诤事方式品注释
Adhikaraṇapariyāyavāravaṇṇanā
293293. 在第六个“方式品”中,“无贪为先行”等话,是针对教法住立得不颠倒、说法者之间发生争论而说的。“十八种破僧事是处”等,则是从“于法中说非法”等角度来把握并开示的,这些就是破僧事。它们因为是身斗等争论的原因,所以叫“处”;因为是发生的场所,所以叫“事”;因为是所依的基础,所以又叫“地”。“无记因”是针对无学圣者之间的争论而说的。“十二根本”就是:忿与恨、覆与恼、嫉与悭、诳与谄、恶欲与大欲、见取与执取难舍——依这六对,共有六法与贪等六因,这十二法就是争论的根本。
293. Chaṭṭhe pariyāyavāre alobho pubbaṅgamotiādi sāsanaṭṭhitiyā aviparītato dhammavādissa vivādaṃ sandhāya vuttaṃ. Aṭṭhārasa bhedakaravatthūni ṭhānānīti dhammādīsu adhammotiādinā gahetvā dīpanāni idheva bhedakaravatthūni, tāni eva kāyakalahādivivādassa kāraṇattā ṭhānāni, okāsattā vatthūni, ādhārattā bhūmiyoti ca vuttāni. Abyākatahetūti asekkhānaṃ vivādaṃ sandhāya vuttaṃ. Dvādasa mūlānīti kodho upanāho, makkho palāso, issā macchariyaṃ, māyā sāṭheyyaṃ, pāpicchatā mahicchatā, sandiṭṭhiparāmāsitā ādhānaggāhīduppaṭinissajjitānīti imesaṃ channaṃ yugaḷānaṃ vasena cha dhammā ceva lobhādayo cha hetū cāti dvādasa dhammā vivādādhikaraṇassa mūlāni.
294十四种根本:那十二种根本,再加上身和语,一共十四种,就是举罪事的根本。
294.Cuddasa mūlānīti tāneva dvādasa kāyavācāhi saddhiṃ cuddasa anuvādādhikaraṇassa mūlāni.
295在掘地等制罪中,除了施设不谈,为了说明以善心和无记心为根源的罪会生起,所以说了“无贪为前行”等话。“七罪聚为处”等话,则是针对七罪聚因覆藏之缘而有罪生起这一点说的。因为《巴利》中确实说过:“由罪事之缘而犯四罪。”“六因”这句话,是因为把善说成罪的因不恰当才说的,并不是说善因不存在。因为接着就说了“无贪为前行”等。罪的因确实是以“前行”这个名称来说的。
295. Pathavīkhaṇanādīsu paṇṇattivajjesu kusalābyākatacittamūlikā āpatti hotīti dassetuṃ ‘‘alobho pubbaṅgamo’’tiādi vuttaṃ. Satta āpattikkhandhā ṭhānānītiādi sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ paṭicchādanapaccayā āpattisambhavato vuttaṃ. ‘‘Āpattādhikaraṇapaccayā catasso āpattiyo āpajjatī’’ti (pari. 290) hi vuttaṃ. ‘‘Cha hetū’’ti idaṃ kusalānaṃ āpattihetuvohārassa ayuttatāya vuttaṃ, na pana kusalahetūnaṃ abhāvato. ‘‘Alobho pubbaṅgamo’’ti hi ādi vuttaṃ. Āpattihetavo eva hi pubbaṅgamanāmena vuttā.
