23. 依止决择论
23. Nissayavinicchayakathā
151151. 如此讲说完具足戒决择之后,现在为了讲说依止决择,而说“依止,在此……”等。其中,“依止”(nissaya)即依止的行为,其义为亲近、依附。这是以“ni”为前缀、“sevā”(亲近)为词根,构成的行为名词,而非如“依止彼而住,故为依止”那般,是未说出业的名词。于彼处是指应被亲近之人,而于此处则是指亲近的行为。现在为了以问答为先导而作详细解答,而安立此依止,故说“应由谁给予”等。其中,“应由谁给予,不应由谁给予”是问依止给予者(作者);“应给予谁,不应给予谁”是问依止接受者(与格);“如何取得,如何舍弃”是问原因;“依止谁而住,不应依止谁而住”是问依止的行持者。此后依照所问的次第进行解答,故说“于此”等。不仅于此,在依止的舍弃支分中,也说到“有能力者”。
151. Evaṃ upasampadāvinicchayaṃ kathetvā idāni nissayavinicchayaṃ kathetuṃ ‘‘nissayoti ettha panā’’tiādimāha. Tattha nissayanaṃ nissayo, sevanaṃ bhajanantyattho. Nipubbasi sevāyanti dhātu bhāvasādhano, na ‘‘nissāya naṃ vasatīti nissayo’’ti idha viya avuttakammasādhano. Tattha hi sevitabbo puggalo labbhati, idha pana sevanakiriyāti. Idāni taṃ nissayaṃ pucchāpubbaṅgamāya vissajjanāya vitthārato ṭhapetuṃ ‘‘kena dātabbo’’tiādimāha. Tattha kena dātabbo, kena na dātabboti nissayadāyakaṃ kattāraṃ pucchati, kassa dātabbo, kassa na dātabboti nissayapaṭiggāhakaṃ sampadānaṃ, kathaṃ gahito hoti, kathaṃ paṭippassambhatīti kāraṇaṃ, nissāya kena vasitabbaṃ, kena na vasitabbanti nissayapaṭipannakaṃ. Tato pucchānukkamena vissajjetuṃ ‘‘tattha’’tyādimāha. Na kevalaṃ ettheva, atha kho nissayamuccanaṅgepi ‘‘byattenā’’ti āgato.
其中,问“于此与彼有何差别?”——此句是说:“在此,‘有能力’者,应知即是指能摄众者、多闻者。”今为显示能摄众者之相,故说“能摄众者……”等语。其中,“于律”者,指整部《律藏》。“能教导”者,即能教授。“两部分别应熟练、应能背诵、应修习”者,这是指通过问答方式加以学习。“若一人遗忘,余人应熟练者”,是说“应能与三人共同读诵”。“于阿毗达摩”者,指于名色分别。“或下三品”者,指从大品以下的偈品、因缘品、蕴品这三品。“亦应学诵法句连同因缘”者,据大笺书所说,即使能诵持注释书中的本生,亦应学诵法句及其因缘。
Tattha ettha ca ko visesoti āha ‘‘ettha ca ‘byatto’ti iminā parisupaṭṭhāpako bahussuto veditabbo’’ti. Idāni parisupaṭṭhāpakalakkhaṇaṃ dassetuṃ ‘‘parisupaṭṭhāpakena hī’’tiādimāha. Tattha abhivinayeti sakale vinayapiṭake. Vinetunti sikkhāpetuṃ. Dve vibhaṅgā paguṇā vācuggatā kātabbāti idaṃ paripucchāvasena uggaṇhanaṃ sandhāya vuttanti vadanti. Ekassa pamuṭṭhaṃ, itaresaṃ paguṇaṃ bhaveyyāti āha ‘‘tīhi janehi saddhiṃ parivattanakkhamā kātabbā’’ti. Abhidhammeti nāmarūpaparicchede. Heṭṭhimā vā tayo vaggāti mahāvaggato heṭṭhā sagāthāvaggo nidānavaggo khandhavaggoti ime tayo vaggā. ‘‘Dhammapadampi saha vatthunā uggahetuṃ vaṭṭatī’’ti mahāpaccariyaṃ vuttattā jātakabhāṇakena sāṭṭhakathaṃ jātakaṃ uggahetvāpi dhammapadaṃ saha vatthunā uggahetabbameva.
