二十六、入雨安居决断论
26. Vassūpanāyikavinicchayakathā
179179.入雨安居:此处有前安居与后安居两种。其中,前安居应在阿沙荼月满月次日的初日入;后安居则在阿沙荼月满月之后的下一满月次日的初日入。入安居时,应先整理住处,备好饮用水与日用饮水,作礼敬塔庙等一切应作之事后,说:“我于此住处入此三个月的雨安居”,一说或再、三说,如此言说而入雨安居。即使已生起“我将住于此”的意愿,若因失念而未正式入安居,此前受用的坐卧处仍属善受用,并非破安居,仍可邀请自恣。纵然未以言语表达,仅于内心生起意愿,亦已入雨安居。此中所谓意愿,即“我将在此入雨安居”之心的生起。
179.Vassūpanāyikāti ettha purimikā pacchimikāti duve vassūpanāyikā. Tattha (mahāva. aṭṭha. 184 ādayo) āsāḷhīpuṇṇamāya anantare pāṭipadadivase purimikā upagantabbā, pacchimikā pana āsāḷhīpuṇṇamato aparāya puṇṇamāya anantare pāṭipadadivase. Upagacchantena ca vihāraṃ paṭijaggitvā pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpetvā sabbaṃ cetiyavandanādisāmīcikammaṃ niṭṭhāpetvā ‘‘imasmiṃ vihāre imaṃ temāsaṃ vassaṃ upemī’’ti sakiṃ vā dvattikkhattuṃ vā vācaṃ nicchāretvā vassaṃ upagantabbaṃ. Sacepi ‘‘idha vasissāmī’’ti ālayo atthi, asatiyā pana vassaṃ na upeti, gahitasenāsanaṃ suggahitaṃ, chinnavasso na hoti, pavāretuṃ labhatiyeva. Vināpi hi vacībhedaṃ ālayakaraṇamattenapi vassaṃ upagatameva hoti. ‘‘Idha vassaṃ vasissāmī’’ti cittuppādoyevettha ālayo nāma.
依照“诸比丘,于入雨安居日,若不愿入雨安居,不应故意越过住处;若越过者,犯恶作”(《大品》186)所说,于入雨安居日,若不愿入雨安居而越过住处界,按所越住处数计犯恶作。若当日进入百座住处的界内并越过,则犯百次罪。若越过一座住处后,未进入另一住处界便返回,则仅犯一次罪。因某种障碍未能入前安居者,应入后安居。
‘‘Na , bhikkhave, tadahuvassūpanāyikāya vassaṃ anupagantukāmena sañcicca āvāso atikkamitabbo, yo atikkameyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 186) vacanato vassūpanāyikadivase vassaṃ anupagantukāmo vihārasīmaṃ atikkamati, vihāragaṇanāya dukkaṭaṃ. Sace hi taṃ divasaṃ vihārasatassa upacāraṃ okkamitvā atikkamati, sataṃ āpattiyo. Sace pana vihāraṃ atikkamitvā aññassa vihārassa upacāraṃ anokkamitvāva nivattati, ekāva āpatti. Kenaci antarāyena purimikaṃ anupagatena pacchimikā upagantabbā.
“诸比丘,无坐卧处者不应入雨安居,若入者,犯恶作。”(《大品》204)依此语,凡不具足五种覆盖物之一所覆蔽、且装有门闩的坐卧处者,不应入安居。“诸比丘,不应在死尸小屋入雨安居,若入者,犯恶作。”(《大品》204)依这些语,在死尸小屋、伞下、瓮中入安居,皆不许可。此中,死尸小屋指钉板床等类小屋,于此中入安居不许可;但若于坟场另建小屋,则可入安居。伞下,若以四柱撑伞,作围障并安门,则可入安居,此即名为伞屋。瓮中,若以大陶钵依伞中所说方法作成小屋,亦可入安居。
‘‘Na, bhikkhave, asenāsanikena vassaṃ upagantabbaṃ, yo upagaccheyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 204) vacanato yassa pañcannaṃ chadanānaṃ aññatarena channaṃ yojitadvārabandhanaṃ senāsanaṃ natthi, tena na upagantabbaṃ. ‘‘Na, bhikkhave, chavakuṭikāya vassaṃ upagantabbaṃ, yo upagaccheyya, āpatti dukkaṭassā’’ti(mahāva. 204) ādivacanato chavakuṭikāyaṃ chatte cāṭiyañca upagantuṃ na vaṭṭati. Tattha chavakuṭikā nāma ṭaṅkitamañcādibhedā kuṭi. Tattheva upagantuṃ na vaṭṭati, susāne pana aññaṃ kuṭikaṃ katvā upagantuṃ vaṭṭati, chattepi catūsu thambhesu chattaṃ ṭhapetvā āvaraṇaṃ katvā dvāraṃ yojetvā upagantuṃ vaṭṭati, chattakuṭi nāmesā hoti. Cāṭiyāpi mahantena kapallena chatte vuttanayena kuṭikaṃ katvā upagantuṃ vaṭṭati.
