6. 药犍度显示巴利原文
6. Bhesajjakkhandhako
五药等说之解释显示巴利原文
Pañcabhesajjādikathāvaṇṇanā
260 在《药犍度》中,“胆汁在腹内”,是指游离于体表、扩散而停驻的胆汁进入腹内,由此令胆汁失调,此即其意。显示巴利原文
260. Bhesajjakkhandhake pittaṃ koṭṭhabbhantaragataṃ hotīti bahisarīre byāpetvā ṭhitaṃ abaddhapittaṃ koṭṭhabbhantaragataṃ hoti, tena pittaṃ kupitaṃ hotīti adhippāyo.
261-2 “不覆盖”是指不令人产生喜好。“Susukā”是海中的一种鱼,也有人称之为鳄鱼。“混合的”是指经过滤的。显示巴利原文
261-2. Pāḷiyaṃ nacchādentīti ruciṃ na uppādenti. Susukāti samudde ekā macchajāti, kumbhilātipi vadanti. Saṃsaṭṭhanti parissāvitaṃ.
263 “粉”指肉(粉)。“涩汁”指将树皮等放在水中加热后取得的碱性汁液。“涌出盐”指由碱土所成的盐。“盐块”是一种特殊的盐。显示巴利原文
263.Piṭṭhehīti pisitehi. Kasāvehīti tacādīni udake tāpetvā gahitaūsarehi. Ubbhidanti ūsarapaṃsumayaṃ. Loṇabilanti loṇaviseso.
264-5 “粪”指牛粪。“生粉”指未经煮制的涩汁粉,但香粉不允许使用。经文中“筛粉器”指用于过滤臼中捣碎粉末的器具。“金色赭石”指金色硫酸盐等。经文中“为调眼药而研磨”是指为了调入眼药而需研磨的药。显示巴利原文
264-5.Chakaṇanti gomayaṃ. Pākatikacuṇṇanti apakkakasāvacuṇṇaṃ, gandhacuṇṇaṃ pana na vaṭṭati. Pāḷiyaṃ cuṇṇacālininti udukkhale koṭṭitacuṇṇaparissāvaniṃ. Suvaṇṇagerukoti suvaṇṇatutthādi. Pāḷiyaṃ añjanūpapisananti añjane upanetuṃ pisitabbabhesajjaṃ.
267-9 “Kabaḷikā”指外敷药。“Gharadinnakābādho”指由妇人给予的催情药所引起的病。将树皮灰放入过滤器,浇水后,从灰中向下流出的便是碱水。经文中“以未煮的汤”指未加调味的绿豆汤。“以煮过的汤”指将绿豆煮熟后,不搅动而过滤出的绿豆汤,他们这样说。显示巴利原文
267-9.Kabaḷikāti upanāhabhesajjaṃ. Gharadinnakābādho nāma gharaṇiyā dinnavasīkaraṇabhesajjasamuṭṭhitaābādho. Tāya chārikāya paggharitaṃ khārodakanti parissāvane tacchārikaṃ pakkhipitvā udake abhisiñcite tato chārikato heṭṭhā paggharitaṃ khārodakaṃ. Pāḷiyaṃ akaṭayūsenāti anabhisaṅkhatena muggayūsena. Kaṭākaṭenāti mugge pacitvā acāletvā parissāvitena muggayūsenāti vadanti.
糖等开许说之解释显示巴利原文
Guḷādianujānanakathāvaṇṇanā
272-4 “制糖所”即甘蔗榨汁之处。“不信任”是指心怀疑虑。显示巴利原文
272-4.Guḷakaraṇanti ucchusālaṃ. Avissatthāti sāsaṅkā.
276 “对极少量也阻止”意为:虽然只给了很少,但考虑到这会令施主困扰,因此拒绝。“虽经省思”意为:即使省思“仅凭这些也足以维生,余者就让给他人吧”,而后依然拒绝。显示巴利原文
276.Appamattakepi vārentīti appamattake dinne dāyakānaṃ pīḷāti paṭikkhipanti. Paṭisaṅkhāpīti ettakenapi yāpetuṃ sakkā, ‘‘avasesaṃ aññesaṃ hotū’’ti sallakkhetvāpi paṭikkhipanti.