“诸比丘,具足五支者……”等处中,“不应教导沙弥”者,意思是不应作为亲教师去教导沙弥。“以无学戒蕴”者,无学之戒蕴即名无学戒蕴。“无学之”者,即属于无学;戒蕴。于一切处,皆作此释。如此作已,依属于解脱智见的省察智之理而作意,说为“生起”。“无学戒”者,并非仅指最上果位的戒,实则是指所有于无学相续中转起的戒,因为此处兼摄世间与出世间的戒。定蕴等乃至解脱蕴之末,亦同此理,是故正如戒定慧蕴宣说为世间、出世间兼摄,解脱蕴亦应知如此,即是彼分解脱等,而非仅指寂止解脱。然而,解脱智见唯属世间。故于《相应部》注释中说:“以前四句说世间出世间的戒、定、慧、解脱,解脱智见即省察智,彼唯是世间。”
Pañcahi bhikkhave aṅgehi samannāgatenātiādīsu na sāmaṇero upaṭṭhāpetabboti upajjhāyena hutvā sāmaṇero na upaṭṭhāpetabbo. Asekkhena sīlakkhandhenāti asekkhassa sīlakkhandhopi asekkho sīlakkhandho nāma. Asekkhassa ayanti hi asekkho, sīlakkhandho. Evaṃ sabbattha. Evañca katvā vimuttiñāṇadassanasaṅkhātassa paccavekkhaṇañāṇassapi vasena apekkhitvā uppannā ayaṃ kathā. Asekkhasīlanti ca na aggaphalasīlameva adhippetaṃ, atha kho yaṃ kiñci asekkhasantāne pavattasīlaṃ lokiyalokuttaramissakassa sīlassa idhādhippetattā. Samādhikkhandhādīsupi vimuttikkhandhapariyosānesu ayameva nayo, tasmā yathā sīlasamādhipaññākkhandhā lokiyamissakā kathitā, evaṃ vimuttikkhandhopīti tadaṅgavimuttiādayopi veditabbā, na paṭippassaddhivimutti eva. Vimuttiñāṇadassanaṃ pana lokiyameva. Teneva saṃyuttanikāyaṭṭhakathāyaṃ (saṃ.ni. aṭṭha. 1.1.135) vuttaṃ ‘‘purimehi catūhi padehi lokiyalokuttarasīlasamādhipaññāvimuttiyo kathitā, vimuttiñāṇadassanaṃ paccavekkhaṇañāṇaṃ hoti, taṃ lokiyamevā’’ti.
于“无信”等中,“无信”者:于三事中无有信,故为无信。“无惭”者:谓无有惭,即对于不善法现前不厌恶的同义语。“无愧”者:谓不怖畏,即对于不善法现前不畏惧的意思。“懈怠”者:由“卑劣而沉滞”故为懈怠,这是对于精进低劣者的同义语。“已发精进”者:已发起精进,这是具足正勤者的同义语。“失念”者:谓念已失坏,说为失念。“具念”者:谓念已现起,即常于所缘之前转起正念者的同义语。
Assaddhotiādīsu tīsu vatthūsu saddhā etassa natthīti assaddho. Natthi etassa hirīti ahiriko, akusalasamāpattiyā ajigucchamānassetaṃ adhivacanaṃ. Na ottappatīti anottappī, akusalasamāpattiyā na bhāyatīti vuttaṃ hoti. Kucchitaṃ sīdatīti kusīto, hīnavīriyassetaṃ adhivacanaṃ. Āraddhaṃ vīriyaṃ etassāti āraddhavīriyo, sammappadhānayuttassetaṃ adhivacanaṃ. Muṭṭhā sati etassāti muṭṭhassatī, naṭṭhassatīti vuttaṃ hoti. Upaṭṭhitā sati etassāti upaṭṭhitassatī, niccaṃ ārammaṇābhimukhapavattasatissetaṃ adhivacanaṃ.
