第26章 入雨安居的判定
26. Vassūpanāyikavinicchayakathā
179入雨安居:这里有两种入雨安居,前安居和后安居。其中,前安居应该在阿沙荼月满月的第二天,也就是满月后第一天入;后安居则在阿沙荼月满月之后的下一个满月的第二天入。入安居的人要先整理好住处,备好饮用水和洗用水,做完礼敬佛塔等一切该做的准备工作,然后说一次、两次或三次:“我在这座住处入这三个月的雨安居。”这样说出之后才算入雨安居。即使心里有“我要住在这里”的想法,但如果因为忘记而没有正式入安居,那么之前受用的坐卧处仍然算是妥善受用,不算破安居,仍然可以举行自恣。因为即使没有说出口,仅仅在心里生起意愿,就已经算入雨安居了。这里说的“意愿”,就是指心里生起“我要在这里入雨安居”这个念头。
179.Vassūpanāyikāti ettha purimikā pacchimikāti duve vassūpanāyikā. Tattha (mahāva. aṭṭha. 184 ādayo) āsāḷhīpuṇṇamāya anantare pāṭipadadivase purimikā upagantabbā, pacchimikā pana āsāḷhīpuṇṇamato aparāya puṇṇamāya anantare pāṭipadadivase. Upagacchantena ca vihāraṃ paṭijaggitvā pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpetvā sabbaṃ cetiyavandanādisāmīcikammaṃ niṭṭhāpetvā ‘‘imasmiṃ vihāre imaṃ temāsaṃ vassaṃ upemī’’ti sakiṃ vā dvattikkhattuṃ vā vācaṃ nicchāretvā vassaṃ upagantabbaṃ. Sacepi ‘‘idha vasissāmī’’ti ālayo atthi, asatiyā pana vassaṃ na upeti, gahitasenāsanaṃ suggahitaṃ, chinnavasso na hoti, pavāretuṃ labhatiyeva. Vināpi hi vacībhedaṃ ālayakaraṇamattenapi vassaṃ upagatameva hoti. ‘‘Idha vassaṃ vasissāmī’’ti cittuppādoyevettha ālayo nāma.
诸比丘,在入雨安居日,若不想入雨安居,不应故意越过住处;若越过,犯恶作。依照《大品》186这段话所说,在入雨安居日,不想入雨安居而越过精舍界,就按所越过的精舍数量计算,每座犯一次恶作。如果当天进入一百座精舍的界内并越过,就犯一百次罪。但如果越过一座精舍后,没有进入另一座精舍的界就返回,那只犯一次罪。若因某种障碍而没能入前安居,就应当入后安居。
‘‘Na , bhikkhave, tadahuvassūpanāyikāya vassaṃ anupagantukāmena sañcicca āvāso atikkamitabbo, yo atikkameyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 186) vacanato vassūpanāyikadivase vassaṃ anupagantukāmo vihārasīmaṃ atikkamati, vihāragaṇanāya dukkaṭaṃ. Sace hi taṃ divasaṃ vihārasatassa upacāraṃ okkamitvā atikkamati, sataṃ āpattiyo. Sace pana vihāraṃ atikkamitvā aññassa vihārassa upacāraṃ anokkamitvāva nivattati, ekāva āpatti. Kenaci antarāyena purimikaṃ anupagatena pacchimikā upagantabbā.
“比丘们,不可以住在没有坐卧处的地方入雨安居;谁要是入了,就犯恶作罪。”(《大品》204)根据这句话,一个人如果没有一处坐卧处——由五种覆盖物中的任意一种覆盖、并且装好门闩——就不应该入雨安居。“比丘们,不可以在死尸小屋里入雨安居;谁要是入了,就犯恶作罪。”(《大品》204)根据这句话等,在死尸小屋、伞下、瓮中入雨安居都是不允许的。这里,死尸小屋指的是钉板床之类的小屋。就在那种地方入雨安居是不允许的;但在坟场里另外建一座小屋,则可以入雨安居。伞下,如果把伞架在四根柱子上,做成围障并装上门,则可以入雨安居,这就叫做伞屋。瓮中,如果用大陶钵按照伞屋所说的方法做成小屋,也可以入雨安居。
‘‘Na, bhikkhave, asenāsanikena vassaṃ upagantabbaṃ, yo upagaccheyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 204) vacanato yassa pañcannaṃ chadanānaṃ aññatarena channaṃ yojitadvārabandhanaṃ senāsanaṃ natthi, tena na upagantabbaṃ. ‘‘Na, bhikkhave, chavakuṭikāya vassaṃ upagantabbaṃ, yo upagaccheyya, āpatti dukkaṭassā’’ti(mahāva. 204) ādivacanato chavakuṭikāyaṃ chatte cāṭiyañca upagantuṃ na vaṭṭati. Tattha chavakuṭikā nāma ṭaṅkitamañcādibhedā kuṭi. Tattheva upagantuṃ na vaṭṭati, susāne pana aññaṃ kuṭikaṃ katvā upagantuṃ vaṭṭati, chattepi catūsu thambhesu chattaṃ ṭhapetvā āvaraṇaṃ katvā dvāraṃ yojetvā upagantuṃ vaṭṭati, chattakuṭi nāmesā hoti. Cāṭiyāpi mahantena kapallena chatte vuttanayena kuṭikaṃ katvā upagantuṃ vaṭṭati.
