16. 同宿判定论
16. Sahaseyyavinicchayakathā
79同宿有两种。这是针对两条同宿学处而说的,即:“若比丘与未受具足戒者同宿超过三夜,犯波逸提(波逸提第49条)。若比丘与女人同宿,犯波逸提(波逸提第56条)。”对此的判定如下(波逸提义注50-51):与未受具足戒者一起,超过三夜,到第四天太阳落山时,在全覆盖全围隔、或大部分覆盖大部分围隔的卧坐处,无论是一前一后躺下还是同时躺下,都犯波逸提。其中,围隔之物不论是否碰到,凡是以高一肘半的墙等任何东西围起来的,就应知道这算是全围隔。凡是卧坐处上方被五种覆盖物或其他任何东西完全盖住的,这个卧坐处就叫全覆盖。不过义注中采用通俗说法,按习惯表达说:“所谓全覆盖,就是用五种覆盖物盖住。”虽然这么说,但即使睡在布帐里,也不能说无罪,所以这里凡是能起到遮蔽作用的,都应知道就是覆盖和围隔。如果只认五种覆盖物,那么木板盖住的地方也可能不构成同宿。因此,凡是卧坐处从地面一直到碰到覆盖物,用墙或其他任何东西、甚至用布围起来的,这个卧坐处就叫全围隔。即使没碰到覆盖物,只要最低限度用高一肘半的墙等围起来,也是全围隔。如果某处上方大部分被盖住、小部分没盖住,或者四周大部分被围住、小部分没围住,这就叫大部分覆盖、大部分围隔。
79. Duvidhaṃ sahaseyyakanti ‘‘yo pana bhikkhu anupasampannena uttaridirattatirattaṃ sahaseyyaṃ kappeyya, pācittiyaṃ (pāci. 49). Yo pana bhikkhu mātugāmena sahaseyyaṃ kappeyya, pācittiya’’nti (pāci. 56) evaṃ vuttaṃ sahaseyyasikkhāpadadvayaṃ sandhāya vuttaṃ. Tatrāyaṃ vinicchayo (pāci. aṭṭha. 50-51) – anupasampannena saddhiṃ tiṇṇaṃ rattīnaṃ upari catutthadivase atthaṅgate sūriye sabbacchannasabbaparicchanne yebhuyyacchannayebhuyyaparicchanne vā senāsane pubbāpariyena vā ekakkhaṇe vā nipajjantassa pācittiyaṃ. Tattha chadanaṃ anāhacca diyaḍḍhahatthubbedhena pākārādinā yena kenaci paricchannampi sabbaparicchannamicceva veditabbaṃ. Yaṃ senāsanaṃ upari pañcahi chadanehi aññena vā kenaci sabbameva paricchannaṃ, idaṃ sabbacchannaṃ nāma senāsanaṃ. Aṭṭhakathāsu pana pākaṭavohāraṃ gahetvā vācuggatavasena ‘‘sabbacchannaṃ nāma pañcahi chadanehi channa’’nti vuttaṃ. Kiñcāpi vuttaṃ, atha kho dussakuṭiyaṃ sayantassapi na sakkā anāpatti kātuṃ, tasmā yaṃ kiñci paṭicchādanasamatthaṃ idha chadanañca paricchannañca veditabbaṃ. Pañcavidhacchadaneyeva hi gayhamāne padaracchannepi sahaseyyā na bhaveyya, tasmā yaṃ senāsanaṃ bhūmito paṭṭhāya yāvachadanaṃ āhacca pākārena vā aññena vā kenaci antamaso vatthenapi parikkhittaṃ, idaṃ sabbaparicchannaṃ nāma senāsanaṃ. Chadanaṃ anāhacca sabbantimena pariyāyena diyaḍḍhahatthubbedhena pākārādinā parikkhittampi sabbaparicchannameva. Yassa pana upari bahutaraṃ ṭhānaṃ channaṃ, appaṃ acchannaṃ, samantato vā bahutaraṃ parikkhittaṃ, appaṃ aparikkhittaṃ, idaṃ yebhuyyenachannaṃ yebhuyyenaparicchannaṃ nāma.