“于增上戒破戒,于行仪破行仪”者,指犯戒后尚未出罪还净之人。“执边见”者,执取或令人执取断见、常见所摄之边见,是为邪见。“前二句”者,即“不能亲自看护或安排看护患病弟子或同住弟子,不能亲自劝导或令人劝导于心不乐住者令其远离”此二句。
Adhisīle sīlavipanno ca ajjhācāre ācāravipanno ca āpajjitvā avuṭṭhito adhippeto. Sassatucchedasaṅkhātaṃ antaṃ gaṇhāti, gāhayatīti vā antaggāhikā, micchādiṭṭhi. Purimāni dve padānīti ‘‘na paṭibalo hoti antevāsiṃ vā saddhivihāriṃ vā gilānaṃ upaṭṭhātuṃ vā upaṭṭhāpetuṃ vā, anabhirataṃ vūpakāsetuṃ vā vūpakāsāpetuṃ vā’’ti imāni dve padāni.
“殊胜”即最上、第一妙行,是为增上行;增上行即增上行,又因是所应学,故为增上行学。又或依止增上行为缘而施设的学处,名为增上行学,这是犍度品所摄学处的同义语。“为道梵行之始”者,即初梵行,这是两分别所摄学处的同义语。如《清净道论》中说:“两分别所摄为初梵行,犍度品所摄为增上行。”如是,“于学处施设”者,就此处而言,因是所应学,故为学处;由世尊所施设,故为施设。应将一切两分别所摄之学处条规理解为“学处施设”。因此,在《结使足》中也说:“学处施设,即以巴拉基咖为首的应学之学处施设。”其余于此义理明显,见《义利灯注》。
Abhi visiṭṭho uttamo samācāro abhisamācāro, abhisamācārova ābhisamācārikoti ca sikkhitabbato sikkhāti ca ābhisamācārikasikkhā. Abhisamācāraṃ vā ārabbha paññattā sikkhā ābhisamācārikasikkhā, khandhakavattapariyāpannasikkhāyetaṃ adhivacanaṃ. Maggabrahmacariyassa ādibhūtāti ādibrahmacariyakā, ubhatovibhaṅgapariyāpannasikkhāyetaṃ adhivacanaṃ. Teneva ‘‘ubhatovibhaṅgapariyāpannaṃ vā ādibrahmacariyakaṃ, khandhakavattapariyāpannaṃ ābhisamācārika’’nti visuddhimagge (visuddhi. 1.11) vuttaṃ, tasmā sekkhapaṇṇattiyanti ettha sikkhitabbato sekkhā, bhagavatā paññattattā paṇṇatti, sabbāpi ubhatovibhaṅgapariyāpannā sikkhāpadapaṇṇatti ‘‘sekkhapaṇṇattī’’ti vuttāti gahetabbaṃ. Teneva gaṇṭhipadepi vuttaṃ ‘‘sekkhapaṇṇattiyanti pārājikamādiṃ katvā sikkhitabbasikkhāpadapaññattiya’’nti. Sesamettha uttānatthamevāti sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. mahāvagga 3.84).