279 “按压膀胱”:即用手按压膀胱,如同使膀胱内的油等进入体内那样。在隐秘处,禁止的只是刀手术和膀胱手术,因此烧灼术是允许的。显示巴利原文
279.Vatthipīḷananti yathā vatthigatatelādi antosarīre ārohanti, evaṃ hatthena vatthimaddanaṃ. Sambādhe satthakammavatthikammānameva paṭikkhittattā dahanakammaṃ vaṭṭati eva.
粥、蜜丸等说之解释显示巴利原文
Yāgumadhugoḷakādikathāvaṇṇanā
282-3 经文中的“十种理由”,是指这位接受者有十种理由,即如法的原因,这是其含义。“他给予”是指他施与。“除去风”与之相连,意思是“并使风调和”。“你们的天界已成就”,是指你们已成就了天界。显示巴利原文
282-3. Pāḷiyaṃ dasassa ṭhānānīti assa paṭiggāhakassa dasa ṭhānāni kāraṇāni dhammenāti attho. Anuppavecchatīti deti. Vātañca byapanetīti sambandho, vātañca anulometīti attho. Saggā te āraddhāti tayā devalokā ārādhitā.
巴吒厘村事之解释显示巴利原文
Pāṭaligāmavatthukathāvaṇṇanā
286 “在巴吒厘村建造城市”:是指在巴吒厘村附近,就在该村田地所在的大片森林地带,建造名为巴吒厘子城的城市。“凡是圣者的领域”:是指凡是圣者们集会的地方。“凡是商路”:是指凡是商人们贩卖货物的地方,或居住的地方,这将成为所有城市中最主要的城市,这是其含义。“Puṭabhedanaṃ”:是指为了出售而从各地用车等运来的货物包裹被解开的地方。“Sara”一词也适用于湖泊等,为了排除此义,说“这里的 sara 是指河流”,因为它是流动的。“不用筏就渡过了”:是指甚至没有沾到一点点水,不用筏就到达了彼岸。显示巴利原文
286.Pāṭaligāme nagaraṃ māpentīti pāṭaligāmassa samīpe tasseva gāmakhettabhūte mahante araññappadese pāṭaliputtaṃ nāma nagaraṃ māpenti. Yāvatā ariyaṃ āyatananti yattakaṃ ariyamanussānaṃ osaraṇaṭṭhānaṃ. Yāvatā vaṇippathoti yattakaṃ vāṇijānaṃ bhaṇḍavikkīṇanaṭṭhānaṃ, vasanaṭṭhānaṃ vā, idaṃ tesaṃ sabbesaṃ agganagaraṃ bhavissatīti attho. Puṭabhedananti sakaṭādīhi nānādesato āhaṭānaṃ bhaṇḍapuṭānaṃ vikkīṇanatthāya mocanaṭṭhānaṃ. Saranti taḷākādīsupi vattati , tannivattanatthaṃ ‘‘saranti idha nadī adhippetā’’ti vuttaṃ sarati sandatīti katvā. Vinā eva kullena tiṇṇāti idaṃ appamattakaudakampi aphusitvā vinā kullena pārappattā.
拘提村谛事之解释显示巴利原文
Koṭigāmesaccakathāvaṇṇanā
287 经文中的“流转”,是指以从此有到彼有、执取结生的方式流转。“轮回”是它的同义词。“我与你们”是指我及你们,或者以属格之义,应理解为“我与你们的流转曾存在”。“轮回”即轮回。有爱本身引领从此有到彼有,故称为“有之导引者”。显示巴利原文
287. Pāḷiyaṃ sandhāvitanti bhavato bhavaṃ paṭisandhiggahaṇavasena sandhāvanaṃ kataṃ. Saṃsaritanti tasseva vevacanaṃ. Mamañceva tumhākañcāti mayā ca tumhehi ca, sāmivaseneva vā mama ca tumhākañca sandhāvanaṃ ahosīti attho gahetabbo. Saṃsaritanti saṃsari. Bhavataṇhā eva bhavato bhavaṃ netīti bhavanettīti vuttā.
