十六、同宿判定论
16. Sahaseyyavinicchayakathā
7979. 关于同宿,有两种。即所谓:‘若比丘与未受具足戒者同宿超过二夜三夜,犯波逸提(波逸提第49条)。若比丘与女人同宿,犯波逸提(波逸提第56条)。’这是针对如此所说的两条同宿学处而言。此处判别如下(波逸提义注50-51):与未受具足戒者一起,超过三夜,于第四日日落时分,在全覆盖全围隔、或大部分覆盖大部分围隔的卧坐处,无论前后依次或同时躺卧,即犯波逸提。其中,围隔之物不论是否触及,凡以高一肘半的墙等任何方式围起者,应知即为全围隔。凡卧坐处上方,以五种覆盖物或其他任何物完全覆盖者,此卧坐处便称为全覆盖。但在义注中,依通俗用语而习惯称:‘全覆盖者,谓以五种覆盖物覆盖。’虽如此说,即便睡在布帐中,也不能算作无犯,因此,此处凡能遮蔽之物,应知即为覆盖及围隔。若仅执取五种覆盖物,则木板覆盖之下也可能不构成同宿。因此,凡卧坐处从地面直至触及覆盖物,以墙或其他任何方式乃至以布围起者,此卧坐处便称为全围隔。即使未触及覆盖物,以最低限度高一肘半的墙等围起者,也是全围隔。若某处上方大部分被覆盖,小部分未覆盖,或周围大部分被围隔
79. Duvidhaṃ sahaseyyakanti ‘‘yo pana bhikkhu anupasampannena uttaridirattatirattaṃ sahaseyyaṃ kappeyya, pācittiyaṃ (pāci. 49). Yo pana bhikkhu mātugāmena sahaseyyaṃ kappeyya, pācittiya’’nti (pāci. 56) evaṃ vuttaṃ sahaseyyasikkhāpadadvayaṃ sandhāya vuttaṃ. Tatrāyaṃ vinicchayo (pāci. aṭṭha. 50-51) – anupasampannena saddhiṃ tiṇṇaṃ rattīnaṃ upari catutthadivase atthaṅgate sūriye sabbacchannasabbaparicchanne yebhuyyacchannayebhuyyaparicchanne vā senāsane pubbāpariyena vā ekakkhaṇe vā nipajjantassa pācittiyaṃ. Tattha chadanaṃ anāhacca diyaḍḍhahatthubbedhena pākārādinā yena kenaci paricchannampi sabbaparicchannamicceva veditabbaṃ. Yaṃ senāsanaṃ upari pañcahi chadanehi aññena vā kenaci sabbameva paricchannaṃ, idaṃ sabbacchannaṃ nāma senāsanaṃ. Aṭṭhakathāsu pana pākaṭavohāraṃ gahetvā vācuggatavasena ‘‘sabbacchannaṃ nāma pañcahi chadanehi channa’’nti vuttaṃ. Kiñcāpi vuttaṃ, atha kho dussakuṭiyaṃ sayantassapi na sakkā anāpatti kātuṃ, tasmā yaṃ kiñci paṭicchādanasamatthaṃ idha chadanañca paricchannañca veditabbaṃ. Pañcavidhacchadaneyeva hi gayhamāne padaracchannepi sahaseyyā na bhaveyya, tasmā yaṃ senāsanaṃ bhūmito paṭṭhāya yāvachadanaṃ āhacca pākārena vā aññena vā kenaci antamaso vatthenapi parikkhittaṃ, idaṃ sabbaparicchannaṃ nāma senāsanaṃ. Chadanaṃ anāhacca sabbantimena pariyāyena diyaḍḍhahatthubbedhena pākārādinā parikkhittampi sabbaparicchannameva. Yassa pana upari bahutaraṃ ṭhānaṃ channaṃ, appaṃ acchannaṃ, samantato vā bahutaraṃ parikkhittaṃ, appaṃ aparikkhittaṃ, idaṃ yebhuyyenachannaṃ yebhuyyenaparicchannaṃ nāma.
