2. 僧残篇·13. 坏俗家学处注释
除疑复注·2. 僧残篇解释(一) · 31 段
13. 坏俗家学处注释
13. Kuladūsakasikkhāpadavaṇṇanā
431第十三段中,“枳咤山”是那个村镇的名字。后文正是针对它才说“阿说示与布那巴苏咖比丘们不应住在枳咤山”,这是从村镇驱逐,不是从国土驱逐。不过,由于有关联,那片国土也以“枳咤山”这个名字来称呼,所以说“在这样名称的国土”。
431. Terasame kīṭāgirīti tassa nigamassa nāmaṃ. Tañhi sandhāya parato ‘‘na assajipunabbasukehi bhikkhūhi kīṭāgirismiṃ vatthabba’’nti vuttaṃ, gāmanigamato ca pabbājanaṃ, na janapadato. Tena pana yogato janapadopi ‘‘kīṭāgiri’’icceva saṅkhyaṃ gatoti āha ‘‘evaṃnāmake janapade’’ti.
“在那里”指的是在舍卫城。“在正对的地方”指的是正对面的位置,意思是祇园大门附近。“以两朵云”是指以雨季的云和冬季的云这两朵云。因为六群比丘超出了限度,所以说“更甚”。
Tatrāti sāvatthiyaṃ. Dhuraṭṭhāneti abhimukhaṭṭhāne, jetavanadvārasamīpeti attho. Dvīhi meghehīti vassikena, hemantikena cāti dvīhi meghehi. Gaṇācariyehi chahi adhikatāya ‘‘samadhika’’nti vuttaṃ.
关于“水”:因为接下来要单独讲“用净水浇灌”,所以这里先说不净水;又因为接下来会讲到“为了园林等目的而种树时,即使在不净的用途中,也允许用净水浇灌等”,所以这里也先作了区分,把用净水浇灌等单独列出来。就像挖掘、刨地等身体动作也被归入不净用途一样,整修干涸的水渠等净的用途也是如此,所以说“整修干涸的水渠”。这里也包括搬走旧叶子等。由于大注疏以量为准,所以放在后面才说。为了说明即使在不净用途中,某些做法也是允许的,所以说“并非仅此”等。“任何水渠”是指干的或不干的。“在那里”是指在为了园林等目的而种树时。“如是”是就通过净的用途方式等来绑缚而说的。由此也说明,为了摄受家族而做的绑缚等也是不允许的。
Udakassāti akappiyaudakassa ‘‘kappiyaudakasiñcana’’nti visuṃ vakkhamānattā, tañca ‘‘ārāmādiatthāya rukkharopane akappiyavohāresupi kappiyaudakasiñcanādi vaṭṭatī’’ti vakkhamānattā idhāpi vibhāgaṃ katvā kappiyaudakasiñcanādi visuṃ dassitaṃ. Yathā koṭṭanakhaṇanādikāyikakiriyāpi akappiyavohāre saṅgahitā, evaṃ mātikāujukaraṇādikappiyavohārepīti āha ‘‘sukkhamātikāya ujukaraṇa’’nti. Ettha purāṇapaṇṇādiharaṇampi saṅgayhati. Mahāpaccariyavādova pamāṇattā pacchā vutto. Akappiyavohārepi ekaccaṃ vaṭṭatīti dassetuṃ ‘‘na kevalañca sesa’’ntiādimāha. Yaṃkiñci mātikanti sukkhaṃ vā asukkhaṃ vā. Tatthāti ārāmādiatthāya rukkharopane. Tathāti kappiyavohārapariyāyādīhi ganthāpanaṃ sandhāya vuttaṃ. Iminā ca kulasaṅgahatthāya ganthāpanādipi na vaṭṭatīti dasseti.