289 为了解释“成为蓝色”这一已说的含义,故说“蓝色”等语。“蓝色”即涂成蓝色。此义遍于一切处。“他击打”即他打击。“Ambakāyā”指女人,此为近说语,意为“以女人”。“你们集合”即你们带来,意为“你们想象这般的三十三天”。这是为了激发比丘们的悚惧而说,并非为了执取相,因为所有的离车王不久都将被阿阇世王毁灭。显示巴利原文
289. ‘‘Nīlā hontī’’ti vuttamevatthaṃ vivarituṃ ‘‘nīlavaṇṇā’’tiādi vuttaṃ. Nīlavaṇṇāti nīlavilepanā. Esa nayo sabbattha. Paṭivaṭṭesīti pahari. Ambakāyāti ambāya. Upacāravacanañhetaṃ, mātugāmenāti attho. Upasaṃharathāti upanetha, ‘‘īdisā tāvatiṃsā’’ti parikappethāti attho. Idañca bhikkhūnaṃ saṃvegajananatthaṃ vuttaṃ, na nimittaggāhatthaṃ. Licchavirājāno hi sabbe na cirasseva ajātasattunā vināsaṃ pāpuṇissanti.
狮子将军事等之解释显示巴利原文
Sīhasenāpativatthuādikathāvaṇṇanā
290 “于议事堂”:即为了审议和处理王事而建造的那座无缝隙的大会堂。“旅行准备”:即为出行所做的努力。“法随法”:即你们所说的原因的随顺原因,意为与你们所说的义理恰相符合,这是其意旨。“有法理的辩论与随说”:指以他人所说的道理作为自己的道理而进行的辩论,或在此之后的随说。任何应受谴责之处都不会出现,意思是:“你的辩论中难道没有应受谴责的理由吗?”这样说。显示巴利原文
290.Sandhāgāreti rājakiccassa sandhāraṇatthāya nicchiddaṃ katvā vicāraṇatthāya katamahāsabhāya. Gamikābhisaṅkhāroti gamane vāyāmo. Dhammassa ca anudhammanti tumhehi vuttassa kāraṇassa anukāraṇaṃ, tumhehi vuttassa atthassa anurūpamevāti adhippāyo. Sahadhammiko vādānuvādoti parehi vuttakāraṇena sakāraṇo hutvā tumhākaṃ vādo vā ito paraṃ tassa anuvādo vā. Koci appamattakopi gārayhaṃ ṭhānaṃ na āgacchatīti kiṃ tava vāde gārayhakāraṇaṃ natthīti vuttaṃ hoti.
293 “Anuviccakāraṃ”意为了知的行相。他行皈依三宝等事。意为“不要草率行事而后悔”。“他们举着旗帜巡行”:指他们举起旗帜,在城中边宣告边巡行:“这样的人已皈依我们,成为弟子。”显示巴利原文
293.Anuviccakāranti anuviditākāraṃ. Ratanattayassa saraṇagamanādikiriyaṃ karoti. Sahasā katvā mā pacchā vippaṭisārī ahosīti attho. Paṭākaṃ parihareyyunti dhajapaṭākaṃ ukkhipitvā ‘‘īdiso amhākaṃ saraṇaṃ gato sāvako jāto’’ti nagare ghosentā āhiṇḍanti.
294 “Nimittakammassā”是指以吃肉为因缘而生起的杀生业。显示巴利原文
294.Nimittakammassāti maṃsakhādananimittena uppannapāṇātipātakammassa.
净地许可故事之注释显示巴利原文
Kappiyabhūmianujānanakathāvaṇṇanā
295 “Anuppage evāti”意为“在清晨”。“Oravasaddanti”意为高声呼唤。然而,即使不说那个(高声呼唤),通过“pi”(也)字,也允许如此说。“Aṭṭhakathāsūti”指在除去安达卡诸注的其余诸注中。“Sādhāraṇalakkhaṇanti”指与安达卡诸注共通的一切注释的共相。显示巴利原文
295.Anuppage evāti pātova. Oravasaddanti mahāsaddaṃ. Taṃ pana avatvāpīti pi-saddena tathāvacanampi anujānāti. Aṭṭhakathāsūti andhakaṭṭhakathāvirahitāsu sesaṭṭhakathāsu. Sādhāraṇalakkhaṇanti andhakaṭṭhakathāya saha sabbaṭṭhakathānaṃ samānaṃ.
