第27章 关于戒师等义务的判定解说巴利
27. Upajjhāyādivattavinicchayakathā
183 这里说的“义务”有很多种:戒师义务、老师义务、外来比丘义务、常住比丘义务、出行比丘义务、食堂义务、托钵乞食义务、林居义务、住所义务、浴室义务、厕所义务等等。
其中,戒师义务应当这样理解:共住弟子要一早起来,脱下鞋子,把上衣偏袒一肩,给戒师递上齿木和漱口水。
递齿木时,要拿大、中、小三种齿木。如果戒师连续三天都拿同一种,从第四天起就照样递那种。如果戒师不固定,随手拿哪种,那拿到什么就递什么。
递漱口水时,也要拿冷水和热水。如果戒师连续三天都用同一种,从第四天起就照样递那种漱口水。如果两种都用,就两种都递上。
把水放在漱口的地方后,从厕所开始打扫。戒师去厕所时,要打扫住处周围,这样住处周围就不会空着没人管。戒师还没从厕所出来时,就要先把座位铺好。戒师办完身体的事回来,坐在那个座位上后,如果有粥,就把钵洗干净,递上粥。戒师喝完粥,递上水,接过钵,放低,好好洗净,不要刮擦,然后收好。戒师起身时,要把座位收起来。如果那个地方脏了,被垃圾弄乱了,就要打扫干净。如果没有别的垃圾,只是有些水滴,就用手擦掉。巴利 注疏 1
183.Vattanti ettha pana vattaṃ nāmetaṃ upajjhāyavattaṃ ācariyavattaṃ āgantukavattaṃ āvāsikavattaṃ gamikavattaṃ bhattaggavattaṃ piṇḍacārikavattaṃ āraññikavattaṃ senāsanavattaṃ jantāgharavattaṃ vaccakuṭivattanti bahuvidhaṃ. Tattha upajjhāyavattaṃ tāva evaṃ veditabbaṃ – saddhivihārikena kālasseva uṭṭhāya upāhanā omuñcitvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā upajjhāyassa dantakaṭṭhaṃ dātabbaṃ, mukhodakaṃ dātabbaṃ. Tattha dantakaṭṭhaṃ dentena mahantaṃ majjhimaṃ khuddakanti tīṇi dantakaṭṭhāni upanetvā ito yaṃ tīṇi divasāni gaṇhāti, catutthadivasato paṭṭhāya tādisameva dātabbaṃ. Sace aniyamaṃ katvā yaṃ vā taṃ vā gaṇhāti, atha yādisaṃ labhati, tādisaṃ dātabbaṃ. Mukhodakaṃ dentenapi sītañca uṇhañca udakaṃ upanetvā tato yaṃ tīṇi divasāni vaḷañjeti. Catutthadivasato paṭṭhāya tādisameva mukhadhovanodakaṃ dātabbaṃ. Sace duvidhampi vaḷañjeti, duvidhampi upanetabbaṃ. Udakaṃ mukhadhovanaṭṭhāne ṭhapetvā vaccakuṭito paṭṭhāya sammajjitabbaṃ. There vaccakuṭigate pariveṇaṃ sammajjitabbaṃ, evaṃ pariveṇaṃ asuññaṃ hoti. There vaccakuṭito anikkhanteyeva āsanaṃ paññapetabbaṃ. Sarīrakiccaṃ katvā āgantvā tasmiṃ nisinnassa sace yāgu hoti, bhājanaṃ dhovitvā yāgu upanāmetabbā, yāguṃ pivitassa udakaṃ datvā bhājanaṃ paṭiggahetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭighaṃsantena dhovitvā paṭisāmetabbaṃ. Upajjhāyamhi vuṭṭhite āsanaṃ uddharitabbaṃ. Sace so deso uklāpo hoti kenaci kacavarena saṃkiṇṇo, so deso sammajjitabbo. Sace pana añño kacavaro natthi, udakaphusitāneva honti, hatthena pamajjitabbo.
如果戒师想进村子,就要把下衣递给他,接过他换下来的下衣,递上腰带,把桑喀帝叠好递给他,把钵洗干净、带上水递给他。如果戒师想要一个随行弟子,弟子就要把下衣穿得整齐,遮好三个部位,系好腰带,把桑喀帝叠好披上,系好衣结,洗净钵后拿上,跟在戒师后面做随行弟子。不能走得太远,也不能走得太近。这里,如果戒师转身回头看时,弟子跨一步或两步就能赶上,那就应当知道,这就算是不太远也不太近。如果戒师在乞食时得到粥或饭,钵变得烫手或很重,就把自己的钵给他,接过他的钵。戒师正在说话时,不能中途插话打断。从这里开始,凡是文中用“不”字来禁止的地方,都应当知道是恶作罪。戒师正在说接近犯戒的话时,应当劝阻。劝阻时,应当像询问一样地说:“尊者,这样说才合适,不犯戒。”应当这样劝阻,而不能心里想着“我要阻止他”,就说:“老家伙,别这样说。”巴利
Sace upajjhāyo gāmaṃ pavisitukāmo hoti, nivāsanaṃ dātabbaṃ, paṭinivāsanaṃ paṭiggahetabbaṃ, kāyabandhanaṃ dātabbaṃ, saguṇaṃ katvā saṅghāṭiyo dātabbā, dhovitvā patto saudako dātabbo. Sace upajjhāyo pacchāsamaṇaṃ ākaṅkhati, timaṇḍalaṃ paṭicchādentena parimaṇḍalaṃ nivāsetvā kāyabandhanaṃ bandhitvā saguṇaṃ katvā saṅghāṭiyo pārupitvā gaṇṭhikaṃ paṭimuñcitvā dhovitvā pattaṃ gahetvā upajjhāyassa pacchāsamaṇena hotabbaṃ, nātidūre gantabbaṃ, nāccāsanne gantabbaṃ. Ettha pana sace upajjhāyaṃ nivattitvā olokentaṃ ekena vā dvīhi vā padavītihārehi sampāpuṇāti, ettāvatā nātidūre nāccāsanne gato hotīti veditabbaṃ. Sace upajjhāyena bhikkhācāre yāguyā vā bhatte vā laddhe patto uṇho vā bhāriko vā hoti, attano pattaṃ tassa datvā so patto gahetabbo, na upajjhāyassa bhaṇamānassa antarantarā kathā opātetabbā. Ito paṭṭhāya pana yattha yattha na-kārena paṭisedho karīyati, sabbattha dukkaṭāpatti veditabbā. Upajjhāyo āpattisāmantā bhaṇamāno nivāretabbo. Nivārentena ca ‘‘bhante, īdisaṃ nāma vattuṃ vaṭṭati, āpatti na hotī’’ti evaṃ pucchantena viya vāretabbo, ‘‘vāressāmī’’ti pana katvā ‘‘mahallaka, mā evaṃ bhaṇā’’ti na vattabbo.
如果村庄很近,或者精舍里有比丘生病,就应该比师父先从村庄回去。如果村庄很远,没有其他人与戒师同行,就应该和师父一起从村庄出发后,在路上用衣把钵包好,自己先从半路回去。这样先回去之后,要把座位铺好,准备洗脚水、脚凳、擦脚布,上前迎接,接过钵和衣,递上内衣,接过换下来的内衣。如果衣被汗水浸湿,要在热处稍微晒一会儿,但不能趁衣还热时就收起来,要等衣凉了再把衣叠好。叠衣的时候,要把衣边折起四指宽再叠。为什么要这样?免得中间出现折痕。如果叠得平平整整,中间就会有折痕,那里就会经常断裂,变得脆弱。这句话就是为了防止这一点。所以,要让今天有折痕的地方明天不再断裂,就应该每天把衣边折起四指宽再叠,并在衣褶处系上腰带。巴利
Sace āsanne gāmo hoti, vihāre vā gilāno bhikkhu hoti, gāmato paṭhamataraṃ āgantabbaṃ. Sace dūre gāmo hoti, upajjhāyena saddhiṃ āgacchantopi natthi, teneva saddhiṃ gāmato nikkhamitvā cīvarena pattaṃ veṭhetvā antarāmaggato paṭhamataraṃ āgantabbaṃ. Evaṃ paṭhamataraṃ āgatena āsanaṃ paññapetabbaṃ, pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ upanikkhipitabbaṃ, paccuggantvā pattacīvaraṃ paṭiggahetabbaṃ, paṭinivāsanaṃ dātabbaṃ, nivāsanaṃ paṭiggahetabbaṃ. Sace cīvaraṃ sedaggahitaṃ hoti, muhuttaṃ uṇhe otāpetabbaṃ, na ca uṇhe cīvaraṃ nidahitabbaṃ, cīvaraṃ saṅgharitabbaṃ. Cīvaraṃ saṅgharantena ca caturaṅgulaṃ kaṇṇaṃ ussāretvā cīvaraṃ saṅgharitabbaṃ. Kiṃkāraṇā? Mā majjhe bhaṅgo ahosīti. Samaṃ katvā saṅgharitassa hi majjhe bhaṅgo hoti, tato niccaṃ bhijjamānaṃ dubbalaṃ hoti, taṃ nivāraṇatthametaṃ vuttaṃ. Tasmā yathā ajja bhaṅgaṭṭhāneyeva sve na bhijjissati, tathā divase divase caturaṅgulaṃ ussāretvā saṅgharitabbaṃ, obhoge kāyabandhanaṃ kātabbaṃ.
如果有了钵食,戒师也想吃,就先给他水,再把钵食递上去,然后要问戒师要不要喝水。问的时候应该连着问三遍:“尊者,要拿水来吗?”这样来问他要不要喝水。如果时间还够,就等戒师吃完以后自己再吃。如果快到时间了,就把水放在戒师旁边,自己也吃。戒师吃完后,给他水,接过钵,把钵放低,好好清洗,不要刮擦,洗净之后把水倒掉,在太阳下稍微晒一会儿,但不能把钵放在烈日下暴晒,然后把钵和衣收好。收钵的时候,一只手拿钵,另一只手摸一下床下或座下,再把钵放下,不能把钵直接放在没有垫席、皮革之类东西隔开的地面上。不过,如果地面是黑色硬土或者石灰黏合的、没有尘土和泥的,就可以放在那样的地面上;放在洗净的沙地上也可以;放在有尘土、沙砾、碎石等东西的地方就不行。那种情况下,要铺上树叶或者垫板,再放在上面。收衣的时候,一只手拿衣,另一只手把衣竿或衣绳擦一擦,把衣的外边朝外、内褶朝内,然后放好。这里说的是把手伸到衣竿等下面,用朝向自己的手轻轻放下去。如果抓住衣边,把衣褶往衣竿等上面一甩,衣褶会碰到墙壁,所以不能那样做。戒师起身后,要把座位收起来,把洗脚水、脚凳、擦脚布都收拾好。如果那个地方脏了,就要把那里打扫干净。巴利
Sace piṇḍapāto hoti, upajjhāyo ca bhuñjitukāmo hoti, udakaṃ datvā piṇḍapāto upanāmetabbo, upajjhāyo pānīyena pucchitabbo. Pucchantena ca tikkhattuṃ ‘‘pānīyaṃ, bhante, āharīyatū’’ti pānīyena pucchitabbo. Sace kālo atthi, upajjhāye bhutte sayaṃ bhuñjitabbaṃ. Sace upakaṭṭho kālo, pānīyaṃ upajjhāyassa santike ṭhapetvā sayampi bhuñjitabbaṃ. Bhuttāvissa udakaṃ datvā pattaṃ paṭiggahetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭighaṃsantena dhovitvā vodakaṃ katvā muhuttaṃ uṇhe otāpetabbo, na ca uṇhe patto nidahitabbo, pattacīvaraṃ nikkhipitabbaṃ. Pattaṃ nikkhipantena ekena hatthena pattaṃ gahetvā ekena hatthena heṭṭhāmañcaṃ vā heṭṭhāpīṭhaṃ vā parāmasitvā patto nikkhipitabbo, na ca taṭṭikacammakhaṇḍādīhi anantarahitāya bhūmiyā patto nikkhipitabbo. Sace pana kāḷavaṇṇakatā vā sudhābaddhā vā bhūmi hoti nirajamattikā, tathārūpāya bhūmiyā ṭhapetuṃ vaṭṭati, dhotavālikāyapi ṭhapetuṃ vaṭṭati, paṃsurajasakkharādīsu na vaṭṭati. Tatra pana paṇṇaṃ vā ādhārakaṃ vā ṭhapetvā tatra nikkhipitabbo. Cīvaraṃ nikkhipantena ekena hatthena cīvaraṃ gahetvā ekena hatthena cīvaravaṃsaṃ vā cīvararajjuṃ vā pamajjitvā pārato antaṃ orato bhogaṃ katvā cīvaraṃ nikkhipitabbaṃ. Idañca cīvaravaṃsādīnaṃ heṭṭhā hatthaṃ pavesetvā abhimukhena hatthena saṇikaṃ nikkhipanatthaṃ vuttaṃ. Ante pana gahetvā bhogena cīvaravaṃsādīnaṃ upari khipantassa bhittiyaṃ bhogo paṭihaññati, tasmā tathā na kātabbaṃ. Upajjhāyamhi vuṭṭhite āsanaṃ uddharitabbaṃ, pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ paṭisāmetabbaṃ. Sace so deso uklāpo hoti, so deso sammajjitabbo.