具备这个特征的卧坐处,即使是一座七层高的殿堂,只有一处共用通道,或者有百间房、四座厅堂,也只算作同一个卧坐处。在这样的卧坐处,与未受具足戒者一起,到了第四天日落时躺下,就犯波逸提。如果有很多沙弥、只有一位比丘,就按沙弥的人数来结波逸提。如果他们起来又躺下,沙弥每动一次,比丘就犯一次罪;如果是比丘起来又躺下,那就只因为比丘自己的动作而让比丘犯罪。如果有很多比丘、只有一位沙弥,这一个人也让所有比丘都犯罪。即使他起来又躺下,比丘们同样犯罪。双方都是多人时,道理也一样。
Iminā lakkhaṇena samannāgato sacepi sattabhūmiko pāsādo ekūpacāro hoti, satagabbhaṃ vā catusālaṃ, ekaṃ senāsanamicceva saṅkhaṃ gacchati. Evarūpe senāsane anupasampannena saddhiṃ catutthadivase atthaṅgate sūriye nipajjantassa pācittiyaṃ vuttaṃ. Sace pana sambahulā sāmaṇerā, eko bhikkhu, sāmaṇeragaṇanāya pācittiyā. Te ce uṭṭhāyuṭṭhāya nipajjanti, tesaṃ payoge payoge bhikkhussa āpatti, bhikkhussa uṭṭhāyuṭṭhāya nipajjane pana bhikkhusseva payogena bhikkhussa āpatti. Sace sambahulā bhikkhū, eko sāmaṇero, ekopi sabbesaṃ āpattiṃ karoti. Tassa uṭṭhāyuṭṭhāya nipajjanenapi bhikkhūnaṃ āpattiyeva. Ubhayesaṃ sambahulabhāvepi eseva nayo.
80另外,这里还应当知道“同一住处”等四种情况。如果有人在同一个住处,只和同一个未受具足戒的人一起睡三夜,那么从第四天开始,每天都犯戒。如果有人在同一个住处,和不同的未受具足戒的人一起睡三夜,也是从第四天开始,每天都犯戒。如果有人在不同的住处,只和同一个未受具足戒的人一起睡三夜,也是从第四天开始,每天都犯戒。如果有人在不同的住处,和不同的未受具足戒的人一起,哪怕走了一百由旬,还是一起睡,也是从第四天开始,每天都犯戒。
80. Apicettha ekāvāsādikampi catukkaṃ veditabbaṃ. Yo hi ekasmiṃ āvāse ekeneva anupasampannena saddhiṃ tirattaṃ sahaseyyaṃ kappeti, tassa catutthadivasato paṭṭhāya devasikā āpatti. Yopi ekasmiṃyeva āvāse nānāanupasampannehi saddhiṃ tirattaṃ sahaseyyaṃ kappeti, tassapi. Yopi nānāāvāsesu ekeneva anupasampannena saddhiṃ tirattaṃ sahaseyyaṃ kappeti, tassapi. Yopi nānāāvāsesu nānāanupasampannehi saddhiṃ yojanasatampi gantvā sahaseyyaṃ kappeti, tassapi catutthadivasato paṭṭhāya devasikā āpatti.
这种“同宿”的情况,按照“除了比丘以外,其余的都叫未受具足戒者”这句话来看,甚至跟可作为波罗夷根本事的畜生一起也算。所以,就算有蜥蜴、猫、獴之类的动物跑进来,睡在比丘住的卧室里同一个活动范围内,也算同宿。
但是,如果是在柱子上方建的楼阁,上层和下层墙壁不相连,墙上有带孔的梁头,有动物从孔里钻进去,睡在梁里面,又从同一个孔出去走了,那么睡在楼下比丘那里就不犯。
如果屋顶有个洞,动物从那里进去,待在屋顶里面,又从那里离开,那么睡在不同活动范围的上层屋顶里面的人有罪,睡在下层的人无罪。
如果从楼阁内部就能上去,所有楼层都能随意使用,那它们就是同一个活动范围,不管睡在哪一层都有罪。
在共用半墙的卧室里睡觉,如果鸽子等睡在梁端、椽缝等地方,也有罪。
如果睡在围墙外面的离椽空间里,无罪。
如果有一个圆形或方形的单顶厢房,即使里面有上百间卧室,只要从一个公共门进去,各个厢房的活动范围没有被单独的墙隔开,能进到所有厢房里,那么只要有一间厢房里躺着未受具足戒者,所有厢房里躺着的人都有罪。
如果厢房带有前廊,而前廊上方没有顶盖,那么睡在前廊的人不会让睡在厢房里的人有罪。
但是,如果前廊的顶盖和厢房的顶盖连在一起,睡在那里就会让所有人有罪。为什么?因为全部有顶盖,也全部被围起来。厢房的围墙就是它的界限。
Ayañca sahaseyyāpatti nāma ‘‘bhikkhuṃ ṭhapetvā avaseso anupasampanno nāmā’’ti vacanato antamaso pārājikavatthubhūtena tiracchānagatenapi saddhiṃ hoti, tasmā sacepi godhābiḷālamaṅgusādīsu koci pavisitvā bhikkhuno vasanasenāsane ekūpacāraṭṭhāne sayati, sahaseyyāva hoti. Yadi pana thambhānaṃ upari katapāsādassa uparimatalena saddhiṃ asambaddhabhittikassa bhittiyā upariṭhitasusiratulāsīsassa susirena pavisitvā tulāya abbhantare sayitvā teneva susirena nikkhamitvā gacchati, heṭṭhāpāsāde