达上抉择论巴利 Upasampadāvinicchayakathā
22. 出家抉择论解释 · 47 段
讲完出家的判定之后,紧接着就该讲达上的判定。虽然如此,在义注里,达上判定的讲述只是以解释经文的方式出现,并不是以脱离经文来判定的方式来讲的。然而这部论书的性质本身就是脱离经文的判定之说,所以论师没有讲它,只讲了依止的判定。但我们考虑到达上的判定极为微细、极为深奥、极难通达,为了护持佛教,就把论师没有讲到的部分从《善见律毗婆沙》中取出来,再用《除疑》等论书中的判定来加以庄严,现在就来讲述这个判定。巴利
Evaṃ pabbajjāvinicchayaṃ kathetvā tadanantaraṃ upasampadāvinicchayo kathetabbo, evaṃ santepi aṭṭhakathāyaṃ upasampadāvinicchayakathā pāḷivaṇṇanāvaseneva āgatā, no pāḷimuttakavinicchayavasena, imassa pana pakaraṇassa pāḷimuttakavinicchayakathābhūtattā tamakathetvā nissayavinicchayo eva ācariyena kathito, mayaṃ pana upasampadāvinicchayassa atisukhumattā atigambhīrattā sudullabhattā sāsanānuggahatthaṃ ācariyena avuttampi samantapāsādikato nīharitvā vimativinodanīādippakaraṇesu āgatavinicchayena alaṅkaritvā taṃ vinicchayaṃ kathayissāma.
“那时”是指:世尊还没有制定“诸比丘,没有依止师”等学处的那段时间。“没有依止师”是指:没有让人给自己授依止师,完完全全没有依止师。这样受具足戒的人,不论从法上还是从财物上,都得不到护持和照顾,他们只会退失,不会增长。“诸比丘,没有依止师”:没有让人给自己授依止师、没有依止师的人,不应该让他受具足戒;谁让他受具足戒,就犯恶作罪。从学处制定之后开始,这样让人受具足戒的人就有罪,但甘马本身不会失效。有些人说“甘马会失效”,这种说法不能采纳。在“由僧团、由戒师(和尚)”等表述中,一直到以二根者戒师为结尾的那些情况,也都是同样的道理。巴利
Tena kho pana samayenāti yena samayena bhagavatā ‘‘na bhikkhave anupajjhāyako’’tiādisikkhāpadaṃ apaññattaṃ hoti, tena samayena. Anupajjhāyakanti upajjhaṃ agāhāpetvā sabbena sabbaṃ upajjhāyavirahitaṃ, evaṃ upasampannā neva dhammato na āmisato saṅgahaṃ labhanti, te parihāyantiyeva, na vaḍḍhanti. Na bhikkhave anupajjhāyakoti upajjhaṃ agāhāpetvā nirupajjhāyako na upasampādetabbo, yo upasampādeyya, āpatti dukkaṭassāti sikkhāpadapaññattito paṭṭhāya evaṃ upasampādentassa āpatti hoti, kammaṃ pana na kuppati. Keci ‘‘kuppatī’’ti vadanti, taṃ na gahetabbaṃ. ‘‘Saṅghena upajjhāyenā’’tiādīsupi ubhatobyañjanakupajjhāyapariyosānesu eseva nayo.
“无钵者以手乞食”:意思是,为了得到放在手里的食物而乞食。就像外道那样:如同那些名叫邪命外道的外道。他们确实把汤和菜混在一起,只吃放在手里的食物。“得恶作罪”:这样令他人受具足戒时,才有罪,但甘马不坏。在无衣等情形中,也是同样的规则。巴利
Apattakā hatthesu piṇḍāya carantīti yo hatthesu piṇḍo labbhati, tadatthāya caranti. Seyyathāpi titthiyāti yathā ājīvakanāmakā titthiyā. Sūpabyañjanehi missetvā hatthesu ṭhapitapiṇḍameva hi te bhuñjanti. Āpatti dukkaṭassāti evaṃ upasampādentasseva āpatti hoti, kammaṃ pana na kuppati, acīvarakādivatthūsupi eseva nayo.
所谓“乞得”,是指先开口请求说“请先给我们,等我们完成受达上再还”,这样求来而拿到的,也就是暂时借用一段时间的意思。用这样的钵、衣或衣钵来给人授达上,授戒的人本身会犯戒,但甘马本身不会失效。所以,应当用完整齐备的衣钵来授达上。如果他本人没有,而他的教授师和戒师愿意给他,或者其他比丘愿意给,那些施与的人应当放下顾虑,把可以决意受用的衣钵送给他。巴利
Yācitakenāti ‘‘yāva upasampadaṃ karoma, tāva dethā’’ti yācitvā gahitena, tāvakālikenāti attho. Īdisena hi pattena vā cīvarena vā pattacīvarena vā upasampādentasseva āpatti hoti, kammaṃ pana na kuppati, tasmā paripuṇṇapattacīvarova upasampādetabbo. Sace tassa natthi, ācariyupajjhāyā cassa dātukāmā honti , aññe vā bhikkhū, nirapekkhehi vissajjetvā adhiṭṭhānūpagaṃ pattacīvaraṃ dātabbaṃ.
“也以姓令诵”:意思是,允许先说出姓氏,比如“大迦叶的求达上者”,然后让他诵甘马语。“二人一诵”:意思是两个人一起诵,一位教授师对一个人诵,另一位对另一个人诵;也就是说,允许由两位教授师,或者由一位教授师,在同一时刻诵甘马语来授达上。“令二人三人一诵,且以一位戒师”:意思是,允许让两个人或三个人按前面说的方式一起诵,而且允许由一位戒师主持这个诵甘马的行为。所以,应该由一位教授师让两个人或三个人诵。如果由两位或三位教授师各自分别对一个人诵,那就应该在同一时间分别作两次或三次甘马语。不过,如果教授师和戒师各不相同,比如帝萨长老让须摩那长老的弟子诵,须摩那长老让帝萨长老的弟子诵,而且他们互相补足僧团人数,这是可以的。如果戒师不同而教授师是同一个人,那就不可以,因为“不得以不同的戒师”这条规定已经禁止了。这条禁令正是针对这种情况说的。巴利
Gottenapi anussāvetunti ‘‘mahākassapassa upasampadāpekkho’’ti evaṃ gottaṃ vatvā anussāvetuṃ anujānāmīti attho. Dve ekānussāvaneti dve ekato anussāvane, ekena ekassa, aññena itarassāti evaṃ dvīhi vā ācariyehi ekena vā ekakkhaṇe kammavācaṃ anussāventehi upasampādetuṃ anujānāmīti attho. Dve tayo ekānussāvane kātuṃ, tañca kho ekenaupajjhāyenāti dve vā tayo vā jane purimanayeneva ekato anussāvane kātuṃ anujānāmi, tañca kho anussāvanakiriyaṃ ekena upajjhāyena anujānāmīti attho. Tasmā ekena ācariyena dve vā tayo vā anussāvetabbā. Dvīhi vā tīhi vā ācariyehi visuṃ visuṃ ekena ekassāti evaṃ ekappahāreneva dve tisso vā kammavācā kātabbā. Sace pana nānācariyā nānupajjhāyā honti, tissatthero sumanattherassa saddhivihārikaṃ, sumanatthero tissattherassa saddhivihārikaṃ anussāveti, aññamaññañca gaṇapūrakā honti, vaṭṭati. Sace nānupajjhāyā honti, eko ācariyo hoti, ‘‘na tveva nānupajjhāyenā’’ti paṭikkhittattā na vaṭṭati. Idaṃ sandhāya hi esa paṭikkhepo.
首先,要让人接受戒师。这里,“戒师”是指观察过失与无过失的人。应当让那人说“尊者,请做我的戒师”,然后让他接受。“僵直”是指身体僵直。“凡生者”是指在你身上生起、产生、存在的,僧团中问起时,若有,就应当回答“有”等等。“愿救拔我”就是愿把我拉拔出来。巴利
Paṭhamaṃ upajjhaṃ gāhāpetabboti ettha vajjāvajjaṃ upanijjhāyatīti upajjhā, taṃ upajjhaṃ ‘‘upajjhāyo me, bhante, hohī’’ti evaṃ vadāpetvā gāhāpetabbo. Vitthāyantīti vitthaddhagattā honti. Yaṃ jātanti yaṃ tava sarīre jātaṃ nibbattaṃ vijjamānaṃ, taṃ saṅghamajjhe pucchante santaṃ atthīti vattabbantiādi. Ullumpatu manti uddharatu maṃ.
就在刚受完具足戒的那一刻。“应当测量影子”,就是要量出一人高或两人高的影子。“应当说明季节的量”,就是要说明“雨季、冬季、夏季”这样的季节量。这里,季节本身就是季节量。如果雨季等还没有圆满,就按已经过去的那些日子,观察并说明该日之时段,即某人某个尚未圆满的季节已经过了多少天。或者,应当这样说明季节量:“这是某某季节,它是圆满或未圆满的。”同样,应当说明一天中的时段,即“上午”或“下午”。“合诵”,就是把这一切合在一起。当被问:“你得到什么?你的影子是什么?季节量是什么?一天中的时段是什么?”时,应当这样回答:“我得到这个,雨季、冬季或夏季;这是我的影子;这是季节量;这是一天中的时段。”巴利
Tāvadevāti upasampannasamanantarameva. Chāyā metabbāti ekaporisā vā dviporisā vāti chāyā metabbā. Utuppamāṇaṃ ācikkhitabbanti ‘‘vassāno hemanto gimho’’ti utuppamāṇaṃ ācikkhitabbaṃ. Ettha ca utuyeva utuppamāṇaṃ. Sace vassānādayo aparipuṇṇā honti, yattakehi divasehi yassa yo utu aparipuṇṇo, te divase sallakkhetvā so divasabhāgo ācikkhitabbo. Atha vā ‘‘ayaṃ nāma utu, so ca kho paripuṇṇo aparipuṇṇo vā’’ti evaṃ utuppamāṇaṃ ācikkhitabbaṃ, ‘‘pubbaṇho vā sāyanho vā’’ti evaṃ divasabhāgo ācikkhitabbo. Saṅgītīti idameva sabbaṃ ekato katvā ‘‘tvaṃ kiṃ labhasi, kā te chāyā, kiṃ utuppamāṇaṃ, ko divasabhāgo’’ti puṭṭho ‘‘idaṃ nāma labhāmi vassaṃ vā hemantaṃ vā gimhaṃ vā, ayaṃ me chāyā, idaṃ utuppamāṇaṃ, ayaṃ divasabhāgoti vadeyyāsī’’ti evaṃ ācikkhitabbaṃ.
“舍弃”就是丢掉。“给第二人”是说:我允许给从戒堂走向精舍的人第二人,并且告诉他四种不应做的事,这就是这句话的意思。“黄叶”就是变成黄色的叶子。“从束缚脱落”就是从茎上掉下来。“不能再变绿”就是再也不可能恢复绿色。“大石”就是大石头。这段关于受达上的判定,是从《一切欢喜》中摘出来引到这里来的。巴利
Ohāyāti chaḍḍetvā. Dutiyaṃ dātunti upasampadamāḷakato pariveṇaṃ gacchantassa dutiyakaṃ dātuṃ anujānāmi, cattāri ca akaraṇīyāni ācikkhitunti attho. Paṇḍupalāsoti paṇḍuvaṇṇo patto. Bandhanā pavuttoti vaṇṭato patito. Abhabbo haritatthāyāti puna harito bhavituṃ abhabbo. Puthusilāti mahāsilā. Ayaṃ samantapāsādikato nīharitvā ābhato upasampadāvinicchayo.
