ (pārā. aṭṭha. 2.595) vuttaṃ. Tattha ‘‘sesañātakesu saddhādeyyavinipātasambhavato tadabhāvaṭṭhānampi dassetuṃ ‘mātaraṃ pana pitaraṃ vā’ti vutta’’nti vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. 1.593-595) vuttaṃ.
1 2 3 4