如果戒师想洗澡,就该把洗澡的东西准备好。如果需要冷水,就准备冷水;如果需要热水,就准备热水。巴利
Sace upajjhāyo nahāyitukāmo hoti, nahānaṃ paṭiyādetabbaṃ. Sace sītena attho hoti, sītaṃ paṭiyādetabbaṃ. Sace uṇhena attho hoti, uṇhaṃ paṭiyādetabbaṃ.
如果戒师想进蒸汽浴房,就该把浴粉调好,把陶土浸湿。拿起浴室用的小凳子,紧跟在戒师身后走,把凳子递给他,接过他的袈裟,放在一旁没有烟的地方,再递上浴粉,递上陶土。如果自己有力气,就该进蒸汽浴房;进去时,要用陶土涂脸,把身前身后都遮好,然后才进去。不应硬挤到上座比丘中间坐下,也不应用座位把新学比丘赶开,在蒸汽浴房里应当为戒师做服侍。所谓在蒸汽浴房里服侍,就是供给炭火、陶土、热水等一切该做的事。出蒸汽浴房时,要拿起浴室用的小凳子,把身前身后都遮好,然后才出来。巴利
Sace upajjhāyo jantāgharaṃ pavisitukāmo hoti, cuṇṇaṃ sannetabbaṃ, mattikā temetabbā. Jantāgharapīṭhaṃ ādāya upajjhāyassa piṭṭhito piṭṭhito gantvā jantāgharapīṭhaṃ datvā cīvaraṃ paṭiggahetvā ekamante niddhūmaṭṭhāne ṭhapetabbaṃ, cuṇṇaṃ dātabbaṃ, mattikā dātabbā. Sace ussahati, jantāgharaṃ pavisitabbaṃ, pavisantena mattikāya mukhaṃ makkhetvā purato ca pacchato ca paṭicchādetvā jantāgharaṃ pavisitabbaṃ. Na there bhikkhū anupakhajja nisīditabbaṃ, na navā bhikkhū āsanena paṭibāhitabbā, jantāghare upajjhāyassa parikammaṃ kātabbaṃ. Jantāghare parikammaṃ nāma aṅgāramattikāuṇhodakadānādikaṃ sabbakiccaṃ. Jantāgharā nikkhamantena jantāgharapīṭhaṃ ādāya purato ca pacchato ca paṭicchādetvā jantāgharā nikkhamitabbaṃ.
在水里也应当为戒师做擦洗肢体等服侍工作。自己洗完澡后,要先上岸,把自己的身体擦干,穿好下衣,然后擦去戒师身上的水,递上下衣,递上桑喀帝。拿起浴室凳先回去,铺好座位,放好洗脚水、脚凳和擦脚布,还要问戒师要不要喝水。因为在浴室里被热气蒸着,确实容易口渴。如果戒师想让人诵读,就应当诵读;如果想详细提问,就应当提问。巴利
Udakepi upajjhāyassa aṅgapaccaṅgaghaṃsanādikaṃ parikammaṃ kātabbaṃ, nahātena paṭhamataraṃ uttaritvā attano gattaṃ vodakaṃ katvā nivāsetvā upajjhāyassa gattato udakaṃ pamajjitabbaṃ, nivāsanaṃ dātabbaṃ, saṅghāṭi dātabbā , jantāgharapīṭhaṃ ādāya paṭhamataraṃ āgantvā āsanaṃ paññapetabbaṃ, pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ upanikkhipitabbaṃ, upajjhāyo pānīyena pucchitabbo. Jantāghare hi uṇhasantāpena pipāsā hoti. Sace uddisāpetukāmo hoti, uddisitabbo. Sace paripucchitukāmo hoti, paripucchitabbo.
如果戒师住在某个精舍里,而这个精舍不干净,只要他还有能力、没有被什么疾病压倒,就应当打扫。即使共住的弟子已经六十岁,只要没病,也应当为戒师做一切应做的事;如果他不恭敬地不做,在“行为违犯”的部分就犯恶作。而在涉及“不应做”的条文里,即使生病的人做了被禁止的事,也同样犯恶作。打扫精舍时,应先把衣钵拿出去放在一边,把坐垫和敷布拿出去放在一边,把床垫和枕头拿出去放在一边;把床放低,小心地不摩擦、不碰撞门框和门槛,搬出去放在一边;把椅子放低,小心地不摩擦、不碰撞门框和门槛,搬出去放在一边;把床脚拿出去放在一边;把痰盂拿出去放在一边;把靠板拿出去放在一边。要记住地上铺设物原来是怎么铺的,拿出去放在一边。如果精舍里有蜘蛛网,应先把天花板上的清除掉,再擦拭采光孔和角落。如果墙壁涂了赭色涂料而积了灰尘,就用布浸湿拧干后擦拭。如果地面是黑色硬土而积了灰尘,就用布浸湿拧干后擦拭。如果地面还没处理过,就洒水,一边洒一边反复清扫,心想“不要让精舍被灰尘弄脏”,然后把垃圾捡起来丢到一边。巴利
Yasmiṃ vihāre upajjhāyo viharati, sace so vihāro uklāpo hoti, sace ussahati, kenaci gelaññena anabhibhūto hoti, sodhetabbo. Agilānena hi saddhivihārikena saṭṭhivassenapi sabbaṃ upajjhāyavattaṃ kātabbaṃ, anādarena akarontassa vattabhede dukkaṭaṃ, na-kārapaṭisaṃyuttesu pana padesu gilānassapi paṭikkhittakiriyaṃ karontassa dukkaṭameva. Vihāraṃ sodhentena paṭhamaṃ pattacīvaraṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ, nisīdanapaccattharaṇaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ, bhisibimbohanaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ, mañco nīcaṃ katvā sādhukaṃ apaṭighaṃsantena asaṅghaṭṭentena kavāṭapīṭhaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbo, pīṭhaṃ nīcaṃ katvā sādhukaṃ apaṭighaṃsantena asaṅghaṭṭentena kavāṭapīṭhaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ, mañcapaṭipādakā nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbā, kheḷamallako nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbo, apassenaphalakaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ. Bhūmattharaṇaṃ yathāpaññattaṃ sallakkhetvā nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ. Sace vihāre santānakaṃ hoti, ullokā paṭhamaṃ ohāretabbaṃ, ālokasandhikaṇṇabhāgā pamajjitabbā. Sace gerukaparikammakatā bhitti kaṇṇakitā hoti, coḷakaṃ temetvā pīḷetvā pamajjitabbā. Sace kāḷavaṇṇakatā bhūmi kaṇṇakitā hoti, coḷakaṃ temetvā pīḷetvā pamajjitabbā. Sace akatā hoti bhūmi, udakena paripphositvā paripphositvā sammajjitabbā ‘‘mā vihāro rajena uhaññī’’ti, saṅkāraṃ vicinitvā ekamantaṃ chaḍḍetabbaṃ.
把地垫晒干、清洁、抖掉灰尘后搬进来,按照最初铺设的样子重新铺好。正是为了这个意思,才说“看清原来铺设的样子,取出来放在一边”。如果最初是不懂的人铺的,那就从墙壁四周留出两指或三指宽的距离再铺。这里铺设的规矩是:如果地垫有边框而且太大,就剪开、把边角折回来、绑好再铺;如果不会把边角折回来绑好,就不要剪。床脚要晒干、擦干净,放回原来的位置;床要晒干、清洁、抖掉灰尘后放低,小心地、不摩擦、不碰撞地搬过门槛,按照原来铺设的样子铺好;椅子要晒干、清洁、抖掉灰尘后放低,小心地、不摩擦、不碰撞地搬过门槛,按照原来铺设的样子铺好;床垫和枕头要晒干、清洁、抖掉灰尘后搬进来,按照原来铺设的样子铺好;坐垫和敷布要晒干、清洁、抖掉灰尘后搬进来,按照原来铺设的样子铺好;痰盂要晒干、擦干净后搬进来,放回原来的位置;靠板要晒干、擦干净后搬进来,放回原来的位置。放置钵和衣:放钵的时候,一只手拿钵,另一只手摸一下床下或椅子下,然后再放钵,不能把钵直接放在没有垫隔的地面上。放衣的时候,一只手拿衣,另一只手把衣竿或衣绳擦干净,把衣的外边朝外、内褶朝内放好。巴利
Bhūmattharaṇaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā abhiharitvā yathā paṭhamaṃ paññattaṃ ahosi, tatheva paññapetabbaṃ. Etadatthameva hi ‘‘yathāpaññattaṃ sallakkhetvā nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabba’’nti vuttaṃ. Sace pana paṭhamaṃ ajānantena kenaci paññattaṃ ahosi, samantato bhittiṃ dvaṅgulamattena vā tivaṅgulamattena vā mocetvā paññapetabbaṃ. Idañhettha paññāpanavattaṃ – sace kaṭasārako hoti atimahanto ca, chinditvā koṭiṃ nivattetvā bandhitvā paññapetabbo. Sace koṭiṃ nivattetvā bandhituṃ na jānāti, na chinditabbo. Mañcapaṭipādakā otāpetvā pamajjitvā yathāṭhāne ṭhapetabbā, mañco otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ apaṭighaṃsantena asaṅghaṭṭentena kavāṭapīṭhaṃ atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbo, pīṭhaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ apaṭighaṃsantena asaṅghaṭṭentena kavāṭapīṭhaṃ atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbaṃ, bhisibimbohanaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbaṃ, nisīdanapaccattharaṇaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbaṃ, kheḷamallako otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathāṭhāne ṭhapetabbo, apassenaphalakaṃ otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathāṭhāne ṭhapetabbaṃ. Pattacīvaraṃ nikkhipitabbaṃ, pattaṃ nikkhipantena ekena hatthena pattaṃ gahetvā ekena hatthena heṭṭhāmañcaṃ vā heṭṭhāpīṭhaṃ vā parāmasitvā patto nikkhipitabbo, na ca anantarahitāya bhūmiyā patto nikkhipitabbo. Cīvaraṃ nikkhipantena ekena hatthena cīvaraṃ gahetvā ekena hatthena cīvaravaṃsaṃ vā cīvararajjuṃ vā pamajjitvā pārato antaṃ, orato bhogaṃ katvā cīvaraṃ nikkhipitabbaṃ.
如果东方吹来带灰尘的风,就关上东边的窗户。如果西方、北方、南方吹来带灰尘的风,就关上西边、北边、南边的窗户。如果到了冷季,白天要打开窗户,晚上要关上。如果到了热季,白天要关上窗户,晚上要打开。巴利
Sace puratthimā sarajā vātā vāyanti, puratthimā vātapānā thaketabbā. Sace pacchimā, uttarā, dakkhiṇā sarajā vātā vāyanti, dakkhiṇā vātapānā thaketabbā. Sace sītakālo hoti, divā vātapānā vivaritabbā, rattiṃ thaketabbā. Sace uṇhakālo hoti, divā thaketabbā, rattiṃ vivaritabbā.
如果有污秽,就应该清扫庭院,清扫门楼,清扫讲堂,清扫火堂,清扫厕所;应该准备好饮用水和生活用水,并往洗手罐里倒水。巴利
Sace uklāpaṃ hoti, pariveṇaṃ sammajjitabbaṃ, koṭṭhako sammajjitabbo, upaṭṭhānasālā sammajjitabbā, aggisālā sammajjitabbā, vaccakuṭi sammajjitabbā, pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhapetabbaṃ, ācamanakumbhiyā udakaṃ āsiñcitabbaṃ.