在关于亲教师与轨范师的解说中,“不应令沙弥侍奉”者,即不应以亲教师的身份为其剃度出家。“无学之戒”者,无学,即指世间与出世间的戒蕴。“执边见”者,执取依常见、断见所划定的片面之见。“后二”者,即“少闻”与“劣慧”这二支。“后三”者,即“不能如法止息已生起的追悔”、“不知罪”、“不知出罪”这三支。此处,不能如法止息追悔——所谓如法,即依圣典与注疏之理——正是由于对此不精通之故,所以这也被称为“罪”的支分。
Upajjhāyācariyakathāyaṃ na sāmaṇero upaṭṭhāpetabboti upajjhāyena hutvā na pabbājetabbo. Asekkhassa ayanti asekkho, lokiyalokuttaro sīlakkhandho. Antaggāhikāyāti sassatucchedakoṭṭhāsaggāhikāya. Pacchimāni dveti appassuto hoti, duppañño hotīti imāni dve aṅgāni. Pacchimāni tīṇīti na paṭibalo uppannaṃ kukkuccaṃ dhammato vinodetuṃ, āpattiṃ na jānāti, āpattivuṭṭhānaṃ na jānātīti imāni tīṇi. Kukkuccassa hi pāḷiaṭṭhakathānayasaṅkhātadhammato vinodetuṃ appaṭibalatā nāma abyattattā eva hotīti sāpi āpattiaṅgameva vuttā.
「殊胜行」是指殊胜、最上的行为,即行仪戒;依此行仪所制定的学处,也就是犍度学处,称为殊胜行学。学处本身也因求圆满其义者须由受持等方式来学习,故同样称为「学」。「梵行之初」是指道梵行的初始、成因,也就是两部分别所摄的学处。因此《清净道论》中也说:「两部分别所摄的学处为梵行之初,犍度行仪所摄的为殊胜行学。」在此,「有学制」中,因应当学习,故是「有学」;唯由世尊所制,故是「制」。应当理解为:一切两部分别所摄的学处之制,称为「有学制」。「名色分别」:此处依善三等所说的生、地、人、相应、所依、所缘、业、门、相、味等差别来分别受蕴等四种以及包含涅槃的「名」,与四大及所造色的「色」,而通达它们的智慧,以及阐明该智慧的论典,即称为名色分别。由此显示应当善巧阿毗达摩之义。「令学」:即令学习,如《破迷除疑》所说。
Abhi visiṭṭho uttamo samācāro abhisamācāro, vattappaṭipattisīlaṃ, taṃ ārabbha paññattā khandhakasikkhāpadasaṅkhātā sikkhā ābhisamācārikā. Sikkhāpadampi hi tadatthaparipūraṇatthikehi uggahaṇādivasena sikkhitabbato sikkhāti vuccati. Maggabrahmacariyassa ādibhūtā kāraṇabhūtā ādibrahmacariyakā, ubhatovibhaṅgapariyāpannasikkhāpadaṃ. Tenevettha visuddhimaggepi (visuddhi. 1.11) ‘‘ubhatovibhaṅgapariyāpannaṃ sikkhāpadaṃ ādibrahmacariyakaṃ, khandhakavattapariyāpannaṃ ābhisamācārika’’nti vuttaṃ, tasmā sekkhapaṇṇattiyanti ettha sikkhitabbato sekkhā, bhagavatāva paññattattā paññatti. Sabbāpi ubhatovibhaṅgapariyāpannā sikkhāpadapaṇṇatti ‘‘sekkhapaṇṇattī’’ti vuttāti gahetabbaṃ. Nāmarūpaparicchedeti ettha kusalattikādīhi vuttaṃ jātibhūmipuggalasampayogavatthārammaṇakammadvāralakkhaṇarasādibhedehi vedanākkhandhādicatubbidhaṃ sanibbānaṃ nāmaṃ, bhūtopādāyabhedaṃ rūpañca paricchinditvā jānanapaññā, tappakāsako ca gantho nāmarūpaparicchedo nāma. Iminā abhidhammatthakusalena bhavitabbanti dasseti. Sikkhāpetunti uggaṇhāpetunti vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. mahāvagga 2.84) vuttaṃ.