比丘们,不应该在树洞里入雨安居,谁入了就犯恶作罪。根据这句话,在单纯的树洞里入安居是不允许的。但如果是在大树洞里面,用木板做遮挡搭成小屋,再装上进出的门,这样就可以入安居。把树砍掉,在树桩顶上用木板做遮挡搭成小屋,也同样可以。比丘们,不应该在树枝叉间入雨安居等话,根据这些说法,在单纯的树枝叉上入安居是不允许的。但如果在大树枝上搭一个平台,在上面用木板做遮挡搭成小屋并装上门,就可以入安居。
‘‘Na, bhikkhave, rukkhasusire vassaṃ upagantabbaṃ, yo upagaccheyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 204) vacanato suddhe rukkhasusire upagantuṃ na vaṭṭati, mahantassa pana rukkhasusirassa anto padaracchadanaṃ kuṭikaṃ katvā pavisanadvāraṃ yojetvā upagantuṃ vaṭṭati, rukkhaṃ chinditvā khāṇukamatthake padaracchadanaṃ kuṭikaṃ katvāpi vaṭṭatiyeva. ‘‘Na, bhikkhave, rukkhaviṭabhiyā’’ti(mahāva. 204) ādivacanato suddhe viṭabhimatte upagantuṃ na vaṭṭati, mahāviṭape pana aṭṭakaṃ bandhitvā tattha padaracchadanaṃ kuṭikaṃ katvā dvāraṃ yojetvā upagantabbaṃ.
“比丘们,我允许到牛栏去入雨安居”等语,所以到牛栏、商队和船上入雨安居都是允许的。其中,牛栏指牧牛人住的地方。牛栏迁移时,随牛栏一起离开的人,在安居中断时无犯,因为已经说过:“比丘们,我允许随牛栏所去之处前往。”(《大品》203)但在商队中入雨安居的人,在入安居那天应当告诉近事男:“可以求得小屋。”如果他们建好给来,就进去说三遍“我在这里入雨安居”。如果不给,就应在用厅堂遮盖的停驻车下面入安居。如果连这个也得不到,就应当生起意愿,但不允许在商队中入雨安居。所谓意愿,就是“我将在这里入雨安居”这样一个单纯的心念。如果商队正在赶路时碰上自恣日,就在那里自恣。如果商队在雨安居期间到了比丘想去的地方后又继续前行,那就住在想去的地方,和那里的比丘一起自恣。如果商队在雨安居期间中途停在某个村子或分散开来,就应住在那个村子里和比丘们一起自恣,没有自恣就不能再往前走。在船上入雨安居的人,也应当在小屋里入安居;如果找来找去得不到,就应当生起意愿。如果整个三个月船都在海上,就在那里自恣。如果船靠了岸,而这个比丘又想继续往前走,那就不允许走;应当住在船靠岸所得的那个村子里,和比丘们一起自恣。即使船沿着岸边往别处去,而比丘想住在最初到达的那个村子里,船尽管去,比丘应当住在那里和比丘们一起自恣。总之,在牛栏、商队、船这三个地方,不存在安居中断的罪过,而且可以自恣。
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, vaje vassaṃ upagantu’’ntiādivacanato vaje satthe nāvāyañca upagantuṃ vaṭṭati. Tattha vajoti gopālakānaṃ nivāsaṭṭhānaṃ. Vaje vuṭṭhite vajena saddhiṃ gatassa vassacchede anāpatti ‘‘anujānāmi, bhikkhave, yena vajo, tena gantu’’nti (mahāva. 203) vuttattā. Satthe vassaṃ upagacchantena pana vassūpanāyikadivase upāsakā vattabbā ‘‘kuṭikā laddhuṃ vaṭṭatī’’ti. Sace karitvā denti, tattha pavisitvā ‘‘idha vassaṃ upemī’’ti tikkhattuṃ vattabbaṃ. No ce denti, sālāsaṅkhepena ṭhitasakaṭassa heṭṭhā upagantabbaṃ. Tampi alabhantena ālayo kātabbo, satthe pana vassaṃ upagantuṃ na vaṭṭati. Ālayo nāma ‘‘idha vassaṃ vasissāmī’’ti cittuppādamattaṃ. Sace maggappaṭipanneyeva satthe pavāraṇādivaso hoti, tattheva pavāretabbaṃ. Atha sattho antovasseyeva bhikkhunā patthitaṭṭhānaṃ patvā atikkamati, patthitaṭṭhāne vasitvā tattha bhikkhūhi saddhiṃ pavāretabbaṃ. Athāpi sattho antovasseyeva antarā ekasmiṃ gāme tiṭṭhati vā vippakirati vā, tasmiṃyeva gāme bhikkhūhi saddhiṃ vasitvā pavāretabbaṃ, appavāretvā tato paraṃ gantuṃ na vaṭṭati. Nāvāya vassaṃ upagacchantenapi kuṭiyaṃyeva upagantabbaṃ, pariyesitvā alabhantena ālayo kātabbo. Sace antotemāsaṃ nāvā samuddeyeva hoti, tattheva pavāretabbaṃ. Atha nāvā kūlaṃ labhati, ayañca parato gantukāmo hoti, gantuṃ na vaṭṭati, nāvāya laddhagāmeyeva vasitvā bhikkhūhi saddhiṃ pavāretabbaṃ. Sacepi nāvā anutīrameva aññattha gacchati, bhikkhu ca paṭhamaṃ laddhagāmeyeva vasitukāmo, nāvā gacchatu, bhikkhunā tattheva vasitvā bhikkhūhi saddhiṃ pavāretabbaṃ. Iti vaje satthe nāvāyanti tīsu ṭhānesu natthi vassacchede āpatti, pavāretuñca labhati.