296在“四种甘马是处”等语句中,非白语以及单白等语,被称为甘马。因为对于在同一界内和合集会、具备甘马资格的比丘们来说,由于没有以同意、宣告作用及成就所摄的僧团行事自性的事甘马的所依,所以它们被称为“处、事、地”。“一个根本是僧团”,这是就多数情况而说的。因为对于众、非白、单白来说,大众也是根本。“或者从单白”,是因为单白、白二、白四这些甘马语都具有单白的形式,并且以单白为先。在甘马单白和甘马语单白这两种单白中,宣告也因以甘马为根本而被包含在内。这种单白的区分,后面会显现出来。
296.Cattāri kammāni ṭhānānītiādīsu apalokanavācā, ñattiādivācāyo ca kammānīti vuttaṃ. Tā eva hi ekasīmāyaṃ sāmaggimupagatānaṃ kammappattānaṃ anumatiyā sāvanakiriyānipphattisaṅkhātassa saṅghagaṇakiccasabhāvassa kiccādhikaraṇassa adhiṭṭhānābhāvena ‘‘ṭhānavatthubhūmiyo’’ti vuccanti. Ekaṃ mūlaṃ saṅghoti yebhuyyavasena vuttaṃ. Gaṇañattiapalokanānañhi gaṇopi mūlanti. Ñattito vāti ñattiñattidutiyañatticatutthakammavācānaṃ ñattirūpattā, ñattipubbakattā ca vuttaṃ. Kammañattikammavācāñattivasena hi duvidhāsu ñattīsu anussāvanāpi kammamūlakantveva saṅgayhanti. Ñattivibhāgo cāyaṃ upari āvi bhavissati.
“这七种止诤……乃至……以方式”,这是提问的话。“可能有”,这是回答。“怎么会有”,这是再次提问。“诤论事有两种止诤”等,是再次的回答。其中,“以事”这一说法,是“七种止诤成为十种止诤”的理由之陈述;“以方式”这一说法,是“十种止诤成为七种止诤”的理由之陈述。意思是:以称为四种诤事的事为根据,以及以称为教说次第的方式为根据。
‘‘Ime satta samathā…pe… pariyāyenā’’ti idaṃ pucchāvacanaṃ. ‘‘Siyā’’ti idaṃ visajjanaṃ. ‘‘Kathañca siyā’’ti idaṃ puna pucchā. Vivādādhikaraṇassa dve samathātiādi puna visajjanaṃ. Tattha ‘‘vatthuvasenā’’ti idaṃ ‘‘satta samathā dasa samathā hontī’’ti imassa kāraṇavacanaṃ. ‘‘Pariyāyenā’’ti idaṃ ‘‘dasa samathā satta samathā hontī’’ti imassa kāraṇavacanaṃ. Catubbidhādhikaraṇasaṅkhātavatthuvasena ca desanākkamasaṅkhātapariyāyavasena cāti attho.
共通品等的注释
Sādhāraṇavārādivaṇṇanā
297在第七个“共通品”里,“共通”是指对诤事止息的作用是共通的。一切处都是如此。
297. Sattame sādhāraṇavāre sādhāraṇāti vivādādhikaraṇassa vūpasamanakiccasādhāraṇā. Evaṃ sabbattha.
298在第八个“彼分品”中,“彼分”指的是因为诤事已经平息而站在那一边的人。
298. Aṭṭhame tabbhāgiyavāre tabbhāgiyāti vivādādhikaraṇassa vūpasamanato tappakkhikā.
止与非止共通品的注释
Samathāsamathassasādhāraṇavāravaṇṇanā
299299. 在第九个部分“止与止共通品”中,有人问:“一切止法是只共同平息同一个诤事,还是各自分别平息?”针对这个提问,回答说:“有些止法与止法共通,有些止法与止法不共通。”接着按照诤论事等诤事的次第,举出作为平息那些止法之因的止法,因此说了“多数决”等。由于离开现前毗尼,任何一种止法都无法成立,所以其余六种止法都被说为与现前毗尼共通;但这六种止法彼此之间并没有相互依存的关系,因此说它们互相不共通。在“彼分品”中也应当以同样的方式理解。
299. Navame samathāsamathasādhāraṇavāre ‘‘sabbe samathā ekatova adhikaraṇaṃ samenti udāhu nānā’’ti pucchantena ‘‘samathā samathassa sādhāraṇā, samathā samathassa asādhāraṇā’’ti vuttaṃ. Vivādādiadhikaraṇakkamena tabbūpasamahetubhūte samathe uddharanto ‘‘yebhuyyasikā’’tiādimāha. Sammukhāvinayaṃ vinā kassaci samathassa asambhavā sesā chapi samathā sammukhāvinayassa sādhāraṇā vuttā, tesaṃ pana channaṃ aññamaññāpekkhābhāvato te aññamaññaṃ asādhāraṇā vuttā. Tabbhāgiyavārepi eseva nayo.