sayitabhikkhussa anāpatti. Sace chadane chiddaṃ hoti, tena pavisitvā antochadane vasitvā teneva pakkamati, nānūpacāre uparimatale chadanabbhantare sayitassa āpatti, heṭṭhimatale sayitassa anāpatti. Sace antopāsādeneva ārohitvā sabbatalāni paribhuñjanti, ekūpacārāni honti, tesu yattha katthaci sayitassa āpatti, sabhāsaṅkhepena kate aḍḍhakuṭṭake senāsane sayitassa tulāvāḷasaghāṭādīsu kapotādayo sayanti, āpattiyeva. Parikkhepassa bahigate nibbakosabbhantare sayanti, anāpatti. Parimaṇḍalaṃ vā caturassaṃ vā ekacchadanāya gabbhamālāya satagabbhaṃ cepi senāsanaṃ hoti, tatra ce ekena sādhāraṇadvārena pavisitvā visuṃ pākārena aparicchinnagabbhūpacāre sabbagabbhepi pavisanti, ekagabbhepi anupasampanne nipanne sabbagabbhesu nipannānaṃ āpatti. Sace sapamukhā gabbhā honti, pamukhañca upari acchannaṃ, pamukhe sayito gabbhe sayitānaṃ āpattiṃ na karoti. Sace pana gabbhacchadaneneva saddhiṃ sambandhachadanaṃ, tatra sayito sabbesaṃ āpattiṃ karoti. Kasmā? Sabbacchannattā ca sabbaparicchannattā ca. Gabbhaparikkhepoyeva hissa parikkhepo.
8181. 即使是那些按单室、双室、三室、四室布局建造的大殿堂,一个人在某一处洗了脚后走进去,就能走遍所有地方,在这样的殿堂里也逃不掉同宿罪。如果这些殿堂在各个位置划分了界区来建造,那就只在同一个界区里有罪。对于有两个门、灰泥屋顶的会堂,如果在中间砌一道墙,从一扇门进去后,未受具足戒者睡在一个隔间里,比丘睡在另一个隔间里,无犯。如果墙上只有一个仅供巨蜥等钻进去的洞,而巨蜥睡在其中一个隔间里,同样无犯。因为,有洞的房屋并不因此就成为同一界区。如果在墙中间凿开并装上门,那就因为成了同一界区而有罪。即使把那扇门用门扇关上后再睡,仍然有罪。因为,房屋并不会因为关上门就成为不同界区,不管那是不是门。门扇本来就是为了能随意开合、让人通行而做的,并不是为了断绝通行。如果后来用砖把那扇门堵上,那就成了非门,先前不同界区的状态依然保持。如果有带长门廊的塔庙,一扇门在里面,一扇门在外面,未受具足戒者在两扇门之间,会使睡在塔庙内部的人犯戒,因为属于同一界区。
81. Yepi ekasāladvisālatisālacatusālasannivesā mahāpāsādā ekasmiṃ okāse pāde dhovitvā paviṭṭhena sakkā honti sabbattha anuparigantuṃ, tesupi sahaseyyāpattiyā na muccati. Sace tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne upacāraṃ paricchinditvā katā honti, ekūpacāraṭṭhāneyeva āpatti. Dvīhi dvārehi yuttassa sudhāchadanamaṇḍapassa majjhe pākāraṃ karonti, ekena dvārena pavisitvā ekasmiṃ paricchede anupasampanno sayati, ekasmiṃ bhikkhu, anāpatti. Pākāre godhādīnaṃ pavisanamattaṃ chiddaṃ hoti, ekasmiñca paricchede godhā sayanti, anāpattiyeva. Na hi chiddena gehaṃ ekūpacāraṃ nāma hoti. Sace pākāramajjhe chinditvā dvāraṃ yojenti, ekūpacāratāya āpatti. Taṃ dvāraṃ kavāṭena pidahitvā sayanti, āpattiyeva. Na hi dvārapidahanena gehaṃ nānūpacāraṃ nāma hoti, dvāraṃ vā advāraṃ. Kavāṭañhi saṃvaraṇavivaraṇehi yathāsukhaṃ vaḷañjanatthāya kataṃ, na vaḷañjupacchedanatthāya. Sace taṃ dvāraṃ puna iṭṭhakāhi pidahanti, advāraṃ hoti, purime nānūpacārabhāveyeva tiṭṭhati. Dīghapamukhaṃ cetiyagharaṃ hoti, ekaṃ kavāṭaṃ anto, ekaṃ bahi, dvinnaṃ kavāṭānaṃ antare anupasampanno antocetiyaghare sayantassa āpattiṃ karoti ekūpacārattā.