153「依具寿而住」一句中,「具寿」是以属格的形式表达对格的意义,意为:依止具寿而住。然而《善见》中所说的「善巧……乃至……所说相」,是针对大众侍者、多闻者而言的。至于「然出家受具戒法弟子……乃至……应行此义务」,是指对出家亲教师、受具戒亲教师、法亲教师这三类,应当履行如前所述的义务。其中,为弟子授学处者,是出家亲教师;为弟子念诵受具戒甘马语者,是受具戒亲教师;为弟子教授读诵或问答者,是法亲教师,应如此了知。其余内容在此处意义甚为明了。
153.Āyasmato nissāya vacchāmīti ettha āyasmatoti upayogatthe sāmivacanaṃ, āyasmantaṃ nissāya vasissāmīti attho. Yaṃ pana vuttaṃ samantapāsādikāyaṃ (mahāva. aṭṭha. 76) ‘‘byatto…pe… vuttalakkhaṇoyevā’’ti, taṃ parisūpaṭṭhākabahussutaṃ sandhāya vadati. Pabbajjāupasampadadhammantevāsikehi pana…pe… tāva vattaṃ kātabbanti pabbajjācariyaupasampadācariyadhammācariyānaṃ etehi yathāvuttavattaṃ kātabbaṃ. Tattha yena sikkhāpadāni dinnāni, ayaṃ pabbajjācariyo. Yena upasampadakammavācā vuttā, ayaṃ upasampadācariyo. Yo uddesaṃ vā paripucchaṃ vā deti, ayaṃ dhammācariyoti veditabbaṃ. Sesamettha uttānatthameva.
154在依止解除的讨论中,「往方」是指:无论是打算再回来,还是不打算再回来,而去往某方居住。「比丘的和合」指柔和的性质。「观察」指审察。「破晓……乃至……应往彼处」这一段,此处是说:「如果因为某些事务当日无法成行,而在准备出发时心想‘我过几天再走’,则依止仍然受到保护。」这是如此说的。「勿于此返回」是指不要进入此处。「应住于彼处」是指应在彼处取得依止而住。「住于同一住处……乃至……适宜」:在此,由于亲教师已被舍弃,故已没有亲教师同住的庇护,因此即使住在与亲教师同一住处,从老师那里所取的依止也不会解除。
154. Nissayapaṭippassaddhikathāyaṃ disaṃ gatoti puna āgantukāmo, anāgantukāmo vā hutvā vāsatthāya kañci disaṃ gato. Bhikkhussa sabhāgatanti pesalabhāvaṃ. Oloketvāti upaparikkhitvā. Vibbhante…pe… tattha gantabbanti ettha ‘‘sace kenaci karaṇīyena tadaheva gantuṃ asakkonto ‘katipāhena gamissāmī’ti gamane saussāho hoti, rakkhatī’’ti vadanti. Mā idha paṭikkamīti mā idha pavisi. Tatreva vasitabbanti tattheva nissayaṃ gahetvā vasitabbaṃ. Taṃyeva vihāraṃ…pe… vasituṃ vaṭṭatīti ettha upajjhāyena pariccattattā upajjhāyasamodhānaparihāro natthi, tasmā upajjhāyasamodhānagatassapi ācariyassa santike gahitanissayo na paṭippassambhati.