诸比丘,进入雨安居后,如果没有住满前三个月或后三个月,就不应该外出游方;谁要是外出,就犯恶作罪。根据这段经文,入前安居的人没有住满前三个月,入后安居的人没有住满后三个月,就不应该外出游方。但是,进入雨安居后,即使还没有等到天亮,当天就因为七日事外出,并且在七天内返回,也没有犯;更何况住了两三天之后,因为七日事外出,并在七天内返回的人呢。
‘‘Na, bhikkhave, vassaṃ upagantvā purimaṃ vā temāsaṃ pacchimaṃ vā temāsaṃ avasitvā cārikā pakkamitabbā, yo pakkameyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 186) vacanato purimikāya vassaṃ upagatena purimaṃ temāsaṃ, pacchimikāya upagatena pacchimaṃ temāsaṃ avasitvā cārikā na pakkamitabbā, vassaṃ upagantvā pana aruṇaṃ anuṭṭhāpetvāpi tadaheva sattāhakaraṇīyena pakkamantassapi antosattāhe nivattantassa anāpatti, ko pana vādo dvīhatīhaṃ vasitvā sattāhakaraṇīyena pakkamantassa antosattāhe nivattantassa.
180“比丘们,我允许为了七种七日事由,在被派遣时前往,但未被派遣时则不可。”根据“比丘、比丘尼、正学尼、沙弥、沙弥尼、近事男、近事女”(《大品》187)这句话,五位同法者中的任何一位,为了僧团、僧众团体或个人,或者为了自己,建好了精舍、半圆屋、殿堂、楼阁、洞窟、庭院、门楼、集会堂、火堂、净厨、厕所、经行道、经行堂、水井、井亭、浴室、浴堂、池塘、凉亭、园林或园地之后,指明说“请比丘们来,我想布施,想听法,想见比丘们”,这样派人去请时,可以为了七日事由前往,但未被派遣时则不可。近事男或近事女同样,为了僧团、僧众团体或个人,建好了精舍等中的某一种,或者为了自己让人建好了住宅、卧室等中的某一种,或者交代了其他该办的事,或者因为生病而派使者到比丘们那里说“尊者们,请来,我想布施,想听法,想见比丘们”,那就可以为了七日事由前往,但未被派遣时则不可。
180. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, sattannaṃ sattāhakaraṇīyena pahite gantuṃ, na tveva appahite. Bhikkhussa bhikkhuniyā sikkhamānāya sāmaṇerassa sāmaṇeriyā upāsakassa upāsikāyā’’ti (mahāva. 187) vacanato pañcannaṃ sahadhammikānaṃ aññatarena saṅghagaṇapuggale uddissa attano vā atthāya vihāraṃ aḍḍhayogaṃ pāsādaṃ hammiyaṃ guhaṃ pariveṇaṃ koṭṭhakaṃ upaṭṭhānasālaṃ aggisālaṃ kappiyakuṭiṃ vaccakuṭiṃ caṅkamaṃ caṅkamanasālaṃ udapānaṃ udapānasālaṃ jantāgharaṃ jantāgharasālaṃ pokkharaṇiṃ maṇḍapaṃ ārāmaṃ ārāmavatthuṃ vā kāretvā ‘‘āgacchantu bhikkhū, icchāmi dānañca dātuṃ dhammañca sotuṃ bhikkhū ca passitu’’nti evaṃ niddisitvā pesite gantabbaṃ sattāhakaraṇīyena, na tveva appahite. Upāsako vā upāsikā vā tatheva saṅghagaṇapuggale uddissa vihārādīsu aññataraṃ kāretvā attano vā atthāya nivesanasayanigharādīsu aññataraṃ kārāpetvā aññaṃ vā kiccakaraṇīyaṃ niddisitvā gilāno vā hutvā bhikkhūnaṃ santike dūtaṃ pahiṇeyya ‘‘āgacchantu bhadantā, icchāmi dānañca dātuṃ dhammañca sotuṃ bhikkhū ca passitu’’nti, gantabbaṃ sattāhakaraṇīyena, na tveva appahite.
比丘们,我允许因为七种七日事由,即使没有被邀请也可以前往,更何况是被邀请的时候。对于比丘、比丘尼、正学尼、沙弥、沙弥尼、母亲和父亲。根据这段经文,以“我要为这些生病的比丘等同法者,以及生病的父母,去寻求病餐、看护餐或药物,或者去探问,或者去照料”这样的理由,即使没有被邀请也应当前往,更何况是被邀请的时候。不过,《暗黑注释》里说:“那些照顾父母的人,不管是亲族还是非亲族,即使没有被邀请,前往也是可以的。”但这既不是注释书里说的,也不是巴利圣典里说的,所以不应该采纳。
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, sattannaṃ sattāhakaraṇīyena appahitepi gantuṃ, pageva pahite. Bhikkhussa bhikkhuniyā sikkhamānāya sāmaṇerassa sāmaṇeriyā mātuyā ca pitussa cā’’ti (mahāva. 198) vacanato ‘‘gilānānaṃ etesaṃ bhikkhuādīnaṃ sahadhammikānaṃ mātāpitūnañca gilānānaṃyeva gilānabhattaṃ vā gilānupaṭṭhākabhattaṃ vā bhesajjaṃ vā pariyesissāmi, pucchissāmi vā upaṭṭhahissāmi vā’’ti iminā kāraṇena appahitepi gantabbaṃ, pageva pahite. Andhakaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ye mātāpitūnaṃ upaṭṭhākā ñātakā vā aññātakā vā, tesampi appahite gantuṃ vaṭṭatī’’ti vuttaṃ, taṃ neva aṭṭhakathāyaṃ, na pāḷiyaṃ vuttaṃ, tasmā na gahetabbaṃ.