“Cayanti”是指决定地基的高处。“Yato paṭṭhāyāti”:从何处开始?即从砖等开始,以此为起点而想要建起墙壁的意思。“然而石柱向上耸起,因此算作成立”,借此说明:即使砖石被安置在下方,若从地基算起,只要高出地面哪怕仅一指节的高度,便得以算作“成立”。显示巴利原文
Cayanti adhiṭṭhānauccavatthuṃ. Yato paṭṭhāyāti yato iṭṭhakādito paṭṭhāya, yaṃ ādiṃ katvā bhittiṃ uṭṭhāpetukāmāti attho. ‘‘Thambhā pana upari uggacchanti, tasmā vaṭṭantī’’ti etena iṭṭhakapāsāṇā heṭṭhā patiṭṭhāpitāpi yadi cayato, bhūmito vā ekaṅgulamattampi uggatā tiṭṭhanti, vaṭṭantīti siddhaṃ hoti.
‘Ārāmoti’:指以近行界为界限的整座寺院。‘Senāsanānīti’:指寺院内的草舍等僧团居住房舍。‘Vihāragonisādikā nāmāti’:即坐卧处牛栏等。因为坐卧处即使自身有围障,却因缺少寺院围墙,所以被称为‘牛栏等’。‘Upaḍḍhaparikkhittopīti’:由此以下,少于那种围障的——也就是半围起的——大多即是‘未围起’,故归于未围起之列。‘Etthāti’:指在半围起等这些情形中。‘Kappiyakuṭiṃ laddhuṃ vaṭṭatīti’:意思是,因为没有牛栏等,在其余三种净屋中,可以建造任何一种净屋。显示巴利原文
Ārāmoti upacārasīmāparicchinno sakalo vihāro. Senāsanānīti vihārassa anto tiṇakuṭiādikāni saṅghassa nivāsagehāni. Vihāragonisādikā nāmāti senāsanagonisādikā. Senāsanāni hi sayaṃ parikkhittānipi ārāmaparikkhepābhāvena ‘‘gonisādikānī’’ti vuttāni. ‘‘Upaḍḍhaparikkhittopī’’ti iminā tato ūnaparikkhitto yebhuyyena aparikkhitto nāma, tasmā aparikkhittasaṅkhyameva gacchatīti dasseti. Etthāti upaḍḍhādiparikkhitte. Kappiyakuṭiṃ laddhuṃ vaṭṭatīti gonisādiyā abhāvena sesakappiyakuṭīsu tīsu yā kāci kappiyakuṭi kātabbāti attho.
‘Tesaṃ gehānīti’:在此应理解为:凡是为比丘居住所建造的房舍,只要他们尚未施与,那房舍便仍属于他们所有。‘Vihāraṃ ṭhapetvāti’:意思是除了为受具足戒者居住所建造的房舍之外。‘Gehanti’:指居住房舍,而其他如布萨堂等一切非居住房舍,则是四种净地之外的第五种净地。因为在僧众所有的此类房舍中,即使位于界内完善的寺院,也如同在空旷处一样,没有‘同宿’等罪过。然而,若有任何隐蔽、有遮障之处,且足以令比丘僧团同宿的居住房舍,则有‘同宿’罪过,而非在其他地方。因此说‘yaṃ panā’等。其中‘saṅghikaṃ vā puggalikaṃ vā’,虽然是通用于比丘尼的说明,但应知:比丘的僧物与私物,对比丘尼而言如同居士物;比丘尼的僧物与私物,对比丘而言也如同居士物。显示巴利原文
Tesaṃ gehānīti ettha bhikkhūnaṃ vāsatthāya katampi yāva na denti, tāva tesaṃ santakaṃyeva bhavissatīti daṭṭhabbaṃ. Vihāraṃ ṭhapetvāti upasampannānaṃ vāsatthāya katagehaṃ ṭhapetvāti attho. Gehanti nivāsagehaṃ, tadaññaṃ pana uposathāgārādi sabbaṃ anivāsagehaṃ catukappiyabhūmivimuttā pañcamī kappiyabhūmi. Saṅghasantakepi hi etādise gehe suṭṭhu parikkhittārāmattepi abbhokāse viya antovutthādidoso natthi. Yena kenaci channe, paricchanne ca sahaseyyappahonake bhikkhusaṅghassa nivāsagehe antovutthādidoso, na aññattha. Tenāha ‘‘yaṃ panā’’tiādi. Tattha ‘‘saṅghikaṃ vā puggalikaṃ vā’’ti idaṃ kiñcāpi bhikkhunīnaṃ sāmaññato vuttaṃ, bhikkhūnaṃ pana saṅghikaṃ puggalikañca bhikkhunīnaṃ, tāsaṃ saṅghikaṃ puggalikañca bhikkhūnaṃ gihisantakaṭṭhāne tiṭṭhatīti veditabbaṃ.