如果师父生起了不喜乐,共住弟子应该带他到别的地方去,或者告诉另一位比丘:“请带长老到别处去。”或者为他说法。如果师父生起了悔恨,共住弟子应该帮他消除,或者请别人帮他消除,或者为他说法。如果师父生起了邪见,共住弟子应该帮他舍弃,或者告诉别人:“请让长老舍弃邪见。”或者为他说法。如果师父犯了重法,应该受别住,共住弟子应该为此奔走,为了让他得到别住,应该逐一去拜访比丘们请求。如果自己有能力,就自己给;如果没有能力,就请别人给。如果师父应该受本罪、应该受敬悦、应该受出罪,也按照上面说的方式去奔走。如果僧团想对师父作甘马,不管是呵责、依止、驱出、下意还是举罪,共住弟子应该这样奔走:“有什么办法能让僧团不对师父作甘马,或者让甘马变轻呢?”共住弟子知道“僧团要对师父作举罪甘马”之后,应该一个一个去拜访比丘,请求说:“尊者,请不要对我们的师父作甘马。”如果他们还是要作,就请求说:“请作呵责或依止这样轻一点的甘马。”如果他们还是要作,那就应该劝请师父:“尊者,请如法而行。”这样让师父如法而行之后,再请求比丘们:“尊者,请停止甘马。”巴利
Sace upajjhāyassa anabhirati uppannā hoti, saddhivihārikena aññattha netabbo, añño vā bhikkhu vattabbo ‘‘theraṃ gahetvā aññattha gacchā’’ti, dhammakathā vāssa kātabbā. Sace upajjhāyassa kukkuccaṃ uppannaṃ hoti, saddhivihārikena vinodetabbaṃ, aññena vā vinodāpetabbaṃ dhammakathā vāssa kātabbā. Sace upajjhāyassa diṭṭhigataṃ uppannaṃ hoti, saddhivihārikena vissajjetabbaṃ, añño vā vattabbo ‘‘theraṃ diṭṭhigataṃ vissajjāpehī’’ti, dhammakathā vāssa kātabbā. Sace upajjhāyo garudhammaṃ ajjhāpanno hoti parivāsāraho, saddhivihārikena ussukkaṃ kātabbaṃ, parivāsadānatthaṃ so so bhikkhu upasaṅkamitvā yācitabbo. Sace attanā paṭibalo hoti, attanāva dātabbo. No ce paṭibalo hoti, aññena dāpetabbo. Sace upajjhāyo mūlāyapaṭikassanāraho hoti mānattāraho abbhānāraho vā, vuttanayeneva ussukkaṃ kātabbaṃ. Sace saṅgho upajjhāyassa kammaṃ kattukāmo hoti tajjanīyaṃ vā niyassaṃ vā pabbājanīyaṃ vā paṭisāraṇīyaṃ vā ukkhepanīyaṃ vā, saddhivihārikena ussukkaṃ kātabbaṃ ‘‘kena nu kho upāyena saṅgho upajjhāyassa kammaṃ na kareyya, lahukāya vā pariṇāmeyyā’’ti. Saddhivihārikena hi ‘‘upajjhāyassa ukkhepanīyakammaṃ kattukāmo saṅgho’’ti ñatvā ekamekaṃ bhikkhuṃ upasaṅkamitvā ‘‘mā, bhante, amhākaṃ upajjhāyassa kammaṃ karitthā’’ti yācitabbā. Sace karontiyeva, ‘‘tajjanīyaṃ vā niyassaṃ vā lahukakammaṃ karothā’’ti yācitabbā. Sace karontiyeva, atha upajjhāyo ‘‘sammā vattatha, bhante’’ti yācitabbo. Iti taṃ sammā vattāpetvā ‘‘paṭippassambhetha, bhante, kamma’’nti bhikkhū yācitabbā.
如果和尚的衣服需要洗,共住弟子就应当去洗,或者应当设法促成:“怎样才能把和尚的衣服洗好呢?”如果和尚的衣服需要做,或者需要煮染料,或者需要染衣,共住弟子就应当把这一切都做了,或者应当设法促成:“怎样才能把和尚的衣服染好呢?”染衣的时候,应当好好地把衣服翻来覆去再染,不能在染料还在滴的时候就走开。巴利
Sace upajjhāyassa cīvaraṃ dhovitabbaṃ hoti, saddhivihārikena dhovitabbaṃ, ussukkaṃ vā kātabbaṃ ‘‘kinti nu kho upajjhāyassa cīvaraṃ dhoviyethā’’ti. Sace upajjhāyassa cīvaraṃ kātabbaṃ hoti, rajanaṃ vā pacitabbaṃ, cīvaraṃ vā rajetabbaṃ hoti, saddhivihārikena sabbaṃ kātabbaṃ, ussakkaṃ vā kātabbaṃ ‘‘kinti nu kho upajjhāyassa cīvaraṃ rajiyethā’’ti. Cīvaraṃ rajantena sādhukaṃ saṃparivattetvā rajetabbaṃ, na ca acchinne theve pakkamitabbaṃ.
未经和尚允许,不能把钵给某个人,也不能从某个人那里接受钵;不能把袈裟给某个人,也不能从某个人那里接受袈裟;不能把资具给某个人,也不能从某个人那里接受资具;不能为某个人剃发,也不能让某个人为自己剃发;不能为某个人做杂务,也不能让某个人为自己做杂务;不能为某个人做服务,也不能让某个人为自己做服务;不能做某个人的随行沙门,也不能带某个人做随行沙门;不能为某个人把钵食带出去,也不能让某个人为自己把钵食带出去。未经和尚允许,不能进村。如果想为了乞食或其他事务进村,必须先请示才能进。如果和尚清晨起来,想去远处乞食,说了“年轻比丘们可以进村乞食”之后才能走。如果没说就走了,回到住处见不到和尚,那就可以进村。如果进村时见到了和尚,从见到的地方开始就必须请示。未经和尚允许,不能为了住宿或观察不净相而去墓地,也不能离开去别的方向。如果想离开,要先说明事由,再三请求。如果和尚同意,那很好;如果不同意,而依止他住时,自己的诵经、问法或修行业处都无法成就,和尚又愚笨、不精明,只是想让弟子留在自己身边才不放行,像这样即使被阻拦,也可以离开。如果和尚生病,应当终身照顾,等他康复,不能去任何地方。如果有别的比丘做看护,就去找药,交到他手里,说“尊者,这位会来照顾”,然后才能走。以上就是和尚的义务。巴利
Na upajjhāyaṃ anāpucchā ekaccassa patto dātabbo, na ekaccassa patto paṭiggahetabbo, na ekaccassa cīvaraṃ dātabbaṃ, na ekaccassa cīvaraṃ paṭiggahetabbaṃ, na ekaccassa parikkhāro dātabbo, na ekaccassa parikkhāro paṭiggahetabbo, na ekaccassa kesā chedetabbā, na ekaccena kesā chedāpetabbā , na ekaccassa parikammaṃ kātabbaṃ, na ekaccena parikammaṃ kārāpetabbaṃ, na ekaccassa veyyāvacco kātabbo, na ekaccena veyyāvacco kārāpetabbo, na ekaccassa pacchāsamaṇena hotabbaṃ, na ekacco pacchāsamaṇo ādātabbo, na ekaccassa piṇḍapāto nīharitabbo, na ekaccena piṇḍapāto nīharāpetabbo, na upajjhāyaṃ anāpucchā gāmo pavisitabbo, piṇḍāya vā aññena vā karaṇīyena pavisitukāmena āpucchitvāva pavisitabbo. Sace upajjhāyo kālasseva vuṭṭhāya dūraṃ bhikkhācāraṃ gantukāmo hoti, ‘‘daharā piṇḍāya pavisantū’’ti vatvā gantabbaṃ. Avatvā gate pariveṇaṃ gantvā upajjhāyaṃ apassantena gāmaṃ pavisituṃ vaṭṭati. Sace gāmaṃ pavisantopi passati, diṭṭhaṭṭhānato paṭṭhāya āpucchituṃyeva vaṭṭati. Na upajjhāyaṃ anāpucchā vāsatthāya vā asubhadassanatthāya vā susānaṃ gantabbaṃ, na disā pakkamitabbā, pakkamitukāmena pana kammaṃ ācikkhitvā yāvatatiyaṃ yācitabbo. Sace anujānāti, sādhu, no ce anujānāti, taṃ nissāya vasato cassa uddeso vā paripucchā vā kammaṭṭhānaṃ vā na sampajjati, upajjhāyo bālo hoti abyatto, kevalaṃ attano santike vasāpetukāmatāya eva gantuṃ na deti, evarūpe nivārentepi gantuṃ vaṭṭati. Sace upajjhāyo gilāno hoti, yāvajīvaṃ upaṭṭhāpetabbo, vuṭṭhānamassa āgametabbaṃ, na katthaci gantabbaṃ. Sace añño bhikkhu upaṭṭhāko atthi, bhesajjaṃ pariyesitvā tassa hatthe datvā ‘‘bhante, ayaṃ upaṭṭhahissatī’’ti vatvā gantabbaṃ. Idaṃ tāva upajjhāyavattaṃ.
184 184. 正因为弟子应当对阿阇梨履行这些义务,所以称为阿阇梨义务。这里只是名称不同而已。其中,在染衣期间,如果不履行义务,和尚和阿阇梨就会受损,所以不履行的人,不论是否已脱离依止,都有罪;但对某些人来说,从给钵等事开始,只有尚未脱离依止的人才有罪。如果和尚或阿阇梨接受服务,那么同住弟子和弟子即使很多,所有人都有罪。如果和尚或阿阇梨说“我有侍者,你们去做自己的读诵、作意等事”,那么同住弟子等人无罪。如果和尚或阿阇梨不知道接受还是不接受,是个愚笨的人,而同住弟子等人很多,其中有一位具足义务的比丘说“我来承担和尚或阿阇梨的事务,你们安心住着”,这样自己承担下来,让其他人脱身,那么从他承担之时起,其他人无罪。在这里的弟子当中,依止弟子只要还依止阿阇梨而住,就必须履行全部阿阇梨义务。但出家弟子、受达上弟子和法弟子,即使已经脱离依止,从最初一直到染衣期间,仍然应当履行义务。不过,未经请示就给钵等事,对这些人则无罪。巴利 注疏 1
184. Idameva ca antevāsikena ācariyassa kattabbattā ācariyavattanti vuccati. Nāmamattameva hettha nānaṃ. Tattha yāva cīvararajanaṃ, tāva vatte akariyamāne upajjhāyassa ācariyassa ca parihāni hoti, tasmā taṃ akarontassa nissayamuttakassapi amuttakassapi āpattiyeva, ekaccassa pattadānato paṭṭhāya amuttanissayasseva āpatti. Upajjhāye ācariye vā vattaṃ sādiyante saddhivihārikā antevāsikā ca bahukāpi hontu, sabbesaṃ āpatti. Sace upajjhāyo ācariyo vā ‘‘mayhaṃ upaṭṭhāko atthi, tumhe attano sajjhāyamanasikārādīsu yogaṃ karothā’’ti vadati, saddhivihārikādīnaṃ anāpatti. Upajjhāyo vā ācariyo vā sace sādiyanaṃ vā asādiyanaṃ vā na jānāti, bālo hoti, saddhivihārikādayo bahū, tesu eko vattasampanno bhikkhu ‘‘upajjhāyassa vā ācariyassa vā kiccaṃ ahaṃ karissāmi, tumhe appossukkā viharathā’’ti evañce attano bhāraṃ katvā itare vissajjeti, tassa bhārakaraṇato paṭṭhāya tesaṃ anāpatti. Ettha antevāsikesu pana nissayantevāsikena yāva ācariyaṃ nissāya vasati, tāva sabbaṃ ācariyavattaṃ kātabbaṃ. Pabbajjaupasampadadhammantevāsikehi pana nissayamuttakehipi ādito paṭṭhāya yāva cīvararajanaṃ, tāva vattaṃ kātabbaṃ. Anāpucchitvā pattadānādimhi pana etesaṃ anāpatti.
在这些弟子当中,出家弟子和受达上弟子对阿阇梨负有终生的责任。依止弟子和法弟子只要住在附近,阿阇梨和和尚就应当摄受、护持他们,通过教授、提问、教诫和指导来照顾他们。如果弟子和共住弟子缺少钵、袈裟或其他任何资具,而自己有多余的钵、袈裟或多余的资具,就应当给予。如果没有,就应当以符合正法的方式努力为他们寻求。如果弟子和共住弟子生病了,应当依照和尚义务中所述的方法,从给予齿木开始,直到用水瓶洒水为止,一切义务都应当履行,不履行就有罪过。因此,阿阇梨和和尚对弟子和共住弟子也应当正确地履行义务。因为在阿阇梨、和尚等人当中,谁不正确履行,谁就有罪过。关于和尚等义务的解说到此结束。巴利
Etesu pabbajjantevāsiko ca upasampadantevāsiko ca ācariyassa yāvajīvaṃ bhārā. Nissayantevāsiko ca dhammantevāsiko ca yāva samīpe vasanti, tāva ācariyupajjhāyehipi antevāsikasaddhivihārikā saṅgahetabbā anuggahetabbā uddesena paripucchāya ovādena anusāsaniyā. Sace antevāsikasaddhivihārikānaṃ patto vā cīvaraṃ vā añño vā koci parikkhāro natthi, attano atirekapattacīvaraṃ atirekaparikkhāro vā atthi, dātabbaṃ. No ce, dhammiyena nayena pariyesanatthāya ussukkaṃ kātabbaṃ. Sace antevāsikasaddhivihārikā gilānā honti, upajjhāyavatte vuttanayena dantakaṭṭhadānaṃ ādiṃ katvā ācamanakumbhiyā udakasiñcanapariyosānaṃ sabbaṃ vattaṃ kātabbameva, akarontānaṃ āpatti. Tasmā ācariyupajjhāyehipi antevāsikasaddhivihārikesu sammā vattitabbaṃ. Ācariyupajjhāyādīsu hi yo yo na sammā vattati, tassa tassa āpatti. Upajjhāyādivattakathā.