有人提出质问说“难道不是……”等等,他的质问是:为什么为了供养塔而自己结缚就不可以呢?质问者的意思是:就像为了园林等目的,在净地中自己种植也可以一样,同样为了供养塔而自己结缚,为什么就不可以呢?“已说”等是回答。那么,为什么又说“然而并非在大注疏中”呢?因为即使在大屏障疏等注疏中所说的也同样是标准,所以这并不矛盾;这样说是为了确立:大注疏中未说的自己种植,通过与就在那里所说的浇水相结合、以显示会通之理的方式,也同样是标准。“应认为”这个词要与“彼如何”连在一起理解。这里的用意是:虽然大注疏中没有说“自己种植”,但自己浇灌净水确实是说过的;因此,就像为了园林等目的自己浇灌净水也可以一样,同样,为了供养塔而自己结缚为什么就不可以呢?这也不相违——也就是说,在否定了为供养塔而结缚等之后,所说的为了园林等目的而自己种植与浇灌,因为与圣典会通,前后并不相违。
Vatthupūjanatthāya sayaṃ ganthanaṃ kasmā na vaṭṭatīti codento ‘‘nanu cā’’tiādimāha. Yathā ārāmādiatthaṃ kappiyapathaviyaṃ sayaṃ ropetumpi vaṭṭati, tathā vatthupūjanatthāya sayaṃ ganthanampi kasmā na vaṭṭatīti codakassa adhippāyo. Vuttantiādi parihāro. Atha ‘‘na pana mahāaṭṭhakathāya’’nti kasmā vadati? Mahāpaccariādīsu vuttampi hi pamāṇamevāti nāyaṃ virodho, mahāaṭṭhakathāyaṃ avuttassa sayaṃ ropanassa tattheva vuttena udakasiñcanena saha saṃsandananayadassanamukhena pamāṇamevāti patiṭṭhāpetuṃ vuttattā. ‘‘Maññeyyāsī’’ti padaṃ ‘‘taṃ katha’’nti iminā sambandhitabbaṃ. Tatthāyaṃ adhippāyo – kiñcāpi mahāaṭṭhakathāyaṃ sayaṃ ropanaṃ na vuttaṃ, kappiyaudakassa sayaṃ āsiñcanaṃ vuttameva, tasmā yathā ārāmādiatthāya kappiyaudakaṃ sayaṃ siñcitumpi vaṭṭati, tathā vatthupūjanatthāya ganthanampi kasmā na vaṭṭatīti. Tampi na virujjhatīti yadetaṃ vatthupūjanatthāyapi ganthanādiṃ paṭikkhipitvā ārāmādiatthāya sayaṃ ropanasiñcanaṃ vuttaṃ, tampi pāḷiyā saṃsandanato pubbāparaṃ na virujjhati.
“那怎么会不相矛盾呢?”所以接着说了“于彼处……”等话。这里的“于彼处”,是指种植和浇灌的场合。在以花等摄受家族这件事上,因为用“花鬘丛”作了限定,就可以知道,种植指的正是为了摄受家族,所以才说“说花鬘丛者……”等话。“此已说”,是指“种植花鬘丛或让人种植,浇灌或让人浇灌”这句话已经说过。“然而在其他情况下”,是指为了园林等目的而种植花鬘丛等的时候。“有方式”,是指存在着自作和令作这种用法、这种说法,也就是存在着一种特殊含义,因为并不是为了摄受家族。这样,在这里把“方式”理解为作与令作的意义时,除了圣典中已经否定的结缚与令结缚之外,后面以“如是知,如是作则美”等净语所说的令结缚,在那里就没有过失,能够成立,因为以“结缚”的命令,唯是意在令作,也就是令结缚。“知道在那里有方式,在这里没有方式”:在那里的“种植花鬘丛”等中,因为有“花鬘丛”这个显示为摄受家族的限定语存在,所以有称为作与令作的方式;在这里的“结缚”等中,因为没有这样的限定语,所以知道没有那种方式。应连结为“那是说得极好的”。
Taṃ kathaṃ na virujjhatīti āha ‘‘tatra hī’’tiādi. Tatrāti ropanasiñcanavisaye. Pupphādīhi kulasaṅgahappasaṅge ‘‘mālāvaccha’’nti visesitattā kulasaṅgahatthameva ropanaṃ adhippetanti viññāyatīti āha ‘‘mālāvacchanti vadanto’’tiādi. Etaṃ vuttanti ‘‘mālāvacchaṃ ropentipi ropāpentipi, siñcantipi siñcāpentipī’’ti etaṃ vuttaṃ. Aññatra panāti