1. 第一不定学处的注释
1. Paṭhamāniyatasikkhāpadavaṇṇanā
在“不定处”这一段里,“这些确实……”等话,和前面说的一样。“与女人”是指当天刚出生的、乃至还活着的女人。“一个比丘与一个”是指一个比丘和一个算作女人的女性在一起。“隐秘”是指眼睛的隐秘。虽然巴利圣典里也提到耳朵的隐秘,但这里说的“隐秘”特指眼睛的隐秘。因为即使一个智者坐在关着门的房间门口,也并不能使成为无犯。可是在能看得见的地方,即使坐在十二肘以内的空间里,有眼睛的人就算心散乱或打瞌睡,也使成为无犯;盲人即使站在近处也不使成为无犯;有眼睛的人即使躺下睡觉也不使成为无犯;女人即使有一百个也根本不使成为无犯。因此说“隐秘是指眼睛的隐秘”。“在隐蔽的座位上”是指在墙等遮挡的处所。“足以作事”是指适合作业、堪能作业,即“堪能”;“足以完全堪能作事”即“足以作事”,在那个足以作事之处。在那里行淫的人能够做那件事,这样的意思就是如此。“可坐”是指可以坐、应坐的意思。在这里,卧处也被坐姿所包括。“可信语”是指可信的话,即圣弟子的意思。“比丘承认坐姿”是指即使这样的近事女看见后这样说,然而比丘只有承认坐姿时,才应以三种法中的任何一种来处理,不承认则不处理,这是意思。或者“以那”是指在坐姿等情形中,以那种情形与淫欲等事相联系后,那位近事女若这样说,只有承认时,那位比丘才应因此被处理;因为即使对这样的近事女,也不能仅凭言语和情形就处理,这是意思。为什么?因为所见之事有时是这样,有时是那样。这个法是“不定”的,因为对于三种罪,无论承认哪一种罪或事,都依此而应被处理,所以是不定。
Aniyatuddese ime kho panātiādi vuttanayameva. Mātugāmenāti tadahujātāyapi jīvamānakamanussitthiyā. Eko ekāyāti eko bhikkhu mātugāmasaṅkhātāya ekāya itthiyā saddhiṃ. Rahoti cakkhussa raho. Kiñcāpi pāḷiyaṃ (pārā. 445) sotassa raho āgato, cakkhusseva pana raho ‘‘raho’’ti idha adhippeto. Sacepi hi pihitakavāṭassa gabbhassa dvāre nisinno viññū puriso hoti, neva anāpattiṃ karoti. Yattha pana sakkā daṭṭhuṃ, tādise antodvādasahatthepi okāse nisinno sacakkhuko vikkhittacittopi niddāyantopi anāpattiṃ karoti, samīpe ṭhitopi andho na karoti, cakkhumāpi nipajjitvā niddāyantopi na karoti, itthīnaṃ pana satampi na karotiyeva, tena vuttaṃ ‘‘rahoti cakkhussa raho’’ti. Paṭicchanne āsaneti kuṭṭādīhi paṭicchannokāse. Alaṃkammaniyeti kammakkhamaṃ kammayogganti kammaniyaṃ, alaṃ pariyattaṃ kammaniyabhāvāyāti alaṃkammaniyaṃ, tasmiṃ alaṃkammaniye. Yattha ajjhācāraṃ karontā sakkonti taṃ kammaṃ kātuṃ, tādiseti attho. Nisajjaṃ kappeyyāti nisajjaṃ kareyya, nisīdeyyāti attho. Ettha ca sayanampi nisajjāya eva saṅgahitaṃ. Saddheyyavacasāti saddhātabbavacanā, ariyasāvikāti attho. Nisajjaṃ bhikkhu paṭijānamānoti kiñcāpi evarūpā upāsikā disvā vadati, atha kho bhikkhu nisajjaṃ paṭijānamānova tiṇṇaṃ dhammānaṃ aññatarena kāretabbo, na appaṭijānamānoti attho. Yena vā sāti nisajjādīsu ākāresu yena vā ākārena saddhiṃ methunādīni āropetvā sā upāsikā vadeyya, paṭijānamānova tena so bhikkhu kāretabbo, evarūpāyapi hi upāsikāya vacanamattena ākārena na kāretabboti attho. Kasmā? Yasmā diṭṭhaṃ nāma tathāpi hoti, aññathāpīti. Ayaṃ dhammo aniyatoti tiṇṇaṃ āpattīnaṃ yaṃ āpattiṃ vā vatthuṃ vā paṭijānāti, tassa vasena kāretabbatāya aniyato.