“在没有戒师等情形中学处尚未制定”这句话,是针对正在这里制定的那条学处而说的,也就是“不得让没有戒师的人受达上”。至于“甘马不坏”,这里的意思是:即使没有戒师,只要在甘马词里到处都称说了戒师,比如“某某求受达上者,以某某为戒师”,哪怕那位戒师已经死了、已经离开了,或者只是随便提一个根本不存在的名字,甘马仍然不坏。因为如果完全不称说戒师,就会变成所说的“没有提到人”这种甘马过失。所以圣典里说“没有戒师”,注疏里也没有说“没有称说戒师”,而是说“没有令受戒师摄受,完全没有戒师”这个意思。圣典中“以僧团为戒师”的意思是:在甘马词中把僧团本身称为戒师,比如“这位某某是僧团的求受达上者,某某向僧团乞求受达上,以僧团为戒师”。“以众为戒师”也应同样理解,即“这位某某是众的求受达上者”等等。即使这样说了,甘马仍然不坏,因为只判为恶作;否则就会变成“那人没有受达上”。因此才说“以僧团”等。在这里要明白:如果以黄门等人为戒师而作甘马,去掉黄门等人后,五众等人数仍然满足,甘马就不坏;如果不满足,就坏了。巴利
Anupajjhāyādivatthūsu sikkhāpadaṃ apaññattanti ‘‘na anupajjhāyako upasampādetabbo’’ti (mahāva. 117) idheva paññāpiyamānaṃ sikkhāpadaṃ sandhāya vuttaṃ. Kammaṃ pana na kuppatīti idaṃ upajjhāyābhāvepi ‘‘itthannāmassa upasampadāpekkhā itthannāmena upajjhāyenā’’ti matassa vā vibbhantassa vā purāṇaupajjhāyassa, aññassa vā yassa kassaci avijjamānassapi nāmena sabbattha upajjhāyakittanassa katattā vuttaṃ. Yadi hi upajjhāyakittanaṃ na kareyya, ‘‘puggalaṃ na parāmasatī’’ti vuttakammavipatti eva siyā. Teneva pāḷiyaṃ (mahāva. 117) ‘‘anupajjhāyaka’’nti vuttaṃ, aṭṭhakathāyampi (mahāva. aṭṭha. 117) assa ‘‘upajjhāyaṃ akittetvā’’ti avatvā ‘‘upajjhāyaṃ agāhāpetvā sabbena sabbaṃ upajjhāyavirahitaṃ’’ icceva attho vutto. Pāḷiyaṃ saṅghena upajjhāyenāti ‘‘ayaṃ itthannāmo saṅghassa upasampadāpekkho, itthannāmo saṅghaṃ upasampadaṃ yācati saṅghena upajjhāyenā’’ti evaṃ kammavācāya saṅghameva upajjhāyaṃ kittetvāti attho. Evaṃ gaṇena upajjhāyenāti etthāpi ‘‘ayaṃ itthannāmo gaṇassa upasampadāpekkho’’tiādinā yojanā veditabbā. Evaṃ vuttepi kammaṃ na kuppati eva dukkaṭasseva vuttattā, aññathā ‘‘so ca puggalo anupasampanno’’ti vadeyya. Tenāha ‘‘saṅghenā’’tiādi. Tattha paṇḍakādiupajjhāyehi kariyamānesu kammesu paṇḍakādike vināva yadi pañcavaggādigaṇo pūrati, kammaṃ na kuppati, itarathā kuppatīti veditabbaṃ.
在没有钵衣的情况下,即使实际上没有钵和衣,因为甘马语里已经宣说了“钵衣具足者”,所以不说甘马被破坏,只说是恶作。如果不是这样,就会因为宣说缺失而成为甘马破坏。但有些人说:“就像最初在佛所允许的甘马语中受达上的人一样,现在即使说了‘钵衣具足者’,只用甘马语受达上,也同样是如法受达上的。”这种说法不合理。因为从佛允许的时候开始,如果不提及这一点,就成了宣说缺失的过失,就像缺少了“某甲向僧团乞求达上”这句话一样。那句话也是后来才被允许的,如果不先用“尊者,我向僧团乞求达上”等语句来乞求,而是在授达上时说“这位某甲向僧团乞求达上”,然后才作甘马语,甘马才算作得妥当。否则,就是破坏。因为在最后允许的甘马语中,不允许缺少任何部分,缺少了就是宣说缺失,或者意味着其他比丘想要给予,这是其中的关联。这是从《除疑复注》(Vi. Vi. Ṭī. Mahāvagga 2.117)中引来的判定。而《萨罗他迪波尼》的判定因为简略且没有差别,就包含在这里面了。巴利
Apattacīvaravatthūsupi pattacīvarānaṃ abhāvepi ‘‘paripuṇṇassa pattacīvara’’nti kammavācāya sāvitattā kammakopaṃ avatvā dukkaṭameva vuttaṃ. Itarathā sāvanāya hāpanato kammakopo eva siyā. Keci pana ‘‘paṭhamaṃ anuññātakammavācāyaṃ upasampannā viya idānipi ‘paripuṇṇassa pattacīvara’nti avatvā kammavācāya upasampannāpi sūpasampannā evā’’ti vadanti, taṃ na yuttaṃ. Anuññātakālato paṭṭhāya hi aparāmasanaṃ sāvanāya hāpanavipatti eva hoti ‘‘itthannāmo saṅghaṃ upasampadaṃ yācatī’’ti padassa hāpane viya . Tampi hi pacchā anuññātaṃ, ‘‘saṅghaṃ, bhante, upasampadaṃ yācāmī’’tiādivākyena ayācetvā tampi upasampādento ‘‘ayaṃ itthannāmo saṅghaṃ upasampadaṃ yācatī’’ti vatvāva yadi kammavācaṃ karoti, kammaṃ sukatameva hoti. No ce, vipannaṃ. Sabbapacchā hi anuññātakammavācato kiñcipi parihāpetuṃ na vaṭṭati, sāvanāya hāpanameva hoti, aññe vā bhikkhū dātukāmā hontīti sambandho, ayamettha vimativinodaniyā (vi. vi. ṭī. mahāvagga 2.117) ābhato vinicchayo. Sāratthadīpanīvinicchayo pana idheva antogadhā hoti appatarattā avisesattā ca.
不过在《金刚觉复注》里说“有些人说会破坏,这不应采纳”,这个说法是对的,因为经典中是按“诸比丘,如果该作五人甘马,却让比丘尼充当第五人来做甘马,那就不是甘马,不应作”这样的方式来说的,所以只有在黄门充当人数补足者时甘马才会破坏,并非任何时候都破坏。否则的话,就应该有“以黄门为依止师作甘马,不是甘马,不应作”这样的经典原文。就像衣钵不具足的人受达上时,在甘马语中称说“衣钵具足者”这个并不存在的事,即使实际上不存在,受达上仍然成立;同样,称说“这位佛护是尊者丹玛·拉奇达的受达上申请者”这种不实之事,或者把黄门当作依止师等不存在的事称说出来而作甘马,只要有人数补足者存在,受达上也照样成立。因为没有“诸比丘,不应以黄门为依止师授达上,谁授就犯恶作,而且那人不得达上”这样的语句,这个道理就已经成立了。因为诸佛不会该说的而不说。所以只说“若有比丘明知未满二十岁……乃至……那人不得达上”等等。同样,对于“应由通达而有能力的比丘向僧团宣告”这句话,由贼住者等人充当老师来作宣告而受达上是不成立的,因为他们不是比丘,这一说法也不应采纳。巴利
Vajirabuddhiṭīkāyaṃ (vajira. ṭī. mahāvagga 117) pana ‘‘keci kuppatīti vadanti, taṃ na gahetabba’’nti yaṃ vuttaṃ, taṃ ‘‘pañcavaggakaraṇīyañce, bhikkhave, kammaṃ, bhikkhunipañcamo kammaṃ kareyya, akammaṃ na ca karaṇīya’’ntiādinā (mahāva. 390) nayena vuttattā paṇḍakānaṃ gaṇapūraṇabhāve eva kammaṃ kuppati, na sabbanti katvā suvuttaṃ, itarathā ‘‘paṇḍakupajjhāyena kammaṃ kareyya, akammaṃ na ca karaṇīya’’ntiādikāya pāḷiyā bhavitabbaṃ siyā. Yathā aparipuṇṇapattacīvarassa upasampādanakāle kammavācāyaṃ ‘‘paripuṇṇassa pattacīvara’’nti asantaṃ vatthuṃ kittetvā upasampadāya katāya tasmiṃ asantepi upasampadā ruhati, evaṃ ‘‘ayaṃ buddharakkhito āyasmato dhammarakkhitassa upasampadāpekkho’’ti avatthuṃ paṇḍakupajjhāyādiṃ, asantaṃ vā vatthuṃ kittetvā katāyapi gaṇapūrakānamatthitāya upasampadā ruhateva. ‘‘Na, bhikkhave, paṇḍakupajjhāyena upasampādetabbo, yo upasampādeyya, āpatti dukkaṭassa, so ca puggalo anupasampanno’’tiādivacanassa abhāvā ayamattho siddhova hoti. Na hi buddhā vattabbayuttaṃ na vadanti. Tena vuttaṃ ‘‘yo pana bhikkhu jānaṃ ūnavīsativassaṃ …pe… so ca puggalo anupasampanno’’tiādi (pāci. 403). Tathā ‘‘byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo’’ti (mahāva. 71) vacanato theyyasaṃvāsakādiācariyehi anussāvanāya katāya upasampadā na ruhati tesaṃ abhikkhuttāti vacanampi na gahetabbaṃ.
还有进一步的问题:“这四种甘马以五种方式败坏”等说法,是依《附随》482那样的理路,在讲述甘马的成就与败坏时说的。由于其中没有说到“甘马以七种方式败坏:从事、从白、从甘马语、从界、从众、从依止师、从老师”,所以不应采用这种说法。如果问:单凭“从众”这一说法,不就已经把老师和依止师都包含进去了吗?不是的。因为在解释“甘马以十二种方式从众败坏”时,并没有提到他们的名称。这个道理,应当依照各处经典本身所说的方式来了知,所以先指出理路的方向,再作简要说明——这就是对本理由的探求。巴利
Kiñca bhiyyo – ‘‘imāni cattāri kammāni pañcahākārehi vipajjantī’’tiādinā (pari. 482) nayena kammānaṃ sampattivipattiyā kathiyamānāya ‘‘sattahi ākārehi kammāni vipajjanti vatthuto vā ñattito vā anussāvanato vā sīmato vā parisato vā upajjhāyato vā ācariyato vā’’ti akathitattā na gahetabbaṃ. ‘‘Parisato vā’’ti vacanena ācariyupajjhāyānaṃ vā saṅgaho katoti ce? Na, ‘‘dvādasahi ākārehi parisato kammāni vipajjantī’’ti etassa vibhaṅge tesamanāmaṭṭhattā, ayamattho yasmā tattha tattha sarūpena vuttapāḷivaseneva sakkā jānituṃ, tasmā nayamukhaṃ dassetvā saṃkhittoti ayamassa yuttigavesanāti vuttaṃ.