在依止解除的解说中,关于“老师离去”的情形——此处“离去,即前往他方”等判定,对于亲教师离去时所说的抉择,依彼处所说的方式,于此处亦可了知,故不再说,而另以“某老师问讯后离去”等开启不同的方式。此方式于亲教师离去时亦应了知。如此,在诸处中,一处所说的相状,于他处亦应善加类推。“若越过二石掷而返回,则解除”:至此程度,名为前往他方;纵使弟子未舍弃义务,依止亦告解除。“老师与亲教师越过二石掷,住于另一住处”:在外围界内,指越过弟子与共住弟子住处二石掷而住于另一住处;然于内围界内,虽越过二石掷而住,依止亦不解除。“即使老师欲舍,而以舍弃依止的方式舍弃”等一切,于亲教师的教诫中亦应了知,如《义明灯》所说。
Ācariyamhā nissayapaṭippassaddhīsu ācariyo pakkanto vā hotīti ettha ‘‘pakkantoti disaṃ gato’’tiādinā upajjhāyassa pakkamane yo vinicchayo vutto, so tattha vuttanayeneva idhāpi sakkā viññātunti taṃ avatvā ‘‘koci ācariyo āpucchitvā pakkamatī’’tiādinā aññoyeva nayo āraddho. Ayañca nayo upajjhāyapakkamanepi veditabboyeva. Īdisesu hi ṭhānesu ekatthavuttalakkhaṇaṃ aññatthāpi daṭṭhabbaṃ. Sace dve leḍḍupāte atikkamitvā nivattati, paṭippassaddho hotīti ettha ettāvatā disāpakkanto nāma hotīti antevāsike anikkhittadhurepi nissayo paṭippassambhati. Ācariyupajjhāyā dve leḍḍupāte atikkamma aññasmiṃ vihāre vasantīti bahiupacārasīmāyaṃ antevāsikasaddhivihārikānaṃ vasanaṭṭhānato dve leḍḍupāte atikkamma aññasmiṃ senāsane vasanti, antoupacārasīmāyaṃ pana dve leḍḍupāte atikkamitvāpi vasato nissayo na paṭippassambhati. ‘‘Sacepi ācariyo muñcitukāmova hutvā nissayapaṇāmanāya paṇāmetī’’tiādi sabbaṃ upajjhāyassa āṇattiyampi veditabbanti sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. mahāvagga 3.83) vuttaṃ.
153“善哉”:即善、美好。“轻”:即不重,意为易于受持。“适宜”:即与方便相应,意为如此行持是出离的方便。“适当”:意为这是正当的行业。“以能令欢喜”:即以能生净信的方式,通过身语运用而成办。“以身”:即展示表达此义的手印等,以身来表示。“‘善’,是就接受而言”:当亲教师说出“善哉”等时,共住弟子以“善”作为接受的回应,就此而说“以身表达”等,这便是其中的意趣。“仅以请求与给予”:意为首先共住弟子仅作请求,而后亲教师亦仅以“善哉”等语给予。在老师处取依止时,“依具寿而住”:意为依止于具寿而住。
153.Sāhūti sādhu sundaraṃ. Lahūti agaru, subharatāti attho. Opāyikanti upāyapaṭisaṃyuttaṃ, evaṃ paṭipajjanaṃ nittharaṇupāyoti attho. Patirūpanti sāmīcikammamidanti attho . Pāsādikenāti pasādāvahena, kāyavacīpayogena sampādehīti attho. Kāyenāti etadatthaviññāpakaṃ hatthamuddādiṃ dassento kāyena viññāpeti. ‘‘Sādhū’’ti sampaṭicchanaṃ sandhāyāti upajjhāyena ‘‘sāhū’’tiādīsu vuttesu saddhivihārikassa ‘‘sādhū’’ti sampaṭicchanavacanaṃ sandhāya ‘‘kāyena viññāpetī’’tiādi vuttanti adhippāyo. Āyācanadānamattenāti saddhivihārikassa paṭhamaṃ āyācanamattena, tato upajjhāyassa ca ‘‘sāhū’’tiādinā vacanamattenāti attho. Ācariyassa santike nissayaggahaṇe āyasmato nissāya vacchāmīti āyasmantaṃ nissāya vasissāmīti attho.
