七、咖提那篇显示巴利原文
7. Kathinakkhandhako
准许咖提那衣之说的注释显示巴利原文
Kathinānujānanakathāvaṇṇanā
306 306. 在《咖提那篇》中,“以首为要”即“以精勤为要”。“咖提那”意为坚固,因其能成就五种利益。所谓“那将是他们的”,不说“那是你们的”而说“他们的”,这是合适的。凡是已敷设咖提那者,不仅是你们,其他已敷设咖提那者也包括在内,其意为“那将是他们的”。或者,“vo”一词是将当时在场的、不在场的以及未来的比丘全部合在一起而说,意为“你们的”。“那将是他们的”在此应理解为“那是他们的”。因此说:“比丘们,对于已敷设咖提那的你们,这五种利益将适用。”“亡者衣”即亡者的衣。“依住雨安居者”一句,也通于后雨安居住满者,故说:“于前雨安居入安居、于第一自恣日自恣者亦获得。”而“或入安居者不得”是就后雨安居住满者而言。显示巴利原文
306. Kathinakkhandhake sīsavasenāti padhānavasena. Kathinanti pañcānisaṃse antokaraṇasamatthatāya thiranti attho. So nesaṃ bhavissatīti yujjatīti ‘‘so tumhāka’’nti avatvā ‘‘nesa’’nti vacanaṃ yujjati. Ye atthatakathināti na kevalaṃ tumhākameva, ye aññepi atthatakathinā, tesaṃ bhavissatīti attho. Atha vā voti tadā sammukhībhūtehi saddhiṃ asammukhībhūte ca anāgate ca bhikkhū sabbe ekato sampiṇḍetvā vuttaṃ, tumhākanti attho. So nesanti ettha so tesanti yojetabbaṃ. Tenāha ‘‘atthatakathinānaṃ vo, bhikkhave, imāni pañca kappissantī’’ti. Matakacīvaranti matassa cīvaraṃ. ‘‘Vutthavassavasenā’’ti idaṃ pacchimavassaṃvutthānampi sādhāraṇanti āha ‘‘purimikāya vassaṃ upagantvā paṭhamapavāraṇāya pavāritā labhantī’’ti. Upagatā vā na labhantīti pacchimikāya vutthavassepi sandhāya vuttaṃ.
“沾有污垢的衣”是就尚未洗过的衣而言。“不得制作”这句话,显示若心存轻视,则犯恶作。显示巴利原文
Khalimakkhitasāṭakoti ahatavatthaṃ sandhāya vuttaṃ. ‘‘Akātuṃ na labbhatī’’ti iminā anādariye sati dukkaṭanti dīpeti.
“以征求同意”一句,是显示那些欲行布施、却不给予其余住雨安居比丘者,所应遵循的规式。若问:“如此,则非以甘马语而施?”答:“然而甘马语……”等。其意谓:犹如咖提那衣,不得以甘马语施与,故应唯于征求同意后方施。显示巴利原文
‘‘Apaloketvā’’ti idaṃ aññesaṃ vassaṃvutthabhikkhūnaṃ adatvā dātukāmehi kattabbavidhidassanaṃ. Yadi evaṃ kammavācāya eva dānaṃ avuttanti āha ‘‘kammavācā panā’’tiādi. Kathinacīvaraṃ viya kammavācāya dātuṃ na vaṭṭatīti apaloketvāva dātabbanti adhippāyo.
308 308.“大地”即范围广大之义,因其具足二十四相,故称为广大。“五”即五片。其余诸词,亦同此理。“第一衬布”指不同于咖提那衣的、自身本有的衬布。“仅以缝制将腹衬布做成”一句,有人说这是指将坚固、破旧的衬布合在一起缝制的名称。这是为显示《大灯》与《小灯》中所说之语,唯文句有别,义理无别,为显此义而作。另有人说这是指所作。“仅以背部顺风接合”即仅以纵向顺风接合。“仅以腹部顺风接合”即仅以横向顺风接合。“以夜间舍”即因过夜而舍。显示巴利原文
308.Mahābhūmikanti mahāvisayaṃ, catuvīsatiākāravantatāya mahāvitthārikanti vuttaṃ hoti. Pañcakanti pañcakhaṇḍaṃ. Eseva nayo sesesupi. Paṭhamacimilikāti kathinavatthato aññā attano pakaticimilikā. Kucchicimilikaṃ katvā sibbitamattenāti thirajiṇṇānaṃ cimilikānaṃ ekato katvā sibbanassetaṃ adhivacananti vadanti. Mahāpaccariyaṃ, kurundiyañca vuttavacananti dassanaṃ, byañjanato eva bhedo, na atthatoti dassanatthaṃ katantipi vadanti. Piṭṭhianuvātāropanamattenāti dīghato anuvātassa āropanamattena. Kucchianuvātāropanamattenāti puthulato anuvātassa āropanamattena. Rattinissaggiyenāti rattiatikkantena.