“诸比丘,不应在树洞中入雨安居,若入者,犯恶作。”(《大品》204)依此语,于单纯的树洞中入安居不许可;然若于大树洞内,以木板作覆蔽建成小屋,并装设入口门,则可入安居;若砍树后,于树桩顶上以木板覆蔽建小屋,亦可。“诸比丘,不应在树枝叉间……”(《大品》204)依这些语,于单纯的树枝叉间入安居不许可;但若于大树枝上搭建平台,于其上以木板覆蔽建小屋并安门,则可入安居。
‘‘Na, bhikkhave, rukkhasusire vassaṃ upagantabbaṃ, yo upagaccheyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 204) vacanato suddhe rukkhasusire upagantuṃ na vaṭṭati, mahantassa pana rukkhasusirassa anto padaracchadanaṃ kuṭikaṃ katvā pavisanadvāraṃ yojetvā upagantuṃ vaṭṭati, rukkhaṃ chinditvā khāṇukamatthake padaracchadanaṃ kuṭikaṃ katvāpi vaṭṭatiyeva. ‘‘Na, bhikkhave, rukkhaviṭabhiyā’’ti(mahāva. 204) ādivacanato suddhe viṭabhimatte upagantuṃ na vaṭṭati, mahāviṭape pana aṭṭakaṃ bandhitvā tattha padaracchadanaṃ kuṭikaṃ katvā dvāraṃ yojetvā upagantabbaṃ.
“诸比丘,允许在牛栏入雨安居”等语故,于牛栏、商队、船中入安居,皆许可。此中,牛栏指牧牛人的住处。当牛栏迁移时,与牛栏一同离去者,于安居中断时无罪,因已说:“诸比丘,允许随牛栏所至而往。”(《大品》203)于商队中入雨安居者,应于入安居日告知优婆塞:“应得小屋。”若他们建造给予,则入内三次说“我于此入雨安居”。若不给予,则应在以厅堂遮覆的停驻车下入安居。若亦不得此,应生起意愿,而不可在商队中入雨安居。意愿即“我将在此入雨安居”的单纯心念。若商队正在行路时逢自恣日,即应于彼处自恣。若商队于雨安居内到达比丘所愿之处后继续前行,则应住于所愿之处,与彼处比丘一同自恣。若商队于雨安居内中途停于某村或分散,即应住于该村与比丘一同自恣,未自恣则不得从此更往前行。于船中入雨安居者,亦应入于小屋;若寻求不得,应生起意愿。若整个三月船皆在海上,即应于彼处自恣。若船得岸,而此比丘欲更往前行,则不可行;应住于船所得之村,与比丘一同自恣。若船仅沿岸往他处去,而比丘欲住于最初所得之村,船尽管去,比丘应住于彼处与比丘一同自恣。
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, vaje vassaṃ upagantu’’ntiādivacanato vaje satthe nāvāyañca upagantuṃ vaṭṭati. Tattha vajoti gopālakānaṃ nivāsaṭṭhānaṃ. Vaje vuṭṭhite vajena saddhiṃ gatassa vassacchede anāpatti ‘‘anujānāmi, bhikkhave, yena vajo, tena gantu’’nti (mahāva. 203) vuttattā. Satthe vassaṃ upagacchantena pana vassūpanāyikadivase upāsakā vattabbā ‘‘kuṭikā laddhuṃ vaṭṭatī’’ti. Sace karitvā denti, tattha pavisitvā ‘‘idha vassaṃ upemī’’ti tikkhattuṃ vattabbaṃ. No ce denti, sālāsaṅkhepena ṭhitasakaṭassa heṭṭhā upagantabbaṃ. Tampi alabhantena ālayo kātabbo, satthe pana vassaṃ upagantuṃ na vaṭṭati. Ālayo nāma ‘‘idha vassaṃ vasissāmī’’ti cittuppādamattaṃ. Sace maggappaṭipanneyeva satthe pavāraṇādivaso hoti, tattheva pavāretabbaṃ. Atha sattho antovasseyeva bhikkhunā patthitaṭṭhānaṃ patvā atikkamati, patthitaṭṭhāne vasitvā tattha bhikkhūhi saddhiṃ pavāretabbaṃ. Athāpi sattho antovasseyeva antarā ekasmiṃ gāme tiṭṭhati vā vippakirati vā, tasmiṃyeva gāme bhikkhūhi saddhiṃ vasitvā pavāretabbaṃ, appavāretvā tato paraṃ gantuṃ na vaṭṭati. Nāvāya vassaṃ upagacchantenapi kuṭiyaṃyeva upagantabbaṃ, pariyesitvā alabhantena ālayo kātabbo. Sace antotemāsaṃ nāvā samuddeyeva hoti, tattheva pavāretabbaṃ. Atha nāvā kūlaṃ labhati, ayañca parato gantukāmo hoti, gantuṃ na vaṭṭati, nāvāya laddhagāmeyeva vasitvā bhikkhūhi saddhiṃ pavāretabbaṃ. Sacepi nāvā anutīrameva aññattha gacchati, bhikkhu ca paṭhamaṃ laddhagāmeyeva vasitukāmo, nāvā gacchatu, bhikkhunā tattheva vasitvā bhikkhūhi saddhiṃ pavāretabbaṃ. Iti vaje satthe nāvāyanti tīsu ṭhānesu natthi vassacchede āpatti, pavāretuñca labhati.