具此特征的卧坐处,纵使是七层楼高的殿堂仅有一处共用通道,或有百间房舍的四合院,也算作同一卧坐处。在这样的卧坐处,与未受具足戒者一起,于第四日日落时躺卧者,说犯波逸提。若有众多沙弥与一位比丘,则按沙弥人数犯波逸提。若他们起身后又躺下,在沙弥的每次动作中,比丘皆有罪;若比丘起身后又躺下,则由比丘自己的动作而有罪。若有众多比丘与一位沙弥,这一位沙弥亦使所有比丘有罪。即便他起身又躺下,比丘们也有罪。在双方人数都众多时,情形也是同样的道理。
Iminā lakkhaṇena samannāgato sacepi sattabhūmiko pāsādo ekūpacāro hoti, satagabbhaṃ vā catusālaṃ, ekaṃ senāsanamicceva saṅkhaṃ gacchati. Evarūpe senāsane anupasampannena saddhiṃ catutthadivase atthaṅgate sūriye nipajjantassa pācittiyaṃ vuttaṃ. Sace pana sambahulā sāmaṇerā, eko bhikkhu, sāmaṇeragaṇanāya pācittiyā. Te ce uṭṭhāyuṭṭhāya nipajjanti, tesaṃ payoge payoge bhikkhussa āpatti, bhikkhussa uṭṭhāyuṭṭhāya nipajjane pana bhikkhusseva payogena bhikkhussa āpatti. Sace sambahulā bhikkhū, eko sāmaṇero, ekopi sabbesaṃ āpattiṃ karoti. Tassa uṭṭhāyuṭṭhāya nipajjanenapi bhikkhūnaṃ āpattiyeva. Ubhayesaṃ sambahulabhāvepi eseva nayo.
8080. 此外,于此还应了知单一住处等四类情形。即:若在同一住处,与同一未受具足戒者共宿三夜,从第四日起,每日结罪。若在同一住处,与不同的未受具足戒者共宿三夜,亦每日结罪。若在不同住处,与同一未受具足戒者共宿三夜,亦每日结罪。若在不同住处,与不同的未受具足戒者共宿三夜,即使行一由旬,亦从第四日起,每日结罪。
80. Apicettha ekāvāsādikampi catukkaṃ veditabbaṃ. Yo hi ekasmiṃ āvāse ekeneva anupasampannena saddhiṃ tirattaṃ sahaseyyaṃ kappeti, tassa catutthadivasato paṭṭhāya devasikā āpatti. Yopi ekasmiṃyeva āvāse nānāanupasampannehi saddhiṃ tirattaṃ sahaseyyaṃ kappeti, tassapi. Yopi nānāāvāsesu ekeneva anupasampannena saddhiṃ tirattaṃ sahaseyyaṃ kappeti, tassapi. Yopi nānāāvāsesu nānāanupasampannehi saddhiṃ yojanasatampi gantvā sahaseyyaṃ kappeti, tassapi catutthadivasato paṭṭhāya devasikā āpatti.
而且,此同宿罪,据“除比丘外,其余皆名为未受具足戒者”之说,乃至与成为波罗夷事由的畜生也有。因此,即使蜥蜴、猫、獴等有某者进入,睡在比丘所住卧坐处的同一通道区域,也成同宿。然而,若在柱子上方所建楼阁,其上层与下层墙壁不相连,墙上有孔洞的梁端,有者从孔洞进入,睡在梁内,又从同一孔洞出去离开,则睡在下层楼阁的比丘无犯。若覆盖物有洞,有者从此进入,住在覆盖物内,又从此离去,在不同通道的上层覆盖物内睡者有罪,睡在下层者无犯。若从楼阁内部即可登上,所有楼层都可使用,则它们是同一通道,在其中任何一处睡者都有罪。在共用的半墙卧坐处睡者,若鸽子等睡在梁端椽隙等处,也有罪。若睡在围隔之外的离椽空间内,无犯。若有一圆形或方形的单覆盖厢房,即使有百间房的卧坐处,若从此处由一公共门进入,各厢房通道未被单独的墙隔开,可进入所有厢房,则在一间厢房中有未受具足戒者躺卧时,所有厢房中躺卧者都有罪。若厢房带有前廊,而前廊上方无覆盖,则睡在前廊者不使睡在厢房内者犯戒。然而,若前廊的覆盖与厢房的覆盖相连,睡在那里者使所有人有罪。何以故?因为是全覆盖及全围隔。厢房的围隔即是其围隔。
Ayañca sahaseyyāpatti nāma ‘‘bhikkhuṃ ṭhapetvā avaseso anupasampanno nāmā’’ti vacanato antamaso pārājikavatthubhūtena tiracchānagatenapi saddhiṃ hoti, tasmā sacepi godhābiḷālamaṅgusādīsu koci pavisitvā bhikkhuno vasanasenāsane ekūpacāraṭṭhāne sayati, sahaseyyāva hoti. Yadi pana thambhānaṃ upari katapāsādassa uparimatalena saddhiṃ asambaddhabhittikassa bhittiyā upariṭhitasusiratulāsīsassa susirena pavisitvā tulāya abbhantare sayitvā teneva susirena nikkhamitvā gacchati, heṭṭhāpāsāde sayitabhikkhussa anāpatti. Sace