185 185. 现在应当了解客比丘的义务等。客比丘走到近行界附近时,应当脱下凉鞋,把凉鞋放低拍打干净,用手杖挑起拿着,收起伞,露出头,把衣搭在肩上,安稳而不匆忙地进入寺院。进入寺院时,应当留意观察:“常住的比丘们在哪里集会?”常住比丘集会的地方,或者是在集会堂,或者是在凉亭,或者是在树下。到了那里之后,应当把钵放在一边,把衣放在一边,取一个合适的座位坐下,然后询问饮用水和用水:“哪是饮用水,哪是用水?”如果需要饮用水,就取饮用水来喝;如果需要用水,就取用水来洗脚。洗脚时,应当用一只手倒水,用另一只手洗脚,不应当用同一只手既倒水又洗脚。应当先把擦鞋布擦干净,再擦凉鞋。擦凉鞋时,先用干布擦,后用湿布擦。然后把擦鞋布洗干净,铺在一边。巴利 注疏 1
185. Idāni āgantukavattādīni veditabbāni. Āgantukena bhikkhunā upacārasīmāsamīpaṃ gantvā upāhanā omuñcitvā nīcaṃ katvā papphoṭetvā upāhanadaṇḍakena gahetvā chattaṃ upanāmetvā sīsaṃ vivaritvā sīse cīvaraṃ khandhe karitvā sādhukaṃ ataramānena ārāmo pavisitabbo, ārāmaṃ pavisantena sallakkhetabbaṃ ‘‘kattha āvāsikā bhikkhū sannipatantī’’ti. Yattha āvāsikā bhikkhū sannipatanti upaṭṭhānasālāya vā maṇḍape vā rukkhamūle vā, tattha gantvā ekamantaṃ patto nikkhipitabbo, ekamantaṃ cīvaraṃ nikkhipitabbaṃ, patirūpaṃ āsanaṃ gahetvā nisīditabbaṃ, pānīyaṃ pucchitabbaṃ, paribhojanīyaṃ pucchitabbaṃ ‘‘katamaṃ pānīyaṃ, katamaṃ paribhojanīya’’nti. Sace pānīyena attho hoti, pānīyaṃ gahetvā pātabbaṃ. Sace paribhojanīyena attho hoti, paribhojanīyaṃ gahetvā pādā dhovitabbā. Pāde dhovantena ekena hatthena udakaṃ āsiñcitabbaṃ, ekena hatthena pādā dhovitabbā, na teneva hatthena udakaṃ āsiñcitabbaṃ, na teneva hatthena pādā dhovitabbā, upāhanapuñchanacoḷakaṃ puñchitvā upāhanā puñchitabbā, upāhanā puñchantena paṭhamaṃ sukkhena coḷakena puñchitabbā, pacchā allena, upāhanapuñchanacoḷakaṃ dhovitvā ekamantaṃ pattharitabbaṃ.
如果住处的比丘是年长者,应当向他顶礼。如果他是新来的比丘,就应当让他向自己顶礼。应当问清楚住处:“哪一处住处分配给我?”还要问那住处有没有人住过。应当问:“乞食的村庄是近还是远?是一大早就去乞食,还是白天去?”乞食的方式要这样问。还要问哪里是非行境处,哪里是行境处。所谓非行境处,就是邪见者住的村庄,或者限定施食的村庄——在那里只给一位或两位比丘食物。应当问哪些俗家是被僧团甘马认定的贫困有学圣者家族。应当问大便的地方、小便的地方。应当问:“这池里的水只是用来喝的,还是也可以用来洗澡等?”饮用水和洗用水要这样问。应当问拄杖。应当问僧团订立的规约。有些地方有猛兽或非人,所以要问:“什么时间可以进去,什么时间可以出来?”如果寺院没有人住,就敲门,等一会儿,拨开门闩,推开门扇,站在外面观察。巴利
Sace āvāsiko bhikkhu vuḍḍho hoti, abhivādetabbo. Sace navako hoti, abhivādāpetabbo. Senāsanaṃ pucchitabbaṃ ‘‘katamaṃ me senāsanaṃ pāpuṇātī’’ti, ajjhāvuṭṭhaṃ vā anajjhāvuṭṭhaṃ vā pucchitabbaṃ, ‘‘gocaragāmo āsanne, udāhu dūre, kālasseva piṇḍāya caritabbaṃ, udāhu divā’’ti evaṃ bhikkhācāro pucchitabbo, agocaro pucchitabbo, gocaro pucchitabbo. Agocaro nāma micchādiṭṭhikānaṃ gāmo paricchinnabhikkho vā gāmo, yattha ekassa vā dvinnaṃ vā bhikkhā dīyati, sekkhasammahāni kulāni pucchitabbāni, vaccaṭṭhānaṃ pucchitabbaṃ, passāvaṭṭhānaṃ pucchitabbaṃ, ‘‘kiṃ imissā pokkharaṇiyā pānīyaṃyeva pivanti, nahānādiparibhogampi karontī’’ti evaṃ pānīyañceva paribhojanīyañca pucchitabbaṃ, kattaradaṇḍo pucchitabbo, saṅghassa katikasaṇṭhānaṃ pucchitabbaṃ, kesuci ṭhānesu vāḷamigā vā amanussā vā honti, tasmā ‘‘kaṃ kālaṃ pavisitabbaṃ, kaṃ kālaṃ nikkhamitabba’’nti pucchitabbaṃ. Sace vihāro anajjhāvuṭṭho hoti, kavāṭaṃ ākoṭetvā muhuttaṃ āgametvā ghaṭikaṃ ugghāṭetvā kavāṭaṃ paṇāmetvā bahi ṭhitena nilloketabbo.
如果那个精舍很脏乱,床叠在床上,凳子叠在凳子上,卧具堆在上面,如果他有能力,就应该把整个精舍打扫干净;如果没能力,至少要把自己住的那块地方收拾干净。如果他能全部打扫,就按照侍奉戒师仪轨里说的方法,把铺地的东西、床、凳子等搬到外面,把精舍打扫干净后再搬回来,放回原来的位置摆好。巴利
Sace so vihāro uklāpo hoti, mañce vā mañco āropito hoti, pīṭhe vā pīṭhaṃ āropitaṃ hoti, senāsanaṃ upari puñjīkataṃ hoti, sace sakkoti, sabbo vihāro sodhetabbo, asakkontena attano vasanokāso jaggitabbo. Sabbaṃ sodhetuṃ sakkontena pana upajjhāyavatte vuttanayena bhūmattharaṇamañcapīṭhādīni bahi nīharitvā vihāraṃ sodhetvā puna atiharitvā yathāṭhāne paññapetabbāni.
如果东边吹来带灰尘的风,就该关上东边的窗户。如果西边、北边或南边吹来带灰尘的风,就该关上南边的窗户。如果天气寒冷,白天应该开窗,晚上关上。如果天气炎热,白天应该关上,晚上开窗。巴利
Sace puratthimā sarajā vātā vāyanti, puratthimā vātapānā thaketabbā. Sace pacchimā, uttarā, dakkhiṇā sarajā vātā vāyanti, dakkhiṇā vātapānā thaketabbā. Sace sītakālo hoti, divā vātapānā vivaritabbā, rattiṃ thaketabbā. Sace uṇhakālo hoti, divā thaketabbā, rattiṃ vivaritabbā.
如果住处脏乱,就应该打扫庭院、门房、讲堂、火堂和厕所,还要备好饮用水和洗用水,把水倒进洗手壶里。这些就是客比丘应当做的。巴利
Sace uklāpaṃ hoti, pariveṇaṃ sammajjitabbaṃ, koṭṭhako sammajjitabbo, upaṭṭhānasālā sammajjitabbā , aggisālā sammajjitabbā, vaccakuṭi sammajjitabbā, pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpetabbaṃ, ācamanakumbhiyā udakaṃ āsiñcitabbaṃ. Idaṃ āgantukavattaṃ.
186 186. 关于常住的仪轨:常住比丘看见来的比丘比自己年长时,应当铺设座位,摆好洗脚水、脚凳和擦脚布。应当上前迎接,接过钵和衣。应当用饮用水问候他。不过,问的时候,如果他一次就把拿来的水全喝完了,还是应当再问:“我再拿些来?”也应当为他扇风。扇风时,先扇一次脚背,再扇一次身体中间,再扇一次头部。对方说“够了”时,应当扇得轻一些;又说“够了”时,应当扇得更轻;第三次说时,就应当把扇子放下。还应当为他洗脚。如果自己有油,就用油给他涂脚;如果没有,就用他自己的油涂。如果做得来,应当擦他的鞋。擦鞋时,先用干布擦,再用湿布擦。擦鞋布洗完后,放到一边。巴利 注疏 1
186.Āvāsikavatte āvāsikena bhikkhunā āgantukaṃ bhikkhuṃ vuḍḍhataraṃ disvā āsanaṃ paññapetabbaṃ, pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ upanikkhipitabbaṃ, paccuggantvā pattacīvaraṃ paṭiggahetabbaṃ, pānīyena pucchitabbo, pucchantena pana sakiṃ ānītaṃ pānīyaṃ sabbaṃ pivati, ‘‘puna ānemī’’ti pucchitabboyeva. Bījanenapi bījitabbo, bījantena sakiṃ pādapiṭṭhiyaṃ bījitvā sakiṃ majjhe, sakiṃ sīse bījitabbo, ‘‘alaṃ hotū’’ti vuttena mandataraṃ bījitabbaṃ, puna ‘‘ala’’nti vuttena tato mandataraṃ bījitabbaṃ, tatiyavāraṃ vuttena bījanī ṭhapetabbā, pādāpissa dhovitabbā. Sace attano telaṃ atthi, telena makkhetabbā. No ce atthi, tassa santakena makkhetabbā. Sace ussahati, upāhanā puñchitabbā. Upāhanā puñchantena paṭhamaṃ sukkhena coḷena puñchitabbā, pacchā allena, upāhanapuñchanacoḷakaṃ dhovitvā ekamantaṃ vissajjetabbaṃ.
客比丘应当受到顶礼。应当为他安排住处,并告诉他:“这个住处分给你。”应当告诉他这个住处有没有人住过。应当告诉他哪些地方可以去,哪些地方不可以去。应当告诉他哪些是僧团认可的可以往来的俗家。应当告诉他大便的地方,应当告诉他小便的地方。应当告诉他饮用水在哪里,应当告诉他洗用水在哪里。应当告诉他拄杖放在哪里。应当告诉他僧团的规约:“应当在这个时间进入,应当在这个时间离开。”巴利
Āgantuko bhikkhu abhivādetabbo, senāsanaṃ paññapetabbaṃ ‘‘etaṃ senāsanaṃ pāpuṇātī’’ti. Ajjhāvuṭṭhaṃ vā anajjhāvuṭṭhaṃ vā ācikkhitabbaṃ, gocaro ācikkhitabbo, agocaro ācikkhitabbo, sekkhasammatāni kulāni ācikkhitabbāni, vaccaṭṭhānaṃ ācikkhitabbaṃ, passāvaṭṭhānaṃ ācikkhitabbaṃ, pānīyaṃ ācikkhitabbaṃ, paribhojanīyaṃ ācikkhitabbaṃ, kattaradaṇḍo ācikkhitabbo, saṅghassa katikasaṇṭhānaṃ ācikkhitabbaṃ ‘‘imaṃ kālaṃ pavisitabbaṃ, imaṃ kālaṃ nikkhamitabba’’nti.