“诸比丘,入雨安居后,未住满前三月或后三月,不应外出游方;若外出者,犯恶作。”(《大品》186)依此所说,入前安居者未住满前三月、入后安居者未住满后三月,不应外出游方。然而,入雨安居后,即使未至明相现起,若于当日因七日事出行并于七日内返回,即无罪;何况住二三日因七日事出行并于七日内返回者。
‘‘Na, bhikkhave, vassaṃ upagantvā purimaṃ vā temāsaṃ pacchimaṃ vā temāsaṃ avasitvā cārikā pakkamitabbā, yo pakkameyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 186) vacanato purimikāya vassaṃ upagatena purimaṃ temāsaṃ, pacchimikāya upagatena pacchimaṃ temāsaṃ avasitvā cārikā na pakkamitabbā, vassaṃ upagantvā pana aruṇaṃ anuṭṭhāpetvāpi tadaheva sattāhakaraṇīyena pakkamantassapi antosattāhe nivattantassa anāpatti, ko pana vādo dvīhatīhaṃ vasitvā sattāhakaraṇīyena pakkamantassa antosattāhe nivattantassa.
180“诸比丘,我允许因七种七日事由,在被邀请时前往,但在未被邀请时则不可。”根据“比丘、比丘尼、正学尼、沙弥、沙弥尼、优婆塞、优婆夷”(《大品》187)的经文,若五位同法者中的任何一位,为僧团、僧组或个人,或为自己,建造了精舍、半圆屋、殿堂、楼阁、窟院、周廊、门楼、集会堂、火堂、净厨、厕所、经行道、经行堂、水井、水井堂、浴室、浴室堂、池塘、凉亭、苑园或园地后,指明:“请比丘们来,我愿布施、听闻正法并见到比丘们”,并以此意派遣使者,则可因七日事由前往,但在未被邀请时则不可。若优婆塞或优婆夷同样为僧团、僧组或个人建造了上述精舍等其中之一,或为自己建造了住宅、卧室等其中之一,或指明了其他应办之事,或因生病而派遣使者到比丘们那里说:“尊者们,请来,我愿布施、听闻正法并见到比丘们”,则可因七日事由前往,但在未被邀请时则不可。
180. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, sattannaṃ sattāhakaraṇīyena pahite gantuṃ, na tveva appahite. Bhikkhussa bhikkhuniyā sikkhamānāya sāmaṇerassa sāmaṇeriyā upāsakassa upāsikāyā’’ti (mahāva. 187) vacanato pañcannaṃ sahadhammikānaṃ aññatarena saṅghagaṇapuggale uddissa attano vā atthāya vihāraṃ aḍḍhayogaṃ pāsādaṃ hammiyaṃ guhaṃ pariveṇaṃ koṭṭhakaṃ upaṭṭhānasālaṃ aggisālaṃ kappiyakuṭiṃ vaccakuṭiṃ caṅkamaṃ caṅkamanasālaṃ udapānaṃ udapānasālaṃ jantāgharaṃ jantāgharasālaṃ pokkharaṇiṃ maṇḍapaṃ ārāmaṃ ārāmavatthuṃ vā kāretvā ‘‘āgacchantu bhikkhū, icchāmi dānañca dātuṃ dhammañca sotuṃ bhikkhū ca passitu’’nti evaṃ niddisitvā pesite gantabbaṃ sattāhakaraṇīyena, na tveva appahite. Upāsako vā upāsikā vā tatheva saṅghagaṇapuggale uddissa vihārādīsu aññataraṃ kāretvā attano vā atthāya nivesanasayanigharādīsu aññataraṃ kārāpetvā aññaṃ vā kiccakaraṇīyaṃ niddisitvā gilāno vā hutvā bhikkhūnaṃ santike dūtaṃ pahiṇeyya ‘‘āgacchantu bhadantā, icchāmi dānañca dātuṃ dhammañca sotuṃ bhikkhū ca passitu’’nti, gantabbaṃ sattāhakaraṇīyena, na tveva appahite.
“诸比丘,我允许因七种七日事由,即使未被邀请也前往,更何况被邀请时。对于比丘、比丘尼、正学尼、沙弥、沙弥尼、母亲和父亲。”(《大品》198)依此经文,若以“我将为这些生病的比丘等同法者,以及生病的父母,寻求病餐、看护餐或药物,或将探问,或将照料”为由,即使未被邀请也应前往,更何况被邀请时。然而,《暗黑注释》中说:“那些是父母之照料者,无论亲族非亲族,即使未被邀请,前往亦可。”但这既非注释书所言,也非巴利圣典所载,因此不应采纳。
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, sattannaṃ sattāhakaraṇīyena appahitepi gantuṃ, pageva pahite. Bhikkhussa bhikkhuniyā sikkhamānāya sāmaṇerassa sāmaṇeriyā mātuyā ca pitussa cā’’ti (mahāva. 198) vacanato ‘‘gilānānaṃ etesaṃ bhikkhuādīnaṃ sahadhammikānaṃ mātāpitūnañca gilānānaṃyeva gilānabhattaṃ vā gilānupaṭṭhākabhattaṃ vā bhesajjaṃ vā pariyesissāmi, pucchissāmi vā upaṭṭhahissāmi vā’’ti iminā kāraṇena appahitepi gantabbaṃ, pageva pahite. Andhakaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ye mātāpitūnaṃ upaṭṭhākā ñātakā vā aññātakā vā, tesampi appahite gantuṃ vaṭṭatī’’ti vuttaṃ, taṃ neva aṭṭhakathāyaṃ, na pāḷiyaṃ vuttaṃ, tasmā na gahetabbaṃ.