ārāmādiatthāya mālāvacchādīnaṃ ropane pana. Pariyāyoti sayaṃkaraṇakārāpanasaṅkhāto pariyāyo vohāro atthavisesoti attho atthi upalabbhati , kulasaṅgahatthattābhāvāti adhippāyo. Evamettha pariyāyasaddassa karaṇakārāpanavasena atthe gayhamāne ‘‘ganthentipi ganthāpentipī’’ti pāḷiyaṃ paṭikkhittaganthanaganthāpanaṃ ṭhapetvā yaṃ parato ‘‘evaṃ jāna, evaṃ kate sobheyyā’’tiādikappiyavacanehi ganthāpanaṃ vuttaṃ, tattha dosābhāvo samatthito hoti, ‘‘ganthehī’’ti āṇattiyā kārāpanasseva ganthāpananti adhippetattā. Tattha pariyāyaṃ idha ca pariyāyābhāvaṃ ñatvāti tattha ‘‘mālāvacchaṃ ropentī’’tiādīsu ‘‘mālāvaccha’’nti kulasaṅgahatthatāsūcanakassa visesanassa sabbhāvato karaṇakārāpanasaṅkhātapariyāyasabbhāvaṃ. Idha ‘‘ganthentī’’tiādīsu tathāvidhavisesavacanābhāvato tassa pariyāyassa abhāvañca ñatvā. Taṃ suvuttamevāti veditabbanti yojanā.
一切都要按照已经说过的道理来理解。也就是说,种植等做法,以及令他人结缚等做法,这一切都应该依照各注疏中传下来的道理来了知。在这里不应该有任何怀疑,这就是结论。
Sabbaṃ vuttanayeneva veditabbanti aṭṭhakathāsu āgatanayeneva ropanādi, ganthāpanādi ca sabbaṃ veditabbaṃ. Na hettha sandeho kātabboti nigameti.
“搬运等”是指为了供养塔而做的搬运等事。“为了家族妇女等而搬运”的意思是:因为特别指出为家族妇女等所作的搬运才加以禁止,所以这样说。因此说“在搬运章节中”等等。“花束”就是花簇。“耳饰”是指为了戴在耳朵上方而做成的花饰,这也称为“耳饰”。“耳环”是许多花朵或花鬘绑在一起时的名称,也有人说是“耳庄严”。“似项链”是指类似珍珠项链的东西。
Haraṇādīsūti vatthupūjanatthāya haraṇādīsu. Kulitthiādīnaṃ atthāya haraṇatoti kulitthiādīnaṃ haraṇasseva visesetvā paṭikkhittattāti adhippāyo. Tenāha ‘‘haraṇādhikāre hī’’tiādi. Mañjarīti pupphagocchaṃ. Vaṭaṃsakoti kaṇṇassa upari piḷandhanatthaṃ katapupphavikati , so ca ‘‘vaṭaṃso’’ti vuccati. Kaṇṇikāti bahūnaṃ pupphānaṃ vā mālānaṃ vā ekato bandhitassa nāmaṃ, ‘‘kaṇṇābharaṇa’’ntipi vadanti. Hārasadisanti muttāhārasadisaṃ.
“以净水”是指用允许使用的水。“就是那两者的”是指败坏族姓者和受用者这两者。“恶作”:为了拉拢家族而自己浇灌,或者用如法的方式、不如法的方式让人浇灌,都是恶作;但为了受用而自己浇灌,以及用不如法的方式让人浇灌,也是恶作。“以行为繁多”:是指自己亲自做时身的行为很多,以及让人做时语的行为很多。
Kappiyenāti kappiyaudakena. Tesaṃyeva dvinnanti kuladūsanaparibhogānaṃ dvinnaṃ. Dukkaṭanti kulasaṅgahatthāya sayaṃ siñcane, kappiyavohārena vā akappiyavohārena vā siñcāpane ca dukkaṭaṃ, paribhogatthāya pana sayaṃ siñcane, akappiyavohārena siñcāpane ca dukkaṭaṃ. Payogabahulatāyāti sayaṃ karaṇe, kāyapayogassa kārāpane ca vacīpayogassa ca bahuttena.