止现前毗尼品等的注释
Samathasammukhāvinayavārādivaṇṇanā
301-3在第十一品里,也是以“现前毗尼”等作为提问,以“多数决、忆念毗尼”等作为回答。像这样,在律品、善品以及之后的诸品中,问答的分段方式都应如此理解。
301-3. Ekādasamavārepi sammukhāvinayotiādi pucchā. Yebhuyyasikā sativinayotiādi visajjanaṃ. Evaṃ vinayavāre kusala-vāre tato paresupi pucchāvisajjanaparicchedo veditabbo.
在这里,对于“现前毗尼可能是善的”等说法:现前毗尼等灭诤法以及诤事等的善等性质,是就各种律仪行事中、以及在与诤事等相应的人身上所生起的善等法,用各种相应的方式来说的。然而,这个现前毗尼,指的是僧团现前等条件;因为这些条件本质上没有过失,所以即使存在不善,也不适合用不善的方式来描述——不像罪过诤事可以用不善来描述那样。因此,现前毗尼不存在不善,这就是它的含义。
Tattha sammukhāvinayo siyā kusalotiādīsu tasmiṃ tasmiṃ vinayakamme, vivādādimhi ca niyuttapuggalānaṃ samuppajjanakakusalādīnaṃ vasena sammukhāvinayādīnaṃ, vivādādīnañca kusalādibhāvo tena tena upacārena vutto. Yasmā panetassa sammukhāvinayo nāma saṅghasammukhatādayo honti, tesañca anavajjasabhāvattā akusale vijjamānepi akusalattūpacāro na yutto āpattādhikaraṇassa akusalattūpacāro viya, tasmā natthi sammukhāvinayo akusaloti attho.
304此后,在接下来的那些句子中,比如“凡是能得到多数决的地方,那里就能得到现前毗尼”等,是为了说明:现前毗尼必定与其余那些灭诤法结合在一起;而其余六种灭诤法彼此之间则没有结合关系。
304. Tato paresu yattha yebhuyyasikā labbhati, tattha sammukhāvinayo labbhatītiādi sammukhāvinayassa itarehi samathehi niyamena saṃsaṭṭhataṃ, itaresaṃ pana channaṃ aññamaññaṃ saṃsaggābhāvañca dassetuṃ vuttaṃ.
混杂门等的注释
Saṃsaṭṭhavārādivaṇṇanā
306306.“诤事也好,灭诤法也好,这些法相互混杂”等等,是为了说明:灭诤法只在各各诤事中随宜而行,离开诤事就没有它们各自独立安立的地方,所以才这样说。“分离后施设差别”,意思是把灭诤法从诤事中分离出来,让它们不相混杂,从而施设差别——也就是以彼此不相混杂而安住的状态,称为“差异性”——在平息诤事的当下,要施设它们不相混杂,这怎么可能呢?这样提问。
306.Adhikaraṇantivā samathāti vā ime dhammā saṃsaṭṭhātiādi samathānaṃ adhikaraṇesu eva yathārahaṃ pavattiṃ, adhikaraṇāni vinā tesaṃ visuṃ aṭṭhānañca dassetuṃ vuttaṃ. Vinibbhujitvā nānākaraṇaṃ paññāpetunti adhikaraṇato samathehi viyojetvā asaṃsaṭṭhe katvā nānākaraṇaṃ aññamaññaṃ asaṃsaṭṭhatāya ṭhitabhāvasaṅkhātaṃ nānattaṃ paññāpetuṃ adhikaraṇavūpasamakkhaṇe eva tesaṃ asaṃsaggaṃ paññāpetuṃ kiṃ sakkāti pucchati.
