4. 表白决断论
4. Viññattivinicchayakathā
2121.“Viññatti”意为请求。于此有如是决断(《大分别·第八·342》):若为根本截断之事而求取男子,是不允许的;为“请为助伴、为作务而给与男子”而请求,则是允许的;请求男子应做的手工活计,即所谓男子当作之事,也是允许的。因为手工活计并非具体的实物,所以除了猎鹿者、捕鱼者等自身的本业之外,其余一切皆适宜。当被问及“尊者,您为何事而来?”时,无论对方是否询问,皆可请求;不会因以此事请求而生起过犯。然而,不应向猎鹿者等请求其本业,即使未明确说“请给手工活计”,也不应请求。若如此请求,他们便会说“善哉,尊者”,遣走比丘后,可能猎杀鹿等而带来。若明确限定而请求:“寺中有事需做,请为此提供手工活计”,则是允许的。即便是正忙于自己事务的农夫或其他人,如持犁、轭等工具在耕、种或收割者,向他们请求任何手工活计,都是允许的。若有人是食残食者,或其他任何无业、说无义语、躺卧而住的人,对这样的人,即使不请求,也可随意使唤道:“喂,来做这个或那个。”
21.Viññattīti yācanā. Tatrāyaṃ vinicchayo (pārā. aṭṭha. 2.342) – mūlacchejjāya purisaṃ yācituṃ na vaṭṭati, ‘‘sahāyatthāya kammakaraṇatthāya purisaṃ dethā’’ti yācituṃ vaṭṭati, purisena kattabbaṃ hatthakammasaṅkhātaṃ purisattakaraṃ yācituṃ vaṭṭatiyeva. Hatthakammañhi kiñci vatthu na hoti, tasmā taṃ ṭhapetvā migaluddakamacchabandhanakādīnaṃ sakakammaṃ avasesaṃ sabbaṃ kappiyaṃ. ‘‘Kiṃ, bhante, āgatāttha kena kammenā’’ti pucchite vā apucchite vā yācituṃ vaṭṭati, viññattipaccayā doso natthi. Migaluddakādayo pana sakakammaṃ na yācitabbā, ‘‘hatthakammaṃ dethā’’ti aniyametvāpi na yācitabbā. Evaṃ yācitā hi te ‘‘sādhu, bhante’’ti bhikkhū uyyojetvā migepi māretvā āhareyyuṃ. Niyametvā pana ‘‘vihāre kiñci kattabbaṃ atthi, tattha hatthakammaṃ dethā’’ti yācitabbā, phālanaṅgalādīni upakaraṇāni gahetvā kasituṃ vā vapituṃ vā lāyituṃ vā gacchantaṃ sakakiccapasutampi kassakaṃ vā aññaṃ vā kiñci hatthakammaṃ yācituṃ vaṭṭateva. Yo pana vighāsādo vā añño vā koci nikkammo niratthakakathaṃ kathento niddāyanto vā viharati, evarūpaṃ ayācitvāpi ‘‘ehi re idaṃ vā idaṃ vā karohī’’ti yadicchakaṃ kārāpetuṃ vaṭṭati.
