布萨等问答
Uposathādipucchāvissajjanā
初中后问
Ādimajjhantapucchanaṃ
332布萨羯磨的开始是什么?中间是什么?结束是什么?邀请羯磨的开始是什么?中间是什么?结束是什么?呵责羯磨的开始是什么?中间是什么?结束是什么?依止羯磨的……(省略)……驱出羯磨的……(省略)……令谢罪羯磨的……(省略)……举罪羯磨的……(省略)……给与别住羯磨的……(省略)……退回原本开始的……(省略)……给与喜足的……(省略)……出罪的……(省略)……具足戒羯磨的开始是什么?中间是什么?结束是什么?呵责羯磨撤销的开始是什么?中间是什么?结束是什么?依止羯磨撤销的开始是什么?中间是什么?结束是什么?驱出羯磨撤销的开始是什么?中间是什么?结束是什么?令谢罪羯磨撤销的开始是什么?中间是什么?结束是什么?举罪羯磨撤销的开始是什么?中间是什么?结束是什么?忆念调伏的开始是什么?中间是什么?结束是什么?不痴调伏的开始是什么?中间是什么?结束是什么?此人恶者调伏的开始是什么?中间是什么?结束是什么?草覆地调伏的开始是什么?中间是什么?结束是什么?比丘尼教诫者认可的开始是什么?中间是什么?结束是什么?三衣不离宿认可的……(省略)……敷具认可的……(省略)……舍弃金钱认可的……(省略)……持衣者认可的……(省略)……持钵者认可的……(省略)……杖认可的……(省略)……学认可的……(省略)……杖学认可的开始是什么?中间是什么?结束是什么?
Uposathakammassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ? Pavāraṇākammassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ? Tajjanīyakammassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ? Niyassakammassa…pe… pabbājanīyakammassa…pe… paṭisāraṇīyakammassa…pe… ukkhepanīyakammassa…pe… parivāsadānassa…pe… mūlāyapaṭikassanāya…pe… mānattadānassa…pe… abbhānassa…pe… upasampadākammassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ? Tajjanīyakammassa paṭippassaddhiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ? Niyassakammassa paṭippassaddhiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ? Pabbājanīyakammassa paṭippassaddhiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ? Paṭisāraṇīyakammassa paṭippassaddhiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ? Ukkhepanīyakammassa paṭippassaddhiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ? Sativinayassa ko ādi, kiṃ majje, kiṃ pariyosānaṃ? Amūḷhavinayassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ? Tassapāpiyasikāya ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ? Tiṇavatthārakassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ? Bhikkhunovādakasammutiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ? Ticīvarena avippavāsasammutiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ? Santhatasammutiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ? Rūpiyachaḍḍakasammutiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ? Sāṭiyaggāhāpakasammutiyo ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ? Pattaggāhāpakasammutiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ? Daṇḍasammutiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ? Sikkāsammutiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ? Daṇḍasikkāsammutiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ?
初中后答
Ādimajjhantavissajjanā
333如果问:'布萨羯磨的开始是什么?中间是什么?结束是什么?'布萨羯磨的开始是和合,中间是作法,结束是完成。
Uposathakammassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānanti? Uposathakammassa sāmaggī ādi, kiriyā majjhe, niṭṭhānaṃ pariyosānaṃ.
如果问:'邀请羯磨的开始是什么?中间是什么?结束是什么?'邀请羯磨的开始是和合,中间是作法,结束是完成。
Pavāraṇākammassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānanti? Pavāraṇākammassa sāmaggī ādi, kiriyā majjhe, niṭṭhānaṃ pariyosānaṃ.
如果问:'呵责羯磨的开始是什么?中间是什么?结束是什么?'呵责羯磨的开始是事与人,中间是白,结束是羯磨文。
Tajjanīyakammassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānanti? Tajjanīyakammassa vatthu ca puggalo ca ādi, ñatti majjhe, kammavācā pariyosānaṃ.
依止羯磨的……(省略)……驱出羯磨的……(省略)……令谢罪羯磨的……(省略)……举罪羯磨的……(省略)……给与别住羯磨的……(省略)……退回原本开始的……(省略)……给与喜足的……(省略)……如果问:'出罪的开始是什么?中间是什么?结束是什么?'出罪的开始是事与人,中间是白,结束是羯磨文。
Niyassakammassa…pe… pabbājanīyakammassa…pe… paṭisāraṇīyakammassa…pe… ukkhepanīyakammassa…pe… parivāsadānassa…pe… mūlāyapaṭikassanāya…pe… mānattadānassa…pe… abbhānassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānanti? Abbhānassa vatthu ca puggalo ca ādi, ñatti majjhe, kammavācā pariyosānaṃ.
如果问:'具足戒羯磨的开始是什么?中间是什么?结束是什么?'具足戒羯磨的开始是人,中间是白,结束是羯磨文。
Upasampadākammassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānanti? Upasampadākammassa puggalo ādi, ñatti majjhe, kammavācā pariyosānaṃ.