‘Mukhasannidhīti’:因为内在的犯过,是以口门为缘而生起违犯,并非由其他方式。因此称为‘mukhasannidhī’(面前集起)。显示巴利原文
Mukhasannidhīti antosannihitadoso hi mukhappavesananimittaṃ āpattiṃ karoti, nāññathā. Tasmā ‘‘mukhasannidhī’’ti vutto.
『Tattha tattha khaṇḍā hontīti』意指多处已破损,超过一半以上。『Sabbasmiṃ chadane vinaṭṭheti』指草、叶等防雨覆盖物整体已毁坏。然而,牛椽上方以藤蔓绑缚的横木处,纵使仍然存立,也已视为废弃之物。『Pakkhapāsakamaṇḍalanti』指位于一侧三根牛椽上方的草、叶等覆盖物所构成的檐圈。显示巴利原文
Tattha tattha khaṇḍā hontīti upaḍḍhato adhikaṃ khaṇḍā honti. Sabbasmiṃ chadane vinaṭṭheti tiṇapaṇṇādivassaparittāyake chadane vinaṭṭhe. Gopānasīnaṃ pana upari vallīhi baddhadaṇḍesu ṭhitesupi jahitavatthukā honti eva. Pakkhapāsakamaṇḍalanti ekasmiṃ passe tiṇṇaṃ gopānasīnaṃ upari ṭhitatiṇapaṇṇādicchadanaṃ vuccati.
『Anupasampannassa dātabbo assāti』等文,说明在非净屋中住宿后,若将其施予未受具戒者,即成为如法;并显示此时需有愿意施与之想,而不如同正式受取一般。显示巴利原文
Anupasampannassa dātabbo assātiādinā akappiyakuṭiyaṃ vutthampi anupasampannassa dinne kappiyaṃ hoti, sāpekkhadānañcettha vaṭṭati, paṭiggahaṇaṃ viya na hotīti dasseti.
299 299. 巴利语中『kantāre sambhāvesīti』,意指在食物匮乏的荒野中获得了(食物)。显示巴利原文
299. Pāḷiyaṃ kantāre sambhāvesīti appabhakkhakantāre sampāpuṇi.
基尼亚结发者事缘论释显示巴利原文
Keṇiyajaṭilavatthukathāvaṇṇanā
300 “Jaṭiloti”意为束发、着苦行衣、行祭祀而受世人尊敬的婆罗门。“Pavattāro”依圣教言,是指宣说者。“Yesaṃ santakamidaṃ, yehi vā idaṃ gītanti”的意思是:这是属于谁的,或这是由谁所唱。“Gītaṃ pavuttaṃ samihitanti”意指这几个词互为同义异名。“Tadanugāyantīti”是指他们随唱先前所唱之词。其余亦同此理。显示巴利原文
300.Jaṭiloti āharimajaṭādharo tāpasavesadhārako yaññayutto lokapūjito brāhmaṇo. Pavattāro pāvacanavasena vattāro. Yesaṃ santakamidaṃ, yehi vā idaṃ gītanti attho. Gītaṃ pavuttaṃ samihitanti aññamaññassa pariyāyavacanaṃ vuttanti attho. Tadanugāyantīti taṃ tehi pubbe gītaṃ anugāyanti. Evaṃ sesesu ca.