然而,若比丘的兄弟或其他亲戚生病,对方派使者来传话说:“我病了,请尊者来,我想见尊者到来”——则可因七日事由前往,但若非来请,决不可去。若与比丘们同住一寺的护持者生病,派使者来传话说:“我病了,请比丘们来,我想见比丘们到来”——则可因七日事由前往,但若非来请,决不可去。
Sace pana bhikkhuno bhātā vā añño vā ñātako gilāno hoti, so ce bhikkhussa santike dūtaṃ pahiṇeyya ‘‘ahaṃ gilāno, āgacchatu bhadanto, icchāmi bhadantassa āgata’’nti, gantabbaṃ sattāhakaraṇīyena, na tveva appahite. Sace ekasmiṃ vihāre bhikkhūhi saddhiṃ vasanto bhikkhubhattiko gilāno hoti, so ce bhikkhūnaṃ santike dūtaṃ pahiṇeyya ‘‘ahaṃ gilāno, āgacchantu bhikkhū, icchāmi bhikkhūnaṃ āgata’’nti, gantabbaṃ sattāhakaraṇīyena, na tveva appahite.
若比丘、比丘尼、正学尼、沙弥、沙弥尼心中生起不乐、恶作或邪见,即使未被邀请,也可以七日事由前往,心想:“我将亲自消除或请人消除不乐,将亲自去除或请人去除恶作,将亲自驱除或请人驱除邪见,或将为说法”——更何况被邀请时。若有比丘犯了重法,应受别住、应受退回原本、应受悦意、应受出罪,即使未被邀请,也可以前往,心想:“我将为授予别住等事精勤,或令其自陈,或充当满众者”——更何况被邀请时。对于应受悦意、应受退回原本、应受出罪的比丘尼,也是如此。若沙弥想要受具足戒,或想问戒腊;或正学尼想受具足戒,或其学处已坏;或沙弥尼想受学处,或想问戒腊——即使未被邀请,也可以前往,更何况被邀请时。
Sace bhikkhussa bhikkhuniyā sikkhamānāya sāmaṇerassa sāmaṇeriyā anabhirati vā kukkuccaṃ vā diṭṭhigataṃ vā uppannaṃ hoti, gantabbaṃ sattāhakaraṇīyena appahitepi ‘‘anabhiratiṃ vūpakāsessāmi vā vūpakāsāpessāmi vā kumkuccaṃ vinodessāmi vā vinodāpessāmi vā diṭṭhigataṃ vivecessāmi vā vivecāpessāmi vā dhammakathaṃ vā karissāmī’’ti, pageva pahite. Sace koci bhikkhu garudhammaṃ ajjhāpanno hoti parivāsāraho mūlāyapaṭikassanāraho mānattāraho abbhānāraho vā, appahitepi gantabbaṃ ‘‘parivāsadānādīsu ussukkaṃ āpajjissāmi, anussāvessāmi, gaṇapūrako vā bhavissāmī’’ti, pageva pahite. Bhikkhuniyāpi mānattārahāya mūlāyapaṭikassanārahāya abbhānārahāya vā eseva nayo. Sace sāmaṇero upasampajjitukāmo hoti, vassaṃ vā pucchitukāmo, sikkhamānā vā upasampajjitukāmā hoti, sikkhā vāssā kupitā, sāmaṇerī vā sikkhā samādiyitukāmā hoti, vassaṃ vā pucchitukāmā, appahitepi gantabbaṃ, pageva pahite.
若僧团想对比丘或比丘尼作羯磨——不论呵责羯磨、依止甘马、驱出羯磨、令谢罪羯磨或举罪甘马——即使未被邀请,也可以前往,心想:“或许僧团可以不执行羯磨,或者转为较轻的处分”,何况被邀请时。即使羯磨已经执行,即使未被邀请,也可以前往,心想:“他或许能如法而行、顺从教诫、行出罪法,僧团或许会解除那一羯磨。”
Sace bhikkhussa bhikkhuniyā vā saṅgho kammaṃ kātukāmo hoti, tajjanīyaṃ vā niyassaṃ vā pabbājanīyaṃ vā paṭisāraṇīyaṃ vā ukkhepanīyaṃ vā, appahitepi gantabbaṃ, pageva pahite ‘‘kiṃ nu kho saṅgho kammaṃ na kareyya, lahukāya vā pariṇāmeyyā’’ti. Sacepi kataṃyeva hoti kammaṃ, appahitepi gantabbaṃ ‘‘kiṃ nu kho sammā vatteyya, lomaṃ pāteyya, netthāraṃ vatteyya, saṅgho taṃ kammaṃ paṭippassambheyyā’’ti.