chadane chiddaṃ hoti, tena pavisitvā antochadane vasitvā teneva pakkamati, nānūpacāre uparimatale chadanabbhantare sayitassa āpatti, heṭṭhimatale sayitassa anāpatti. Sace antopāsādeneva ārohitvā sabbatalāni paribhuñjanti, ekūpacārāni honti, tesu yattha katthaci sayitassa āpatti, sabhāsaṅkhepena kate aḍḍhakuṭṭake senāsane sayitassa tulāvāḷasaghāṭādīsu kapotādayo sayanti, āpattiyeva. Parikkhepassa bahigate nibbakosabbhantare sayanti, anāpatti. Parimaṇḍalaṃ vā caturassaṃ vā ekacchadanāya gabbhamālāya satagabbhaṃ cepi senāsanaṃ hoti, tatra ce ekena sādhāraṇadvārena pavisitvā visuṃ pākārena aparicchinnagabbhūpacāre sabbagabbhepi pavisanti, ekagabbhepi anupasampanne nipanne sabbagabbhesu nipannānaṃ āpatti. Sace sapamukhā gabbhā honti, pamukhañca upari acchannaṃ, pamukhe sayito gabbhe sayitānaṃ āpattiṃ na karoti. Sace pana gabbhacchadaneneva saddhiṃ sambandhachadanaṃ, tatra sayito sabbesaṃ āpattiṃ karoti. Kasmā? Sabbacchannattā ca sabbaparicchannattā ca. Gabbhaparikkhepoyeva hissa parikkhepo.
81即使那些单室、双室、三室、四室布局的大殿堂,在某一处洗脚后进入的人能够遍行各处,在这些殿堂中也不能免于同宿罪。如果那些殿堂在各个位置划分了界区而建造,则仅在同一个界区内有罪。对于有两个门、灰泥屋顶的会堂,若在中间砌墙,从一个门进入后,未受具足戒者睡在一个隔间,比丘睡在另一个隔间,无罪。若墙上有仅容蜥蜴等进入的洞,且蜥蜴睡在一个隔间,同样无罪。因为,有洞的房屋并不因此称为同一界区。若在墙中间凿开并安装门,则因成为同一界区而有罪。若将那门用门扇关闭后睡觉,仍有罪。因为,房屋并不因关门而成为不同界区,门或非门亦然。门扇本是为了通过开合而随意使用所造,并非为了断绝使用。若后来用砖块堵住那门,则成为非门,先前不同界区的状态依然保持。若有长门廊的塔庙,一扇门在内,一扇在外,在两扇门之间,未受具足戒者睡在塔庙内,因同一界区故,对睡觉者结罪。
81. Yepi ekasāladvisālatisālacatusālasannivesā mahāpāsādā ekasmiṃ okāse pāde dhovitvā paviṭṭhena sakkā honti sabbattha anuparigantuṃ, tesupi sahaseyyāpattiyā na muccati. Sace tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne upacāraṃ paricchinditvā katā honti, ekūpacāraṭṭhāneyeva āpatti. Dvīhi dvārehi yuttassa sudhāchadanamaṇḍapassa majjhe pākāraṃ karonti, ekena dvārena pavisitvā ekasmiṃ paricchede anupasampanno sayati, ekasmiṃ bhikkhu, anāpatti. Pākāre godhādīnaṃ pavisanamattaṃ chiddaṃ hoti, ekasmiñca paricchede godhā sayanti, anāpattiyeva. Na hi chiddena gehaṃ ekūpacāraṃ nāma hoti. Sace pākāramajjhe chinditvā dvāraṃ yojenti, ekūpacāratāya āpatti. Taṃ dvāraṃ kavāṭena pidahitvā sayanti, āpattiyeva. Na hi dvārapidahanena gehaṃ nānūpacāraṃ nāma hoti, dvāraṃ vā advāraṃ. Kavāṭañhi saṃvaraṇavivaraṇehi yathāsukhaṃ vaḷañjanatthāya kataṃ, na vaḷañjupacchedanatthāya. Sace taṃ dvāraṃ puna iṭṭhakāhi pidahanti, advāraṃ hoti, purime nānūpacārabhāveyeva tiṭṭhati. Dīghapamukhaṃ cetiyagharaṃ hoti, ekaṃ kavāṭaṃ anto, ekaṃ bahi, dvinnaṃ kavāṭānaṃ antare anupasampanno antocetiyaghare sayantassa āpattiṃ karoti ekūpacārattā.