这里需要考察的是:那些比丘给没有依止师的人授具足戒时,是像上面说的那样虚称了一个不实的事由,还是因为害怕妄语而干脆不念那些语句?这里要问:如果他们因为对方没有依止师而不念那些语句,那就会落入前面说的“没有提及人”的甘马损坏;如果他们念了,那他们是不是就犯了妄语?回答:他们确实念了,因为害怕前面说的甘马损坏,而且注释书里也说了“但甘马不会因此失效”。不对,因为妄语不可能成立,而且即使以妄语,甘马仍然可以成立。因为不可能靠妄语来成就或破坏甘马。所以,对于“给没有依止师的人授具足戒”这句话,应当去寻找一个远离这两种过失的含义。巴利
Tatridaṃ vicāretabbaṃ – anupajjhāyakaṃ upasampādentā te bhikkhū yathāvuttanayena abhūtaṃ vatthuṃ kittayiṃsu, udāhu musāvādabhayā tāneva padāni na sāvesunti. Kiñcettha – yadi tāva upajjhāyābhāvato na sāvesuṃ, ‘‘puggalaṃ na parāmasatī’’ti vuttavipattippasaṅgo hoti, atha sāvesuṃ, musāvādo nesaṃ bhavatīti? Vuccate – sāvesuṃyeva yathāvuttavipattippasaṅgabhayā, ‘‘kammaṃ pana na kuppatī’’ti aṭṭhakathāyaṃ vuttattā ca. Na, musāvādassa asambhavato, musāvādenapi kammasambhavato ca. Na hi sakkā musāvādena kammavipattisampattiṃ kātunti. Tasmā ‘‘anupajjhāyakaṃ upasampādentī’’ti vacanassa ca ubhayadosavinimutto attho pariyesitabbo.
这里应当这样理解:就像从前,虽然有出家、受达上的依止师存在,但因为还没有按照依止师的次第来认定,所以就说“那时比丘们没有依止师”等等。同样,这里虽然依止师存在,但因为没有被认定,所以说“为没有依止师的人授达上”。不过,甘马语老师应当以“依止师已经被他认定”这样的认知,提到依止师之后再宣读甘马语。或者,因为某种原因,依止师不能亲自到场令僧团和合,就取他的同意之后再宣读甘马语;或者,依止师给了求受达上的人依止之后,后来那人受了达上,在这种情形下,不管有没有被追问,他在给依止之前就以沙弥身份承认,或者承认自己舍了学处、犯了重罪;又或者像取同意的人等那样,依止师去了别的界内。说甘马语成立,是因为后面有这样的话:“诸比丘,我允许在边地地区由持律者为第五人的僧团授达上。”有些人在古注中这样说:“应当由持律者为第五人的依止师在场。”但那种说法并不算准,因为在中间地区并没有那句话。如果说即使依止师不在场,甘马语也成立,那会有过失吗?不会。为什么?因为在甘马成就方面,只有“触及人”这段文句才是标准。因为在那里,不在场的依止师并不能算是被触及的人,所以应当理解为:那里对人的触及,就像对僧团的触及一样。由僧团、由僧众、由依止师来授达上,从意义上看他们就是人;而以黄门等为依止师来授达上,是因为授戒时并不知道,古师们是这样说的。巴利
Ayañcettha yutti – yathā pubbe pabbajjupasampadupajjhāyesu vijjamānesupi upajjhāyaggahaṇakkamena aggahitattā ‘‘tena kho pana samayena bhikkhū anupajjhāyaka’’ntiādi vuttaṃ, tathā idhāpi upajjhāyassa vijjamānasseva sato aggahitattā ‘‘anupajjhāyakaṃ upasampādentī’’ti vuttaṃ. Kammavācācariyena pana ‘‘gahito tena upajjhāyo’’ti saññāya upajjhāyaṃ kittetvā kammavācaṃ sāvetabbaṃ. Kenaci vā kāraṇena kāyasāmaggiṃ adentassa upajjhāyassa chandaṃ gahetvā kammavācaṃ sāveti, upajjhāyo vā upasampadāpekkhassa upajjhaṃ datvā pacchā upasampanne tasmiṃ tādise vatthusmiṃ samanuyuñjiyamāno vā asamanuyuñjiyamāno vā upajjhāyadānato pubbe eva sāmaṇero paṭijānāti, sikkhāpaccakkhātako vā antimavatthuajjhāpannako vā paṭijānāti, chandahārakādayo viya upajjhāyo vā aññasīmāgato hoti. Kammavācā ruhatīti vatvā ‘‘anujānāmi bhikkhave paccantimesu janapadesu vinayadharapañcamena gaṇena upasampada’’nti vuttattā. Keci ‘‘vinayadharapañcamena upajjhāyena sannihiteneva bhavitabba’’nti vadantīti porāṇagaṇṭhipade vuttaṃ. So ca pāṭho appamāṇo majjhimesu janapadesu tassa vacanassābhāvato. Asannihitepi upajjhāye kammavācā ruhatīti āpajjatīti ce? Na. Kasmā? Kammasampattiyaṃ ‘‘puggalaṃ parāmasatī’’ti vuttapāṭhova no pamāṇaṃ. Na hi tattha asannihito upajjhāyasaṅkhāto puggalo parāmasanaṃ arahati, tasmā tattha saṅghaparāmasanaṃ viya puggalaparāmasanaṃ veditabbaṃ. Saṅghena gaṇena upajjhāyena upasampādenti tesaṃ atthato puggalattā, paṇḍakādiupajjhāyena upasampādenti upasampādanakāle aviditattāti porāṇā.
为没有钵和衣的人授具足戒:甘马语的老师心里想着“钵和衣都齐全了”,完全不顾事实是否真的圆满,或者只是照着现成的字句,就念出“钵和衣齐全者”的甘马语。就像现在,即使父母已经去世或离开了,被人问“你得到父母同意了吗”,也会回答“是的,尊者”,何必多说呢?这里的要点是:因为当时还没有制定“四种甘马以五种方式失败”这一标准,所以他们为没有依止师等人授具足戒。因为没有提到应该排除的人,所以他们以黄门等人为依止师来授具足戒。因为没有问到十三种障碍,所以他们为没有钵和衣的人授具足戒。应当知道,因为“诸比丘,我允许用白四甘马授具足戒”这最早开许的甘马语里,并没有说“钵和衣齐全者”,这就是依据所在。因为那句话是后来才按顺序开许的。巴利
Apattacīvaraṃupasampādentīti kammavācācariyo ‘‘paripuṇṇassa pattacīvara’’nti saññāya, kevalaṃ atthasampattiṃ anapekkhitvā santapadanīhārena vā ‘‘paripuṇṇassa pattacīvara’’nti kammavācaṃ sāveti. Yathā etarahi matavippavuttamātāpitikopi ‘‘anuññātosi mātāpitūhī’’ti puṭṭho ‘‘āma bhante’’ti vadati, kiṃ bahunā? Ayaṃ panettha sāro – ‘‘tasmiṃ samaye cattāri kammāni pañcahākārehi vipajjantī’’ti lakkhaṇassa na tāva paññattattā anupajjhāyakādiṃ upasampādenti. Vajjanīyapuggalānaṃ avuttattā paṇḍakupajjhāyādiṃ upasampādenti, terasantarāyapucchāya adassanattā apattacīvarakaṃ upasampādenti, ‘‘anujānāmi bhikkhave ñatticatutthena kammena upasampādetu’’nti (mahāva. 69) evaṃ sabbapaṭhamaṃ anuññātāya kammavācāya ‘‘paripuṇṇassa pattacīvara’’nti avacanamettha sādhakanti veditabbaṃ. Tañhi vacanaṃ anukkamenānuññātanti.
这个暂且不论,先按通常说法接受吧。可是,“让哑巴出家、让聋子出家”这种说法,怎么可能成立呢?因为世尊从一开始就开许说“诸比丘,我允许用这三皈依来出家”等等。对此回答:在“诸比丘,应当这样让他出家——你应当这样说……乃至‘第三次,我皈依僧’”这一段里,有人错误理解了“你应当这样说”这句话的意思,于是就让哑巴出家了。“你应当这样说”的意思是:先吩咐那个想出家的人,然后戒师自己应当说“第三次,我皈依僧”。那个想出家的人被这样吩咐之后,无论他有没有跟着戒师的话一句一句地念,世尊在多个地方都说:“以身表示,以语表示,以身语表示,就算已接受戒师。欲已表明,清净已表明,邀请已表明。”按照这个道理类推,可以说那个想出家的人是以身表示来完成了皈依;又或者,在世间,以身表示的人也被说成是“这样说”。应当理解,是取了这层同义,才成立哑巴出家的说法。古《甘提巴达》里说:“问:怎么让哑巴出家?答:因为他有身净色,所以以身触、用手印让他明白,然后让他出家。”何必多说呢?巴利
Idaṃ tāva sabbathā hotu, ‘‘mūgaṃ pabbājenti badhiraṃ pabbājentī’’ti idaṃ kathaṃ sambhavitumarahati ādito paṭṭhāya ‘‘anujānāmi bhikkhave imehi tīhi saraṇagamanehi pabbajja’’ntiādinā anuññātattāti? Vuccate – ‘‘evañca pana, bhikkhave, pabbājetabboti, evaṃ vadehīti vattabbo…pe… tatiyampi saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmī’’ti ettha ‘‘evaṃ vadehīti vattabbo’’ti imassa vacanassa micchā atthaṃ gahetvā mūgaṃ pabbājesuṃ. ‘‘Evaṃ vadehī’’ti taṃ pabbajjāpekkhaṃ āṇāpetvā sayaṃ upajjhāyena vattabbo ‘‘tatiyampi saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmī’’ti, so pabbajjāpekkhā tathā āṇatto upajjhāyavacanassa anu anu vadatu vā mā vā, tattha tattha bhagavā ‘‘kāyena viññāpeti, vācāya viññāpeti, kāyena vācāya viññāpeti, gahito hoti upajjhāyo. Dinno hoti chando, dinnā hoti pārisuddhi, dinnā hoti pavāraṇā’’ti vadati . Tadanumānena vā kāyena tena pabbajjāpekkhena viññattaṃ hoti saraṇagamananti vā lokepi kāyena viññāpento evaṃ vadatīti vuccati, taṃ pariyāyaṃ gahetvā mūgaṃ pabbājentīti veditabbaṃ. Porāṇagaṇṭhipade ‘‘mūgaṃ kathaṃ pabbājentīti pucchaṃ katvā tassa kāyapasādasambhavato kāyena pahāraṃ datvā hatthamuddāya viññāpetvā pabbājesu’’nti vuttaṃ. Kiṃ bahunā?
这里的关键意思是:先前在讲出家这一部分时,话头被截断,转而只按受达上来说,比如“诸比丘,黄门未受达上,不应给他受达上”等等。在“贼住者”这一条里,因为那种情况不可能存在,所以虽然没有那样说,但那里说的其实还是出家;不过,由于一切地方只要用受达上的说法来表达,依其力量,遮止了达上,也就等于遮止了出家;遮止了出家,也就等于遮止了达上。因此应当知道,在这里讲达上这一部分时,截断了关于达上的说法,而针对达上本身,才给出了关于出家的说法。当然,本来不该这样处理;在“哑者”这一条里,因为那种情况不可能存在,所以从开头看起来,似乎只应当用受达上的说法;但即便如此,依“哑者”这一条本身,从开头就只给出出家的说法,是为了防止一种错误的理解。怎样防止呢?因为依照“诸比丘,哑者不能获得入众许可;如果僧团给他入众许可,他就是已被许可入众”这句话,会得出“哑者已受达上”的结论,而他只是受了达上,并不是出家者,因为出家对他来说不可能——这样就会产生错误理解。为了避免这种错误理解,世尊让人产生正确的理解:凡是受了达上的人,就是出家者;但出家者当中,有的已受达上,有的未受达上。应当这样理解。巴利
Ayaṃ panettha sāro – yathā pubbe pabbajjādhikāre vattamāne pabbajjābhilāpaṃ upacchinditvā ‘‘paṇḍako, bhikkhave, anupasampanno na upasampādetabbo’’tiādinā (mahāva. 109) nayena upasampadavaseneva abhilāpo kato. Theyyasaṃvāsakapade asambhavato kiñcāpi so na kato, pabbajjāva tattha katā, sabbattha pana upasampadābhilāpena adhippetā tadanubhāvato upasampadāya, pabbajjāya vāritāya upasampadā vāritā hotīti katvā, tathā idha upasampadādhikāre vattamāne upasampadābhilāpaṃ upacchinditvā upasampadameva sandhāya pabbajjābhilāpo katoti veditabbo. Kāmaṃ so na kattabbo, mūgapade asambhavato tassa vasena ādito paṭṭhāya upasampadābhilāpova kattabbo viya dissati, tathāpi tasseva mūgapadassa vasena ādito paṭṭhāya pabbajjābhilāpova kato micchāgahaṇanivāraṇatthaṃ. Kathaṃ? ‘‘Mūgo, bhikkhave, apatto osāraṇaṃ, tañce saṅgho osāreti, sosārito’’ti (mahāva. 396) vacanato hi mūgo upasampanno hotīti siddhaṃ, so kevalaṃ upasampannova hoti, na pana pabbajito tassa pabbajjāya asambhavatoti micchāgāho hoti, taṃ parivajjāpetvā yo upasampanno, so pabbajitova hoti. Pabbajito pana atthi koci upasampanno, atthi koci anupasampannoti imaṃ sammāgāhaṃ uppādeti bhagavāti veditabbaṃ.