181根据“诸比丘,我允许因僧团事由前往”(《大品》199)这一开示,即使因与住处相关的僧团事由,也可以前往。在此(《大品注》199)中,凡需在布萨堂等住所,或在塔、伞盖、栏楯等处所应做之事,乃至比丘的个人住处,一切都属于僧团事由,这是所意许的。因此,为了完成这些事,前往搬运木材等材料,或向木匠等提供食物、工钱等,也是可以的。此外,这里还应知道超出圣典范围的方法:为了听法,未被邀请而前往是不可以的。若在一座大寺中,先前已制定了规约:“应于某日集会”,这便相当于被邀请,可以前往。心想“我要清洗物品”而前往,是不可以的。然而,若由戒师、依止师派遣,则可以。若寺院不太远,心想“去那里后当日返回”但未能做到,是可以的。为了诵经、问义等目的而前往,也是不许可的;但心想“我要去见戒师”而前往,是许可的。若戒师对他说“今日别去”,则不应去。前往护持者之家或亲戚之家探望,是不许可的。
181. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, saṅghakaraṇīyena gantu’’nti (mahāva. 199) vacanato senāsanapaṭibaddhasaṅghakaraṇīyenapi gantuṃ vaṭṭati. Ettha (mahāva. aṭṭha. 199) hi yaṃ kiñci uposathāgārādīsu senāsanesu cetiyachattavedikādīsu vā kattabbaṃ, antamaso bhikkhuno puggalikasenāsanampi sabbaṃ saṅghakaraṇīyamevāti adhippetaṃ, tasmā tassa nipphādanatthaṃ dabbasambhārādīni vā āharituṃ vaḍḍhakīpabhutīnaṃ bhattavetanādīni vā dātuṃ gantabbaṃ. Apicettha ayampi pāḷimuttakanayo veditabbo – dhammassavanatthāya animantitena gantuṃ na vaṭṭati, sace ekasmiṃ mahāvāse paṭhamaṃyeva katikā katā hoti ‘‘asukadivasaṃ nāma sannipatitabba’’nti, nimantitoyeva nāma hoti, gantuṃ vaṭṭati. ‘‘Bhaṇḍakaṃ dhovissāmī’’ti gantuṃ na vaṭṭati. Sace pana ācariyupajjhāyā pahiṇanti, vaṭṭati. Nātidūre vihāro hoti, ‘‘tattha gantvā ajjeva āgamissāmī’’ti sampāpuṇituṃ na sakkoti, vaṭṭati. Uddesaparipucchādīnaṃ atthāyapi gantuṃ na labhati, ‘‘ācariyaṃ pana passissāmī’’ti gantuṃ labhati. Sace naṃ ācariyo ‘‘ajja mā gacchā’’ti vadati, vaṭṭati, upaṭṭhākakulaṃ vā ñātikulaṃ vā dassanāya gantuṃ na labhati.
如果入雨安居的比丘所住的村落遭盗贼攻破,应如何处理?应前往那个村落。如果村落分裂成两处,应前往人较多的一处。如果人多的那方无信心、不具净信,则应前往有信心、具净信的那一方。此处,若村落离得不远,应去那里托钵后,回到寺院居住。若村落很远,则应在七日之内,于黎明时分起身离去;若做不到,则应安住在同类的住处。如果施主们依常例施与筹食等,并说:“我们不愿在该寺院居住。”则应回答:“我们不住在该寺院。”如果又说:“我们不是施舍给寺院或精舍,而是施舍给你们。你们在任何地方住下来后,可以食用。”则可随意食用,该食物即归属于他们。如果说“在你们安住之处受用后食用”,则应接受,带到他们住处,以雨安居者的身份令他们受用后食用。如果在邀请之时施与雨安居者食物,若能在七日之内于黎明时分起身返回,则可以接受。对于破了雨安居者,则应说:“我们未在那里居住,我们已破雨安居。”如果说“谁为我们准备了坐卧具,谁就拿去”,则可以接受。至于因“不要使放在寺院里的物品损坏”而从此处拿来的衣物等应分之物,则应亲自到那里告知后分配。净人说:“以此供养尊者
Sace bhikkhūsu vassūpagatesu gāmo corehi vuṭṭhāti, tattha kiṃ kātabbanti? Yena gāmo, tena gantabbaṃ. Sace gāmo dvidhā bhijjati, yattha bahutarā manussā, tattha gantabbaṃ. Sace bahutarā assaddhā honti appasannā, yattha saddhā pasannā, tattha gantabbaṃ. Ettha ca sace gāmo avidūragato hoti, tattha piṇḍāya caritvā vihārameva āgantvā vasitabbaṃ. Sace dūraṃ gato, sattāhavārena aruṇo uṭṭhāpetabbo, na sakkā ce hoti, tattheva sabhāgaṭṭhāne vasitabbaṃ. Sace manussā yathāpavattāni salākabhattādīni denti, ‘‘na mayaṃ tasmiṃ vihāre vasimhā’’ti vattabbā. ‘‘Mayaṃ vihārassa vā pāsādassa vā na dema, tumhākaṃ dema, yattha katthaci