如果比丘的兄弟或其他亲戚生病了,那人派使者到比丘跟前说:“我病了,请尊者来一趟,我想请尊者前来。”那么,比丘可以因七日事由而前往;但如果没人派使者来,就绝不能去。如果和比丘们住在同一座精舍、靠比丘们供养的人病了,那人派使者到比丘们跟前说:“我病了,请比丘们来一趟,我想请比丘们前来。”那么,可以因七日事由而前往;但如果没人派使者来,就绝不能去。
Sace pana bhikkhuno bhātā vā añño vā ñātako gilāno hoti, so ce bhikkhussa santike dūtaṃ pahiṇeyya ‘‘ahaṃ gilāno, āgacchatu bhadanto, icchāmi bhadantassa āgata’’nti, gantabbaṃ sattāhakaraṇīyena, na tveva appahite. Sace ekasmiṃ vihāre bhikkhūhi saddhiṃ vasanto bhikkhubhattiko gilāno hoti, so ce bhikkhūnaṃ santike dūtaṃ pahiṇeyya ‘‘ahaṃ gilāno, āgacchantu bhikkhū, icchāmi bhikkhūnaṃ āgata’’nti, gantabbaṃ sattāhakaraṇīyena, na tveva appahite.
如果比丘、比丘尼、在学尼、沙弥、沙弥尼心中生起了不喜乐、后悔或邪见,即使没有人来邀请,也应当以七日事由前往,心想:“我要亲自消除不喜乐,或请人消除不喜乐;我要亲自去除后悔,或请人去除后悔;我要亲自驱除邪见,或请人驱除邪见;或者我要说法。”更何况有人来邀请时。
如果某位比丘犯了重法,应受别住、应受退回原本、应受敬悦、应受出罪,即使没有人来邀请,也应当前往,心想:“我要为授予别住等事尽心效力,我要让他自陈,或者我要充当满众者。”更何况有人来邀请时。
对于应受敬悦、应受退回原本、应受出罪的比丘尼,也是同样的做法。
如果沙弥想要受具足戒,或者想问雨季;如果在学尼想要受具足戒,或者她的修学被破坏了;如果沙弥尼想要受持修学,或者想问雨季——即使没有人来邀请,也应当前往,更何况有人来邀请时。
Sace bhikkhussa bhikkhuniyā sikkhamānāya sāmaṇerassa sāmaṇeriyā anabhirati vā kukkuccaṃ vā diṭṭhigataṃ vā uppannaṃ hoti, gantabbaṃ sattāhakaraṇīyena appahitepi ‘‘anabhiratiṃ vūpakāsessāmi vā vūpakāsāpessāmi vā kumkuccaṃ vinodessāmi vā vinodāpessāmi vā diṭṭhigataṃ vivecessāmi vā vivecāpessāmi vā dhammakathaṃ vā karissāmī’’ti, pageva pahite. Sace koci bhikkhu garudhammaṃ ajjhāpanno hoti parivāsāraho mūlāyapaṭikassanāraho mānattāraho abbhānāraho vā, appahitepi gantabbaṃ ‘‘parivāsadānādīsu ussukkaṃ āpajjissāmi, anussāvessāmi, gaṇapūrako vā bhavissāmī’’ti, pageva pahite. Bhikkhuniyāpi mānattārahāya mūlāyapaṭikassanārahāya abbhānārahāya vā eseva nayo. Sace sāmaṇero upasampajjitukāmo hoti, vassaṃ vā pucchitukāmo, sikkhamānā vā upasampajjitukāmā hoti, sikkhā vāssā kupitā, sāmaṇerī vā sikkhā samādiyitukāmā hoti, vassaṃ vā pucchitukāmā, appahitepi gantabbaṃ, pageva pahite.
如果僧团想对比丘或比丘尼作甘马,不管是呵责甘马、依止甘马、驱出甘马、下意甘马还是摈举甘马,即使没人来请,也应该去,心里想:“也许僧团可以不作这个甘马,或者把它改成较轻的处分。”更何况有人来请的时候。即使甘马已经作了,即使没人来请,也应该去,心里想:“也许他能如法而行,能放下倔强,能行出罪法,僧团也许会撤销那个甘马。”
Sace bhikkhussa bhikkhuniyā vā saṅgho kammaṃ kātukāmo hoti, tajjanīyaṃ vā niyassaṃ vā pabbājanīyaṃ vā paṭisāraṇīyaṃ vā ukkhepanīyaṃ vā, appahitepi gantabbaṃ, pageva pahite ‘‘kiṃ nu kho saṅgho kammaṃ na kareyya, lahukāya vā pariṇāmeyyā’’ti. Sacepi kataṃyeva hoti kammaṃ, appahitepi gantabbaṃ ‘‘kiṃ nu kho sammā vatteyya, lomaṃ pāteyya, netthāraṃ vatteyya, saṅgho taṃ kammaṃ paṭippassambheyyā’’ti.