另外,这里之所以提到“出家”这个词,是为了表明那些截手等人是善出家者,也是为了排除他们对自己“到底有没有出家”的疑虑。怎么排除呢?因为经中有“诸比丘,截手者不应被允许出家”这样的禁止,又没有“已出家者是善出家者”这样的明文,他们心里就可能怀疑“我到底算不算出家”。为了不让这种怀疑生起,世尊在《犍度》中针对达上说:“诸比丘,截手者不能获得出罪,如果僧团让他出罪,他就已经被出罪了。”用这种方式来遮止。按同样的道理,就能说明这些人全都是善出家的出家者。否则就会得出一个不该接受的结论:这些人全都只是受了达上,而不是出家者。怎么会这样呢?如果律典里只规定“诸比丘,截手者不应被允许出家,已经出家的应当灭摈”,或者“诸比丘,截手者不应被允许出家,谁让他出家就犯恶作,而且他还不算出家”,但《瞻波犍度》里又说“他已经被出罪了”,那就会推出“这些截手等人只是受了达上,并不是出家者”,或者“即使受了达上,如果是出家者也应当灭摈”这种不应理的结论——这就是这段话的用意所在。巴利
Apica tesaṃ hatthacchinnādīnaṃ pabbajitānaṃ supabbajitabhāvadīpanatthaṃ, pabbajjābhāvasaṅkānivāraṇatthañcettha pabbajjābhilāpo kato. Kathaṃ? ‘‘Na, bhikkhave, hatthacchinno pabbājetabbo’’tiādinā (mahāva. 119) paṭikkhepena, ‘‘pabbajitā supabbajitā’’ti vuttaṭṭhānābhāvena ca tesaṃ pabbajjābhāvasaṅkā bhaveyya, yathā pasaṅkā bhave, tathā pasaṅkaṃ ṭhapeyya. Khandhake upasampadaṃ sandhāya ‘‘hatthacchinno, bhikkhave, apatto osāraṇaṃ, tañce saṅgho osāreti, sosārito’’tiādinā (mahāva. 396) nayena bhagavā nivāreti. Teneva nayena pabbajitā panete sabbepi supabbajitā evāti dīpeti. Aññathā sabbepete upasampannāva honti, na pabbajitāti ayamaniṭṭhappasaṅgo āpajjati. Kathaṃ? ‘‘Hatthacchinno, bhikkhave, na pabbājetabbo, pabbajito nāsetabbo’’ti vā ‘‘na, bhikkhave, hatthacchinno pabbājetabbo, yo pabbājeyya, āpatti dukkaṭassa, so ca apabbajito’’ti (mahāva. 119) vā tantiyā ṭhapitāya campeyyakkhandhake ‘‘sosārito’’ti vuttattā kevalaṃ ‘‘ime hatthacchinnādayo upasampannāva honti, na pabbajitā’’ti vā ‘‘upasampannāpi ce pabbajitā, nāsetabbā’’ti vā aniṭṭhakoṭṭhāso āpajjatīti adhippāyo.
这里还需要进一步考察:既然没有“他没有出家”这种说法,就可能推出“哑巴也能出家成立”,于是出家仅凭单方面清净就能成立——这个不该有的结论怎么会不产生呢?如果正确理解“出家”这个词在这里指的是受达上,就不会产生这个结论。否则,如果只按字面意思来理解,就会产生另一个不该有的结论,也就是所谓“没有制定恶作罪”的问题。这是怎么回事呢?律中说:“诸比丘,不可让哑巴出家,谁让他出家,犯恶作罪。”这里所说的恶作罪,是在出家完成时才成立,不是在他还没完成的时候。因为前行行为的恶作罪才是最先犯的,而哑巴出家根本不可能完成,所以这个恶作罪的成立条件在任何时候都不可能出现;但如果按受达上的意思来理解,那么在甘马产生时就可以成立。正因为如此,律文中制定了“诸比丘,黄门不应受达上,谁让他受达上,犯恶作罪”,却没有另外制定恶作罪。因为没有另外制定,这里只有前行行为的恶作罪可以成立,而不是那另一个恶作罪。到这里就可以确定:那里所说的“出家”一词,指的就是受达上,而不是出家。这里有人问:沙弥出家不是由身业产生的,这怎么知道呢?回答说:从“以身告知”等三句的显示可以得知。巴利
Idaṃ panettha vicāretabbaṃ – ‘‘so ca apabbajito’’ti vacanābhāvato mūgassa pabbajjāsiddhipasaṅgato pabbajjāpi ekatosuddhiyā hotīti ayamaniṭṭhakoṭṭhāso kathaṃ nāpajjatīti? Pabbajjābhilāpena upasampadā idhādhippetāti sammāgāhena nāpajjatīti, aññathā yathābyañjanaṃ atthe gahite yathāpaññattadukkaṭābhāvasaṅkhāto aparo aniṭṭhakoṭṭhāso āpajjati. Kathaṃ? ‘‘Na, bhikkhave, mūgo pabbājetabbo, yo pabbājeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti vuttadukkaṭaṃ pabbajjāpariyosāne hoti, na tassāvippakatāya. Pubbapayogadukkaṭameva hi paṭhamaṃ āpajjati, tasmā mūgassa pabbajjāpariyosānasseva abhāvato imassa dukkaṭassa okāso ca na sabbakālaṃ sambhaveyya, upasampadāvasena pana atthe gahite sambhavati kammanibbattito. Teneva pāḷiyaṃ ‘‘na, bhikkhave, paṇḍako upasampādetabbo, yo upasampādeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti dukkaṭaṃ na paññattaṃ. Apaññattattā pubbapayogadukkaṭameva cettha sambhavati, netaraṃ. Ettāvatā siddhametaṃ pabbajjābhilāpena upasampadāva tattha adhippetā, na pabbajjāti. Etthāha sāmaṇerapabbajjā na kāyapayogato hotīti kathaṃ paññāyatīti? Vuccate – kāyena viññāpetītiādittikā dassanatoti āgato.
根据“也应以姓氏唱诵”(《大品》第122条)这句话,既然用哪种称呼来说,就用那种称呼,这是成立的。所以,即使被问“你的戒师叫什么名字”,把姓氏当作名字来回答,也是成立的。因此他们说:在四种名字中,用任何一种名字来唱诵都可以。一个人有多个名字,如果用一个名字作白、用另一个名字作唱诵,那是不可以的;唱诵在含义和字句上必须一致。虽然律文里“某某名为某某具寿的”这句话中,“具寿”一词放在后面,但甘马语律文中却写成“这位佛护,具寿丹玛·拉奇达的”,把“具寿”放在前面——不应认为这是倒序而加以否定。因为律文中只显示了“某某名为某某的”这个意思;所以,律文中虽未明说,甘马语律文中却显示了“这位佛护,具寿丹玛·拉奇达的”这种用法。他们又说,这是从“我此前未曾见过具寿舍利弗”以及“具寿舍利弗善于义理”这些句子中,显示了把“具寿”放在前面的用法。有的地方说“具寿佛护的”,有的地方只唱诵“佛护的”——有人说,这不算省略唱诵,因为名字并没有被省略。如果有的地方说“具寿佛护的”,有的地方说“佛护具寿的”——又有人说,因为符合律文的体例,所以已经落入有效范围。他们说,由于字句有差异,唱诵之间不能这样。如果在一切地方都用同一种方式来说,那就可以。巴利
‘‘Gottenapi anussāvetu’’nti (mahāva. 122) vacanato yena vohārena voharati, tena vaṭṭatīti siddhaṃ, tasmā ‘‘ko nāmo te upajjhāyo’’ti puṭṭhenapi gottameva nāmaṃ katvā vattabbanti siddhaṃ hoti, tasmā catubbidhesu nāmesu yena kenaci nāmena anussāvanā kātabbāti vadanti. Ekassa bahūni nāmāni honti, tattha ekaṃ nāmaṃ ñattiyā, ekaṃ anussāvanāya kātuṃ na vaṭṭati, atthato byañjanato ca abhinnāhi anussāvanāhi bhavitabbanti. Kiñcāpi ‘‘itthannāmo itthannāmassa āyasmato’’ti pāḷiyaṃ ‘‘āyasmato’’ti padaṃ pacchā vuttaṃ, kammavācāpāḷiyaṃ pana ‘‘ayaṃ buddharakkhito āyasmato dhammarakkhitassā’’ti paṭhamaṃ likhanti, taṃ uppaṭipāṭiyā vuttanti na paccetabbaṃ. Pāḷiyañhi ‘‘itthannāmo itthannāmassā’’ti atthamattaṃ dassitaṃ, tasmā pāḷiyaṃ avuttopi ‘‘ayaṃ buddharakkhito āyasmato dhammarakkhitassā’’ti kammavācāpāḷiyaṃ payogo dassito. ‘‘Na me diṭṭho ito pubbe iccāyasmā sāriputto’’ti ca ‘‘āyasmā sāriputto atthakusalo’’ti ca paṭhamaṃ ‘‘āyasmā’’ti payogassa dassanatoti vadanti. Katthaci ‘‘āyasmato buddharakkhitassā’’ti vatvā katthaci kevalaṃ ‘‘buddharakkhitassā’’ti sāveti, sāvanaṃ hāpetīti na vuccati nāmassa ahāpitattāti eke. Sace katthaci ‘‘āyasmato buddharakkhitassā’’ti vatvā katthaci ‘‘buddharakkhitassāyasmato’’ti sāveti, pāṭhānurūpattā khettameva otiṇṇantipi eke. Byañjanabhedappasaṅgato anussāvanānaṃ taṃ na vaṭṭatīti vadanti. Sace pana sabbaṭṭhānepi ekeneva pakārena vadati, vaṭṭati.