vasitvā bhuñjathā’’ti vutte pana yathāsukhaṃ bhuñjitabbaṃ, tesaṃyeva taṃ pāpuṇāti. ‘‘Tumhākaṃ vasanaṭṭhāne pāpuṇāpetvā bhuñjathā’’ti vutte pana yattha vasanti, tattha netvā vassaggena pāpuṇāpetvā bhuñjitabbaṃ. Sace pavāritakāle vassāvāsikaṃ denti, yadi sattāhavārena aruṇaṃ uṭṭhāpayiṃsu, gahetabbaṃ. Chinnavassehi pana ‘‘na mayaṃ tattha vasimha, chinnavassā maya’’nti vattabbaṃ. Yadi ‘‘yesaṃ amhākaṃ senāsanaṃ pāpitaṃ, te gaṇhantū’’ti vadanti, gahetabbaṃ. Yaṃ pana ‘‘vihāre upanikkhittakaṃ mā vinassī’’ti idha āhaṭaṃ cīvarādivebhaṅgiyabhaṇḍaṃ, taṃ tattheva gantvā apaloketvā bhājetabbaṃ. ‘‘Ito ayyānaṃ cattāro paccaye dethā’’ti kappiyakārakānaṃ dinne khettavatthuādike tatruppādepi eseva nayo. Saṅghikañhi vebhaṅgiyabhaṇḍaṃ antovihāre vā bahisīmāya vā hotu, bahisīmāya ṭhitānaṃ apaloketvā bhājetuṃ na vaṭṭati. Ubhayattha ṭhitampi pana antosīmāya ṭhitānaṃ apaloketvā bhājetuṃ vaṭṭatiyeva.
然而,若入雨安居的比丘被猛兽逼恼,被捉住乃至吞食;或被蛇蝎逼恼,被咬乃至吞食;或被盗贼逼恼,被劫夺乃至殴打;或被夜叉逼恼,被附身乃至杀害,应知“此即是障碍”而离去,破雨安居无犯。如果村落遭火焚或水淹,比丘因托钵而疲苦,应知“此即是障碍”而离去,破雨安居无犯。如果坐卧具被火烧毁或被水淹没,比丘因坐卧具而疲苦,应知“此即是障碍”而离去,破雨安居无犯。如果入雨安居的比丘不能获得足够的粗劣食物或精美食物的饱足,应知“此即是障碍”而离去。如果能获得足够的粗劣或精美食物的饱足,却不能获得适宜的食物,应知“此即是障碍”而离去。如果能获得足够的粗劣或精美食物的饱足,也能获得适宜的食物,却不能获得适宜的医药,应知“此即是障碍”而离去。如果能获得足够的粗劣或精美食物的饱足,也能获得适宜的食物和适宜的医药,却不能获得合适的看护者,应知“此即是障碍”而离去。在所有这些情况下,破雨安居皆无罪。
Sace pana vassūpagatā bhikkhū vāḷehi ubbāḷhā honti, gaṇhantipi paripātentipi, sarīsapehi vā ubbāḷhā honti, ḍaṃsantipi paripātentipi, corehi vā ubbāḷhā honti, vilumpantipi ākoṭentipi, pisācehi vā ubbāḷhā honti, āvisantipi hanantipi, ‘‘eseva antarāyo’’ti pakkamitabbaṃ, natthi vassacchede āpatti. Sace gāmo agginā vā daḍḍho hoti, udakena vā vuḷho. Bhikkhū piṇḍakena kilamanti, ‘‘eseva antarāyo’’ti pakkamitabbaṃ, vassacchede anāpatti. Senāsanaṃ agginā vā daḍḍhaṃ hoti, udakena vā vuḷhaṃ, bhikkhū senāsanena kilamanti, ‘‘eseva antarāyo’’ti pakkamitabbaṃ, vassacchede anāpatti. Sace vassūpagatā bhikkhū na labhanti lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, ‘‘eseva antarāyo’’ti pakkamitabbaṃ. Sace labhanti lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, na labhanti sappāyāni bhojanāni, ‘‘eseva antarāyo’’ti pakkamitabbaṃ. Sacepi labhanti lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, labhanti sappāyāni bhojanāni, na labhanti sappāyāni bhesajjāni, ‘‘eseva antarāyo’’ti pakkamitabbaṃ. Sace labhanti lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, labhanti sappāyāni bhojanāni, labhanti sappāyāni bhesajjāni, na labhanti patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ, ‘‘eseva antarāyo’’ti pakkamitabbaṃ, sabbattha vassacchede anāpatti.