在舍卫城,因为伍达义长老与女人在如前所说的座位上设座这件事而制定;这是不共制;不是由教诫而制;以称为淫欲所系烦恼的隐密欲乐,因为想去女人那里,从涂眼药等开始的一切加行中,都犯恶作。去了之后,或者当他坐着时女人坐下,或者当她坐着时他坐下,或者不分前后两人一起坐下,两人同坐时,犯巴吉帝亚。但如果发生身相触或淫行,就按那些情况来处理。躺卧时也是同样的道理。在如前所说的男子躺下还没睡着、不是盲人、有辨别力的男子在附近的情况下,站着的人、旁观的人、心在想别的事的人,因为坐的缘故而无犯。对于疯癫者等,则三种罪都无犯。可能是戒坏,也可能是行坏。根据他所承认的罪,应当知道支分的区分。其等起等,与第一巴拉基格相同。
Sāvatthiyaṃ udāyittheraṃ ārabbha mātugāmena saddhiṃ vuttappakāre āsane nisajjakappanavatthusmiṃ paññattaṃ, asādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, methunadhammasannissitakilesasaṅkhātena rahassādena mātugāmassa santikaṃ gantukāmatāya akkhiañjanādito paṭṭhāya sabbapayogesu dukkaṭaṃ. Gantvā tasmiṃ vā nisinne itthī nisīdatu, tassā vā nisinnāya so nisīdatu, apacchā apurimaṃyeva ubho vā nisīdantu, ubhinnaṃ nisajjāya pācittiyaṃ. Sace pana kāyasaṃsaggaṃ vā methunaṃ vā samāpajjati, tesaṃ vasena kāretabbo. Nipajjanepi eseva nayo. Vuttappakāre purise nipajjitvā aniddāyante anandhe viññupurise upacāragate sati, ṭhitassa, arahopekkhassa, aññavihitassa ca nisajjanapaccayā anāpatti. Ummattakādīnaṃ pana tīhipi āpattīhi anāpatti. Siyā sīlavipatti, siyā ācāravipatti. Yaṃ pana āpattiṃ paṭijānāti, tassā vasena aṅgabhedo ñātabbo. Samuṭṭhānādīni paṭhamapārājikasadisānevāti.
2. 第二不定学处的注释
2. Dutiyāniyatasikkhāpadavaṇṇanā
在第二条(不定学处)中,女人也好,男人也好,任何有智慧、不瞎、不聋的人,站在或坐在十二肘以内的空间里,即使心散乱,或者正在打瞌睡,都不犯戒。但是,聋子即使眼睛看得见,或者瞎子即使不聋,则犯戒。把巴拉基格罪排除之后,说的是粗恶语罪,这就是差别所在。其余部分应当依照前面的方式理解。而这里的等起等项目,与不与取(偷盗)相同。
Dutiye itthīpi purisopi yo koci viññū anandho abadhiro antodvādasahatthe okāse ṭhito vā nisinno vā vikkhittopi niddāyantopi anāpattiṃ karoti. Badhiro pana cakkhumāpi, andho vā abadhiropi na karoti. Pārājikāpattiñca parihāpetvā duṭṭhullavācāpatti vuttāti ayaṃ viseso. Sesaṃ purimanayeneva veditabbaṃ. Samuṭṭhānādīni panettha adinnādānasadisānevāti.
“已诵出”等,在所有地方都应依照前面所说的方式来了知。
Uddiṭṭhā khotiādi sabbattha vuttanayeneva veditabbaṃ.