181181. 因为佛陀说“比丘们,我允许为了僧团事务而前往”(《大品》199),所以即使是为了与住处相关的僧团事务,也可以前往。在这里(《大品注》199),“僧团事务”指的是:凡是需要在伍波萨他堂等住处,或者在佛塔、伞盖、栏杆平台等处做的事情,甚至比丘的个人住处,这一切都属于僧团事务。因此,为了完成这些事情,无论是去搬运木材等材料,还是去给木匠等人提供食物和工钱,都可以前往。此外,这里还应当知道一种不属于圣典正文的判断方法:为了听法而没有被邀请就前往,是不可以的。如果在一座大寺院里,事先已经约定好了“某日应当集会”,那就等于已经被邀请了,可以前往。心想“我要去洗东西”而前往,是不可以的。但如果是戒师或依止师派他去,那就可以。如果寺院不太远,心想“去那里当天就能回来”,但实际上赶不回来,那也可以去。为了诵经、问义等目的而前往,是不允许的;但心想“我要去见戒师”而前往,是允许的。如果戒师对他说“今天别去”,那就不该去。为了探望护持者家庭或亲戚家庭而前往,是不允许的。
181. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, saṅghakaraṇīyena gantu’’nti (mahāva. 199) vacanato senāsanapaṭibaddhasaṅghakaraṇīyenapi gantuṃ vaṭṭati. Ettha (mahāva. aṭṭha. 199) hi yaṃ kiñci uposathāgārādīsu senāsanesu cetiyachattavedikādīsu vā kattabbaṃ, antamaso bhikkhuno puggalikasenāsanampi sabbaṃ saṅghakaraṇīyamevāti adhippetaṃ, tasmā tassa nipphādanatthaṃ dabbasambhārādīni vā āharituṃ vaḍḍhakīpabhutīnaṃ bhattavetanādīni vā dātuṃ gantabbaṃ. Apicettha ayampi pāḷimuttakanayo veditabbo – dhammassavanatthāya animantitena gantuṃ na vaṭṭati, sace ekasmiṃ mahāvāse paṭhamaṃyeva katikā katā hoti ‘‘asukadivasaṃ nāma sannipatitabba’’nti, nimantitoyeva nāma hoti, gantuṃ vaṭṭati. ‘‘Bhaṇḍakaṃ dhovissāmī’’ti gantuṃ na vaṭṭati. Sace pana ācariyupajjhāyā pahiṇanti, vaṭṭati. Nātidūre vihāro hoti, ‘‘tattha gantvā ajjeva āgamissāmī’’ti sampāpuṇituṃ na sakkoti, vaṭṭati. Uddesaparipucchādīnaṃ atthāyapi gantuṃ na labhati, ‘‘ācariyaṃ pana passissāmī’’ti gantuṃ labhati. Sace naṃ ācariyo ‘‘ajja mā gacchā’’ti vadati, vaṭṭati, upaṭṭhākakulaṃ vā ñātikulaṃ vā dassanāya gantuṃ na labhati.
如果比丘们已经入雨安居,而他们所在的村子因盗贼而迁离,那该怎么办呢?应该随村子迁往之处而去。如果村子分成两部分,应该去人多的那一边。如果人多的那一边的人没有信心、没有净信,那就应该去有信心、有净信的那一边。在这里,如果村子离得不远,就去那里托钵,然后回到寺院住。如果村子离得远,就应该以七天为限,天亮之前动身离开;如果做不到,就应该住在条件相当的地方。如果人们按照惯例布施筹食等,就应该说“我们不住在那座寺院”。如果他们说“我们不是布施给寺院或精舍,是布施给你们的,你们不管住在哪里都可以吃”,那就可以随意吃,那些食物就归他们所有。如果他们说“带到你们住的地方再受用、再吃”,那就应该带到比丘们住的地方,按雨安居长幼次第分配后再吃。如果在自恣的时候布施雨安居的食物,如果能做到以七天为限天亮前离开返回,就可以接受。对于破了雨安居的人,应该说“我们没住在那里,我们已经破了雨安居”。如果他们说“谁为我们准备了住处,谁就拿去”,就可以接受。至于因为“不要使放在寺院里的东西损坏”而拿到这里来的衣物等应分之物,就应该亲自到那里告知之后再进行分配。如果施主对净人说“从这里供给尊者们四种资具”而布施了田地等,那些田地上产生的东西也按照同样的办法处理。因为属于僧团的可分之物,不管是在寺院内还是在界外,对站在界外的人,即使告知,也不得分配。但如果两边都在同一个界内,告知之后分配是可以的。
Sace bhikkhūsu vassūpagatesu gāmo corehi vuṭṭhāti, tattha kiṃ kātabbanti? Yena gāmo, tena gantabbaṃ. Sace gāmo dvidhā bhijjati, yattha bahutarā manussā, tattha gantabbaṃ. Sace bahutarā assaddhā honti appasannā, yattha saddhā pasannā, tattha gantabbaṃ. Ettha ca sace gāmo avidūragato hoti, tattha piṇḍāya caritvā vihārameva āgantvā vasitabbaṃ. Sace dūraṃ gato, sattāhavārena aruṇo uṭṭhāpetabbo, na sakkā ce hoti, tattheva sabhāgaṭṭhāne vasitabbaṃ. Sace manussā yathāpavattāni salākabhattādīni denti, ‘‘na mayaṃ tasmiṃ vihāre vasimhā’’ti vattabbā. ‘‘Mayaṃ vihārassa