用结做成的绳,就是有结的绳。其余各项也按同样道理理解。“不许可”:即使是为了供养塔,也不许可,意思是恶作。“许可”:为了供养塔则许可;但如果是为了拉拢家族,即使对方用如法的方式让人制作,也还是恶作。
Ganthena nibbattaṃ dāmaṃ ganthimaṃ. Eseva nayo sesesupi. Na vaṭṭatīti vatthupūjanatthāyapi na vaṭṭati, dukkaṭanti attho. Vaṭṭatīti vatthupūjanatthāya vaṭṭati, kulasaṅgahatthāya pana kappiyavohārena kārāpentassāpi dukkaṭameva.
尼巴花就是迦昙婆花。所谓“依前面所说的方式”,就是按照“比丘或……”等所说的方式。
Nīpapupphaṃ nāma kadambapupphaṃ. Purimanayenevāti ‘‘bhikkhussa vā’’tiādinā vuttanayena.
关于“芭蕉茎”等所说的那一切,都是就整体而言,所以说“那只是过于粗重”。在一切情况下,自己动手做,以及用不合宜的话让别人做,都只是恶作。有人说:“为了穿花而绑刺都不允许”,因为这是举例说明,所以为了悬挂花鬘等而绑绳子等也不允许。但另一些人说:“因为特别限定为‘为了穿花而绑刺’,所以只是为了那个目的绑刺才不允许,而且这要以注疏为准。”这应当考察后再采纳。“花器”是指用木棍等做成的放花容器,这个和象牙钉都应当取有孔的。关于“阿育花簇”,是指阿育王树枝,或者花的聚集。所谓“法绳”,是指环绕佛塔等之后,为了花能从塔与绳之间穿入而绑的绳。也有人说:“或者松卷的绳,在绳卷之间为了花穿入而这样绑。”
Kadalikkhandhamhītiādinā vuttaṃ sabbameva sandhāya ‘‘taṃ atioḷārikamevā’’ti vuttaṃ, sabbattha karaṇe, akappiyavacanena kārāpane ca dukkaṭamevāti attho. ‘‘Pupphavijjhanatthaṃ kaṇṭakaṃ bandhitumpi na vaṭṭatī’’ti imassa upalakkhaṇattā pupphadāmolambanādiatthāya rajjubandhanādipi na vaṭṭatīti keci vadanti, aññe pana ‘‘pupphavijjhanatthaṃ kaṇṭakanti visesitattā tadatthaṃ kaṇṭakameva bandhituṃ na vaṭṭati, tañca aṭṭhakathāpamāṇenā’’ti vadanti, vīmaṃsitvā gahetabbaṃ. Pupphapaṭicchakaṃ nāma daṇḍādīhi kataṃ pupphādhānaṃ, etampi nāgadantakampi sachiddakameva gahetabbaṃ. Asokapiṇḍiyāti asokasākhānaṃ, pupphānaṃ vā samūhe. Dhammarajju nāma cetiyādīni parikkhipitvā tesañca rajjuyā ca antarā pupphappavesanatthāya bandharajju. ‘‘Sithilavaṭṭitā vā rajjuvaṭṭiantare pupphappavesanatthāya evaṃ bandhā’’tipi vadanti.