309 309.“以手布衣”指极破旧之衣。所谓“非以此……”等,意谓:若不以所随附而来的文句,在此引述而作宣说,对于敷设咖提那所应知者,亦毫无损减,因为那一切已全然在此处说出了。显示巴利原文
309.Hatavatthakasāṭakenāti atijiṇṇasāṭako. Na hi tenātiādīsu tena parivārāgatapāṭhena idha ānetvā avuccamānena kathinatthārakassa jānitabbesu na kiñci parihāyati, tassa sabbassa idheva vuttattāti adhippāyo.
310 310.“如母”即“母论”,应知此处含“如”义的ka后缀。为开显由此成立的含义,故说:“母论即诸母”等。“此”即指此母论。其实,由离去缘导致的咖提那出界本身即是自行生起,故依无分别之方便而称为“母论”,因其是在离去时生起;而无离此的母论,阐明此事的圣典亦得名“母论”。彼圣典也正因开示离去缘出界,被称为“离去缘”。其余出界亦同此理。此处之“离去”应理解为出近行界。显示巴利原文
310. Mātā viyāti mātikā, ivatthe ka-paccayo daṭṭhabbo. Tena siddhamatthaṃ dassento āha ‘‘mātikāti mātaro’’tiādi. Assāti etissā mātikāya. Pakkamanantiko kathinubbhāro eva hi sayaṃ attano uppajjatīti evamabhedūpacārena ‘‘mātikā’’ti vutto ubbhārasseva pakkamanante samuppattito, tabbinimuttāya ca mātikāya abhāvā, tappakāsikāpi cettha pāḷi ‘‘mātikā’’ti vattuṃ yujjati. Sāpi hi pakkamanantikubbhārappakāsanena ‘‘pakkamanantikā’’ti vuttā. Eseva nayo sesubbhāresupi. Pakkamananti cettha upacārasīmātikkamanaṃ daṭṭhabbaṃ.
持取七法之说的注释显示巴利原文
Ādāyasattakakathāvaṇṇanā
311 311.“不再来”这一句,是显示住所系缚断除之因。在五个月的衣时当中,若于某时以“不再来”之心超出近行界,住所系缚即断。对于已出到外近行界者,只要于某处生起“不再来”之心,彼系缚便即断除。先述衣系缚之断,是因为在因“不再来”而离去之前,衣已完成,故这样说——即所谓“持已作之衣”。对于已敷设咖提那的比丘,只要尚存“我将从僧团或施主家等处获得衣”的衣之期望,或对于已得之布,藉由助伴具足等缘而生起“我将裁制为僧伽帝等”的制作欲,彼衣系缚就尚未断除。然而,当衣之期望因所求处不得、一切时不得衣等而消失,或因已得之布制作完成,或因衣已失坏等而对衣无所期待,制作欲也随之消失时,彼衣系缚即告断除。显示巴利原文
311.‘‘Na puna āgamissa’’nti idaṃ āvāsapalibodhupacchedakāraṇadassanaṃ. Pañcasu hi cīvaramāsesu yadā kadāci na paccessanti cittena upacārasīmātikkamena āvāsapalibodho chijjati. Paccessanti bahiupacāragatassa pana yattha katthaci na paccessanti citte uppannamatte chijjati. Paṭhamaṃ cīvarapalibodho chijjatīti na paccessanti pakkamanato puretarameva cīvarassa niṭṭhitattā vuttaṃ. ‘‘Katacīvaramādāyā’’ti hi vuttaṃ. Atthatakathinassa hi bhikkhuno yāva ‘‘saṅghato vā dāyakakulādito vā cīvaraṃ labhissāmī’’ti cīvarāsā vā laddhavatthānaṃ sahāyasampadādiyogaṃ labhitvā saṅghāṭiādibhāvena ‘‘chinditvā karissāmī’’ti karaṇicchā vā pavattati, tāva cīvarapalibodho anupacchinno eva. Yadā pana yathāpatthitaṭṭhānato cīvarādīnaṃ sabbathā alābhena vā cīvarāsā ceva laddhānaṃ katvā niṭṭhānena vā naṭṭhavinaṭṭhādibhāvena vā cīvare nirapekkhatāya vā karaṇicchā ca vigacchati, tadā cīvarapalibodho upacchinno hoti.