“Yāvakālikapakkānanti”是指就熟果而言;然而生果,由未受具戒者在冷水中捣碎、过滤后作为饮品给予,即使在午后也是如法的。此义在《大注疏》中未按其原貌说明,故有“而在《库伦达》中……”之说。“Ucchuraso nikasaṭo”这一句,是在时分药的通则解说中提及的,但应理解为七日药。“Ime cattāro rasāti”即果汁、叶汁、花汁、蔗汁这四种。显示巴利原文
Yāvakālikapakkānanti pakke sandhāya vuttaṃ, āmāni pana anupasampannehi sītudake madditvā parissāvetvā dinnapānaṃ pacchābhattampi kappati eva. Ayañca attho mahāaṭṭhakathāyaṃ sarūpato avuttoti āha ‘‘kurundiyaṃ panā’’tiādi. ‘‘Ucchuraso nikasaṭo’’ti idaṃ pātabbasāmaññena yāmakālikakathāyaṃ vuttaṃ, taṃ pana sattāhakālikamevāti gahetabbaṃ. Ime cattāro rasāti phalapattapupphaucchurasā cattāro.
经文中“以火祭为首”,是指以献火为前行。“颂赞”即吠陀。“萨维德利颂为首”,意为最先应当诵习。“照耀者”,是指光明照耀之物。显示巴利原文
Pāḷiyaṃ aggihuttamukhāti aggijuhanapubbakā. Chandasoti vedassa. Sāvittī mukhaṃ paṭhamaṃ sajjhāyitabbāti attho. Tapatanti vijotantānaṃ.
罗迦摩罗等事缘论释显示巴利原文
Rojamallādivatthukathāvaṇṇanā
301 “Bahukato buddhe vā”意为“于佛作多敬重”。其余部分是:“So kho ahaṃ, bhante ānanda, ñātīnaṃ daṇḍabhayatajjito ahosinti”。如此理解时,“evāha”中再取“我”(ahaṃ)方才合理。“Vivarīti”即“vivaratū”,仅以心念说“开启”,并非起身用手打开。显示巴利原文
301.Bahukato buddhe vāti buddhe katabahumānoti attho. So kho ahaṃ, bhante ānanda, ñātīnaṃ daṇḍabhayatajjito ahosinti seso. Evañhi sati ‘‘evāha’’nti puna ahaṃ-gahaṇaṃ yujjati. Vivarīti ‘‘vivaratū’’ti cintāmattena vivari, na uṭṭhāya hatthena.
303 303.“Aññataroti”即须跋陀,为老年出家者。“Dve dārakāti”指处于沙弥位的两个儿子。“Nāḷiyāvāpakenāti”即用竹筒与袋。“Saṃharatha imehi bhājanehi taṇḍulādīni saṅkaḍḍhathāti”意为:用这些容器将稻谷等收集起来。“Bhusāgāreti”即草屋,从内部将草捆聚拢而建成的屋舍,即在此处。显示巴利原文
303.Aññataroti subhaddo vuḍḍhapabbajito. Dve dārakāti sāmaṇerabhūmiyaṃ ṭhitā dve puttā. Nāḷiyāvāpakenāti nāḷiyā ceva thavikāya ca. Saṃharatha imehi bhājanehi taṇḍulādīni saṅkaḍḍhathāti attho. Bhusāgāreti palālamaye agāre, palālapuñjaṃ abbhantarato palālaṃ saṅkaḍḍhitvā agāraṃ kataṃ hoti, tatthāti attho.
四大处论释显示巴利原文
Catumahāpadesakathāvaṇṇanā
305 305.“Parimaddantāti”即审察者。“Dve paṭā desanāmeneva vuttāti”这是显示它们自相的文句。因为即使对两种衣已得的情况,也仅以宣说之名说之,故非令他回转之句。显示巴利原文
305.Parimaddantāti upaparikkhantā. Dve paṭā desanāmeneva vuttāti tesaṃ sarūpadassanapadametaṃ. Nāññanivattanapadaṃ pattuṇṇapaṭassāpi desanāmena vuttattā.
“筒”指器皿。“果筒”指葫芦等果实所成的筒。“水筒”即盛水的罐。“竹篾编织之伞”是以竹篾与藤条编成的伞。“混合之味”即诸味混合在一起的味道。显示巴利原文
Tumbāti bhājanāni. Phalatumbo nāma lābuādi. Udakatumbo udakaghaṭo. Kilañjacchattanti veḷuvilīvehi vāyitvā katachattaṃ. Sambhinnarasanti missībhūtarasaṃ.