关于“单次唱诵”这一说法:在这里,“这些人的唱诵合为一次”,所以叫“单次唱诵”。应当把它理解为:这是一个外部复合词,其两个组成部分并不指向同一个对象。正因如此,论中说“两次单次唱诵”。其中,“单次”就是同一刹那的意思,这里是用省略格尾的方式来表达。按照前面所说的方式作单次唱诵,就是依照“由一人为某人唱诵,由另一人为另一人唱诵”等前面已经说过的做法,由两位或三位老师,或者由一位老师来作单次唱诵。“审察可诃与不可诃”——“审察”这个词和“亲教师”一词意义相同,由此说明“亲教师”这个词和“审察”这个词含义一致。这是《萨罗他迪波尼》(大品第三卷第一二三节)中的意思。巴利
Ekānussāvaneti ettha ekato anussāvanaṃ etesanti ekānussāvanāti asamānādhikaraṇavisayo bāhiratthasamāsoti daṭṭhabbaṃ. Tenevāha ‘‘dve ekato anussāvane’’ti. Tattha ekatoti ekakkhaṇeti attho, vibhattialopena cāyaṃ niddeso. Purimanayeneva ekato anussāvane kātunti ‘‘ekena ekassa, aññena itarassā’’tiādinā pubbe vuttanayena dvīhi vā tīhi vā ācariyehi ekena vā ekato anussāvane kātuṃ. Vajjāvajjaṃ upanijjhāyatīti upajjhāti iminā upajjhāyasaddasamānattho upajjhāsaddopīti atthaṃ dassetīti sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. mahāvagga 3.123).
即使没有说出“具寿毕钵离的求受达上者”这样的名字,而只是用姓氏来称呼,也是可以的。意思是说,当被问到“你的戒师叫什么名字”时,用姓氏回答“具寿迦叶”,这样就能成立。因此,凡是他通用的其他任何名字,或者当时为了方便称呼而取的名字,全都可以拿来用在唱诵里。就像对戒师一样,对求受达上者也可以用姓氏等名字或临时取的名字来唱诵。所以,当时由教诫者同意而取“这人叫帝萨”或“叫那咖”这样的名字,应该在最初就确定下来。即使没有事先确定,在教诫和询问障碍法的环节,以“你叫什么名字?”
“尊者,我叫那咖。”
“你的戒师叫什么名字?”
“尊者,我的戒师叫帝萨”等方式告知时,也应当这样告知,让双方心里都生起“这是我的名字”的认知。但如果当时用本名说了,后来却用“叫帝萨”这种之前没用过的名字来唱诵,那就不可以。巴利
Gottenāpīti ‘‘āyasmato pippalissa upasampadāpekkho’’ti evaṃ nāmaṃ avatvā gottanāmenapīti attho, tena ‘‘ko nāmo te upajjhāyo’’ti puṭṭhena gottanāmena ‘‘āyasmā kassapo’’ti vattabbanti siddhaṃ hoti. Tasmā aññampi yaṃ kiñci tassa nāmaṃ pasiddhaṃ, tasmiṃ vā khaṇe sukhaggahaṇatthaṃ nāmaṃ paññāpitaṃ, taṃ sabbaṃ gahetvāpi anussāvanā kātabbā. Yathā upajjhāyassa, evaṃ upasampadāpekkhassāpi gottādināmena taṅkhaṇikanāmena ca anussāvanaṃ kātuṃ vaṭṭati, tasmimpi khaṇe ‘‘ayaṃ tisso’’ti vā ‘‘nāgo’’ti vā nāmaṃ karontehi anusāsakasammutito paṭhamameva kātabbaṃ. Evaṃ akatvāpi antarāyikadhammānusāsanapucchanakālesu ‘‘kinnāmosi, ahaṃ bhante nāgo nāma, ko nāmo te upajjhāyo, upajjhāyo me bhante tisso nāmā’’tiādinā viññāpentena ubhinnampi citte ‘‘mametaṃ nāma’’nti yathā saññaṃ uppajjati, evaṃ viññāpetabbaṃ. Sace pana tasmiṃ khaṇe pakatināmena vatvā pacchā ‘‘tisso nāmā’’ti apubbanāmena anussāveti, na vaṭṭati.
在这里,即使不取戒师的名字,而用随便哪个名字,比如“帝萨的受达上申请者”这样来指称那个人,甘马仍然是正确完成的。就像没有戒师等情况下的受达上甘马一样——即使戒师不在场或不够资格,只要在甘马语中提到了那个人,甘马就能成立。但是,如果受达上申请者不用自己的本名,而用别的名字来唱诵,甘马就被破坏,那个人就不算受达上。这时,就像另一个未受达上的人站在那里一样,因为所取名字对应的那个实体人不在场,而且这个名字也没有被唱诵。所以,如果有人想改变受达上申请者的本名,用他以前没有的那伽等名字来唱诵,就应该事先告诉他“你是那伽”等,在教诫和询问障碍法的时刻,向他和僧团明确说明之后,再用那伽等名字来唱诵。一个人有多个名字时,可以取其中任何一个。巴利
Tattha ca kiñcāpi upajjhāyasseva nāmaṃ aggahetvā yena kenaci nāmena ‘‘tissassa upasampadāpekkho’’tiādināpi puggale parāmaṭṭhe kammaṃ sukatameva hoti anupajjhāyakādīnaṃ upasampadākammaṃ viya upajjhāyassa abhāvepi abhabbattepi kammavācāya puggale parāmaṭṭhe kammassa sijjhanato. Upasampadāpekkhassa pana yathāsakaṃ nāmaṃ vinā aññena nāmena anussāvite kammaṃ kuppati, so anupasampannova hoti. Tattha ṭhito añño anupasampanno viya gahitanāmassa vatthupuggalassa tattha abhāvā, etassa ca nāmassa anussāvanāya avuttattā. Tasmā upasampadāpekkhassa pakatināmaṃ parivattetvā apubbena nāgādināmena anussāvitukāmena paṭikacceva ‘‘tvaṃ nāgo’’tiādinā viññāpetvā anusāsanaantarāyikadhammāpucchanakkhaṇesupi tassa ca saṅghassa ca yathā pākaṭaṃ hoti, tathā pakāsetvāva nāgādināmena anussāvetabbaṃ. Ekassa bahūni nāmāni honti, tesu ekaṃ gahetuṃ vaṭṭati.
不过,求受达上者和戒师在同一处所取的名字,就必须在动议和一切求听中都使用同一个名字。因为如果取了和原先所取不同的名字,文句就变得不同,甘马也就失败。只有义和文句都没有差别的动议与求听,才能成立。而在戒师名字前面加上“具寿帝萨”等具寿一词,在一切处都连接之后再作求听;即使不这样连接,也没有过失。巴利
Yaṃ pana upasampadāpekkhaupajjhāyānaṃ ekattha gahitaṃ nāmaṃ tadeva ñattiyā, sabbattha anussāvanāsu ca gahetabbaṃ. Gahitato hi aññasmiṃ gahite byañjanaṃ bhinnaṃ nāma hoti, kammaṃ vipajjati. Atthato hi byañjanato ca abhinnā eva ñatti anussāvanā ca vaṭṭanti. Upajjhāyanāmassa pana purato ‘‘āyasmato tissassā’’tiādinā āyasmantapadaṃ sabbattha yojetvāpi anussāveti. Tathā ayojitepi doso natthi.
虽然在巴利圣典中(《大品》126),“某名具寿”这个说法里“具寿”一词是放在名字后面的,但因为能看到“具寿舍利弗善巧于义”这类用法中“具寿”一词是放在名字前面的,所以放在名字前面更为恰当。而且,在一处连接、在另一处不连接,或者在一处放在前面连接、在另一处放在后面连接,并不会造成听受上的缺失,因为名字本身并没有缺失。正因如此,他们在圣典中也说:在一处如“某名具寿”这样连接,而在“以某名为依止师”等处则不连接“具寿”。尽管如此,在一切处都用同一种方式——要么都连接,要么都不连接——来作求听,才是更好的做法,应当这样理解。巴利
Pāḷiyaṃ (mahāva. 126) pana kiñcāpi ‘‘itthannāmassa āyasmato’’ti pacchato ‘‘āyasmato’’ti padaṃ vuttaṃ, tathāpi ‘‘āyasmā sāriputto atthakusalo’’tiādinā nāmassa purato ‘āyasmantapada’yogassa dassanato puratova payogo yuttataro, tañca ekattha yojetvā aññattha ayojitepi ekattha purato yojetvā aññattha pacchato yojanepi sāvanāya hāpanaṃ nāma na hoti nāmassa ahāpitattā. Teneva pāḷiyampi ‘‘itthannāmassa āyasmato’’ti ekattha yojetvā ‘‘itthannāmena upajjhāyenā’’tiādīsu ‘‘āyasmato’’ti na yojitanti vadanti. Tañca kiñcāpi evaṃ, tathāpi sabbaṭṭhānepi ekeneva pakārena yojetvā eva vā ayojetvā vā anussāvanaṃ pasatthataranti gahetabbaṃ.
在同一时刻一起为这些人作求听,所以叫“一同求听”,也就是为那些等待受达上的人一起作求听。因此说“一同求听”。这个词应当理解为省略了格位词尾。或者说“以一”,意思是:即使两个人,也是由同一位老师在同一个时刻、用同一条甘马语来作求听。由同一位老师在同一个时刻为两个人作求听的方式,可以参照“这位佛护和这位丹玛·拉奇达是具寿桑卡拉奇达的受达上等待者”这样的说法来理解。按照同样的方式,也应知道三个人由同一位老师在同一个时刻作求听的情形。巴利
Ekato saheva ekasmiṃ khaṇe anussāvanaṃ etesanti ekānussāvanā, upasampadāpekkhā, ete ekānussāvane kātuṃ. Tenāha ‘‘ekatoanusāvane’’ti. Idañca ekaṃ padaṃ vibhattialopena daṭṭhabbaṃ. Ekena vāti dvinnampi ekasmiṃ khaṇe ekāya eva kammavācāya anussāvane ekena ācariyenāti attho. ‘‘Ayaṃ buddharakkhito ca ayaṃ dhammarakkhito ca āyasmato saṅgharakkhitassa upasampadāpekkho’’tiādinā nayena ekena ācariyena dvinnamekasmiṃ khaṇe anussāvananayo daṭṭhabbo, imināva nayena tiṇṇampi ekena ācariyena ekakkhaṇe anussāvanaṃ veditabbaṃ.
按照前面说的方式,由同一位老师一起念诵求听文,意思是:依照“一人对一人、另一人对另一人”等前面已经说过的方式,两位求受达上者可以由两位老师分别念诵,三位求受达上者可以由三位老师分别念诵,或者三位也可以由同一位老师一起念诵求听文。
“而且必须由同一位依止师,不能由不同的依止师”这句话,是用来否定的:由同一位老师,或者由两位、三位依止师,在同一时刻用同一次求听文,让两位或三位求受达上者一起念诵求听文,这是不允许的。但并不是说由不同的老师、不同的依止师让三个人一起念诵求听文也不允许,所以说“但如果不同的老师、不同的依止师……则是可以的”。
这里说的“帝萨长老为苏玛那长老的同住弟子念诵求听文,苏玛那长老为帝萨长老的同住弟子念诵求听文”,这样依止师互相为对方的同住弟子念诵求听文,只是举例说明而已。因此,如果帝萨长老为苏玛那长老的同住弟子念诵求听文,苏玛那长老为难陀长老的同住弟子念诵求听文,而且他们互相补足僧数,那是可以的。
但如果依止师自己为自己的同住弟子念诵求听文,这里根本不必多说,甘马本来就是善成的。没有依止师的人尚且可以由任何人念诵求听文而得以达上,何况有依止师的人由自己的依止师念诵求听文呢?应当这样理解。正是为了说明这个新说法,才说了“但如果……”等话。巴利
Purimanayenevaekato anussāvane kātunti ‘‘ekena ekassa, aññena itarassā’’tiādinā pubbe vuttanayena dvinnaṃ dvīhi vā tiṇṇaṃ tīhi vā ācariyehi, ekena vā ācariyena tayopi ekatoanussāvane kātunti attho. ‘‘Tañca kho ekena upajjhāyena, na tveva nānupajjhāyenā’’ti idaṃ ekena ācariyena dvīhi vā tīhi vā upajjhāyehi dve vā tayo vā upasampadāpekkhe ekakkhaṇe ekāya anussāvanāya ekānussāvane kātuṃ na vaṭṭatīti paṭikkhepapadaṃ, na pana nānācariyehi nānupajjhāyehi tayo ekānussāvane kātuṃ na vaṭṭatīti āha ‘‘sace pana nānācariyā nānupajjhāyā…pe… vaṭṭatī’’ti. Yañcettha ‘‘tissatthero sumanattherassa saddhivihārikaṃ, sumanatthero tissattherassa saddhivihārika’’nti evaṃ upajjhāyehi aññamaññaṃ saddhivihārikānaṃ anussāvanakaraṇaṃ vuttaṃ, taṃ upalakkhaṇamattaṃ. Tasmā sace tissatthero sumanattherassa saddhivihārikaṃ, sumanatthero nandattherassa saddhivihārikaṃ anussāveti, aññamaññañca gaṇapūrakā honti, vaṭṭati eva. Sace pana upajjhāyo sayameva attano saddhivihārikaṃ anussāveti, ettha vattabbameva natthi, kammaṃ sukatameva hoti, anupajjhāyakassapi yena kenaci anussāvite upasampadā hoti, kimaṅgaṃ pana saupajjhāyakassa upajjhāyeneva anussāvaneti daṭṭhabbaṃ. Teneva navaṭṭanapakkhaṃ dassetuṃ ‘‘sace panā’’tiādimāha.