然而,若有女人邀请已入雨安居的比丘说:“来吧,尊者,我给您金或银,给您田地、牛、母牛、奴隶、婢女,或把女儿给您为妻,或我自己做您的妻子,或给您娶别的妻子。”若该比丘心中这样想:“世尊说心是极易转变的,这或许会成为我梵行的障碍”,便应离去,破雨安居无罪。依同样的道理,对妓女、淫女、黄门、亲属、国王、盗贼、赌徒的邀请,也是如此。若已入雨安居的比丘看见无主的宝藏,心中这样想:“世尊说心是极易转变的,这或许会成为我梵行的障碍”,便应离去,破雨安居无罪。
Sace pana vassūpagataṃ bhikkhuṃ itthī nimanteti ‘‘ehi, bhante, hiraññaṃ vā te demi, suvaṇṇaṃ vā khettaṃ vā vatthuṃ vā gāvuṃ vā gāviṃ vā dāsaṃ vā dāsiṃ vā te demi, dhītaraṃ vā te demi bhariyatthāya, ahaṃ vā te bhariyā homi, aññaṃ vā te bhariyaṃ ānemī’’ti, tatra ce bhikkhuno evaṃ hoti ‘‘lahuparivattaṃ kho cittaṃ vuttaṃ bhagavatā, siyāpime brahmacariyassa antarāyo’’ti, pakkamitabbaṃ, natthi vassacchede āpatti. Vuttanayeneva vesī vā nimanteti, thullakumārī vā nimanteti, paṇḍako vā nimanteti, ñātakā vā nimantenti, rājāno vā nimantenti, corā vā nimantenti, dhuttā vā nimantenti, eseva nayo. Sace vassūpagato bhikkhu passati asāmikaṃ nidhiṃ, tatra ce bhikkhuno evaṃ hoti ‘‘lahuparivattaṃ kho cittaṃ vuttaṃ bhagavatā, siyāpi me brahmacariyassa antarāyo’’ti, pakkamitabbaṃ, anāpatti vassacchede.
若已入雨安居的比丘看见众多比丘正努力破坏僧团,或听闻“众多比丘正努力破坏僧团”,心中这样想:“世尊曾说破僧是重罪,切莫让僧团在我面前分裂”,便应离去,破雨安居无罪。若已入雨安居的比丘听闻“据说在某某住处,众多比丘正努力破坏僧团”,心中这样想:“那些比丘是我的朋友,我会对他们说:‘贤友们,世尊曾说破僧是重罪,愿贤友们不要乐于破僧。’他们会听从我的话,会顺从,会倾耳聆听”,便应离去,破雨安居无罪;然而若僧团已经分裂,再去便没有什么可做的了。
Sace vassūpagato bhikkhu passati sambahule bhikkhū saṅghabhedāya parakkamante, suṇāti vā ‘‘sambahulā bhikkhū saṅghabhedāya parakkamantī’’ti, tatra ce bhikkhuno evaṃ hoti ‘‘garuko kho saṅghabhedo vutto bhagavatā, mā mayi sammukhībhūte saṅgho bhijjī’’ti, pakkamitabbaṃ, anāpatti vassacchede. Sace vassūpagato bhikkhu suṇāti ‘‘asukasmiṃ kira āvāse sambahulā bhikkhū saṅghabhedāya parakkamantī’’ti, tatra ce bhikkhuno evaṃ hoti ‘‘te ca kho me bhikkhū mittā, tyāhaṃ vakkhāmi ‘garuko kho, āvuso, saṅghabhedo vutto bhagavatā, mā āyasmantānaṃ saṅghabhedo ruccitthā’ti, karissanti me vacanaṃ sussūsissanti, sotaṃ odahissantī’’ti, pakkamitabbaṃ, anāpatti vassacchede, bhinne pana saṅghe gantvā karaṇīyaṃ natthi.
再者,若有比丘在被告知“你们这三个月在此安居”后,答应下来却又违背承诺,则犯恶作。不单是违背自己如此这般的承诺犯恶作,诸如“这三个月你们接受供养吧,我们两人都在此安居,一起指定施处”等,违背任何各自的承诺也都犯恶作。并且,若最初心念清净,后来因违背承诺而犯恶作;若最初心念不清净,则在承诺当下便犯波逸提。“违背承诺犯恶作”的意思是,与波逸提罪一同构成恶作。
Sace pana koci bhikkhu ‘‘imaṃ temāsaṃ idha vassaṃ vasathā’’ti vutte paṭissuṇitvā visaṃvādeti, dukkaṭaṃ. Na kevalaṃ tasseva paṭissavassa visaṃvāde dukkaṭaṃ, ‘‘imaṃ temāsaṃ bhikkhaṃ gaṇhatha, ubhopi mayaṃ idha vassaṃ vasissāma, ekato uddisāpessāmā’’ti evamādināpi tassa tassa paṭissavassa visaṃvāde dukkaṭaṃ. Tañca kho paṭhamaṃ suddhacittassa pacchā visaṃvādanapaccayā, paṭhamampi asuddhacittassa pana paṭissave pācittiyaṃ. Visaṃvāde dukkaṭanti pācittiyena saddhiṃ dukkaṭaṃ yujjati.