“诤事”等语,是为了指出应当呵责的说法。对于“他千万不要这样”这句话——凡是有人这样说,就应当对他说“不要这样说”。然而,如果认为“除了诤事之外,止息法没有别的平息特征”,那就否定了以断除和安住为内涵的差别。但从特征上看,止息法与诤事之间确实是有差别的,应当这样理解。“止息法因诤事而得平息”这句话的意思是:一切止息法都通过求听等四种事务性诤事而达到终结,而不是通过其他诤事,就是针对这个意思而说的。正因如此,下文才说:“现前毗尼不能由争论诤事而得平息。由……中略……不能由犯罪诤事而得平息,能由事务诤事而得平息”等等。
Adhikaraṇantiādi gārayhavādadassanaṃ. So mā hevanti yo evaṃ vadati, so ‘‘mā evaṃ vadā’’ti vacanīyo assa, na ca labbhati samathānaṃ aññatra adhikaraṇā vūpasamalakkhaṇanti pahānāvatthānasaṅkhātaṃ nānākaraṇaṃ paṭikkhipati. Lakkhaṇato pana adhikaraṇehi samathānaṃ nānākaraṇaṃ atthevāti daṭṭhabbaṃ. Samathā adhikaraṇehi sammantīti apalokanādīhi catūhi kiccādhikaraṇehi sabbepi samathā niṭṭhānaṃ gacchanti, nāññehīti imamatthaṃ sandhāya vuttaṃ. Teneva vakkhati ‘‘sammukhāvinayo vivādādhikaraṇena na sammati. Anuvāda…pe… āpattādhikaraṇena na sammati, kiccādhikaraṇena sammatī’’tiādi (pari. 311).
307-313307-313.“争论诤事以几种止息法而得平息?”等,这是平息段。紧接着的平息与未平息段,则是为了显示止息法与诤事之间的混杂与不混杂关系而说的。“止息法由止息法而得平息”等,这是止息法诤事段,是为了显示止息法彼此之间、诤事彼此之间,以及止息法与诤事之间的平息与未平息关系而说的。
307-313.Vivādādhikaraṇaṃ katihi samathehi sammatītiādiko sammativāro. Tadanantaro sammatinasammativāro ca adhikaraṇehi samathānaṃ saṃsaṭṭhataṃ, visaṃsaṭṭhatañca dassetuṃ vutto. Samathā samathehi sammantītiādiko samathādhikaraṇavāro samathānaṃ aññamaññaṃ, adhikaraṇehi ca adhikaraṇānañca aññamaññaṃ, samathehi ca vūpasamāvūpasamaṃ dassetuṃ vutto.