如果来的客人是刚出家的新比丘,就坐着告诉他:“把钵放在这里,把袈裟放在这里,这是座位,请坐。”要告诉他饮用水在哪里,要告诉他洗用水在哪里,要告诉他擦鞋布在哪里。应当让客比丘顶礼,关于住处等事情也是坐着告诉他就可以。不过,如果有年长的比丘来了,就应该起身为他安排座位等,即使正在缝衣或做修房等工作,也要放下手头的事去做。正在扫塔院的人,要放下扫帚,先去履行对客比丘的义务。因为聪明的客比丘会说:“你先把塔院扫完吧。”正在为病人配药的人,如果病人不是病得很重,就先放下配药,去履行义务;如果是重病的人,就应该继续配药。因为聪明的客比丘会说:“你先把药配好吧。”这是常住比丘应尽的义务。巴利
Sace āgantuko navako hoti, nisinnakeneva ācikkhitabbaṃ ‘‘atra pattaṃ nikkhipāhi, atra cīvaraṃ nikkhipāhi, idaṃ āsanaṃ, nisīdāhī’’ti. Pānīyaṃ ācikkhitabbaṃ, paribhojanīyaṃ ācikkhitabbaṃ, upāhanapuñchanacoḷakaṃ ācikkhitabbaṃ, āgantuko bhikkhu abhivādāpetabbo, senāsanādīnipi nisinneneva ācikkhitabbāni. Vuḍḍhatare pana āgate āsanaṃ paññapetabbanti evamādi sabbaṃ cīvarakammaṃ vā navakammaṃ vā ṭhapetvāpi kātabbaṃ. Cetiyaṅgaṇaṃ sammajjantena sammuñjaniṃ nikkhipitvā tassa vattaṃ kātuṃ ārabhitabbaṃ. Paṇḍito hi āgantuko ‘‘sammajjāhi tāva cetiyaṅgaṇa’’nti vakkhati. Gilānassa bhesajjaṃ karontena pana sace nātiāturo gilāno hoti, bhesajjaṃ akatvā vattameva kātabbaṃ, mahāgilānassa pana bhesajjameva kātabbaṃ. Paṇḍito hi āgantuko ‘‘karohi tāva bhesajja’’nti vakkhati. Idaṃ āvāsikavattaṃ.
187 187. 要出远门的比丘应当遵守的规矩:要出远门的比丘,应把床、椅子等木制器具,以及陶器、染衣盆等一切物品,都收进火堂或其他安全的地方,关好门窗,向住处的人告辞之后再离开。如果没有比丘在,就应向沙弥告辞;如果没有沙弥,就应向寺院的净人告辞;如果比丘、沙弥、净人一个都没有,就把床架在四块石头上,床叠在床上、椅子叠在椅子上,把卧具堆在上面,收好木制器具和陶器,关好门窗再离开。如果精舍会漏雨,而他有能力的话,应当把整个屋顶盖好,或者设法去办:“怎样才能把精舍盖好呢?”如果能办到,那就很好。如果办不到,就把床安放在不漏雨的地方,在四块石头上架好床,床叠在床上、椅子叠在椅子上,把卧具堆在上面,收好木制器具和陶器,关好门窗再离开。如果精舍会漏雨,而他有能力的话,应当把卧具搬到村里去,或者设法去办:“怎样才能把卧具搬到村里去呢?”如果能办到,那就很好。如果办不到,就在露天的地方,把床架在四块石头上,床叠在床上、椅子叠在椅子上,把卧具堆在上面,收好木制器具和陶器,用草或树叶盖好再离开,心想:“也许还能保住剩下的一些东西。”这就是要出远门的比丘应当遵守的规矩。巴利 注疏 1
187.Gamikavatte gamikena bhikkhunā mañcapīṭhādidārubhaṇḍaṃ mattikābhaṇḍampi rajanabhājanādi sabbaṃ aggisālāyaṃ vā aññasmiṃ vā guttaṭṭhāne paṭisāmetvā dvāravātapānaṃ thaketvā senāsanaṃ āpucchitvā pakkamitabbaṃ. Sace bhikkhu na hoti, sāmaṇero āpucchitabbo. Sace sāmaṇero na hoti, ārāmiko āpucchitabbo. Sace na hoti bhikkhu vā sāmaṇero vā ārāmiko vā, catūsu pāsāṇesu mañcaṃ paññapetvā mañce mañcaṃ āropetvā pīṭhe pīṭhaṃ āropetvā senāsanaṃ upari puñjaṃ karitvā dārubhaṇḍaṃ mattikābhaṇḍaṃ paṭisāmetvā dvāravātapānaṃ thaketvā pakkamitabbaṃ. Sace vihāro ovassati, sace ussahati, sabbo chādetabbo, ussukkaṃ vā kātabbaṃ ‘‘kinti nu kho vihāro chādiyethā’’ti, evañcetaṃ labhetha, iccetaṃ kusalaṃ. No ce labhetha, yo deso anovassako hoti, tattha catūsu pāsāṇesu mañcaṃ paññapetvā mañce mañcaṃ āropetvā pīṭhe pīṭhaṃ āropetvā senāsanaṃ upari puñjaṃ karitvā dārubhaṇḍaṃ mattikābhaṇḍaṃ paṭisāmetvā dvāravātapānaṃ thaketvā pakkamitabbaṃ. Sace vihāro ovassati, sace ussahati, senāsanaṃ gāmaṃ atiharitabbaṃ, ussukkaṃ vā kātabbaṃ ‘‘kinti nu kho senāsanaṃ gāmaṃ atihariyethā’’ti, evañcetaṃ labhetha, iccetaṃ kusalaṃ. No ce labhetha, ajjhokāse catūsu pāsāṇesu mañcaṃ paññapetvā mañce mañcaṃ āropetvā pīṭhe pīṭhaṃ āropetvā senāsanaṃ upari puñjaṃ karitvā dārubhaṇḍaṃ mattikābhaṇḍaṃ paṭisāmetvā tiṇena vā paṇṇena vā paṭicchādetvā pakkamitabbaṃ ‘‘appeva nāma aṅgānipi seseyyu’’nti. Idaṃ gamikavattaṃ.
188 188.关于斋堂的行仪:如果寺院里已经通知到了用餐时间,就要遮好三轮(脐轮与两膝轮),把下裙穿得整齐周正,系好腰带,收拾利落,披上桑喀帝,扣好衣结,洗净钵后拿起钵,稳稳当当、不慌不忙地进入村庄。巴利 注疏 1
188.Bhattaggavatte sace ārāme kālo ārocito hoti, timaṇḍalaṃ paṭicchādentena parimaṇḍalaṃ nivāsetvā kāyabandhanaṃ bandhitvā saguṇaṃ katvā saṅghāṭiyo pārupitvā gaṇṭhikaṃ paṭimuñcitvā dhovitvā pattaṃ gahetvā sādhukaṃ ataramānena gāmo pavisitabbo.
不应越过长老比丘,走到他们前面去。在村落中行走时,应当把身体遮蔽好、守护好诸根、目光低垂、轻声而行;在村落中不应挺着身子走,不应放声大笑地走,不应摇摆身体、摇摆双臂、摇头晃脑地走,不应叉着腰走,不应裹着头走,不应蹲着走。巴利
Na okkamma therānaṃ bhikkhūnaṃ purato gantabbaṃ. Suppaṭicchannena, susaṃvutena, okkhittacakkhunā, appasaddena antaraghare gantabbaṃ, na ukkhittakāya, na ujjagghikāya antaraghare gantabbaṃ, na kāyappacālakaṃ, na bāhuppacālakaṃ, na sīsappacālakaṃ antaraghare gantabbaṃ, na khambhakatena, na oguṇṭhitena, na ukkuṭikāya antaraghare gantabbaṃ.
在村落里,应当把身体好好遮盖、好好守护,目光低垂,轻声地坐;在村落里,不应挺着身子坐,不应放声大笑坐,不应摇晃身体、摇晃手臂、摇晃头坐;在村落里,不应叉腰坐,不应包头坐,不应抱膝坐;不应挤到长老比丘身边坐。如果座位和长老的座位一样高,而又有许多座位,那就留出一两个座位再坐。数过比丘人数之后,在已经安排好的座位上,不要先坐;要等大长老说“请坐”,才能坐。如果大长老不说,就应当说:“尊者,这个座位高了。”等他说“请坐”再坐。如果这样请示之后他仍然不说,那么坐下的人没有犯戒,只有大长老犯戒。因为新比丘在这种座位上没有请示就坐下,是犯戒的;而长老被请示后却不允许,也是犯戒的。不应把新比丘从座位上赶走,也不应把桑喀帝铺开后坐在村落里。巴利
Suppaṭicchannena , susaṃvutena, okkhittacakkhunā, appasaddena antaraghare nisīditabbaṃ, na ukkhittakāya, na ujjagghikāya antaraghare nisīditabbaṃ, na kāyappacālakaṃ, na bāhuppacālakaṃ, na sīsappacālakaṃ antaraghare nisīditabbaṃ, na khambhakatena, na oguṇṭhitena, na pallatthikāya antaraghare nisīditabbaṃ, na there bhikkhū anupakhajja nisīditabbaṃ. Sace mahātherassa nisinnāsanena samakaṃ āsanaṃ hoti, bahūsu āsanesu sati ekaṃ dve āsanāni ṭhapetvā nisīditabbaṃ. Bhikkhū gaṇetvā paññattāsanesu anisīditvā mahātherena ‘‘nisīdā’’ti vuttena nisīditabbaṃ. No ce mahāthero vadati, ‘‘idaṃ, bhante, āsanaṃ ucca’’nti vattabbaṃ. ‘‘Nisīdā’’ti vuttena nisīditabbaṃ. Sace pana evaṃ āpucchitepi na vadati, nisīdantassa anāpatti, mahātherasseva āpatti. Navako hi evarūpe āsane anāpucchā nisīdanto āpajjati, thero āpucchite ananujānanto. Na navā bhikkhū āsanena paṭibāhitabbā, na saṅghāṭikaṃ ottharitvā antaraghare nisīditabbaṃ.
有人倒洗钵水时,要用双手接住钵,再接水。如果是倒净手水,就要先把钵放在前面的支架上,然后再接。洗钵时要把钵放低,不能弄出水声,也不能磕碰钵。如果有专门接水的人,就要把钵放低,把水倒给接水的人,心里要这样想:别让接水的人被水溅到,别让旁边的比丘们被水溅到,别让桑喀帝被水溅到。如果没有专门接水的人,就要把钵放低,把水倒在地上,心里要这样想:别让旁边的比丘们被水溅到,别让桑喀帝被水溅到。巴利
Pattadhovanodake dīyamāne ubhohi hatthehi pattaṃ paṭiggahetvā udakaṃ paṭiggahetabbaṃ, dakkhiṇodakaṃ pana purato ādhārake pattaṃ ṭhapetvā gahetabbaṃ, nīcaṃ katvā udakasaddaṃ akarontena apaṭighaṃsantena patto dhovitabbo. Sace udakapaṭiggāhako hoti, nīcaṃ katvā udakapaṭiggāhake udakaṃ āsiñcitabbaṃ ‘‘mā udakapaṭiggāhako udakena osiñci , mā sāmantā bhikkhū udakena osiñciṃsu, mā saṅghāṭi udakena osiñcī’’ti. Sace udakapaṭiggāhako na hoti, nīcaṃ katvā chamāya udakaṃ āsiñcitabbaṃ ‘‘mā sāmantā bhikkhū udakena osiñciṃsu, mā saṅghāṭi udakena osiñcī’’ti.
有人给饭时,要用双手接过钵,然后再接饭。要根据汤需要占多少地方,适量地取饭。如果有酥油、油或者上等的调味汁,长老应该说:“请平均分给所有人。”这话不只是对酥油等东西要说,对饭也要说。不过,如果酥油等东西很少,只够一个人或两个人用,这时再说“请平均分给所有人”,就会让施主为难,所以像那样的东西拿一次或两次之后,就不该再拿了。接受食物应当恭敬,接受食物时要想着钵,接受食物时要让汤和饭均衡。在所有人的饭都送到之前,长老不应该先吃。这是针对按人数分配食物的斋堂说的,那里施主们是想让所有人都拿到之后再礼拜。如果是大众斋堂,在一个地方吃饭,在另一个地方给水,那就可以随自己方便而吃。巴利
Odane dīyamāne ubhohi hatthehi pattaṃ paṭiggahetvā odano paṭiggahetabbo. Yathā sūpassa okāso hoti, evaṃ mattāya odano gaṇhitabbo. Sace hoti sappi vā telaṃ vā uttaribhaṅgaṃ vā, therena vattabbo ‘‘sabbesaṃ samakaṃ sampādehī’’ti. Idañca na kevalaṃ sappiādīsu, odanepi vattabbaṃ. Sappiādīsu pana yaṃ appaṃ hoti ekassa vā dvinnaṃ vā anurūpaṃ, taṃ sabbesaṃ samakaṃ sampādehīti vutte manussānaṃ vihesā hoti, tasmā tādisaṃ sakiṃ vā dvikkhattuṃ vā gahetvā sesaṃ na gahetabbaṃ. Sakkaccaṃ piṇḍapāto paṭiggahetabbo, pattasaññinā piṇḍapāto paṭiggahetabbo, samasūpako samatitthiko piṇḍapāto paṭiggahetabbo, na tāva therena bhuñjitabbaṃ, yāva na sabbesaṃ odano sampatto hoti. Idañca yaṃ paricchinnabhikkhukaṃ bhattaggaṃ, yattha manussā sabbesaṃ pāpetvā vanditukāmā honti, taṃ sandhāya vuttaṃ . Yaṃ pana mahābhattaggaṃ hoti, yattha ekasmiṃ padese bhuñjanti, ekasmiṃ padese udakaṃ dīyati, tattha yathāsukhaṃ bhuñjitabbaṃ.