“顶端花鬘”是指法座等顶端的垂挂花鬘。“那些”就是指青莲等。“用茎或用梗”是指把花梗劈开后,用与花连成一体的茎,以及只用梗作一个绑束;这样一来,花不算入种子类,因为没有包含在五种种子里,就像叶子一样,所以即使不令作净而触碰,也没有过失。已经断下的花蕾也会开放,但因为它不是太嫩,所以不是生长的相;而成熟的花蕾,在花瓣的润泽耗尽后,散开就是开放,因此断蕾的开放比未断蕾的开放要差,或者看起来像是带着枯萎。枯萎的花遇到水又变得不枯萎,这在槟榔叶等中也是一样的,所以不是生长的相;而且在圣典和注疏等中,任何地方都没有提到花要作净,因此应当知道花在任何情况下都是非种子,要审察后再取。“如放在袋中”这句话已经说了,所以放在花袋里,或放在类似袋子的绑束里,或放在任何衣服里,都是允许的,这一点已经成立。“不允许绑束”是就绳等绑束而说的,但只用花自身未断的梗和茎来绑束,则是允许的。
Matthakadāmanti dhammāsanādimatthakalambakadāmaṃ. Tesaṃyevāti uppalādīnaṃ eva. Vākena vā daṇḍakena vāti pupphanāḷaṃ phāletvā pupphena ekābaddhaṃ ṭhitavākena, daṇḍakena ca ekabandhaneneva, etena pupphaṃ bījagāme saṅgahaṃ na gacchati pañcasu bījesu appaviṭṭhattā paṇṇaṃ viya, tasmā kappiyaṃ akārāpetvāpi kopane doso natthi. Yañca chinnassāpi makuḷassa vikasanaṃ, tampi atitaruṇassa abhāvā vuḍḍhilakkhaṇaṃ na hoti, pariṇatassa pana makuḷassa pattānaṃ sinehe pariyādānaṃ gate visuṃbhāvo eva vikāso, teneva chinnamakuḷavikāso acchinnamakuḷavikāsato parihīno , milātayutto vā dissati. Yañca milātassa udakasaññoge amilānatāpajjanaṃ, tampi tambulapaṇṇādīsu samānanti vuḍḍhilakkhaṇaṃ na hoti, pāḷiaṭṭhakathādīsu ca na katthaci pupphānaṃ kappiyakaraṇaṃ āgataṃ, tasmā pupphaṃ sabbathā abījamevāti viññāyati, vīmaṃsitvā gahetabbaṃ. ‘‘Pasibbake viyā’’ti vuttattā pupphapasibbake vā pasibbakasadisabandhe vā yattha katthaci cīvare vā pakkhipituṃ vaṭṭatīti siddhaṃ. Bandhituṃ na vaṭṭatīti rajjuādīhi bandhanaṃ sandhāya vuttaṃ, pupphasseva pana acchinnadaṇḍavākehi bandhituṃ vaṭṭati eva.
应当这样看待花布:这句话是说给做花布的人听的——他沿纵向把花鬘取来、带回去,以此填满经线。至于横向地取来,那叫作纬线,不是经线。因为“越过前面的位置”这句话是笼统说的,所以不管是碰到了前一端花边还是没有碰到,只要是以绕过去的方式越过,就有过失。允许绑起来,是说可以用没有花的那段线端或茎端来绑。所谓“取一次或绕一圈”,这是针对前面说过的绕塔庙等处,以及制作花布来说的。
Pupphapaṭeca daṭṭhabbanti pupphapaṭaṃ karontassa dīghato pupphadāmassa haraṇapaccāharaṇavasena pūraṇaṃ sandhāya vuttaṃ, tiriyato haraṇaṃ pana vāyimaṃ nāma hoti, na pūrimaṃ. ‘‘Purimaṭṭhānaṃ atikkāmetī’’ti sāmaññato vuttattā purimaṃ pupphakoṭiṃ phusāpetvā vā aphusāpetvā vā parikkhipanavasena pana atikkamantassa āpattiyeva. Bandhituṃ vaṭṭatīti puppharahitāya suttavākakoṭiyā bandhituṃ vaṭṭati. ‘‘Ekavāraṃ haritvā vā parikkhipitvā vā’’ti idaṃ pubbe vuttacetiyādiparikkhepaṃ, pupphapaṭakaraṇañca sandhāya vuttaṃ.