这一点在此处以“持已作之衣”的文句阐明。如是在上文中一切处,应知是依圣典文句的次第,说他们先断与后断的差别。总而言之,须此二种系缚俱断方为咖提那出界,非仅断除一类。为了显示他们或前后次第而断、或于同一刹那而断,故立此八母论,应知。“在界内”是就衣已完成时即断而说。“他们将不令作此衣”,因衣之期望已尽,故显示制作系缚亦断。然而,若有人因少欲或无所需求,总不纳受衣,当他出到外界时,总无衣系缚,仅以“不再来”的决定,便成决定性缘的咖提那出界,应知。而“彼”即是系缚之断,“此”即断除期望的咖提那出界,此义已在余处广说,此处则未说,此为上下文关联。显示巴利原文
So ca idha ‘‘katacīvaraṃ ādāyā’’ti vacanena pakāsito. Evaṃ upari sabbattha pāḷivacanakkamaṃ nissāya nesaṃ paṭhamaṃ, pacchā ca upacchijjanaṃ vuttanti daṭṭhabbaṃ. Sabbathāpi ca imesaṃ ubhinnaṃ palibodhānaṃ upacchedeneva kathinubbhāro, na ekassa. Tesañca pubbāpariyena, ekakkhaṇe ca upacchijjanaṃ dassetuṃ imā aṭṭha mātikā ṭhapitāti veditabbā. Antosīmāyanti cīvaraniṭṭhānakkhaṇeyeva chinnattā vuttaṃ. Nevimaṃ cīvaraṃ kāressanti cīvare apekkhāya vigatattā karaṇapalibodhassāpi upacchinnataṃ dasseti. Yo pana appicchatāya vā anatthikatāya vā sabbathā cīvaraṃ na sampaṭicchati, tassa bahisīmāgatassa sabbathāpi cīvarapalibodhābhāvena na paccessanti sanniṭṭhānamattena sanniṭṭhānantiko kathinubbhāro veditabbo. So panāti palibodhupacchedo. Ayaṃ panāti āsāvacchedako kathinubbhāro visuṃ vitthāretvā vutto, idha na vuttoti sambandho.
“不因期望而得”指:先前未曾生起“我将在某家得衣”的期望,在未生期望之处无论何处得衣,即是此义。“因期望而不得”指:在期望之处反而不得,即是此义。“此处未说”指在“随闻缘”的紧接部分未作说明。“在那里”指在“越界者”的情形中。所谓“越界者”,是由超过以衣期望截止日所计的界限而生起。有人认为“超出界外的时间便是越界”,若如此,即便在界内近处,衣时超过也会导致不如法的出罪,这并不合理。因此应知:无论在何处,时间超过便是“越界”。在此,巴利圣典中的“已作衣者”仅为举例;即使衣尚未作成,因时间超过也成为越界者,并且两种障碍同时断除。同样,在其他处,也应随其可能,即使缺少各个具体修饰语,亦当了知出罪与障碍断除的方式。“在同时出罪时,两种障碍不先不后同时断除”,这是针对未作衣者可能生起决意的情况而说;即使其中缺少任何一种,也仍是同时出罪。显示巴利原文
Anāsāya labhatīti ‘‘yasmiṃ kule cīvaraṃ labhissāmā’’ti āsā anuppannapubbā, tattha cīvarāsāya anuppannaṭṭhāne yattha katthaci labhatīti attho. Āsāya na labhatīti āsīsitaṭṭhāne na labhatīti attho. Idha na vuttoti idha savanantikānantare na vutto. Tatthāti tasmiṃ sīmātikkantike. Sīmātikkantiko nāma cīvaramāsānaṃ pariyantadivasasaṅkhātāya sīmāya atikkamanato sañjāto. Keci ‘‘bahisīmāya kālātikkamo sīmātikkamo’’ti maññanti, tesaṃ antoupacāre cīvarakālātikkamepi kathinubbhāro asammato nāma siyāti na cetaṃ yuttaṃ. Tasmā yattha katthaci kālātikkamo sīmātikkamoti veditabbo. Ettha ca pāḷiyaṃ ‘‘katacīvaro’’ti idaṃ upalakkhaṇamattaṃ, akatacīvarassapi kālātikkamena sīmātikkantiko hoti, dve ca palibodhā ekato chijjanti. Evaṃ aññatthāpi yathāsambhavaṃ taṃtaṃ visesanābhāvepi kathinubbhāratā, palibodhupacchedappakāro ca veditabbo. ‘‘Sahubbhāre dvepi palibodhā apubbaṃ acarimaṃ chijjantī’’ti idaṃ akatacīvarassa paccessanti adhiṭṭhānasambhavapakkhaṃ sandhāya vuttaṃ, tesu aññatarābhāvepi sahubbhārova hoti.