应当恭敬地吃钵食,要带着对钵的觉知来吃,要按顺序一口一口地吃,要让汤和菜分量均等。不应从食物堆顶上压碎了再吃。不应出于想多要的心态,用饭把汤或菜盖住。没有生病时,不应为了自己而索要汤或饭来吃。不应带着挑剔的心去看别人的钵。不应捏太大的饭团。应把饭团捏成圆整的形状。饭团还没送到嘴边时,不应先张开嘴。吃东西时,不应把整只手塞进嘴里。不应嘴里含着饭团说话。不应把饭团抛起来吃。不应咬断饭团吃。不应把腮帮子鼓起来吃。不应抖着手吃。不应让饭粒散落着吃。不应伸出舌头吃。不应发出啧啧咂嘴的声音吃。不应发出呼噜呼噜的声音吃。不应舔手吃。不应舔钵吃。不应舔嘴唇吃。巴利
Sakkaccaṃ piṇḍapāto bhuñjitabbo, pattasaññinā piṇḍapāto bhuñjitabbo, sapadāno piṇḍapāto bhuñjitabbo, samasūpako piṇḍapāto bhuñjitabbo, na thūpakato omadditvā piṇḍapāto bhuñjitabbo, na sūpaṃ vā byañjanaṃ vā odanena paṭicchādetabbaṃ bhiyyokamyataṃ upādāya, na sūpaṃ vā odanaṃ vā agilānena attano atthāya viññāpetvā bhuñjitabbaṃ, na ujjhānasaññinā paresaṃ patto oloketabbo, nātimahanto kabaḷo kātabbo, parimaṇḍalaṃ ālopo kātabbo, na anāhaṭe kabaḷe mukhadvāraṃ vivaritabbaṃ, na bhuñjamānena sabbo hattho mukhe pakkhipitabbo, na sakabaḷena mukhena byāharitabbaṃ, na piṇḍukkhepakaṃ bhuñjitabbaṃ, na kabaḷāvacchekaṃ, na avagaṇḍakārakaṃ, na hatthaniddhunakaṃ, na sitthāvakārakaṃ, na jivhānicchārakaṃ, na capucapukārakaṃ, na surusurukārakaṃ, na hatthanillehakaṃ, na pattanillehakaṃ, na oṭṭhanillehakaṃ bhuñjitabbaṃ.
不能用沾了食物的手去接饮用水壶;在所有人都吃完饭之前,上座比丘不能接洗手水。如果施主们说“尊者,请洗钵和手吧”,或者比丘们说“你们拿水吧”,那是可以的。有人递水时,要用双手接钵并接水,把钵放低,不要让水发出声音,也不要刮擦,这样来洗钵。如果有承接洗钵水的器皿,就把钵放低,把水倒向承水器,心里想:“别让水溅到承水器外,别让水溅到旁边的比丘们,别让水溅到桑喀帝。”如果没有承水器,就把钵放低,把水倒在地上,心里想:“别让水溅到旁边的比丘们,别让水溅到桑喀帝。”不能把带着饭粒的洗钵水倒在俗人家里。巴利
Na sāmisena hatthena pānīyathālako paṭiggahetabbo, na tāva therena hatthadhovanaudakaṃ paṭiggahetabbaṃ, yāva na sabbe bhuttāvino honti. Sace manussā ‘‘dhovatha, bhante, pattañca hatthe cā’’ti vadanti, bhikkhū vā ‘‘tumhe udakaṃ gaṇhathā’’ti vadanti, vaṭṭati. Udake dīyamāne ubhohi hatthehi pattaṃ paṭiggahetvā udakaṃ paṭiggahetabbaṃ, nīcaṃ katvā udakasaddaṃ akarontena apaṭighaṃsantena patto dhovitabbo. Sace udakapaṭiggāhako hoti, nīcaṃ katvā udakapaṭiggāhake udakaṃ āsiñcitabbaṃ ‘‘mā udakapaṭiggāhako udakena osiñci, mā sāmantā bhikkhū udakena osiñciṃsu, mā saṅghāṭi udakena osiñcī’’ti. Sace udakapaṭiggāhako na hoti, nīcaṃ katvā chamāya udakaṃ āsiñcitabbaṃ ‘‘mā sāmantā bhikkhū udakena osiñciṃsu, mā saṅghāṭi udakena osiñcī’’ti, na sasitthakaṃ pattadhovanaṃ antaraghare chaḍḍetabbaṃ.
从斋堂起身返回时,新学比丘应该先离开,长老们随后走。因为有些人家房屋狭窄,大长老们没有出来的空间,所以才这样说。不过,这样返回时,新学比丘应该站在家门口,等长老们出来后再按顺序走。如果大长老们坐在靠门的位置,新学比丘坐在屋子里面,那就应该从长老的座位开始,按顺序依次出去,身体不要碰到身体,要留出能让人们从中间通过的间隙,排成稀疏的队列走出去。巴利
Bhattaggato uṭṭhāya nivattantesu navakehi bhikkhūhi paṭhamataraṃ nivattitabbaṃ, pacchā therehi. Sambādhesu hi gharesu mahātherānaṃ nikkhamanokāso na hoti, tasmā evaṃ vuttaṃ. Evaṃ nivattantehi pana navakehi gehadvāre ṭhatvā theresu nikkhamantesu paṭipāṭiyā gantabbaṃ. Sace pana mahātherā dhure nisinnā honti, navakā antogehe, therāsanato paṭṭhāya paṭipāṭiyā eva nikkhamitabbaṃ , kāyena kāyaṃ asaṅghaṭṭentena yathā antarena manussā gantuṃ sakkonti, evaṃ viraḷāya pāḷiyā gantabbaṃ.
根据“诸比丘,我允许上座比丘在斋堂里作随喜”(《小品》362)这句话,应当由僧团的上座在斋堂里作随喜。不能只把他一个人留下,其余的人就先走了。巴利
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, therena bhikkhunā bhattagge anumoditu’’nti (cūḷava. 362) vacanato saṅghattherena bhattagge anumoditabbaṃ. Taṃ ekameva ohāya sesehi na gantabbaṃ.
比丘们,我允许在斋堂里由四位或五位长老及次长老比丘等候。根据这段话,当僧团上座为了随喜而坐时,下方应依次坐四位;当次长老坐时,应由大长老及下方者共三位坐;当第五位坐时,上方应坐四位;即使僧团上座以下位次的年轻比丘被请求,也仍应从僧团上座开始坐四位。如果负责随喜的比丘说:“尊者们,请去吧,没有需要等候的事了。”那就可以走。如果大长老说:“贤友,我们走吧。”对方回答:“请去吧。”这样也可以。即使心里想“我们到村外去等”,先到村外,再对自己的依止弟子说:“你们等候他到来。”这样也还是可以走。如果施主们按自己的意愿只让一位比丘做随喜,那么那位随喜的比丘没有过失,大长老也没有责任。只有在大家坐着谈话、施主们开口请求时,才需要向长老请示。大长老被请求做随喜时,就应当等候他——这就是这里的要点。不过,根据“比丘们,我允许在有事务时,向旁边的比丘请假后离去”这段话,如果被大小便等急迫所逼,就应向旁边的比丘请假后离去。这就是斋堂的行仪。巴利
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, bhattagge catūhi pañcahi therānutherehi bhikkhūhi āgametu’’nti (cūḷava. 362) vacanato saṅghattherena anumodanatthāya nisinne heṭṭhā paṭipāṭiyā catūhi nisīditabbaṃ, anuthere nisinne mahātherena ca heṭṭhā ca tīhi nisīditabbaṃ, pañcame nisinne upari catūhi nisīditabbaṃ, saṅghattherena heṭṭhā daharabhikkhusmiṃ ajjhiṭṭhepi saṅghattherato paṭṭhāya catūhi nisīditabbameva. Sace pana anumodako bhikkhu ‘‘gacchatha, bhante, āgametabbakiccaṃ natthī’’ti vadati, gantuṃ vaṭṭati. Mahātherena ‘‘gacchāma, āvuso’’ti vutte ‘‘gacchathā’’ti vadati, evampi vaṭṭati, ‘‘bahigāme āgamissāmā’’ti ābhogaṃ katvāpi bahigāmaṃ gantvā attano nissitake ‘‘tumhe tassa āgamanaṃ āgamethā’’ti vatvāpi gantuṃ vaṭṭatiyeva. Sace pana manussā attano rucitena ekena anumodanaṃ kārenti, neva tassa anumodato āpatti, na mahātherassa bhāro hoti. Upanisinnakathāyameva hi manussesu kathāpentesu thero āpucchitabbo. Mahātherena ca anumodanāya ajjhiṭṭhova āgametabboti idamettha lakkhaṇaṃ. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, sati karaṇīye ānantarikaṃ bhikkhuṃ āpucchitvā gantu’’nti (cūḷava. 362) vacanato pana vaccādipīḷitena anantaraṃ bhikkhuṃ āpucchitvā gantabbanti. Idaṃ bhattaggavattaṃ.
189 关于托钵的行仪:托钵比丘心想“我现在要进村了”,应当遮覆三圆,把下衣穿得整齐周正,系好腰带,把衣褶整理好,披上桑喀帝,扣好扣结,洗净钵后拿好钵,收摄身心、不慌不忙地进入村中。在俗家内行走时应当好好遮覆身体等,这一切都应当按照斋堂行仪里所说的方式来做,在这里也应同样理解。巴利 注疏 1
189.Piṇḍacārikavatte pana piṇḍacārikena bhikkhunā ‘‘idāni gāmaṃ pavisissāmī’’ti timaṇḍalaṃ paṭicchādentena parimaṇḍalaṃ nivāsetvā kāyabandhanaṃ bandhitvā saguṇaṃ katvā saṅghāṭiyo pārupitvā gaṇṭhikaṃ paṭimuñcitvā dhovitvā pattaṃ gahetvā sādhukaṃ ataramānena gāmo pavisitabbo. Suppaṭicchannena antaraghare gantabbantiādi sabbaṃ bhattaggavatte vuttanayeneva idhāpi veditabbaṃ.
走进施主家时,要先观察清楚:“我从这里进去,也从这里出来。”不能太急地闯进去,不能站得太远或太近,不能站太久,也不能太快就转身离开。站着的时候要观察:“他们是想给食物,还是不想给?”如果施主放下手头的工作,或者从座位上站起来,或者拿起勺子,或者拿起容器,或者把容器放好,那就应该知道“他想给”,继续站着等。当食物正在被布施时,用左手把桑喀帝提起来,用右手把钵伸出去,然后用双手接住钵,接受食物。不管布施的人是女人还是男人,在布施食物的时候都不应该盯着对方的脸看。要观察:“他们是想给汤,还是不想给?”如果施主拿起勺子,或者拿起容器,或者把容器放好,那就应该知道“他想给”,继续站着等。食物给完之后,用桑喀帝把钵盖好,然后稳稳当当地、不慌不忙地离开。巴利
Nivesanaṃ pavisantena sallakkhetabbaṃ ‘‘iminā pavisissāmi, iminā nikkhamissāmī’’ti, nātisahasā pavisitabbaṃ, nātidūre nāccāsanne ṭhātabbaṃ, nāticiraṃ ṭhātabbaṃ, nātilahukaṃ nivattitabbaṃ, ṭhitena sallakkhetabbaṃ ‘‘bhikkhaṃ dātukāmā vā adātukāmā vā’’ti . Sace kammaṃ vā nikkhipati, āsanā vā vuṭṭhāti, kaṭacchuṃ vā parāmasati, bhājanaṃ vā parāmasati, ṭhapeti vā, ‘‘dātukāmassā’’ti ṭhātabbaṃ. Bhikkhāya dīyamānāya vāmena hatthena saṅghāṭiṃ uccāretvā dakkhiṇena hatthena pattaṃ paṇāmetvā ubhohi hatthehi pattaṃ paṭiggahetvā bhikkhā paṭiggahetabbā, itthī vā hotu puriso vā, bhikkhādānasamaye mukhaṃ na oloketabbaṃ, sallakkhetabbaṃ ‘‘sūpaṃ dātukāmā vā adātukāmā vā’’ti. Sace kaṭacchuṃ vā parāmasati, bhājanaṃ vā parāmasati, ṭhapeti vā, ‘‘dātukāmassā’’ti ṭhātabbaṃ. Bhikkhāya dinnāya saṅghāṭiyā pattaṃ paṭicchādetvā sādhukaṃ ataramānena nivattitabbaṃ.