被他人铺满,是指纵向铺开。已织,是指横向牵引,但这样做一次也不允许。放置花朵的人,是指把没有串起来的花朵放上去,即使让花朵彼此相碰也放置。垂着壶形花串,是指在下端配有壶形,或者是木制壶形的垂饰。线制成的球,名为线球。于一切处,是指在花结等一切地方。
Parehi pūritanti dīghato pasāritaṃ. Vāyitunti tiriyato harituṃ, taṃ pana ekavārampi na labbhati. Pupphāni ṭhapentenāti aganthitapupphāni aññamaññaṃ phusāpetvāpi ṭhapentena. Ghaṭikadāmaolambakoti heṭṭhābhāge ghaṭikākārayutto, dārughaṭikākāro vā olambako. Suttamayaṃ geṇḍukaṃ nāma. Sabbatthāti ganthimādīsu sabbattha.
“雷咤咖”是指表演,意思是做出“就这样跳舞吧”这样的舞姿给人看;也有人说,是“像轮子一样把自己转起来”。“在空中游戏”是说,两个人只用嘴说“这枚棋子被我移到那个位置了”,就这样玩。“博戏板”就是在博戏盘上。“骰子游戏”是说,用两枚三指大小的木头或象牙等做成的骰子,在四面按一、二、三、四标上点数,把它们掷到盘上,再根据朝上的点数移动棋子来玩的一种博戏。
Recakanti abhinayaṃ, ‘‘evaṃ naccāhī’’ti naṭanākāradassananti attho, ‘‘cakkaṃ viya attānaṃ bhamāpana’’ntipi keci. Ākāseyeva kīḷantīti ‘‘ayaṃ sārī asukapadaṃ mayā nītā’’ti evaṃ mukheneva ubhopi vadantā kīḷanti. Jūtaphalaketi jūtamaṇḍale. Pāsakakīḷāyāti dvinnaṃ tivaṅgulappamāṇānaṃ dārudantādimayānaṃ pāsakānaṃ catūsu passesu ekakādivasena bindūni katvā phalake khipitvā uparibhāge diṭṭhabindūnaṃ vasena sāriyo apanetvā kīḷanakajūtakīḷāya.
“茜草”是指茜草树心材的汁液。“持棒”是椰子壳等做成的瓢的名称。巴利圣典中“他儒思民”这个词,指的是剑上。“呼叫”是指用嘴发出呼叫声,意思是发出巨大而不清晰的声音。“拍打”是指用右手拍打叠起来的左手,从而发出声音。“口鼓”就是口鼓。
Mañjaṭṭhi nāma mañjaṭṭharukkhasārakasāvaṃ. Salākahatthanti nāḷikerahīrādīnaṃ kalāpassetaṃ nāmaṃ. Pāḷiyaṃ tharusminti khagge. Usseḷentīti mukhena usseḷanasaddaṃ pamuñcanti, mahantaṃ abyattasaddaṃ pavattentīti attho. Apphoṭentīti dviguṇitavāmahatthe dakkhiṇahatthena tāḷetvā saddaṃ karonti. Mukhaḍiṇḍimanti mukhabherī.
432对于“他们”这个词,在复合词中他还执取那些已成为修饰成分的“篇章”等词。“笨德”就是轻浮不定,意思是慧根迟钝。“皱起眉头”就是做出眉毛分开的样子。“内腊”就是没有过失。
432.Tesanti samāse guṇībhūtāni pabbānipi parāmasati. Bondoti lolo, mandadhātukoti attho. Bhakuṭiṃ katvāti bhamukabhedaṃ katvā. Nelāti niddosā.
433在圣典原文中,“舍利弗”这个称呼,是用省略法来称呼舍利弗和目犍连两个人,所以用了复数形式。
433. Pāḷiyaṃ ‘‘sāriputtā’’ti idaṃ ekasesanayena sāriputtamoggallānānaṃ ubhinnaṃ ālapanaṃ, teneva bahuvacananiddeso kato.
435十八事:在《羯磨犍度》(律藏·小品7)中提到的十八事,从“不应授具足戒”等开始,到“不应由比丘们令和合”为止。“不顺毛”:指毛不顺伏,意思是不随顺、不顺从。
435.Aṭṭhārasa vattānīti ‘‘na upasampādetabba’’ntiādīni ‘‘na bhikkhūhi sampayojetabba’’nti pariyosānāni kammakkhandhake (cūḷava. 7) āgatāni aṭṭhārasa vattāni. Na pannalomāti na patitamānalomā, ananukūlavattinoti attho.