vā pāsādassa vā na dema, tumhākaṃ dema, yattha katthaci vasitvā bhuñjathā’’ti vutte pana yathāsukhaṃ bhuñjitabbaṃ, tesaṃyeva taṃ pāpuṇāti. ‘‘Tumhākaṃ vasanaṭṭhāne pāpuṇāpetvā bhuñjathā’’ti vutte pana yattha vasanti, tattha netvā vassaggena pāpuṇāpetvā bhuñjitabbaṃ. Sace pavāritakāle vassāvāsikaṃ denti, yadi sattāhavārena aruṇaṃ uṭṭhāpayiṃsu, gahetabbaṃ. Chinnavassehi pana ‘‘na mayaṃ tattha vasimha, chinnavassā maya’’nti vattabbaṃ. Yadi ‘‘yesaṃ amhākaṃ senāsanaṃ pāpitaṃ, te gaṇhantū’’ti vadanti, gahetabbaṃ. Yaṃ pana ‘‘vihāre upanikkhittakaṃ mā vinassī’’ti idha āhaṭaṃ cīvarādivebhaṅgiyabhaṇḍaṃ, taṃ tattheva gantvā apaloketvā bhājetabbaṃ. ‘‘Ito ayyānaṃ cattāro paccaye dethā’’ti kappiyakārakānaṃ dinne khettavatthuādike tatruppādepi eseva nayo. Saṅghikañhi vebhaṅgiyabhaṇḍaṃ antovihāre vā bahisīmāya vā hotu, bahisīmāya ṭhitānaṃ apaloketvā bhājetuṃ na vaṭṭati. Ubhayattha ṭhitampi pana antosīmāya ṭhitānaṃ apaloketvā bhājetuṃ vaṭṭatiyeva.
如果入雨安居的比丘们被野兽骚扰,被抓住甚至被弄死;或者被蛇类骚扰,被咬甚至被弄死;或者被盗贼骚扰,被抢劫甚至被殴打;或者被鬼怪骚扰,被附身甚至被杀害,那就应该想“这就是障碍”然后离开,破了雨安居不算犯戒。如果村子被火烧了,或者被水冲了,比丘们为了托钵而疲惫不堪,那就应该想“这就是障碍”然后离开,破了雨安居不算犯戒。如果住处被火烧了,或者被水冲了,比丘们为了住处而疲惫不堪,那就应该想“这就是障碍”然后离开,破了雨安居不算犯戒。如果入雨安居的比丘们得不到足够的粗劣食物或精美食物,吃不饱,那就应该想“这就是障碍”然后离开。如果能够得到足够的粗劣食物或精美食物,吃得饱,但得不到合适的食物,那就应该想“这就是障碍”然后离开。如果能够得到足够的粗劣食物或精美食物,吃得饱,也能得到合适的食物,但得不到合适的药物,那就应该想“这就是障碍”然后离开。如果能够得到足够的粗劣食物或精美食物,吃得饱,也能得到合适的食物和合适的药物,但得不到合适的看护者,那就应该想“这就是障碍”然后离开。在所有这些情况下,破了雨安居都不算犯戒。
Sace pana vassūpagatā bhikkhū vāḷehi ubbāḷhā honti, gaṇhantipi paripātentipi, sarīsapehi vā ubbāḷhā honti, ḍaṃsantipi paripātentipi, corehi vā ubbāḷhā honti, vilumpantipi ākoṭentipi, pisācehi vā ubbāḷhā honti, āvisantipi hanantipi, ‘‘eseva antarāyo’’ti pakkamitabbaṃ, natthi vassacchede āpatti. Sace gāmo agginā vā daḍḍho hoti, udakena vā vuḷho. Bhikkhū piṇḍakena kilamanti, ‘‘eseva antarāyo’’ti pakkamitabbaṃ, vassacchede anāpatti. Senāsanaṃ agginā vā daḍḍhaṃ hoti, udakena vā vuḷhaṃ, bhikkhū senāsanena kilamanti, ‘‘eseva antarāyo’’ti pakkamitabbaṃ, vassacchede anāpatti. Sace vassūpagatā bhikkhū na labhanti lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, ‘‘eseva antarāyo’’ti pakkamitabbaṃ. Sace labhanti lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, na labhanti sappāyāni bhojanāni, ‘‘eseva antarāyo’’ti pakkamitabbaṃ. Sacepi labhanti lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, labhanti sappāyāni bhojanāni, na labhanti sappāyāni bhesajjāni, ‘‘eseva antarāyo’’ti pakkamitabbaṃ. Sace labhanti lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, labhanti sappāyāni bhojanāni, labhanti sappāyāni bhesajjāni, na labhanti patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ, ‘‘eseva antarāyo’’ti pakkamitabbaṃ, sabbattha vassacchede anāpatti.