314314. 不过,“生起段”是为了说明诤事从诤事中生起的方式而说的。“没有哪一种诤事”的意思是:仅凭它自身的存在,连一种诤事也不会生起。那么,它到底怎样生起呢?所以接着说“然而……”等。其中,“生起”并不是说紧接着就出现,而是说通过辗转的因缘而生起。以“这是法、这是非法”等为缘,两个人之间互相破坏安稳,由此双方各自寻求支持者,争吵不断升级。当争论遇到某位大众人、僧团领袖或知惭愧者时,便得到平息。但如果不能平息,争论就逐步扩大,甚至在整个僧团中生起争论,由此又生起争论、责诤事等——就这样按辗转的次第,在缺乏平息因缘的情况下,四种诤事便生起了。正是针对这一点才说“僧团争论,即争论诤事”。意思是:僧团争论时所产生的争论,就是争论诤事。其余各项也依此类推。
314. Samuṭṭhāpetivāro pana adhikaraṇehi adhikaraṇānaṃ uppattippakāradassanatthaṃ vutto. Na katamaṃ adhikaraṇanti attano sambhavamattena ekampi adhikaraṇaṃ na samuṭṭhāpetīti attho. Kathañcarahi samuṭṭhāpetīti āha ‘‘api cā’’tiādi. Tattha jāyantīti anantarameva anuppajjitvā paramparapaccayā jāyantīti adhippāyo. ‘‘Dhammo adhammo’’tiādinā ubhinnaṃ puggalānaṃ vivādapaccayā aññamaññakhemabhaṅgā honti, tappaccayā tesaṃ pakkhaṃ pariyesanena kalahaṃ vaḍḍhantānaṃ vivādo kañci mahāparisaṃ saṅghapariṇāyakaṃ lajjiṃ āgamma vūpasamaṃ gacchati. Tathā avūpasamante pana vivādo kamena vaḍḍhitvā sakalepi saṅghe vivādaṃ samuṭṭhāpeti, tato anuvādādīnīti evaṃ paramparakkamena vūpasamakāraṇābhāve cattāri adhikaraṇāni jāyanti. Taṃ sandhāyāha ‘‘saṅgho vivadati vivādādhikaraṇa’’nti. Saṅghassa vivadato yo vivādo, taṃ vivādādhikaraṇaṃ hotīti attho. Esa nayo sesesupi.
亲近品注释
Bhajativāravaṇṇanā
318接下来那一段里说的“争论诤事是四种诤事……”等等,是按照前面讲过的方式,为了说明这些诤事虽然互相为缘,但也有混杂在一起的情况才说的。在“争论诤事归属于四种诤事中的争论诤事”等说法中,应该这样理解:争论诤事在四种诤事里,只具有争论诤事的性质,不具有其他诤事的性质;在四种诤事里,它只依止于争论诤事,只被归入争论诤事,只以争论诤事的性质而被包含。
318. Tadanantaravāre pana vivādādhikaraṇaṃ catunnaṃ adhikaraṇānantiādi adhikaraṇānaṃ vuttanayena aññamaññapaccayattepi saṃsaggabhāvadassanatthaṃ vuttaṃ. Vivādādhikaraṇaṃ catunnaṃ adhikaraṇānaṃ vivādādhikaraṇaṃ bhajatītiādīsu vivādādhikaraṇaṃ catūsu adhikaraṇesu vivādādhikaraṇabhāvameva bhajati, nāññādhikaraṇabhāvaṃ, catūsu adhikaraṇesu vivādādhikaraṇattameva nissitaṃ vivādādhikaraṇameva pariyāpannaṃ vivādādhikaraṇabhāveneva saṅgahitanti evamattho gahetabbo.
319“争论诤事归属于七种止息法中的几种止息法?”等等这些话,是为了说明四种诤事在平息时各有其确定的止息法而说的。其中,“归属于几种止息法”的意思是:为了平息自身,要依靠几种止息法,要依几种止息法才能得到平息。“摄入于几种止息法”的意思是:为了平息自身,以与它们相同的方式进入几种止息法之中。“由几种止息法所摄收”的意思是:以几种正在平息的止息法,为了平息而被几种止息法所摄收。
319.Vivādādhikaraṇaṃ sattannaṃ samathānaṃ kati samathe bhajatītiādi pana catunnaṃ adhikaraṇānaṃ vūpasamane sati niyatasamathe dassetuṃ vuttaṃ. Tattha kati samathe bhajatīti attano upasamatthāya kittake samathe upagacchati, kittake samathe āgamma vūpasamaṃ gacchatīti attho. Kati samathapariyāpannanti attānaṃ vūpasametuṃ katisu samathesu tehi samānavasena paviṭṭhaṃ. Katihi samathehi saṅgahitanti vūpasamaṃ karontehi katihi samathehi vūpasamakaraṇatthaṃ saṅgahitaṃ.