437把属于他人的东西送出去,只是恶作。这句话是针对以信任执取来布施的情况说的。至于土喇咤亚,这也同样适用于把财物送出去的情形。
437.Parasantakaṃ deti dukkaṭamevāti vissāsagāhena dānaṃ sandhāya vuttaṃ. Thullaccayanti ettha bhaṇḍadeyyampi hoti eva.
而那句“为了供养塔庙”,是在说明:即使把花送给父母,也应当只是为了供养塔庙才给。不过,如果是为了装饰,或者是为了供养湿婆林伽等,因为只说到这些用途,那么若想“卖掉这个来维持生活”,就可以给父母;但给其余亲属,则只可以暂时给。“唯亲属沙弥”这句话,是为了让他们脱离在家事务而说的。“其他”指非亲属,那些沙弥也应当以侍奉亲教师和依止师的义务来拿取。“少分”是指半分的半分。
Tañca kho vatthupūjanatthāyāti mātāpitūnampi pupphaṃ dentena vatthupūjanatthāyeva dātabbanti dasseti. Maṇḍanatthāya pana sivaliṅgādipūjanatthāyāti ettakameva vuttattā ‘‘imaṃ vikkiṇitvā jīvissantī’’ti mātāpitūnaṃ dātuṃ vaṭṭati, sesañātīnaṃ pana tāvakālikameva dātuṃ vaṭṭati. Ñātisāmaṇerehevāti tesaṃ gihikammaparimocanatthaṃ vuttaṃ. Itareti aññātakā, tehipi sāmaṇerehi ācariyupajjhāyānaṃ vattasīsena haritabbaṃ. Cūḷakanti upaḍḍhabhāgatopi upaḍḍhaṃ.
沙弥等……放置:这是针对没有守护、没有看管的情况说的。那里那里:指在路上或塔庙的庭院等处。“不得让沙弥们施与”:这是说,这就像让沙弥去做在家人做的事一样,但并不是指献花,因此对沙弥们也是不允许的。又说“应自己……”等等。“无差别而说”:以此显示对所有人都不允许。
Sāmaṇerā…pe… ṭhapentīti arakkhitāgopitaṃ sandhāya vuttaṃ. Tattha tatthāti magge vā cetiyaṅgaṇe vā. ‘‘Sāmaṇerehi dāpetuṃ na labhantī’’ti idaṃ sāmaṇerehi gihīnaṃ kammaṃ kāritaṃ viya hotīti vuttaṃ, na pana pupphadānaṃ hotīti sāmaṇerānampi na vaṭṭanato. Vuttañca ‘‘sayamevā’’tiādi. ‘‘Avisesena vutta’’nti iminā sabbesampi na vaṭṭatīti dasseti.
“资具已尽”这句话,是针对外来客比丘说的。即使是在有明确归属的树上,只要说“这里的果子真好”之类的话,就已经算是跟施主家族拉关系了。所以论师说“但不应这样说”。
Khīṇaparibbayānanti āgantuke sandhāya vuttaṃ. Paricchinnesupi rukkhesu ‘‘idha phalāni sundarānī’’tiādiṃ vadantena kulasaṅgaho kato nāma hotīti āha ‘‘evaṃ pana na vattabba’’nti.
“树皮”就是树的外皮。因为不可分配,所以说是重物。“依前说之理”是在说明:施舍树叶也和施舍花果等一样,按照前面所说的道理,就构成亲近家族。
Rukkhacchallīti rukkhattaco. Abhājanīyattā garubhaṇḍaṃ vuttaṃ. Vuttanayenāti paṇṇadānampi pupphaphalādīsu vuttanayena kulasaṅgaho hotīti dasseti.