312-325 “持去转起”与“取去转起”相似,二者仅是前缀不同。故说:“在持去转起中……同样……只是显示了那些”。由于“衣未完成者”没有“离去缘”,因而说“随其可能”。正因如此,在衣未完成者的转起中只说六种出罪;而当衣已在手中时,“期望断绝”不可能发生,所以在这些转起的任何地方都未提及,而是单独说明。在此,于未完成者的转起中,依取去转起与持去转起的方式,说了两个六法转起。显示巴利原文
312-325. Samādāyavāro ādāyavārasadisova. Upasaggamevettha viseso. Tenāha ‘‘puna samādāyavārepi…pe… teyeva dassitā’’ti . Vippakatacīvare pakkamanantikassa abhāvato ‘‘yathāsambhava’’nti vuttaṃ. Teneva vippakatacīvaravāre chaḷeva ubbhārā vuttā, cīvare hatthagate ca āsāvacchedikassa asambhavā, so etesu vāresu yattha katthaci na vutto, visuññeva vutto. Vippakatavāre cettha ādāyavārasamādāyavāravasena dve chakkavārā vuttā.
此后,依“完成缘”、“确定缘”和“失去缘”显示三个三法组。其中,第三三法组中的“未决意”,指未以“我将返回,还是不返回”的方式决意,即未如此作意。第三三法组之后,又显示一个六法组。如是,三个三法组与一个六法组,即是先说的十五法组;依此方法,应知第二个十五法组等。显示巴利原文
Tato paraṃ niṭṭhānasanniṭṭhānanāsanantikānaṃ vasena tīṇi tikāni dassitāni. Tattha tatiyattike anadhiṭṭhitenāti ‘‘paccessaṃ, na paccessa’’nti evaṃ anadhiṭṭhitena, na evaṃ manasikatvāti attho. Tatiyattikato pana paraṃ ekaṃ chakkaṃ dassitaṃ. Evaṃ tīṇi tikāni, ekaṃ chakkañcāti paṭhamaṃ pannarasakaṃ vuttaṃ, iminā nayena dutiyapannarasakādīni veditabbāni.
在《期望十二法》的经文中,关于已到界外者的出罪,也是依“对衣的期望”等而说衣的障碍持续直到衣完成为止。因此说:“那位已到界外者听说:‘据说在那个住处,衣已出罪’……乃至……这便是闻缘的出罪。”在此,应知在听闻的刹那,住处的障碍先断除;衣完成后,衣的障碍方断除。显示巴利原文
Pāḷiyaṃ āsādvādasake bahisīmāgatassa kathinuddhāresu tesampi cīvarāsādivasena cīvarapalibodho yāva cīvaraniṭṭhānā tiṭṭhatīti āha ‘‘so bahisīmāgato suṇāti ‘ubbhataṃ kira tasmiṃ āvāse kathinanti…pe… savanantiko kathinuddhāro’’’ti. Ettha ca savanakkhaṇe āvāsapalibodho paṭhamaṃ chijjati, niṭṭhite cīvarapalibodhoti veditabbo.
在“前往某方者九法”中,“前往某方者离去”是指他不返回地离去,由此表明并没有住处障碍。正因如此,才说:在雨安居的住处,若再去而衣刚刚完成,即是完成缘的出罪。而“不轻视衣的分与”这句话,显示了他具有衣障碍的状态;“不轻视”即意为“怀有期望”。其余文句容易理解。显示巴利原文
Disaṃgamikanavake disaṃgamiko pakkamatīti na paccessanti pakkamati, iminā āvāsapalibodhābhāvo dassito hoti. Teneva vassaṃvutthāvāse puna gantvā cīvaraniṭṭhāpitamatte niṭṭhānantiko kathinuddhāro vutto. ‘‘Cīvarapaṭivisaṃ apavilāyamāno’’ti iminā cīvarapalibodhasamaṅgikattamassa dasseti, apavilāyamānoti ākaṅkhamāno. Sesaṃ suviññeyyameva.