如果有一位已经入雨安居的比丘,有女人来邀请他说:“来吧,尊者,我给您金子或银子,给您田地、宅地、母牛、奶牛、男奴、女奴,或者把女儿给您做妻子,或者我自己做您的妻子,或者我帮您娶别的妻子。”这时如果比丘心里想:“世尊说过心是很容易转变的,这可能会成为我梵行的障碍。”那他就应该离开,破雨安居不算犯戒。按照同样的方式,如果是妓女来邀请,或者是未婚的少女来邀请,或者是黄门来邀请,或者是亲戚来邀请,或者是国王来邀请,或者是盗贼来邀请,或者是浪荡子来邀请,也都是同样的处理方式。如果已经入雨安居的比丘看到无主的宝藏,这时如果比丘心里想:“世尊说过心是很容易转变的,这可能会成为我梵行的障碍。”那他就应该离开,破雨安居不算犯戒。
Sace pana vassūpagataṃ bhikkhuṃ itthī nimanteti ‘‘ehi, bhante, hiraññaṃ vā te demi, suvaṇṇaṃ vā khettaṃ vā vatthuṃ vā gāvuṃ vā gāviṃ vā dāsaṃ vā dāsiṃ vā te demi, dhītaraṃ vā te demi bhariyatthāya, ahaṃ vā te bhariyā homi, aññaṃ vā te bhariyaṃ ānemī’’ti, tatra ce bhikkhuno evaṃ hoti ‘‘lahuparivattaṃ kho cittaṃ vuttaṃ bhagavatā, siyāpime brahmacariyassa antarāyo’’ti, pakkamitabbaṃ, natthi vassacchede āpatti. Vuttanayeneva vesī vā nimanteti, thullakumārī vā nimanteti, paṇḍako vā nimanteti, ñātakā vā nimantenti, rājāno vā nimantenti, corā vā nimantenti, dhuttā vā nimantenti, eseva nayo. Sace vassūpagato bhikkhu passati asāmikaṃ nidhiṃ, tatra ce bhikkhuno evaṃ hoti ‘‘lahuparivattaṃ kho cittaṃ vuttaṃ bhagavatā, siyāpi me brahmacariyassa antarāyo’’ti, pakkamitabbaṃ, anāpatti vassacchede.
如果已经入雨安居的比丘看见很多比丘正在搞僧团分裂,或者听到“很多比丘正在搞僧团分裂”,这时如果那个比丘心里想:“世尊说过,分裂僧团是重罪,千万别让僧团在我面前分裂”,那就应该离开,破了雨安居也不算犯戒。如果已经入雨安居的比丘听到“据说在某个住处,很多比丘正在搞僧团分裂”,这时如果那个比丘心里想:“那些比丘是我的朋友,我要去对他们说:‘贤友们,世尊说过,分裂僧团是重罪,希望各位不要喜欢分裂僧团。’他们会听我的话,会愿意听,会竖起耳朵听”,那就应该离开,破了雨安居也不算犯戒;但如果僧团已经分裂了,再去了也没什么可做的。
Sace vassūpagato bhikkhu passati sambahule bhikkhū saṅghabhedāya parakkamante, suṇāti vā ‘‘sambahulā bhikkhū saṅghabhedāya parakkamantī’’ti, tatra ce bhikkhuno evaṃ hoti ‘‘garuko kho saṅghabhedo vutto bhagavatā, mā mayi sammukhībhūte saṅgho bhijjī’’ti, pakkamitabbaṃ, anāpatti vassacchede. Sace vassūpagato bhikkhu suṇāti ‘‘asukasmiṃ kira āvāse sambahulā bhikkhū saṅghabhedāya parakkamantī’’ti, tatra ce bhikkhuno evaṃ hoti ‘‘te ca kho me bhikkhū mittā, tyāhaṃ vakkhāmi ‘garuko kho, āvuso, saṅghabhedo vutto bhagavatā, mā āyasmantānaṃ saṅghabhedo ruccitthā’ti, karissanti me vacanaṃ sussūsissanti, sotaṃ odahissantī’’ti, pakkamitabbaṃ, anāpatti vassacchede, bhinne pana saṅghe gantvā karaṇīyaṃ natthi.
如果某个比丘听到“你们这三个月就在这里安居”之后答应了,却又反悔,就犯恶作。不只是违背那一承诺本身犯恶作,像“这三个月你们接受供养吧,我们两个都在这里安居,一起指定施处”等等,凡是违背各自承诺的,都犯恶作。而且,如果最初心是清净的,后来因为违背承诺而犯恶作;如果最初心就不清净,那么在答应承诺的当下就犯巴吉帝亚。所谓“违背承诺犯恶作”,是指该恶作与巴吉帝亚相结合而成立。
Sace pana koci bhikkhu ‘‘imaṃ temāsaṃ idha vassaṃ vasathā’’ti vutte paṭissuṇitvā visaṃvādeti, dukkaṭaṃ. Na kevalaṃ tasseva paṭissavassa visaṃvāde dukkaṭaṃ, ‘‘imaṃ temāsaṃ bhikkhaṃ gaṇhatha, ubhopi mayaṃ idha vassaṃ vasissāma, ekato uddisāpessāmā’’ti evamādināpi tassa tassa paṭissavassa visaṃvāde dukkaṭaṃ. Tañca kho paṭhamaṃ suddhacittassa pacchā visaṃvādanapaccayā, paṭhamampi asuddhacittassa pana paṭissave pācittiyaṃ. Visaṃvāde dukkaṭanti pācittiyena saddhiṃ dukkaṭaṃ yujjati.