为阐明手工活计一切皆适宜的道理,他们讲述了此理:若比丘想建造殿堂,为石柱之事前往石匠作坊,应说:“居士,请给与手工活计是允许的。”“需要做什么,尊者?”“请取出石柱给予。”若他们取出后给予,或将自己已取出放置的石柱给予,皆允许。若他们说:“尊者,我们无暇做手工活计,请另找人取出,我们会支付工钱。”则可令人取出后说:“请支付取出石柱之人的工钱。”依此方法,为殿堂所需木材,可往木匠处;为所需砖,往制砖匠处;为覆盖之事,往盖屋匠处;为彩绘之事,往画师处——凡是有所需,便为所需之事前往那些工匠处请求手工活计,皆是允许的。而且,以请求手工活计的方式,即使是通过根本截断或给予饭食工钱而获得的一切,皆可接受。若令人从林野运来,则应运来一切无主之物。
Hatthakammassa pana sabbakappiyabhāvadīpanatthaṃ imaṃ nayaṃ kathenti. Sace hi bhikkhu pāsādaṃ kāretukāmo hoti, thambhatthāya pāsāṇakoṭṭakānaṃ gharaṃ gantvā vattabbaṃ ‘‘hatthakammaṃ laddhuṃ vaṭṭati upāsakā’’ti. ‘‘Kiṃ kātabbaṃ, bhante’’ti? ‘‘Pāsāṇatthambhā uddharitvā dātabbā’’ti. Sace te uddharitvā vā denti, uddharitvā nikkhitte attano thambhe vā denti, vaṭṭati. Athāpi vadanti ‘‘amhākaṃ, bhante, hatthakammaṃ kātuṃ khaṇo natthi, aññaṃ uddharāpetha, tassa mūlaṃ dassāmā’’ti, uddharāpetvā ‘‘pāsāṇatthambhe uddhaṭamanussānaṃ mūlaṃ dethā’’ti vattuṃ vaṭṭati. Eteneva upāyena pāsādadārūnaṃ atthāya vaḍḍhakīnaṃ santikaṃ, iṭṭhakatthāya iṭṭhakavaḍḍhakīnaṃ, chadanatthāya gehacchādakānaṃ, cittakammatthāya cittakārānanti yena yena attho hoti, tassa tassa atthāya tesaṃ tesaṃ sippakārakānaṃ santikaṃ gantvā hatthakammaṃ yācituṃ vaṭṭati, hatthakammayācanavasena ca mūlacchejjāya vā bhattavetanānuppadānena vā laddhampi sabbaṃ gahetuṃ vaṭṭati. Araññato āharāpentena ca sabbaṃ anajjhāvutthakaṃ āharāpetabbaṃ.
2222. 不仅是为建造殿堂,若想令人制作床、凳、钵、滤水囊、扇柄、衣等,取得木、金属、线等之后,前往相应的工匠之处,依前述方法请求手工活计。而以请求手工活计的方式,即使是通过根本截断或给予饭食工钱而获得的一切,皆应接受。若他们不愿制作而期望饭食工钱,则不应给予不适宜的货币等;依乞食的行仪,觅得米等而给予,是允许的。以手工活计的方式令人制钵,并同样令人烧制后,为了给新烧制的钵涂擦油,进入村落时应作意:“为乞食而来。”当有人端来粥或饭时,应用手盖住钵。若优婆夷问:“尊者,怎么了?”应说:“钵是新烧制的,需要涂擦油。”若她说:“给我吧,尊者。”取钵以油涂擦后,盛满粥或饭而给予,这不称为请求,可以接受。
22. Na kevalañca pāsādaṃ kāretukāmena, mañcapīṭhapattaparissāvanadhamakaraṇacīvarādīni kārāpetukāmenapi dārulohasuttādīni labhitvā te te sippakārake upasaṅkamitvā vuttanayeneva hatthakammaṃ yācitabbaṃ. Hatthakammayācanavasena ca mūlacchejjāya vā bhattavetanānuppadānena vā laddhampi sabbaṃ gahetabbaṃ. Sace pana kātuṃ na icchanti, bhattavetanaṃ paccāsīsanti, akappiyakahāpaṇādi na dātabbaṃ, bhikkhācāravattena taṇḍulādīni pariyesitvā dātuṃ vaṭṭati. Hatthakammavasena pattaṃ kāretvā tatheva pācetvā navapakkassa pattassa puñchanatelatthāya antogāmaṃ paviṭṭhena ‘‘bhikkhāya āgato’’ti sallakkhetvā yāguyā vā bhatte vā ānīte hatthena patto pidhātabbo. Sace upāsikā ‘‘kiṃ, bhante’’ti pucchati, ‘‘navapakko patto, puñchanatelena attho’’ti vattabbaṃ. Sace sā ‘‘dehi, bhante’’ti pattaṃ gahetvā telena puñchitvā yāguyā vā bhattassa vā pūretvā deti, viññatti nāma na hoti, gahetuṃ vaṭṭati.