先乞食后从村里返回的人,应该把座位铺好,准备洗脚水、脚凳和擦脚布,把痰盂洗干净摆好,备好饮用水和洗用水。后乞食从村里返回的人,如果还有剩饭,自己想吃就可以吃;如果不想吃,就丢到没有草木的地方,或者沉进没有活物的水里。然后他把座位收起来,把洗脚水、脚凳和擦脚布收好,把痰盂洗干净收好,把饮用水和洗用水收好,再把食堂打扫干净。谁看到饮用水罐、洗用水罐或厕所水罐空了、没水了,就应该把它补满。如果自己搬不动,就用手势招呼另一个人,两人接力传递把它备好,但不能因为这件事开口说话。这就是乞食的行持。巴利
Yo paṭhamaṃ gāmato piṇḍāya paṭikkamati, tena āsanaṃ paññapetabbaṃ, pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ upanikkhipitabbaṃ, avakkārapāti dhovitvā upaṭṭhāpetabbā, pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpetabbaṃ. Yo pacchā gāmato piṇḍāya paṭikkamati, sace hoti bhuttāvaseso, sace ākaṅkhati, bhuñjitabbaṃ. No ce ākaṅkhati, appaharite vā chaḍḍetabbaṃ, appāṇake vā udake opilāpetabbaṃ, tena āsanaṃ uddharitabbaṃ, pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ paṭisāmetabbaṃ, avakkārapāti dhovitvā paṭisāmetabbā, pānīyaṃ paribhojanīyaṃ paṭisāmetabbaṃ, bhattaggaṃ sammajjitabbaṃ. Yo passati pānīyaghaṭaṃ vā paribhojanīyaghaṭaṃ vā vaccaghaṭaṃ vā rittaṃ tucchaṃ, tena upaṭṭhāpetabbaṃ. Sacassa hoti avisayhaṃ, hatthavikārena dutiyaṃ āmantetvā hatthavilaṅghakena upaṭṭhāpetabbaṃ, na ca tappaccayā vācā bhinditabbāti. Idaṃ piṇḍacārikavattaṃ.
190 190. 关于阿兰若行持:住阿兰若的比丘应当清晨早起,把钵放进钵袋,挂在肩上,把袈裟搭在肩上,穿上凉鞋,收拾好木器和陶器,关好门窗,然后从住处出来。心想“现在我要进村了”,就脱下凉鞋,放低后拍打干净,放进钵袋,挂在肩上。然后收拢下衣遮住三轮,整齐地穿好,系紧腰带,整理好衣褶,披上桑喀帝,扣好纽结,洗净钵后拿起,不慌不忙地进入村落。至于“在村中行走时要好好遮蔽身体”等一切行走的规矩,这里也应当依照食堂行持中所说的那样来理解。巴利 注疏 1
190.Āraññikavatte āraññikena bhikkhunā kālasseva uṭṭhāya pattaṃ thavikāya pakkhipitvā aṃse laggetvā cīvaraṃ khandhe karitvā upāhanā ārohitvā dārubhaṇḍaṃ mattikābhaṇḍaṃ paṭisāmetvā dvāravātapānaṃ thaketvā vasanaṭṭhānato nikkhamitabbaṃ. ‘‘Idāni gāmaṃ pavisissāmā’’ti upāhanā omuñcitvā nīcaṃ katvā papphoṭetvā thavikāya pakkhipitvā aṃse laggetvā timaṇḍalaṃ paṭicchādentena parimaṇḍalaṃ nivāsetvā kāyabandhanaṃ bandhitvā saguṇaṃ katvā saṅghāṭiyo pārupitvā gaṇṭhikaṃ paṭimuñcitvā dhovitvā pattaṃ gahetvā sādhukaṃ ataramānena gāmo pavisitabbo. Suppaṭicchannena antaraghare gantabbantiādi sabbaṃ gamanavidhānaṃ idhāpi bhattaggavatte vuttanayeneva veditabbaṃ.
进入住处时,要留意观察:“我从这里进,从这里出”等等,关于乞食的一切规矩,都应按照《乞食行持》里所说的方式来理解。住在林中的比丘,要准备好饮用水和洗用水。如果容器不够,就把饮用水也当作洗用水来准备。如果连容器都找不到,就用竹筒来盛水准备。如果连竹筒也找不到,就要想办法让附近有水池可用。要准备好火,要准备好取火木具;如果已经有取火木具,不生火也可以。就像林中比丘一样,穿越荒野的比丘也应该带上取火木具。但住在团体中的比丘,没有它也可以。要准备好手杖,要学习星宿方位——或者全部,或者一部分,要善于辨别方向。这就是林中住处的行持。巴利
Nivesanaṃ pavisantena sallakkhetabbaṃ ‘‘iminā pavisissāmi, iminā nikkhamissāmī’’tiādi sabbaṃ bhikkhācāravidhānaṃ piṇḍacārikavatte vuttanayeneva veditabbaṃ. Āraññikena bhikkhunā pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpetabbaṃ. Sace bhājanāni nappahonti, pānīyameva paribhojanīyampi katvā upaṭṭhāpetabbaṃ. Bhājanaṃ alabhantena veḷunāḷikāyapi upaṭṭhāpetabbaṃ. Tampi alabhantassa yathā samīpe udakaāvāṭo hoti, evaṃ kātabbaṃ. Aggi upaṭṭhāpetabbo, araṇisahitaṃ upaṭṭhāpetabbaṃ, araṇisahite sati aggiṃ akātumpi vaṭṭati. Yathā ca āraññikassa, evaṃ kantārappaṭipannassapi araṇisahitaṃ icchitabbaṃ. Gaṇavāsino pana tena vināpi vaṭṭati. Kattaradaṇḍo upaṭṭhāpetabbo, nakkhattapadāni uggahetabbāni sakalāni vā ekadesāni vā, disākusalena bhavitabbaṃ. Idaṃ āraññikavattaṃ.
191 关于住处行持:住在哪座精舍里,如果那座精舍有污垢,而他有能力,就应当清扫。清扫精舍时,应先把钵和衣拿出来,放在一边;把坐具和敷具拿出来,放在一边;把床褥和枕头拿出来,放在一边;把床放低,小心地不摩擦、不碰撞门框,拿出来放在一边;把椅子放低,小心地不摩擦、不碰撞门框,拿出来放在一边;把床脚垫拿出来,放在一边;把痰盂拿出来,放在一边;把靠板拿出来,放在一边;先看清地上敷设物原本是怎么铺的,再拿出来放在一边。如果精舍里有蜘蛛网,应先从天花板清除,再擦拭窗缝和墙角。如果涂了赭石的墙壁发霉了,应用布蘸水拧干后擦拭。如果涂了黑色的地面发霉了,应用布蘸水拧干后擦拭。如果是没有涂饰的地面,应洒了水再洒水地清扫,心想“别让灰尘弄脏了精舍”,把垃圾收集起来,丢到一边。巴利 注疏 1
191.Senāsanavatte yasmiṃ vihāre viharati, sace so vihāro uklāpo hoti, sace ussahati, sodhetabbo. Vihāraṃ sodhentena paṭhamaṃ pattacīvaraṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ, nisīdanapaccattharaṇaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ, bhisibimbohanaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ, mañco nīcaṃ katvā sādhukaṃ apaṭighaṃsantena asaṅghaṭṭentena kavāṭapīṭhaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbo, pīṭhaṃ nīcaṃ katvā sādhukaṃ apaṭighaṃsantena asaṅghaṭṭentena kavāṭapīṭhaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ, mañcapaṭipādakā nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbā, kheḷamallako nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbo, apassenaphalakaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ, bhūmattharaṇaṃ yathāpaññattaṃ sallakkhetvā nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ. Sace vihāre santānakaṃ hoti, ullokā paṭhamaṃ ohāretabbaṃ, ālokasandhikaṇṇabhāgā pamajjitabbā. Sace gerukaparikammakatā bhitti kaṇṇakitā hoti, coḷakaṃ temetvā pīḷetvā pamajjitabbā. Sace kāḷavaṇṇakatā bhūmi kaṇṇakitā hoti, coḷakaṃ temetvā pīḷetvā pamajjitabbā. Sace akatā hoti bhūmi, udakena paripphositvā paripphositvā sammajjitabbā ‘‘mā vihāro rajena uhaññī’’ti, saṅkāraṃ vicinitvā ekamantaṃ chaḍḍetabbaṃ.
比丘附近不能拍打坐卧具,精舍附近不能拍打坐卧具,饮用水附近不能拍打坐卧具,洗用水附近不能拍打坐卧具,迎风处的庭院里不能拍打坐卧具,应当在背风处拍打坐卧具。巴利
Na bhikkhusāmantā senāsanaṃ papphoṭetabbaṃ, na vihārasāmantā senāsanaṃ papphoṭetabbaṃ, na pānīyasāmantā senāsanaṃ papphoṭetabbaṃ, na paribhojanīyasāmantā senāsanaṃ papphoṭetabbaṃ, na paṭivāte aṅgaṇe senāsanaṃ papphoṭetabbaṃ, adhovāte senāsanaṃ papphoṭetabbaṃ.
把地垫晒干、清理干净、拍打之后搬进来,按原来铺好的样子铺好。床脚垫拿到一边晒干、擦干净,再搬回来,放回原来的位置。床架拿到一边晒干、清理干净、拍打之后,放低,小心地搬进来,不要蹭到门框,也不要撞到门框,然后按原来摆好的样子摆好。椅子拿到一边晒干、清理干净、拍打之后,放低,小心地搬进来,不要蹭到门框,也不要撞到门框,然后按原来摆好的样子摆好。床褥和枕头拿到一边晒干、清理干净、拍打之后搬进来,按原来铺好的样子铺好。坐垫和敷布晒干、拍打之后搬进来,按原来铺好的样子铺好。痰盂拿到一边晒干、擦干净,再搬回来,放回原来的位置。靠板拿到一边晒干、擦干净,放回原来的位置。钵和袈裟要放好。放钵的时候,用一只手拿钵,另一只手摸一下床下或椅子下面,然后把钵放好;不能把钵直接放在没有垫过的地面上。放袈裟的时候,用一只手拿袈裟,另一只手把衣竿或衣绳擦干净,然后把袈裟的外端朝外、内褶朝里放好。巴利
Bhūmattharaṇaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbaṃ, mañcapaṭipādakā ekamantaṃ otāpetvā pamajjitvā abhiharitvā yathāṭhāne ṭhapetabbā, mañco ekamantaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ apaṭighaṃsantena asaṅghaṭṭentena kavāṭapīṭhaṃ atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbo, pīṭhaṃ ekamantaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ apaṭighaṃsantena asaṅghaṭṭentena kavāṭapīṭhaṃ atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbaṃ , bhisibimbohanaṃ ekamantaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbaṃ, nisīdanapaccattharaṇaṃ otāpetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbaṃ, kheḷamallako ekamantaṃ otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathāṭhāne ṭhapetabbo, apassenaphalakaṃ ekamantaṃ otāpetvā pamajjitvā yathāṭhāne ṭhapetabbaṃ. Pattacīvaraṃ nikkhipitabbaṃ, pattaṃ nikkhipantena ekena hatthena pattaṃ gahetvā ekena hatthena heṭṭhāmañcaṃ vā heṭṭhāpīṭhaṃ vā parāmasitvā patto nikkhipitabbo, na ca anantarahitāya bhūmiyā patto nikkhipitabbo. Cīvaraṃ nikkhipantena ekena hatthena cīvaraṃ gahetvā ekena hatthena cīvaravaṃsaṃ vā cīvararajjuṃ vā pamajjitvā pārato antaṃ, orato bhogaṃ katvā cīvaraṃ nikkhipitabbaṃ.
如果东边吹来带灰尘的风,就应该关上东边的窗户。如果西边、北边、南边吹来带灰尘的风,就应该关上南边的窗户。如果是寒冷的时候,白天应该打开窗户,晚上应该关上。如果是炎热的时候,白天应该关上窗户,晚上应该打开。巴利
Sace puratthimā sarajā vātā vāyanti, puratthimā vātapānā thaketabbā. Sace pacchimā, uttarā, dakkhiṇā sarajā vātā vāyanti, dakkhiṇā vātapānā thaketabbā. Sace sītakālo hoti, divā vātapānā vivaritabbā, rattiṃ thaketabbā. Sace uṇhakālo hoti, divā vātapānā thaketabbā, rattiṃ vivaritabbā.