182182. 对已入雨安居的比丘们(《小品》义注318),除了在安居期间应立的常规义务之外,还应告诉他们:“把扫帚绑好。”如果木棍和竹条容易得到,一个人应绑五六把手握扫帚,或者两三把长柄扫帚。如果不容易得到,就应绑两三把手握扫帚和一把长柄扫帚。沙弥们应各捣碎五把火炬,并在住处涂抹赤泥装饰。不应让正在履行义务的人教授,不应请人教授,不应诵习,不应度人出家,不应授达上,不应给予依止,不应举行听法。因为心想“我们要抛开这一切繁杂事务,只做沙门本分事”,就让所有人都受持全部十三头陀支,不铺设床座,以站立和经行度过时间,持守禁语,甚至因七日事外出的人也能分得分配物——这样的非法义务不应做。而应这样做:所谓教理之法,能让三种正法得以安立,所以应恭敬地教授、请人教授,进行诵习;住在精舍里的人不要互相推挤,应坐在寺内教授、请人教授,进行诵习,圆满举行听法;度人出家时要先审查清净再度,审查清净再授达上,审查清净再给依止。因为即使只有一位善男子获得出家与达上,也能让整个教法安立。应依自己的能力,能受持多少头陀支就受持多少。在安居期间,整个白天以及夜里的初夜和后夜,都应保持不放逸,发起精进。古代的大长老们也是断除一切障碍后,在安居期间圆满履行独居的义务。说话要知量,适合讲十论事、十不净、十随念、三十八种所缘的谈论,适合做对客比丘的义务,适合在因七日事外出时请假后再给予。这样的义务应当做。
182. Vassūpagatehi (cūḷava. aṭṭha. 318) antovasse nibaddhavattaṃ ṭhapetvā vassūpagatā bhikkhū ‘‘sammuñjaniyo bandhathā’’ti vattabbā. Sulabhā ce daṇḍakā ceva salākāyo ca honti, ekakena cha pañca muṭṭhisammuñjaniyo dve tisso yaṭṭhisammuñjaniyo vā bandhitabbā. Dullabhā honti, dve tisso muṭṭhisammuñjaniyo ekā yaṭṭhisammuñjanī bandhitabbā. Sāmaṇerehi pañca pañca ukkā vā koṭṭetabbā, vasanaṭṭhānesu kasāvaparibhaṇḍaṃ kātabbaṃ. Vattaṃ karontehi ca na uddisitabbaṃ na uddisāpetabbaṃ, na sajjhāyo kātabbo, na pabbājetabbaṃ na upasampādetabbaṃ, na nissayo dātabbo, na dhammassavanaṃ kātabbaṃ. Sabbeva hi ete papañcā, nippapañcā hutvā samaṇadhammameva karissāmāti vā sabbe terasa dhutaṅgāni samādiyantu, seyyaṃ akappetvā ṭhānacaṅkamehi vītināmentu, mūgabbataṃ gaṇhantu, sattāhakaraṇīyena gatāpi bhājanīyabhaṇḍaṃ labhantūti vā evarūpaṃ adhammikavattaṃ na kātabbaṃ. Evaṃ pana kātabbaṃ – pariyattidhammo nāma tividhampi saddhammaṃ patiṭṭhāpeti, tasmā sakkaccaṃ uddisatha uddisāpetha, sajjhāyaṃ karotha, padhānaghare vasantānaṃ saṅghaṭṭanaṃ akatvā antovihāre nisīditvā uddisatha uddisāpetha, sajjhāyaṃ karotha, dhammassavanaṃ samiddhaṃ karotha, pabbājentā sodhetvā pabbājetha, sodhetvā upasampādetha, sodhetvā nissayaṃ detha. Ekopi hi kulaputto pabbajjañca upasampadañca labhitvā sakalaṃ sāsanaṃ patiṭṭhāpeti, attano thāmena yattakāni sakkotha, tattakāni dhutaṅgāni samādiyatha, antovassaṃ nāmetaṃ sakaladivasaṃ rattiyā ca paṭhamayāmapacchimayāmesu appamattehi bhavitabbaṃ, vīriyaṃ ārabhitabbaṃ. Porāṇakamahātherāpi sabbapalibodhe chinditvā antovasse ekacāriyavattaṃ pūrayiṃsu, bhasse mattaṃ jānitvā dasavatthukathaṃ dasaasubhadasānussatiaṭṭhatiṃsārammaṇakathaṃ kātuṃ vaṭṭati, āgantukānaṃ vattaṃ kātuṃ, sattāhakaraṇīyena gatānaṃ apaloketvā dātuṃ vaṭṭatīti evarūpaṃ vattaṃ kātabbaṃ.
另外,应当劝诫比丘们说:“不要讲争吵、挑拨离间和粗恶的话;每天都要省察戒律,不要丢掉四种守护,要多作意而住。”还应当告诉他们嚼齿木的规矩。礼敬塔庙或菩提树时,用香花供养时,或者把钵放进钵袋时,都不应该说话。应当告诉他们入村乞食的规矩:在村子里,不应该跟人们谈论与资具相关的话,也不应该说些不恰当的话;应当守护好根门;应当圆满履行犍度规定的义务和应学法的义务。像这样种种能引导人出离的教诫,都应当告诉他们。
Apica bhikkhū ovaditabbā ‘‘viggāhikapisuṇapharusavacanāni mā vadatha, divase divase sīlāni āvajjentā caturārakkhaṃ ahāpentā manasikārabahulā viharathā’’ti. Dantakaṭṭhakhādanavattaṃ ācikkhitabbaṃ, cetiyaṃ vā bodhiṃ vā vandantena gandhamālaṃ vā pūjentena pattaṃ vā thavikāya pakkhipantena na kathetabbaṃ, bhikkhācāravattaṃ ācikkhitabbaṃ, antogāme manussehi saddhiṃ paccayasaññuttakathā vā visabhāgakathā vā na kathetabbā, rakkhitindriyehi bhavitabbaṃ, khandhakavattañca sekhiyavattañca pūretabbanti evarūpā bahukāpi niyyānikakathā ācikkhitabbāti.