亲教师一词,是显示与亲教师一词意义相同的、以阿音结尾的词就是亲教师。或者,亲教师这个词本身就是亲教师,在业格和主格的说法中,去掉y字母之后就这样说;应当知道,在工具格等用法中,亲教师这个词是不适用的。在巴利圣典中,自己应自己认可的意思是:自己作为作者、作为工具,对自己作为对象,应做认可之事;或者自己是主格中的业格用法,意思是自己应自己认可。不仅在这里,在其他十三种认可等处,也应以这一特征,唯有自己认可自己。再者,因为自己有资格行甘马,除了自己之外,四人众等僧团应在一切处被期待。巴利
Upajjhāti upajjhāyasaddasamānattho ākāranto upajjhāsaddoti dasseti. Upajjhāya-saddo eva vā upajjhā, upayogapaccattavacanesu ya-kāra lopaṃ katvā evaṃ vutto karaṇavacanādīsu upajjhāsaddassa payogābhāvāti daṭṭhabbaṃ. Pāḷiyaṃ attanāva attānaṃ sammannitabbanti attanāva kattubhūtena karaṇabhūtena attānameva kammabhūtaṃ pati sammannanakiccaṃ kātabbaṃ, attānanti vā paccatte upayogavacanaṃ, attanāva attā sammannitabboti attho. Na kevalañca ettheva, aññatrāpi terasasammutiādīsu imināva lakkhaṇena attanāva attā sammannitabbova. Apica sayaṃ kammārahattā attānaṃ muñcitvā catuvaggādiko gaṇo sabbattha icchitabbo.
“真实时”是指:舍弃“我要隐瞒”这种欺骗,只应当期待真实的时候。“实有时”是指:即使没有欺骗,因为人性等事物本身就是实有的,所以也一定应当期待那个时候;否则就会有业障等障碍,这是这里的意趣。“芒古”是指面朝下。“伍达勒都”的意思是从未受具足戒的状态,使其安立于具足戒。巴利
Saccakāloti ‘‘nigūhissāmī’’ti vañcanaṃ pahāya saccasseva te icchitabbakālo. Bhūtakāloti vañcanāya abhāvepi manussattādivatthuno bhūtatāya avassaṃ icchitabbakālo, itarathā kammakopādiantarāyo hotīti adhippāyo. Maṅkūti adhomukho. Uddharatūti anupasampannabhāvato upasampattiyaṃ patiṭṭhapetūti attho.
在一切甘马语中,为了通达含义,这里应当依照达上甘马语来理解其意义:“愿他听”(suṇātu)在表示“听闻”的指令中,是第三人称单数。虽然被指派去执行听闻行为的那个僧团就在眼前,按理应当用第二人称“你听”来说,但因为“僧团”这个词就在旁边,通晓语言的人习惯用第三人称,就像在“bhante”“bhagavant”“āyasmant”等词旁边,会出现“愿乔达摩尊为我接受”“善逝,现在是世尊为弟子制定学处的时候了”“具寿请离开”“诸具寿请听我说”等用法一样。所以这里用了第三人称。或者,这是出于恭敬而说的。因为在应当恭敬的对象面前,出于恭敬,即使本来该用第二人称,也会改用第三人称,比如“愿善逝说法”等处,应当这样理解。不过有些人说“这里是考虑到‘bhante’‘āvuso’等词,所以用第三人称”,这种说法并不妥当,因为在“尊者,请做我的老师”“来吧,朋友优波离,请审问这个出家者”等处,虽然有那样的考虑,看到的却仍然是第二人称的用法。巴利
Sabbakammavācāsu atthakosallatthaṃ panettha upasampadakammavācāya evamattho daṭṭhabbo – suṇātūti savanāṇattiyaṃ paṭhamapurisekavacanaṃ. Tañca kiñcāpi yo so saṅgho savanakiriyāyaṃ niyojīyati, tassa sammukhattā ‘‘suṇāhī’’ti majjhimapurisavacanena vattabbaṃ, tathāpi yasmā saṅghasaddasannidhāne paṭhamapurisappayogova saddavidūhi samāciṇṇo bhavantabhagavantaāyasmādisaddasannidhānesu viya ‘‘adhivāsetu me bhavaṃ gotamo (pārā. 22), etassa sugata kālo, yaṃ bhagavā sāvakānaṃ sikkhāpadaṃ paññapeyya (pārā. 21), pakkamatāyasmā (pārā. 436), suṇantu me āyasmanto’’tiādīsu (mahāva. 168). Tasmā idha paṭhamapurisappayogo kato. Atha vā gāravavasenetaṃ vuttaṃ. Garuṭṭhāniyesu hi gāravavasena majjhimapurisapayoguppattiyampi paṭhamapurisappayogaṃ payujjanti ‘‘desetu sugato dhamma’’ntiādīsu (dī. ni. 2.66; ma. ni. 2.338; mahāva. 8) viyāti daṭṭhabbaṃ. Keci pana ‘‘bhante āvusoti pade apekkhitvā idha paṭhamapurisappayogo’’ti vadanti, taṃ na sundaraṃ ‘‘ācariyo me, bhante, hohi (mahāva. 77), iṅghāvuso upāli, imaṃ pabbajitaṃ anuyuñjāhī’’tiādīsu (pārā. 517) tappayogepi majjhimapurisappayogasseva dassanato.
“我”是对告知者本人指称的属格形式。“尊者”是呼格,是对长老表示恭敬的称呼;而“贤友”一词则用于新学比丘。这两个都是不变词,在复数中同样适用,因为“你们尊者”“你们贤友”这样的形式对多数人也一样。 “僧团”泛指由四人等组成的、具有正常资格的人众。但在这里,边地地区要从五人以上开始,中地地区要从十人以上开始,才能称为僧团。这里的整体意思是:“尊者们,请僧团听我说。”这是资历较浅者应当说的话。但如果告知者比所有比丘都年长,就应当说:“贤友们,请僧团听我说。”即使他说“尊者”,或者较年轻的比丘说“贤友”,甘马也不会因此失效。也有人认为,一处说“贤友”、另一处说“尊者”也没有过失,因为两者都能成立呼格。巴利
Meti yo sāveti, tassa attaniddese sāmivacanaṃ. Bhanteti ālapanatthe vuḍḍhesu sagāravavacanaṃ, ‘‘āvuso’’ti padaṃ pana navakesu. Tadubhayampi nipāto ‘‘tumhe bhante tumhe āvuso’’ti bahūsupi samānarūpattā. Saṅghoti avisesato catuvaggādike pakatattapuggalasamūhe vattati. Idha pana paccantimesu janapadesu pañcavaggato paṭṭhāya, majjhimesu janapadesu dasavaggato paṭṭhāya saṅghoti gahetabbo. Tatrāyaṃ piṇḍattho – bhante, saṅgho mama vacanaṃ suṇātūti. Idañca navakatarena vattabbavacanaṃ. Sace pana anussāvako sabbehi bhikkhūhi vuḍḍhataro hoti, ‘‘suṇātu me, āvuso saṅgho’’ti vattabbaṃ. Sopi ce ‘‘bhante’’ti vadeyya, navakataro vā ‘‘āvuso’’ti, kammakopo natthi. Keci pana ‘‘ekattha ‘āvuso’ti vatvā aññattha ‘bhante’ti vuttepi natthi doso ubhayenapi ālapanassa sijjhanato’’ti vadanti.
现在,为了说明想要告知的内容,用“请听”来让僧团注意听,接着说明这件事,就说“这位某某”等等。其中,“这位”是为了显示求受达上的人就在手臂所及的范围内;也正因为如此,只有站在手臂范围内的人,受达上才能成立,因为对站在手臂范围外的人,不能说“这位”。也正因为这样,在给戒师的认可文里,由于那人站在手臂范围外,就没有说“这位”,所以应当把求受达上而尚未受达上的人放在手臂范围内。“这位某某”中的“这位”一词是必须使用的,而且只在这种初次称名时使用,应当这样理解。“某某”则是不加限定地指出他的名字,通过这两者一起指出像“佛护”这样的名字。“求受达上者”是一个依不同所依对象构成的复合词,意思是:僧团要为我授达上。“某具寿的”这句话,是为了表明此人具有戒师的身份。由此,就以“这位佛护是具寿丹玛·拉奇达的共住弟子,是求受达上者”这样的方式,连同名字一起显示了含义。在这里,即使不说“具寿的”这个词,只说“这位佛护是丹玛·拉奇达的求受达上者”也可以。正因如此,在圣典中说到“以某某为戒师”时,并没有用“具寿的”这个词。这里应当说的内容,前面已经说过了。巴利
Idāni yamatthaṃ ñāpetukāmo ‘‘suṇātū’’ti saṅghaṃ savane niyojeti, taṃ ñāpento ‘‘ayaṃ itthannāmo’’tiādimāha. Tattha ayanti upasampadāpekkhassa hatthapāse sannihitabhāvadassanaṃ, tena ca hatthapāse ṭhitasseva upasampadā ruhatīti sijjhati hatthapāsato bahi ṭhitassa ‘‘aya’’nti na vattabbato. Teneva anusāsakasammutiyaṃ so hatthapāsato bahi ṭhitattā ‘‘aya’’nti na vutto, tasmā upasampadāpekkho anupasampanno hatthapāse ṭhapetabbo. Ayaṃ itthannāmoti ayaṃ-saddo ca avassaṃ payujjitabbo, so ca imasmiṃ paṭhamanāmapayoge evāti gahetabbaṃ. ‘‘Itthannāmo’’ti idaṃ aniyamato tassa nāmadassanaṃ, ubhayenapi ayaṃ buddharakkhitotiādināmaṃ dasseti. ‘‘Upasampadāpekkho’’ti bhinnādhikaraṇavisaye bahubbīhisamāso, upasampadaṃ me saṅgho apekkhamānoti attho. Tassa ca upajjhāyataṃ samaṅgibhāvena dassetuṃ ‘‘itthannāmassa āyasmato’’ti vuttaṃ. Etena ‘‘ayaṃ buddharakkhito āyasmato dhammarakkhitassa saddhivihārikabhūto upasampadāpekkho’’ti evamādinā nayena nāmayojanāya saha attho dassito. Ettha ca ‘‘āyasmato’’ti padaṃ avatvāpi ‘‘ayaṃ buddharakkhito dhammarakkhitassa upasampadāpekkho’’ti vattuṃ vaṭṭati. Teneva pāḷiyaṃ ‘‘itthannāmena upajjhāyenā’’ti ettha ‘‘āyasmato’’ti padaṃ na vuttaṃ. Yañcettha vattabbaṃ, taṃ heṭṭhā vuttameva.