如果脏了,就要打扫庭院、打扫门廊、打扫讲堂、打扫火堂、打扫厕所。如果没有饮用水,就要准备饮用水。如果没有清洗用水,就要准备清洗用水。如果洗手瓶里没有水,就要往洗手瓶里倒水。巴利
Sace uklāpaṃ hoti, pariveṇaṃ sammajjitabbaṃ, koṭṭhako sammajjitabbo, upaṭṭhānasālā sammajjitabbā, aggisālā sammajjitabbā, vaccakuṭi sammajjitabbā. Sace pānīyaṃ na hoti, pānīyaṃ upaṭṭhāpetabbaṃ. Sace paribhojanīyaṃ na hoti, paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpetabbaṃ. Sace ācamanakumbhiyā udakaṃ na hoti, ācamanakumbhiyā udakaṃ āsiñcitabbaṃ.
如果和上座住在同一座寺院里,没有向上座请示,就不能诵经,不能提问,不能念诵复习,不能说法,不能点灯,不能熄灯,不能开窗,不能关窗。门是经常有人进出的地方,所以在那里不需要请示;但其余像诵经等事情,都必须先请示才能做,就算每天请示也是可以的。如果下辈对上座说“尊者,就算已经请示过了”,年长的上座应允“萨度”,或者上座自己说“你随意住吧”,这样也可以。对同辈比丘,凭彼此信任也可以。如果和上座在同一条经行道上经行,应当随着上座转身的方向而转身,也不要用僧伽黎的衣角碰到上座。这就是住所的仪法。巴利
Sace vuḍḍhena saddhiṃ ekavihāre viharati, na vuḍḍhaṃ anāpucchā uddeso dātabbo, na paripucchā dātabbā, na sajjhāyo kātabbo, na dhammo bhāsitabbo, na padīpo kātabbo, na padīpo vijjhāpetabbo, na vātapānā vivaritabbā, na vātapānā thaketabbā. Dvāraṃ nāma yasmā mahāvaḷañjaṃ, tasmā tattha āpucchanakiccaṃ natthi, sesāni pana uddesadānādīni āpucchitvāva kātabbāni, devasikampi āpucchituṃ vaṭṭati. Athāpi ‘‘bhante, āpucchitameva hotū’’ti vutte vuḍḍhataro ‘‘sādhū’’ti sampaṭicchati, sayameva vā ‘‘tvaṃ yathāsukhaṃ viharāhī’’ti vadati, evampi vaṭṭati. Sabhāgassa vissāsenapi vaṭṭatiyeva. Sace vuḍḍhena saddhiṃ ekacaṅkame caṅkamati, yena vuḍḍho, tena parivattetabbaṃ, na ca vuḍḍho saṅghāṭikaṇṇena ghaṭṭetabbo. Idaṃ senāsanavattaṃ.
192 关于蒸汽浴房的义务:谁先进入蒸汽浴房,如果灰积多了,就应当把灰倒掉。如果有污秽,就应当清扫蒸汽浴房,清扫周边,清扫庭院,清扫门房,清扫浴室厅堂,揉好香粉,浸湿陶土,往水槽里注水。要进蒸汽浴房时,应当先用陶土涂脸,遮好前面和后面,然后进去;不应挤到上座比丘中间坐下,也不应用座位挡住新学比丘。如果力所能及,应当在蒸汽浴房里为上座比丘服务。要离开蒸汽浴房时,应当先拿起浴室凳,遮好前面和后面,然后出来。如果力所能及,也应当在水里为上座比丘服务,不应在上座比丘前面沐浴,不应在上座比丘上游沐浴。洗完澡上岸的人,应当给正在下水的人让路。谁最后离开蒸汽浴房,如果蒸汽浴房地面泥泞,就应当冲洗干净,洗好陶土槽,收好浴室凳,熄灭火,关上门,然后离开。这就是蒸汽浴房的义务。巴利 注疏 1
192.Jantāgharavatte yo paṭhamaṃ jantāgharaṃ gacchati, sace chārikā ussannā hoti, chārikā chaḍḍetabbā. Sace uklāpaṃ hoti, jantāgharaṃ sammajjitabbaṃ, paribhaṇḍaṃ sammajjitabbaṃ, pariveṇaṃ sammajjitabbaṃ, koṭṭhako sammajjitabbo, jantāgharasālā sammajjitabbā, cuṇṇaṃ sannetabbaṃ, mattikā temetabbā, udakadoṇiyā udakaṃ āsiñcitabbaṃ. Jantāgharaṃ pavisantena mattikāya mukhaṃ makkhetvā purato ca pacchato ca paṭicchādetvā jantāgharaṃ pavisitabbaṃ, na there bhikkhū anupakhajja nisīditabbaṃ, na navā bhikkhū āsanena paṭibāhitabbā. Sace ussahati, jantāghare therānaṃ bhikkhūnaṃ parikammaṃ kātabbaṃ. Jantāgharā nikkhamantena jantāgharapīṭhaṃ ādāya purato ca pacchato ca paṭicchādetvā jantāgharā nikkhamitabbaṃ. Sace ussahati, udakepi therānaṃ bhikkhūnaṃ parikammaṃ kātabbaṃ, na therānaṃ bhikkhūnaṃ purato nahāyitabbaṃ, na uparito nahāyitabbaṃ, nahātena uttarantena otarantānaṃ maggo dātabbo. Yo pacchā jantāgharā nikkhamati, sace jantāgharaṃ cikkhallaṃ hoti, dhovitabbaṃ, mattikādoṇiṃ dhovitvā jantāgharapīṭhaṃ paṭisāmetvā aggiṃ vijjhāpetvā dvāraṃ thaketvā pakkamitabbaṃ. Idaṃ jantāgharavattaṃ.
193 关于厕所的规矩:去厕所的人,如果站在外面,应当先咳嗽示意;里面坐着的人也应该咳嗽示意。把袈裟挂在衣架或衣绳上之后,应当稳妥地、不慌不忙地进入厕所,不应太急猛地进去,不应跨立着进去。应当站在厕用便鞋上跨立。大便时不应发出哼哼声,不应一边嚼齿木一边大便。不应在厕槽外面大便,不应在小便槽外面小便,不应在小便槽里吐痰。不应使用裂开的、粗糙的、有节的、带刺的、有孔的或腐朽的木片来揩拭。不过,如果没有拿揩拭木片就进去了,不算犯戒。不应把揩拭木片丢进粪坑里。应当站在厕用便鞋上,遮蔽身体。出来时不应太急猛,不应跨立着出来。应当站在净手用便鞋上跨立。净手时不应发出啧啧声,不应在净手小碗里留下剩水。这是针对所有共用场所说的。因为那种地方各色人等来来往往,所以不应留下剩水。但如果是在僧团精舍里,某个地方是专门为固定去的人设的,或者是属于个人的地方,那就允许。喝了泻药而反复进去的人,也允许。应当站在净手用便鞋上,遮蔽身体。巴利 注疏 1
193.Vaccakuṭivatte yo vaccakuṭiṃ gacchati, bahi ṭhitena ukkāsitabbaṃ, anto nisinnenapi ukkāsitabbaṃ, cīvaravaṃse vā cīvararajjuyā vā cīvaraṃ nikkhipitvā sādhukaṃ ataramānena vaccakuṭi pavisitabbā, nātisahasā pavisitabbā, na ubbhajitvā pavisitabbā, vaccapādukāya ṭhitena ubbhajitabbaṃ, na nitthunantena vacco kātabbo, na dantakaṭṭhaṃ khādantena vacco kātabbo, na bahiddhā vaccadoṇikāya vacco kātabbo, na bahiddhā passāvadoṇikāya passāvo kātabbo, na passāvadoṇikāya kheḷo kātabbo, phālitena vā kharena vā gaṇṭhikena vā kaṇṭakena vā susirena vā pūtinā vā kaṭṭhena na avalekhitabbaṃ, avalekhanakaṭṭhaṃ pana aggahetvā paviṭṭhassa āpatti natthi, na avalekhanakaṭṭhaṃ vaccakūpamhi pātetabbaṃ, vaccapādukāya ṭhitena paṭicchādetabbaṃ, nātisahasā nikkhamitabbaṃ, na ubbhajitvā nikkhamitabbaṃ, ācamanapādukāya ṭhitena ubbhajitabbaṃ, na capucapukārakaṃ ācametabbaṃ, na ācamanasarāvake udakaṃ sesetabbaṃ. Idañca sabbasādhāraṇaṭṭhānaṃ sandhāya vuttaṃ. Tatra hi aññe aññe āgacchanti, tasmā udakaṃ na sesetabbaṃ. Yaṃ pana saṅghikepi vihāre ekadese nibaddhagamanatthāya kataṃ ṭhānaṃ hoti puggalikaṭṭhānaṃ vā, tasmiṃ vaṭṭati. Virecanaṃ pivitvā punappunaṃ pavisantassapi vaṭṭatiyeva. Ācamanapādukāya ṭhitena paṭicchādetabbaṃ.
如果厕所被粪便弄脏,外面也沾了粪便,就应该取水来冲洗。有水但没有容器,这叫“没有”;有容器但没有水,这也叫“没有”。两样都没有,就是完全没有,那就用木片或其他什么东西擦干净再走。如果擦屎木片的筐满了,就应该把擦屎木片扔掉。如果有垃圾,就应该打扫厕所、打扫周围地面、打扫庭院、打扫门廊。如果洗手水罐里没有水,就应该往洗手水罐里倒水。巴利
Sace vaccakuṭi uhatā hoti bahi vaccamakkhitā, udakaṃ āharitvā dhovitabbā. Udakaṃ atthi, bhājanaṃ natthi, asantaṃ nāma hoti. Bhājanaṃ atthi, udakaṃ natthi, etampi asantaṃ . Ubhayasmiṃ asati asantameva, kaṭṭhena vā kenaci vā puñchitvā gantabbaṃ. Sace avalekhanapiṭako pūrito hoti, avalekhanakaṭṭhaṃ chaḍḍetabbaṃ. Sace kacavaraṃ atthi, vaccakuṭi sammajjitabbā, paribhaṇḍaṃ sammajjitabbaṃ, pariveṇaṃ sammajjitabbaṃ, koṭṭhako sammajjitabbo. Sace ācamanakumbhiyā udakaṃ na hoti, ācamanakumbhiyā udakaṃ āsiñcitabbaṃ.
比丘们,解完大便后,如果旁边有水,就不该不洗手就走;谁不洗,就犯恶作罪。按照这个说法,有水却不做用水该做的事,就犯戒。如果确实有水,但没有隐蔽的地方,那就用容器把水取出来洗手。没有容器的话,就用钵取水;连钵也没有,那就叫“没有可用之水”。如果有人想“这里太敞露了,前面应该还有别的水”,于是走过去却没找到水,而这时已经到了乞食的时间,那就可以用木片之类的东西擦一擦再走,吃饭和随喜都照样可以。又按照“比丘们,在厕所里不应按戒腊先后大便,谁这样做就犯恶作罪。比丘们,我允许按到达的先后次序大便”这个说法,进厕所的人应当按到达的先后次序进去。在厕所、小便处、洗澡处这三个地方,都是以到达的先后为准。以上就是厕所里应当遵守的规矩。巴利
‘‘Na, bhikkhave, vaccaṃ katvā sati udake nācametabbaṃ, yo nācameyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 373) vacanato udake sati udakakiccaṃ akarontassa āpatti. Sace udakaṃ atthi, paṭicchannaṭṭhānaṃ pana natthi, bhājanena nīharitvā ācamitabbaṃ. Bhājane asati pattena nīharitabbaṃ, pattepi asati asantaṃ nāma hoti. ‘‘Idaṃ ativivaṭaṃ, purato aññaṃ udakaṃ bhavissatī’’ti gatassa udakaṃ alabhantasseva bhikkhācāravelā hoti, kaṭṭhena vā kenaci vā puñchitvā gantabbaṃ, bhuñjitumpi anumoditumpi vaṭṭati. ‘‘Na, bhikkhave, vaccakuṭiyā yathāvuḍḍhaṃ vacco kātabbo, yo kareyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, āgatapaṭipāṭiyā vaccaṃ kātu’’nti (cuḷava. 373) vacanato vaccakuṭiṃ pavisantena āgatapaṭipāṭiyā pavisitabbaṃ. Vaccakuṭiyaṃ passāvaṭṭhāne nahānatittheti tīsupi āgatapaṭipāṭiyeva pamāṇaṃ. Idaṃ vaccakuṭivattaṃ.