23比丘们于清晨乞食后前往座堂,见无座位便站立等候。若在家人见到比丘站立,亲自让人取来座位,比丘坐下后离去时,应告知后再走;未告知便离去,即使有遗失,也不负赔偿责任;但告知离去是应行的仪规。若比丘说“取座位来”,座位取来后,必须告知后方可离去;未告知而离去,则违仪规,若有遗失,须负赔偿责任。关于敷具、毯子等,也是如此。
23. Bhikkhū pageva piṇḍāya caritvā āsanasālaṃ gantvā āsanaṃ apassantā tiṭṭhanti. Tatra ce upāsakā bhikkhū ṭhite disvā sayameva āsanāni āharāpenti, nisīditvā gacchantehi āpucchitvā gantabbaṃ, anāpucchā gatānampi naṭṭhaṃ gīvā na hoti, āpucchitvā gamanaṃ pana vattaṃ. Sace bhikkhūhi ‘‘āsanāni āharathā’’ti vuttehi āhaṭāni honti, āpucchitvāva gantabbaṃ, anāpucchā gatānaṃ vattabhedo ca naṭṭhañca gīvā. Attharaṇakojavakādīsupi eseva nayo.
若苍蝇众多,应说:“请取苍蝇扇来。”若他们取来楝树枝等,应令人作净后接受。座堂中水器空时,不应说“拿扇柄来”,因为将扇柄放入空器可能令其破损;可说“去河边或池边取水来”,绝不应说“从家中取来”,也不得使用已取来的水。在座堂或林野中用餐时,若令取那里生长的、无主的、适合作为额外食物的叶或果,或是正在从事任何活计时令人取来,依手工活计的方式取用,是允许的。然而,不应让无惭的比丘或沙弥做手工活计。以上是男子所作事的处理规理。
Makkhikā bahukā honti, ‘‘makkhikabījaniṃ āharathā’’ti vattabbaṃ, pucimandasākhādīni āharanti, kappiyaṃ kārāpetvā paṭiggahetabbāni. Āsanasālāyaṃ udakabhājanaṃ rittaṃ hoti, ‘‘dhamakaraṇaṃ gaṇhāhī’’ti na vattabbaṃ. Dhamakaraṇañhi rittabhājane pakkhipanto bhindeyya, ‘‘nadiṃ vā taḷākaṃ vā gantvā udakaṃ āharā’’ti pana vattuṃ vaṭṭati, ‘‘gehato āharā’’ti neva vattuṃ vaṭṭati, na āhaṭaṃ paribhuñjituṃ. Āsanasālāya vā araññe vā bhattakiccaṃ karontehi tattha jātakaṃ anajjhāvutthakaṃ yaṃ kiñci uttaribhaṅgārahaṃ pattaṃ vā phalaṃ vā sace kiñci kammaṃ karontaṃ āharāpeti, hatthakammavasena āharāpetvā paribhuñjituṃ vaṭṭati, alajjīhi pana bhikkhūhi vā sāmaṇerehi vā hatthakammaṃ na kāretabbaṃ. Ayaṃ tāva purisattakare nayo.
24然而,不允许从非亲属、未邀请之处让人牵来公牛,若让人牵来则犯恶作。即使从亲属、已邀请之处,也不得为永久占有而乞求;以暂时使用的方式,在任何处所皆允许。如此让人牵来的公牛,应加以保护、照料,并交还原主。若其脚或角破损或遗失,物主若接受赔偿,则善;若物主不接受,比丘有责任赔偿。若物主说“我们就给你们了”,不应接受。若说“我们给寺院”,则应说:“请告知净人以便照料。”
24. Goṇaṃ pana aññātakaappavāritaṭṭhānato āharāpetuṃ na vaṭṭati, āharāpentassa dukkaṭaṃ. Ñātakapavāritaṭṭhānatopi mūlacchejjāya yācituṃ na vaṭṭati, tāvakālikanayena sabbattha vaṭṭati. Evaṃ āharāpitañca goṇaṃ rakkhitvā jaggitvā sāmikā paṭicchāpetabbā. Sacassa pādo vā siṅgaṃ vā bhijjati vā nassati vā, sāmikā ce sampaṭicchanti, iccetaṃ kusalaṃ. No ce sampaṭicchanti, gīvā hoti. Sace ‘‘tumhākaṃyeva demā’’ti vadanti, na sampaṭicchitabbaṃ. ‘‘Vihārassa demā’’ti vutte pana ‘‘ārāmikānaṃ ācikkhatha jagganatthāyā’’ti vattabbā.