这里有人会问:那么,戒师不是也应该像求受达上的人一样,必须站在伸手可及的范围内吗?那为什么在提到戒师名字的时候,比如说“这位某某是这位某某的求受达上者”,却不使用“这位”这个词呢?这并不矛盾,因为即使戒师不在场,甘马也不会因此失效。甘马的成立,仅仅依于现存语句之力,即使戒师本人不在,在没有戒师的受达上等场合中也会称说他的名字。所以,即使戒师没有亲临现场,仅仅通过对他的指称就能使甘马成立,因此不能用“这位”来指代他。巴利
Nanu cettha upajjhāyopi upasampadāpekkho viya hatthapāse ṭhito eva icchitabbo, atha kasmā ‘‘ayaṃ itthannāmo imassa itthannāmassa upasampadāpekkho’’ti evaṃ upajjhāyassa nāmaparāmasanepi idaṃ-saddappayogo na katoti? Nāyaṃ virodho upajjhāyassa abhāvepi kammakopābhāvato. Kevalañhi kammanibbattiyā santapadavasena avijjamānassapi upajjhāyassa nāmakittanaṃ anupajjhāyassa upasampadādīsupi karīyati, tasmā upajjhāyassa asannihitāyapi tapparāmasanamatteneva kammasiddhito ‘‘imassā’’ti niddisituṃ na vaṭṭatīti.
于障碍法清净,意思是:从那些使人不能受达上的情况——比如不具备受戒资格等令受戒无法成立的事——以及五种疾病、手被砍断等会导致犯戒的障碍性事物中解脱出来。这样说的时候,即使一个人还没有从仅仅导致犯戒的五种疾病等当中解脱出来,他仍然可以受达上;不是这样的话就不行。钵与衣具足,指的是求受达上的人钵和衣都齐备。这样说的时候,即使没有钵和衣的人也能受达上;不是这样的话就不行。乞求达上,是指通过尊者,我向僧团乞求达上等话所表达的、被要求乞求的状态。这样一来,即使他没有亲自向僧团乞求,只要说某甲向僧团乞求达上,甘马就不会失效;不是这样的话就不行。以戒师,意思是:以戒师作为作具,立某人为戒师,向作为执行者的僧团乞求,使作为甘马的达上得以完成、生起。不过,因为乞求这个动词可以带两个宾语,所以说出了僧团和达上这两个宾语。巴利
Parisuddho antarāyikehi dhammehīti abhabbattādikehi upasampadāya avatthukarehi ceva pañcābādhahatthacchinnādīhi āpattikarehi ca antarāyikasabhāvehi parimutto. Evaṃ vutte eva āpattimattakarehi pañcābādhādīhi aparimuttassapi upasampadā ruhati, nāññathā. Paripuṇṇassa pattacīvaranti paripuṇṇamassa upasampadāpekkhassa pattacīvaraṃ. Evaṃ vutte eva apattacīvarassapi upasampadā ruhati, nāññathā. Upasampadaṃ yācatīti ‘‘saṅghaṃ, bhante, upasampadaṃ yācāmī’’tiādinā (mahāva. 126) yācāpitabhāvaṃ sandhāya vuttaṃ. Evaṃ tena saṅghe ayācitepi ‘‘itthannāmo saṅghaṃ upasampadaṃ yācatī’’ti vutte eva kammaṃ avipannaṃ hoti, nāññathā. Upajjhāyenāti upajjhāyena karaṇabhūtena, itthannāmaṃ upajjhāyaṃ katvā kammabhūtaṃ upasampadaṃ dātuṃ nipphādetuṃ kattubhūtaṃ saṅghaṃ yācatīti attho. Yācadhātuno pana dvikammakattā ‘‘saṅghaṃ upasampada’’nti dve kammapadāni vuttāni.
如果僧团已经到了适合的时候:这里的“到了适合的时候”,意思是这件事的时机已经成熟。求听等四种僧团或僧团与团体共同作的甘马,正是依据其本身的意义,由ya这个后缀而被称为“适合的时候”。但在这里,指的是白四甘马的达上甘马;为了作这件事,僧团已经到了适合的时候。“如果”,是以征求同意的方式,告知这项甘马已经适合;如果有人觉得还不适合,他就应当说出来。正是针对这个意思,在宣告文中说:“若哪位具寿同意……中略……他就应当说。”这个“适合的时候”,由事具足、从障碍法中清净、界具足、众具足、前行事务完成这五支所包含。巴利
Yadi saṅghassa pattakallanti ettha patto kālo imassa kammassāti pattakālaṃ, apalokanādicatubbidhaṃ saṅghagaṇakammaṃ, tadeva sakatthe ya-paccayena ‘‘pattakalla’’nti vuccati. Idha pana ñatticatutthaupasampadākammaṃ adhippetaṃ, taṃ kātuṃ saṅghassa pattakallaṃ jātaṃ. Yadīti anumatigahaṇavasena kammassa pattakallataṃ ñāpeti, yo hi koci tattha apattakallataṃ maññissati, so vakkhati. Imameva hi atthaṃ sandhāya anussāvanāsu ‘‘yassāyasmato khamati…pe… so bhāseyyā’’ti (mahāva. 127) vuttaṃ. Tadetaṃ pattakallaṃ vatthusampadā, antarāyikehi dhammehi cassa parisuddhatā, sīmāsampadā, parisāsampadā, pubbakiccaniṭṭhānanti imehi pañcahi aṅgehi saṅgahitaṃ.
在这里,所谓“事具足”,是指除了前面所说的十一种不堪受达上的人,以及犯了最后重罪的人之外,另一位年满二十岁、尚未受达上的人类男子。只有这样的人在场时,僧团的达上甘马才叫做“适时”;没有这样的人在场就不算适时,即使做了甘马也只会是坏灭的。巴利
Tattha vatthusampadā nāma yathāvuttehi ekādasaabhabbapuggalehi ceva antimavatthuajjhāpannehi ca añño paripuṇṇavīsativasso anupasampannabhūto manussapuriso. Etasmiñhi puggale sati eva idaṃ saṅghassa upasampadākammaṃ pattakallaṃ nāma hoti, nāsati, katañca kuppameva hoti.
所谓“从障碍法中清净”,是指按照前面所说的那样,作为受达上基础的这个人,远离了世尊所遮止的那些障碍过失法而清净。这些过失法包括:被五种病缠身、父母不允许、负债,以及断手等等。因为它们会成为对僧团作甘马时的犯戒等障碍的因,所以被称为“障碍”。当这个人远离了这些障碍过失法而清净时,这个甘马才叫做“应时”;如果不清净,就不是应时。不过,甘马一旦做了,所做的业就是善作的,只是不包括未满二十岁的人。巴利
Antarāyikehi dhammehi cassa parisuddhatā nāma yathāvuttasseva upasampadāvatthubhūtassa puggalassa ye ime bhagavatā paṭikkhittā pañcābādhaphuṭṭhatādayo mātāpitūhi ananuññātatāpaayosānā ceva hatthacchinnādayo ca dosadhammā kārakasaṅghassa āpattādiantarāyahetutāya ‘‘antarāyikā’’ti vuccanti, tehi antarāyikehi dosadhammehi parimuttatā, imissā ca sati eva idaṃ kammaṃ pattakallaṃ nāma hoti, nāsati, kataṃ pana kammaṃ sukatameva hoti ṭhapetvā ūnavīsativassaṃ puggalaṃ.
关于界具足,则应当依照《伍波萨他犍度》(Mahāva. 138 等)中将要说的方式,按远离一切过失的两种界——结界与不结界——来理解。只有这样的界存在时,这个业才叫作应时;若不存在,就不是。而且,所作的业也会败坏。巴利
Sīmāsampadā pana uposathakkhandhake (mahāva. 138 ādayo) vakkhamānanayena sabbadosarahitāya baddhābaddhavaseneva duvidhāya sīmāya vasena veditabbā. Tādisāya hi sīmāya sati eva idaṃ kammaṃ pattakallaṃ nāma hoti, nāsati, katañca kammaṃ vipajjati.
所谓“众具足”,是指:按照受达上甘马的最低限度要求,那些堪任甘马的比丘——或者十人,或者五人,没有犯巴拉基格,没有被摈除,属于同一共住者——他们处在同一界内、不离开伸手可及的范围;应当送意欲的人,其意欲已经送到;已经现前的人,不提出反对;在僧团伸手可及的范围内,不存在应当避开的人,也就是除求受达上者之外的在家众等未受达上者、犯巴拉基格被摈除者、别住比丘尼等。以上由这四支所构成。具备这样的众具足时,这才叫作“应时”;不具备时,就不是应时。在这四支当中,如果前三支中缺少任何一支,所作的甘马就会失败;如果只缺最后一支,甘马则不失败。巴利
Parisāsampadā pana ye ime upasampadākammassa sabbantimena paricchedena kammappattā dasahi vā pañcahi vā anūnāpārājikaṃ anāpannā anukkhittā ca samānasaṃvāsakā bhikkhū, tesaṃ ekasīmāya hatthapāsaṃ avijahitvā ṭhānaṃ, chandārahānañca chandassa ānayanaṃ, sammukhībhūtānañca appaṭikosanaṃ, upasampadāpekkharahitānaṃ uposathakkhandhake paṭikkhittānaṃ gahaṭṭhādianupasampannānañceva pārājikukkhittakanānāsaṃvāsakabhikkhunīnañca vajjanīyapuggalānaṃ saṅghassa hatthapāse abhāvo cāti imehi catūhi aṅgehi saṅgahitā. Evarūpāya ca parisāsampadāya sati eva idaṃ pattakallaṃ nāma hoti, nāsati. Tattha purimānaṃ tiṇṇaṃ aṅgānaṃ aññatarassapi abhāve kataṃ kammaṃ vipajjati, na pacchimassa.
所谓“前行事完成”,指的就是律典里从“首先应当让(求戒者)迎请戒师”一句开始所说的八种前行事:让(求戒者)迎请戒师;指示衣钵;然后把他打发到伸手够不到的地方之外;作认可教诫师的甘马;由被认可的人前去教诫;他先回来向僧团报告动议,并在伸手可及之处对求受达上的人说“来吧”;让他顶礼比丘们的脚,乞求达上;接着作询问障难法的认可甘马,再由被认可的人进行询问。把这八种前行事全都如实做妥,前行事便告完成。只有前行事这样完成了,僧团这个授达上的甘马才叫做“应时”;没有完成就不是。不过,在这些前行事中,即使未作,只要所说的条件等具备,所作的甘马仍然不可破坏。应当知道,这里所说的“应时”,就摄在这五支之内。同样地,对于前面已说和后面将说的一切甘马,都应视情况判明其应时性。巴利
Pubbakiccaniṭṭhānaṃ nāma yānimāni ‘‘paṭhamaṃ upajjhaṃ gāhāpetabbo’’tiādinā pāḷiyaṃ (mahāva. 126) vuttāni ‘‘upajjhāgāhāpanaṃ, pattacīvarācikkhaṇaṃ, tato taṃ hatthapāsato bahi pesetvā anusāsakasammutikammakaraṇaṃ, sammatena ca gantvā anusāsanaṃ, tena ca paṭhamataraṃ āgantvā saṅghassa ñattiṃ ñāpetvā upasampadāpekkhaṃ ‘āgacchāhī’ti hatthapāse eva abbhānaṃ, tena bhikkhūnaṃ pāde vandāpetvā upasampadāyācāpanaṃ, tato antarāyikadhammapucchakasammutikammakaraṇaṃ, sammatena ca pucchana’’nti imāni aṭṭha pubbakiccāni, tesaṃ sabbesaṃ yāthāvato karaṇena niṭṭhānaṃ. Etasmiñca pubbakiccaniṭṭhāpane sati eva idaṃ saṅghassa upasampadākammaṃ pattakallaṃ nāma hoti, nāsati. Etesu pana pubbakammesu akatesupi kataṃ kammaṃ yathāvuttesu vatthusampattiādīsu vijjamānesu akuppameva hoti. Tadevamettha pattakallaṃ imehi pañcahi aṅgehi saṅgahitanti veditabbaṃ. Imināva nayena heṭṭhā vuttesu, vakkhamānesu ca sabbesu kammesu pattakallatā yathārahaṃ yojetvā ñātabbā.