182182. 已入雨安居的比丘们(《小品》义注318):在雨安居期间,除常行义务外,应告知比丘们:‘请绑扎扫帚。’若木棍与竹条易得,一人应绑扎五、六把手握扫帚,或两、三把长柄扫帚;若不易得,则应绑扎两、三把手握扫帚及一把长柄扫帚。沙弥们应各捣碎五把火炬,并在住处涂上赤泥饰边。在履行义务时,不应教授、不应令教授、不应诵习、不应度人出家、不应授具足戒、不应给予依止、不应举行听法。心想‘我们要无有障碍,只行沙门法’,以此一切为障碍,而令所有人受持全部十三头陀支,不铺设床座,以站立和经行度过时间,持守禁语,乃至因七日事外出者也得分得分配物——这样的非法义务不应实行。应如此实行:所谓教理之法,能令三种正法安立,故应恭敬地教授、令教授,进行诵习;对于住在精舍者,应不互相推撞,安坐寺内教授、令教授,进行诵习,圆满举行听法;度人出家时应先审察清净再度,审察清净再授具足戒,审察清净再给依止。即使只有一位善男子获得出家与具足戒,也能令整个教法安立;应依各自能力,受持相应头陀支。
182. Vassūpagatehi (cūḷava. aṭṭha. 318) antovasse nibaddhavattaṃ ṭhapetvā vassūpagatā bhikkhū ‘‘sammuñjaniyo bandhathā’’ti vattabbā. Sulabhā ce daṇḍakā ceva salākāyo ca honti, ekakena cha pañca muṭṭhisammuñjaniyo dve tisso yaṭṭhisammuñjaniyo vā bandhitabbā. Dullabhā honti, dve tisso muṭṭhisammuñjaniyo ekā yaṭṭhisammuñjanī bandhitabbā. Sāmaṇerehi pañca pañca ukkā vā koṭṭetabbā, vasanaṭṭhānesu kasāvaparibhaṇḍaṃ kātabbaṃ. Vattaṃ karontehi ca na uddisitabbaṃ na uddisāpetabbaṃ, na sajjhāyo kātabbo, na pabbājetabbaṃ na upasampādetabbaṃ, na nissayo dātabbo, na dhammassavanaṃ kātabbaṃ. Sabbeva hi ete papañcā, nippapañcā hutvā samaṇadhammameva karissāmāti vā sabbe terasa dhutaṅgāni samādiyantu, seyyaṃ akappetvā ṭhānacaṅkamehi vītināmentu, mūgabbataṃ gaṇhantu, sattāhakaraṇīyena gatāpi bhājanīyabhaṇḍaṃ labhantūti vā evarūpaṃ adhammikavattaṃ na kātabbaṃ. Evaṃ pana kātabbaṃ – pariyattidhammo nāma tividhampi saddhammaṃ patiṭṭhāpeti, tasmā sakkaccaṃ uddisatha uddisāpetha, sajjhāyaṃ karotha, padhānaghare vasantānaṃ saṅghaṭṭanaṃ akatvā antovihāre nisīditvā uddisatha uddisāpetha, sajjhāyaṃ karotha, dhammassavanaṃ samiddhaṃ karotha, pabbājentā sodhetvā pabbājetha, sodhetvā upasampādetha, sodhetvā nissayaṃ detha. Ekopi hi kulaputto pabbajjañca upasampadañca labhitvā sakalaṃ sāsanaṃ patiṭṭhāpeti, attano thāmena yattakāni sakkotha, tattakāni dhutaṅgāni samādiyatha, antovassaṃ nāmetaṃ sakaladivasaṃ rattiyā ca paṭhamayāmapacchimayāmesu appamattehi bhavitabbaṃ, vīriyaṃ ārabhitabbaṃ. Porāṇakamahātherāpi sabbapalibodhe chinditvā antovasse ekacāriyavattaṃ pūrayiṃsu, bhasse mattaṃ jānitvā dasavatthukathaṃ dasaasubhadasānussatiaṭṭhatiṃsārammaṇakathaṃ kātuṃ vaṭṭati, āgantukānaṃ vattaṃ kātuṃ, sattāhakaraṇīyena gatānaṃ apaloketvā dātuṃ vaṭṭatīti evarūpaṃ vattaṃ kātabbaṃ.
而且应教诫比丘们:‘不要说争论、离间、粗恶的言语,日日省察诸戒,不失四守护,多修作意而住。’应告知嚼齿木的义务;礼敬塔庙或菩提树时,以香花供养时,或将钵放入钵袋时,不应交谈;应告知入村乞食的义务;在村落内不应与人们作与资具相关的谈论或不恰当的谈论;应守护根门;应圆满履行犍度义务及众学法义务——像这样种种能导向出离的教诫,都应告知。
Apica bhikkhū ovaditabbā ‘‘viggāhikapisuṇapharusavacanāni mā vadatha, divase divase sīlāni āvajjentā caturārakkhaṃ ahāpentā manasikārabahulā viharathā’’ti. Dantakaṭṭhakhādanavattaṃ ācikkhitabbaṃ, cetiyaṃ vā bodhiṃ vā vandantena gandhamālaṃ vā pūjentena pattaṃ vā thavikāya pakkhipantena na kathetabbaṃ, bhikkhācāravattaṃ ācikkhitabbaṃ, antogāme manussehi saddhiṃ paccayasaññuttakathā vā visabhāgakathā vā na kathetabbā, rakkhitindriyehi bhavitabbaṃ, khandhakavattañca sekhiyavattañca pūretabbanti evarūpā bahukāpi niyyānikakathā ācikkhitabbāti.