前面已说的那类,就是在我以“用我的话礼敬世尊的双足”等语所说的那类学处中最初所说的。“具寿应离去”,这是依驱出羯磨而说的。后面再次说“具寿应离去”,这也是依已受驱出羯磨者应尽的义务而说的。在这里应当知道:关于阿说示与布那巴苏咖在师长们种种非行中应制定的罪,在其他学处中已经制定了,所以此处不再为他们制定;为了以驱出羯磨的方式惩治破坏家族者,当他们在那里未能正确行持之后,对于以欲贪等引导而作羯磨的僧团,为了劝告而制定了僧残,此学处已经制定。“如同第一僧团分裂那样”,在这里,于支分上也应同样看待:正如在那里以离去为支分,这里则以欲贪等引导为支分。其余则与彼相同。
Pubbevuttappakāranti mama vacanena bhagavato pāde vandathātiādinā vuttappakārasikkhāpade paṭhamaṃ vuttaṃ. ‘‘Pakkamatāyasmā’’ti idaṃ pabbājanīyakammavasena vuttaṃ. Puna ‘‘pakkamatāyasmā’’ti idampi pabbājanīyakammakatassa vattavasena vuttaṃ. Ettha ca assajipunabbasukehi ācariyesu anekavidhesu anācāresu paññapetabbā āpattiyo sikkhāpadantaresu paññattā evāti tā idha apaññapetvā kuladūsakānaṃ pabbājanīyakammavasena niggahaṃ kātuṃ tattheva sammā avattitvā kārakasaṅghaṃ chandagāmitādīhi pāpentānaṃ samanubhāsanāya saṅghādisesaṃ āropitañca idaṃ sikkhāpadaṃ paññattanti veditabbaṃ. Paṭhamasaṅghabhedasadisānevāti ettha aṅgesupi yathā tattha parakkamanaṃ, evamidha chandādīhi pāpanaṃ daṭṭhabbaṃ. Sesaṃ tādisamevāti.
442442. 不过,其余那些应当理解为“直到第三次”,这是上下文的关系。如果某种热病在某一天来了又走,在紧接着的两天里没有发作,到第三天才发作,那就是“第三日热”。如果到第三天也没发作,只在第四天才发作,那就称为“第四日热”。正是针对这种情况,才说“如在第三日”等话。“非自愿地、非自主地”这句话,是为了说明:不做对治就是无惭的表现,而且会障碍生天与解脱,所以犯戒的人不能以“我以后再做别住”为借口来拖延,僧团对于不愿意的人也必须给予别住。在圣典中,“已行敬悦的比丘……应被出罪”,这里应当理解为两个“比丘”连在一起:“已行敬悦的比丘,该比丘应被出罪。”“那些比丘应被呵责”,意思是明知(僧团)人数不足还给出罪,因为犯了恶作而应受呵责。“如法”指的是应尽的义务。
442. Itare pana yāvatatiyakāti veditabbāti sambandho. Yo hi jaro ekasmiṃ divase āgantvāpi gato anantaresu dvīsu divasesu anuppajjitvā tatiye divase uppajjati, so tatiyako. Yo pana tatiyepi anuppajjitvā catutthe eva divase uppajjati, so catutthako cāti vuccati. Taṃ sandhāyāha ‘‘yathā tatiye’’tiādi. ‘‘Akāmena avasenā’’ti iminā appaṭikammakaraṇaṃ nāma yasmā alajjilakkhaṇaṃ, saggamokkhāvaraṇañca, tasmā āpanno puggalo ‘‘pacchā parivasissāmī’’ti vikkhipituṃ na labhati, saṅghena ca anicchantasseva parivāso dātabboti dasseti. Pāḷiyaṃ ciṇṇamānatto bhikkhu…pe… abbhetabboti ettha yo bhikkhu ciṇṇamānatto, so bhikkhu abbhetabboti evaṃ bhikkhusaddadvayassa yojanā veditabbā. Te ca bhikkhū gārayhāti ūnabhāvaṃ ñatvā abbhenti, dukkaṭāpajjanena garahitabbā. Sāmīcīti vattaṃ.