这里的关键点概括如下:住处无论小还是大,跟别的住处相连还是不相连,长形、圆形还是方形,单层还是多层,只要属于同一个界区,那么在所有情况下都犯同宿罪。而在这里,用任何一种遮盖物:全部遮盖、全部隔断,犯波逸提;大部分遮盖、大部分隔断,犯波逸提;全部遮盖、大部分隔断,犯波逸提;全部遮盖、一半隔断,犯波逸提;大部分遮盖、一半隔断,犯波逸提;全部隔断、大部分遮盖,犯波逸提;全部隔断、一半遮盖,犯波逸提;大部分隔断、一半遮盖,犯波逸提——应当知道这八种是波逸提。一半遮盖、一半隔断,犯恶作;全部遮盖、一小部分隔断,犯恶作;大部分遮盖、一小部分隔断,犯恶作;全部隔断、一小部分遮盖,犯恶作;大部分隔断、一小部分遮盖,犯恶作——应当知道这五种是恶作。全部遮盖而完全没有隔断、全部隔断而完全没有遮盖、大部分没有遮盖而大部分没有隔断、一半遮盖而一小部分隔断、一半隔断而一小部分遮盖,以及一小部分隔断,都无犯。跟女人一起躺卧,判定也是同样的。不过这里有一个差别:跟未受具足戒者一起躺卧,到第四天才结罪;跟女人一起躺卧,第一天就结罪。至于可见形体的夜叉女、饿鬼女,以及畜生女,只有当她可以作为行淫的对象时,才犯恶作;其他的都无犯。
Ayañhettha saṅkhepo – senāsanaṃ khuddakaṃ vā hotu mahantaṃ vā, aññena saddhiṃ sambandhaṃ vā asambandhaṃ vā, dīghaṃ vā vaṭṭaṃ vā caturassaṃ vā, ekabhūmikaṃ vā anekabhūmikaṃ vā, yaṃ yaṃ ekūpacāraṃ, sabbattha sahaseyyāpatti hotīti. Ettha ca yena kenaci paṭicchadanena sabbacchanne sabbaparicchanne pācittiyaṃ, yebhuyyenachanne yebhuyyenaparicchanne pācittiyaṃ, sabbacchanne yebhuyyenaparicchanne pācittiyaṃ, sabbacchanne upaḍḍhaparicchanne pācittiyaṃ, yebhuyyenachanne upaḍḍhaparicchanne pācittiyaṃ, sabbaparicchanne yebhuyyenachanne pācittiyaṃ, sabbaparicchanne upaḍḍhacchanne pācittiyaṃ, yebhuyyenaparicchanne upaḍḍhacchanne pācittiyanti aṭṭha pācittiyāni. Upaḍḍhacchanne upaḍḍhaparicchanne dukkaṭaṃ, sabbacchanne cūḷakaparicchanne dukkaṭaṃ, yebhuyyenachanne cūḷakaparicchanne dukkaṭaṃ, sabbaparicchanne cūḷakacchanne dukkaṭaṃ, yebhuyyenaparicchanne cūḷakacchanne dukkaṭanti pañca dukkaṭāni veditabbāni. Sabbacchanne sabbaaparicchanne, sabbaparicchanne sabbaacchanne, yebhuyyenaacchanne yebhuyyenaaparicchanne, upaḍḍhacchanne cūḷakaparicchanne, upaḍḍhaparicchanne cūḷakacchanne cūḷakaparicchanne ca anāpatti. Mātugāmena saha nipajjantassapi ayameva vinicchayo. Ayañhettha viseso – anupasampannena saddhiṃ nipajjantassa catutthadivase āpatti, mātugāmena saddhiṃ paṭhamadivaseti. Yakkhipetīhi pana dissamānakarūpāhi tiracchānagatitthiyā ca methunadhammavatthubhūtāya eva dukkaṭaṃ, sesāhi anāpatti.