“应使人受达上”一语表达的是愿望:通过完成达上,使他具备达上,即成为达上的拥有者;或者,也可把它看作语法上的一条规定。比如有人说“应使提婆达多快乐”,意思便是使他生起快乐、拥有快乐;同样,此处是使他生起达上、拥有达上。这是就使役作用而言。比如某人正被使之快乐,他本身只是纯粹的施动者,而另有一人身为因的施动者,通过成就快乐之因,便被称为“应使快乐”;同样,此处受达上的人本身只是纯粹的施动者,而身为因之施动者的僧团,通过成就达上之因,被称为“应使人受达上”。据此也可成立:正如快乐那样,那依此而生起的胜义法,是给予快乐的僧团赋予个人的;圣者们施设它,并立名为达上,这一假名是真实存在的。此处,由于经文说“某名者向僧团乞求达上”,所以是像别住等那样随顺乞求而说:不说“应给某名者达上”,而说“应使某名者受达上”。因此应当知道:这一授达上甘马不属于“布施”类,而是摄在甘马相之中。按同样的方式,在“使某名者受达上”“由僧团达上”等处,也应这样理解其义。只是那里用的是现在时和过去时,而这里用的是未来时,仅有这一点差别。巴利
Itthannāmaṃ upasampādeyyāti upasampadānipphādanena taṃsamaṅgiṃ kareyya karotūti patthanāyaṃ, vidhimhi vā idaṃ daṭṭhabbaṃ. Yathā hi ‘‘devadattaṃ sukhāpeyyā’’ti vutte sukhamassa nipphādetvā taṃ sukhasamaṅginaṃ kareyyāti attho hoti, evamidhāpi upasampadamassa nipphādetvā taṃ upasampadāsamaṅginaṃ kareyyāti attho. Payojakabyāpāre cetaṃ. Yathā sukhayantaṃ kiñci suddhakattāraṃ koci hetukattā sukhahetunipphādanena sukhāpeyyāti vuccati, evamidhāpi upasampajjantaṃ suddhakattāraṃ puggalaṃ hetukattubhūto saṅgho upasampadāhetunipphādanena upasampādeyyāti vutto. Etena ca sukhaṃ viya sukhadāyakena saṅghena puggalassa dīyamānā tathāpavattaparamatthadhamme upādāya ariyajanapaññattā upasampadā nāma sammutisaccatā atthīti samatthitaṃ hoti. Ettha ca ‘‘itthannāmo saṅghaṃ upasampadaṃ yācatī’’ti (mahāva. 127) vuttattā parivāsādīsu viya yācanānuguṇaṃ ‘‘itthannāmassa upasampadaṃ dadeyyā’’ti avatvā ‘‘itthannāmaṃ upasampādeyyā’’ti vuttattā idaṃ upasampadākammaṃ dāne asaṅgahetvā kammalakkhaṇe eva saṅgahitanti daṭṭhabbaṃ. Iminā nayena ‘‘itthannāmaṃ upasampādeti, upasampanno saṅghenā’’ti etthāpi attho veditabbo. Kevalañhi tattha vattamānakālaatītakālavasena, idha pana anāmaṭṭhakālavasenāti ettakameva viseso.
这就是白:所谓“应告知僧团”的那番告知,就是这。而这也是为了表明随说的本身状态才说的。而且这是必须要说的。在单白甘马中,那就不该说。不过在那里应当知道:当说到“yya”这个音时,单白甘马就已经完成了。“许可”:就是喜欢。“达上”:由僧团授予、正在成就的达上。连接起来是:谁对此许可,他就应当默然。“默然”:是表示“不说”这一含义的虚词,意思是“他应当成为不说话的人”。“僧团许可某甲的达上”:与通常的说法相连。这里说明了理由:“所以默然”。这里省略了“是”。因为即使三次说“谁不许可,谁就说”,僧团仍然默然无声,所以意思是僧团许可。“如是”:以这种方式。意思是:我就凭这默然的状态,持守、了知、知道僧团的欢喜状态。iti这个词是用来表示结束的,但它不是甘马语的组成部分,所以应当知道:随说者在“我持”这里,只说到mi音结尾就该结束,不应当用iti这个词。按这个方式,应当了解一切甘马语的含义。巴利
Esā ñattīti ‘‘saṅgho ñāpetabbo’’ti vuttañāpanā esā. Idañca anussāvanānampi sabbhāvasūcanatthaṃ vuccati. Avassañcetaṃ vattabbameva. Ñattikamme eva taṃ na vattabbaṃ. Tattha pana yya-kāre vuttamatte eva ñattikammaṃ niṭṭhitaṃ hotīti daṭṭhabbaṃ. Khamatīti ruccati. Upasampadāti saṅghena dīyamānā nipphādiyamānā upasampadā, yassa khamati, so tuṇhassāti yojanā. Tuṇhīti ca akathanatthe nipāto, akathanako assa bhaveyyāti attho. Khamati saṅghassa itthannāmassa upasampadāti pakatena sambandho. Tattha kāraṇamāha ‘‘tasmā tuṇhī’’ti. Tattha ‘‘āsī’’ti seso. Yasmā ‘‘yassa nakkhamati, so bhāseyyā’’ti tikkhattuṃ vuccamānopi saṅgho tuṇhī niravo ahosi, tasmā khamati saṅghassāti attho. Evanti iminā pakārena. Tuṇhībhāvenevetaṃ saṅghassa ruccanabhāvaṃ dhārayāmi, bujjhāmi jānāmīti attho. Iti-saddo parisamāpanatthe kato, so ca kammavācāya anaṅgaṃ, tasmā anussāvakena ‘‘dhārayāmī’’ti ettha mi-kārapariyosānameva vatvā niṭṭhapetabbaṃ, iti-saddo na payujjitabboti daṭṭhabbaṃ. Iminā nayena sabbakammavācānamattho veditabbo.
“一人影”等这段话,是为了说明:通过用脚丈量众生的身影,从而判断其身量的方式。因为由六脚或七脚所限定的影子,被称为“人量”;而这里关于季节量的说明等,是在和新来的人一起考察之后,了解谁年长谁年幼,以便向他们行礼或让他们行礼等,所以才这样说。“来去”就是来和去,这就是季节;人们正是用它来计量一年,所以说是“季节本身就是季节量”。“未圆满”是指从受达上那天算起,日数等还没有圆满。如果在季节中间受了达上,那就说明要指出那个季节里剩余的天数,也就是指出日数。因此说“以若干日数,对谁来说,哪个季节尚未圆满,就是那些日数”。这里的连接意思是:对谁——也就是对当时受达上的那个人来说,哪个季节以若干日数还没有圆满,就是那些日数。巴利
Ekaporisāvātiādi sattānaṃ sarīrachāyaṃ pādehi minitvā jānanappakāradassanaṃ. Chasattapadaparimitā hi chāyā ‘‘porisā’’ti vuccati, idañca utuppamāṇācikkhaṇādi ca āgantukehi saddhiṃ vīmaṃsitvā vuḍḍhanavabhāvaṃ ñatvā vandanavandāpanādikaraṇatthaṃ vuttaṃ. Eti āgacchati, gacchati cāti utu, sova pamīyate anena saṃvaccharanti pamāṇanti āha ‘‘utuyeva utuppamāṇa’’nti. Aparipuṇṇāti upasampadādivasena aparipuṇṇā. Yadi utuvemajjhe upasampādito, tadā tasmiṃ utumhi avasiṭṭhadivasācikkhaṇaṃ divasabhāgācikkhaṇanti dasseti. Tenāha ‘‘yattakehi divasehi yassa yo utu aparipuṇṇo, te divase’’ti. Tattha yassa taṅkhaṇaṃ laddhūpasampadassa puggalassa sambandhī yo utu yattakehi divasehi aparipuṇṇo, te divaseti yojanā.
把“影”等一切都总集起来,因为要诵出、要讲说,所以称为“结集”,因此说“此即是”等。在这里,应当合在一处来说明。“你得什么”,意思是:你在受达上的时候,得的是哪个雨安居、哪个季节?你是在什么时候受得达上的?“雨安居”就是雨季,而这件事如果没有说明年数,也无法被知道,所以应当看出:仅凭这个季节的说明,就已经显示“在教法年中,或者在劫年等中,或者在第千年中,或者在第百年中,我得某个季节”。“影”这一项,是依照律文中出现的次第而说的;不过从应当说明的事情来看,在各地都共知的劫年等中,应当这样说明:你应当说“在某年、某季节、某月、某黑分或白分、某一天与星期相配、上午等一天中的某个时段,在这样大小的影量或这样大小的漏刻量时,我受得达上”。应当好好记住这些,知道新来者的长幼次序后依此行事,应当这样告诉他。以上这一整套说法方式,出自《除疑复注》。至于《金刚觉复注》的做法,有些内容在这里就已经被总摄了,有些则因为判定不明确而成为疑惑的来源,所以这里不采用。巴利
Chāyādikameva sabbaṃ saṅgahetvā gāyitabbato kathetabbato saṅgītīti āha ‘‘idamevā’’tiādi. Tattha ekato katvā ācikkhitabbaṃ. Tvaṃ kiṃ labhasīti tvaṃ upasampādanakāle kataravassaṃ, katarautuñca labhasi, katarasmiṃ te upasampadā laddhāti attho. Vassanti vassānautu, idañca saṃvaccharācikkhaṇaṃ vinā vuttampi na viññāyatīti iminā utuācikkhaṇeneva sāsanavassesu vā kaliyugavassādīsu vā sahassime vā satime vā asukautuṃ labhāmīti dassitanti daṭṭhabbaṃ. Chāyāti idaṃ pāḷiyaṃ āgatapaṭipāṭiṃ sandhāya vuttaṃ, vattabbakammato pana kaliyugavassādīsu sabbadesapasiddhesu asukavasse asukautumhi asukamāse asukakaṇhe vā sukke vā pakkhe asuke tithivāravisesayutte pubbaṇhādidivasabhāge ettake chāyāpamāṇe, nāḍikāpamāṇe vā mayā upasampadā laddhāti vadeyyāsīti evaṃ ācikkhitabbaṃ. Idaṃ suṭṭhu uggahetvā āgantukehi vuḍḍhapaṭipāṭiṃ ñatvā paṭipajjāhīti vattabbaṃ. Iti ettako kathāmaggo vimativinodaniyaṃ āgato. Vajirabuddhiṭīkānayo pana ekacco idheva saṅgahaṃ gato, ekacco asanniṭṭhānavinicchayattā saṃsayahetuko hoti, tasmā idha na gahitoti.
如是,在作为《摘编巴利律注疏抉择》注释的《律庄严复注》中,巴利
Iti vinayasaṅgahasaṃvaṇṇanābhūte vinayālaṅkāre