25“请给车”这句话,同样不得对非亲属、未受邀请者言说,这便构成乞求,犯恶作。然而,在亲属、已受邀请之处则为允许;暂时借用亦允许,但用后须归还。如果轮辋等损坏,应修复如初后归还;若丢失,则应承担相应赔偿。若对方说“这便赠予你们”,则可接受名为“木制品”的车。对于斧、锛、锄、镐、凿等工具,以及属于他人的藤条等物品,此规则亦同样适用。唯有在价值等同重物的藤条等物品上,方构成乞求;低于此者,则不构成。
25. ‘‘Sakaṭaṃ dethā’’tipi aññātakaappavārite vattuṃ na vaṭṭati, viññatti eva hoti, dukkaṭaṃ āpajjati. Ñātakapavāritaṭṭhāne pana vaṭṭati, tāvakālikaṃ vaṭṭati, kammaṃ pana katvā puna dātabbaṃ. Sace nemiādīni bhijjanti, pākatikāni katvā dātabbaṃ, naṭṭhe gīvā hoti. ‘‘Tumhākameva demā’’ti vutte dārubhaṇḍaṃ nāma sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Esa nayo vāsipharasukuṭhārīkudālanikhādanesu valliādīsu ca parapariggahitesu. Garubhaṇḍappahonakesuyeva valliādīsu viññatti hoti, na tato oraṃ.
26但凡无人守护、无人保管之处,任何物品皆可令人取来使用。因为所谓的“乞求”,唯指在有守护、有保管之处的索求。在两种资具——饮食与衣服——上,乞求全然不被允许。在住所资具上,仅是不允许“拿来”、“给”这般直接的乞求,而间接说、暗示及示意行为则是允许的。其中,若为了布萨堂、食堂或其他任何住所,而说“在这里建造这样的住所,是合适的”、“是恰当的”、“是相宜的”等类似言语,这便名为间接说。若说:“居士们,你们住在哪里?”“在殿堂,尊者。”“居士们,难道比丘们不能有殿堂吗?”如这些言语,名为暗示。若见人后便拉绳子、令人钉桩,当被问及“尊者,这是做什么?”时,回答说“我们将在这里建造住所”,如这些行为,名为示意。在病患所需的资具上,即使是直接乞求也是允许的,更何况间接说等方式了。
26. Anajjhāvutthakaṃ pana yaṃ kiñci āharāpetuṃ vaṭṭati. Rakkhitagopitaṭṭhāneyeva hi viññatti nāma vuccati. Sā dvīsu paccayesu sabbena sabbaṃ na vaṭṭati. Senāsanapaccaye pana ‘‘āhara dehī’’ti viññattimattameva na vaṭṭati, parikathobhāsanimittakammāni vaṭṭanti. Tattha uposathāgāraṃ vā bhojanasālaṃ vā aññaṃ vā kiñci senāsanaṃ icchato ‘‘imasmiṃ vata okāse evarūpaṃ senāsanaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ti vā ‘‘yutta’’nti vā ‘‘anurūpa’’nti vātiādinā nayena vacanaṃ parikathā nāma. Upāsakā tumhe kuhiṃ vasathāti. Pāsāde, bhanteti. ‘‘Kiṃ bhikkhūnaṃ pana upāsakā pāsādo na vaṭṭatī’’ti evamādivacanaṃ obhāso nāma. Manusse disvā rajjuṃ pasāreti, khīle ākoṭāpeti, ‘‘kiṃ idaṃ, bhante’’ti vutte ‘‘idha āvāsaṃ karissāmā’’ti evamādikaraṇaṃ pana nimittakammaṃ nāma. Gilānapaccaye pana viññattipi vaṭṭati, pageva parikathādīni.