此处义摄如下:无论住处是小或大,与其他相连或不相连,长形、圆形或方形,单层或多层,凡是同一界区者,一切时处皆犯同宿罪。且于此中,以任何遮盖物,若全部遮盖、全部隔断,则犯波逸提;若大部遮盖、大部隔断,犯波逸提;若全部遮盖、大部隔断,犯波逸提;若全部遮盖、半部隔断,犯波逸提;若大部遮盖、半部隔断,犯波逸提;若全部隔断、大部遮盖,犯波逸提;若全部隔断、半部遮盖,犯波逸提;若大部隔断、半部遮盖,犯波逸提——当知此八种为波逸提。若半部遮盖、半部隔断,犯恶作;若全部遮盖、小部隔断,犯恶作;若大部遮盖、小部隔断,犯恶作;若全部隔断、小部遮盖,犯恶作;若大部隔断、小部遮盖,犯恶作——当知此五种为恶作。全无隔断而全部遮盖、全无遮盖而全部隔断、全无遮盖而多无隔断、半部遮盖而小部隔断、半部隔断而小部遮盖,以及小部隔断者,皆无罪。与女人同卧,其判定亦同此理。然此处有一差别:与未受具足戒者同卧,于第四日结罪;与女人同卧,即当日结罪。至于可见形体的雌性夜叉,及为淫欲法所依……
Ayañhettha saṅkhepo – senāsanaṃ khuddakaṃ vā hotu mahantaṃ vā, aññena saddhiṃ sambandhaṃ vā asambandhaṃ vā, dīghaṃ vā vaṭṭaṃ vā caturassaṃ vā, ekabhūmikaṃ vā anekabhūmikaṃ vā, yaṃ yaṃ ekūpacāraṃ, sabbattha sahaseyyāpatti hotīti. Ettha ca yena kenaci paṭicchadanena sabbacchanne sabbaparicchanne pācittiyaṃ, yebhuyyenachanne yebhuyyenaparicchanne pācittiyaṃ, sabbacchanne yebhuyyenaparicchanne pācittiyaṃ, sabbacchanne upaḍḍhaparicchanne pācittiyaṃ, yebhuyyenachanne upaḍḍhaparicchanne pācittiyaṃ, sabbaparicchanne yebhuyyenachanne pācittiyaṃ, sabbaparicchanne upaḍḍhacchanne pācittiyaṃ, yebhuyyenaparicchanne upaḍḍhacchanne pācittiyanti aṭṭha pācittiyāni. Upaḍḍhacchanne upaḍḍhaparicchanne dukkaṭaṃ, sabbacchanne cūḷakaparicchanne dukkaṭaṃ, yebhuyyenachanne cūḷakaparicchanne dukkaṭaṃ, sabbaparicchanne cūḷakacchanne dukkaṭaṃ, yebhuyyenaparicchanne cūḷakacchanne dukkaṭanti pañca dukkaṭāni veditabbāni. Sabbacchanne sabbaaparicchanne, sabbaparicchanne sabbaacchanne, yebhuyyenaacchanne yebhuyyenaaparicchanne, upaḍḍhacchanne cūḷakaparicchanne, upaḍḍhaparicchanne cūḷakacchanne cūḷakaparicchanne ca anāpatti. Mātugāmena saha nipajjantassapi ayameva vinicchayo. Ayañhettha viseso – anupasampannena saddhiṃ nipajjantassa catutthadivase āpatti, mātugāmena saddhiṃ paṭhamadivaseti. Yakkhipetīhi pana dissamānakarūpāhi tiracchānagatitthiyā ca methunadhammavatthubhūtāya eva dukkaṭaṃ, sesāhi anāpatti.