154在依止解除的论述中,“或者,与同一受用者共住的,应在其跟前取依止”:此语唯令于有惭者处取依止,因无惭者处已被禁止。此中,以“受用”一词,意取同一羯磨等之共住,因“共”一词已取资具受用故。由此显示不应与无惭者作共住与共受用。“无补救”:指对犯戒无有补救。“如是”:谓在彼处先前已取依止,且与同一受用者共住者,便是如此。“如是所说”:即“我将速来”这样的说法。“四五日”:这仅是约略标示。若经一日或二日,同类性便显明,应在知晓之日即取。但若经四五日仍不显明,随经多少日而显明,便应超过那么多日。然而不应作“我观察同类性”这样的拖延。“年少者听闻”:此处,纵使未曾听闻,只要生起“将来,因某障碍而迟延”的想法,亦确实可得补救。因此说“若已遣使说‘我将住于此处’,则无补救”。“即使一日亦无补救”:这是针对无前往努力者而说;但对于有努力者,纵使因住处准备等事而数日后才去,亦无过失。
154. Nissayapaṭippassaddhikathāyaṃ yo vā ekasambhogaparibhogo, tassa santike nissayo gahetabboti iminā lajjīsu eva nissayaggahaṇaṃ niyojeti alajjīsu paṭikkhittattā. Ettha ca paribhogasaddena ekakammādiko saṃvāso gahito paccayaparibhogassa sambhogasaddena gahitattā. Etena ca sambhogasaṃvāsānaṃ alajjīhi saddhiṃ na kattabbataṃ dasseti. Parihāro natthīti āpattiparihāro natthi. Tādisoti yattha nissayo gahitapubbo, yo ca ekasambhogaparibhogo, tādiso. Tathā vuttanti ‘‘lahuṃ āgamissatī’’ti vuttañceti attho. Cattāri pañca divasānīti idaṃ upalakkhaṇamattaṃ. Yadi ekāhadvīhena sabhāgatā paññāyati, ñātadivase gahetabbova. Athāpi catupañcāhenapi na paññāyati, yattakehi divasehi paññāyati, tattakāni atikkāmetabbāni. Sabhāgataṃ olokemīti pana leso na kātabbo. Daharā suṇantīti ettha asutvāpi ‘‘āgamissati, kenaci antarāyena cirāyantī’’ti saññāya satipi labbhateva parihāro . Tenāha ‘‘idhevāhaṃ vasissāmīti pahiṇati, parihāro natthī’’ti. Ekadivasampi parihāro natthīti gamane nirussāhaṃ sandhāya vuttaṃ, saussāhassa pana senāsanapaṭisāmanādivasena katipāhe gatepi na doso.
「应住于彼处」:即应在同类的住处受取依止而住。「住于同一寺院……适宜」:以此说明,唯有在和尚摄受时,于同一界内才有依止的解除;若和尚因愤怒或对僧众漠不关心而不摄受,则在其他处所受取的依止并不解除——这是为了显示此义。
Tatreva vasitabbanti tatra sabhāgaṭṭhāne eva nissayaṃ gahetvā vasitabbaṃ. Taṃyeva vihāraṃ…pe… vasituṃ vaṭṭatīti iminā upajjhāye saṅgaṇhanteyeva taṃsamodhāne nissayapaṭippassaddhi vuttā, tasmiṃ pana kodhena vā gaṇanirapekkhatāya vā asaṅgaṇhante aññesu gahito nissayo na paṭippassambhatīti dasseti.
在依止从老师解除的论述中,所说的「某老师」等理趣,也应类推至和尚离去等情形,而彼处所说的内容,亦应如理配合此处。「住于超过二石掷之外的其他寺院」:此即位于近行界外另一寺院,且距弟子等住处超过二石掷而住。这显示:即使在界外,若住在距离弟子等住处二石掷范围内的邻近地方,依止也不会解除。然而在近行界内,对于超过二石掷而住者,依止确实不解除,这已在《疑惑消除》中说过。
Ācariyamhā nissayapaṭippassaddhiyaṃ vutto ‘‘koci ācariyo’’tiādiko nayo upajjhāyapakkamanādīsupi netvā tattha ca vutto idhāpi netvā yathārahaṃ yojetabbo. Dve leḍḍupāte atikkamma aññasmiṃ vihāre vasantīti upacārasīmato bahi aññasmiṃ vihāre antevāsikādīnaṃ vasanaṭṭhānato dve leḍḍupāte atikkamitvā vasanti. Tena bahiupacārepi antevāsikādīnaṃ vasanaṭṭhānato dvinnaṃ leḍḍupātānaṃ antare āsanne padese vasati, nissayo na paṭippassambhatīti dasseti. Antoupacārasīmāyaṃ pana dve leḍḍupāte atikkamitvā vasato nissayo na paṭippassambhatevāti vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. mahāvagga 2.83) vuttaṃ.