如果问:'呵责羯磨撤销的开始是什么?中间是什么?结束是什么?'呵责羯磨撤销的开始是正确地行,中间是白,结束是羯磨文。
Tajjanīyakammassa paṭippassaddhiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānanti? Tajjanīyakammassa paṭippassaddhiyā sammāvattanā ādi, ñatti majjhe, kammavācā pariyosānaṃ.
依止羯磨……(省略)……驱出羯磨……(省略)……令谢罪羯磨……(省略)……如果问:'举罪羯磨撤销的开始是什么?中间是什么?结束是什么?'举罪羯磨撤销的开始是正确地行,中间是白,结束是羯磨文。
Niyassakammassa…pe… pabbājanīyakammassa…pe… paṭisāraṇīyakammassa…pe… ukkhepanīyakammassa paṭippassaddhiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānanti? Ukkhepanīyakammassa paṭippassaddhiyā sammāvattanā ādi, ñatti majjhe, kammavācā pariyosānaṃ.
念裁决的开始是什么?中间是什么?结束是什么?念裁决的事和人就是开始,白就是中间,羯磨文就是结束。
Sativinayassa ko ādi , kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānanti? Sativinayassa vatthu ca puggalo ca ādi, ñatti majjhe, kammavācā pariyosānaṃ.
不痴调伏的……乃至……下贱裁决的……乃至……如草覆地调伏的……乃至……教诫比丘尼认可的……乃至……不离三衣认可的……乃至……卧具认可……乃至……弃金银者之认可……乃至……雨浴衣分配者之认可……乃至……钵分配者之认可……乃至……杖认可……乃至……携物网(挂网)之认可……乃至……杖与携物网之认可的——杖与携物网之认可的开始是什么?中间是什么?结束是什么?杖与携物网之认可的事和人就是开始,白就是中间,羯磨文就是结束。
Amūḷhavinayassa …pe… tassapāpiyasikāya…pe… tiṇavatthārakassa…pe… bhikkhunovādakasammutiyā…pe… ticīvarena avippavāsasammutiyā…pe… santhatasammutiyā…pe… rūpiyachaḍḍakasammutiyā…pe… sāṭiyaggāhāpakasammutiyā…pe… pattaggāhāpakasammutiyā…pe… daṇḍasammutiyā…pe… sikkāsammutiyā…pe… daṇḍasikkāsammutiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānanti? Daṇḍasikkāsammutiyā vatthu ca puggalo ca ādi, ñatti majjhe, kammavācā pariyosānaṃ.
义利论
Atthavasapakaraṇaṃ
334如来缘于十种义利,为诸弟子制定了学处:为了僧团的善妙,为了僧团的安乐,为了折伏顽劣之人,为了让善良的诸比丘安稳而住,为了防护现世的诸漏,为了抵御来世的诸漏,为了让未生信者生起信心,为了让已生信者信心增长,为了正法久住,为了随顺于律。
Dasa atthavase paṭicca tathāgatena sāvakānaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ – saṅghasuṭṭhutāya, saṅghaphāsutāya, dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggahāya, pesalānaṃ bhikkhūnaṃ phāsuvihārāya, diṭṭhadhammikānaṃ āsavānaṃ saṃvarāya, samparāyikānaṃ āsavānaṃ paṭighātāya, appasannānaṃ pasādāya, pasannānaṃ bhiyyobhāvāya, saddhammaṭṭhitiyā vinayānuggahāya.
凡是成就僧团善妙的,就成就了僧团安乐。凡是成就僧团安乐的,就能折伏顽劣之人。凡是能折伏顽劣之人的,就能让善良的诸比丘安稳而住。凡是能让善良的诸比丘安稳而住的,就能防护现世的诸漏。凡是能防护现世诸漏的,就能抵御来世的诸漏。凡是能抵御来世诸漏的,就能让未生信者生起信心。凡是能让未生信者生起信心的,就能让已生信者信心增长。凡是能让已生信者信心增长的,就能令正法久住。凡是能令正法久住的,就能随顺于律。
Yaṃ saṅghasuṭṭhu taṃ saṅghaphāsu. Yaṃ saṅghaphāsu taṃ dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggahāya. Yaṃ dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggahāya taṃ pesalānaṃ bhikkhūnaṃ phāsuvihārāya. Yaṃ pesalānaṃ bhikkhūnaṃ phāsuvihārāya taṃ diṭṭhadhammikānaṃ āsavānaṃ saṃvarāya. Yaṃ diṭṭhadhammikānaṃ āsavānaṃ saṃvarāya taṃ samparāyikānaṃ āsavānaṃ paṭighātāya. Yaṃ samparāyikānaṃ āsavānaṃ paṭighātāya taṃ appasannānaṃ pasādāya. Yaṃ appasannānaṃ pasādāya taṃ pasannānaṃ bhiyyobhāvāya. Yaṃ pasannānaṃ bhiyyobhāvāya taṃ saddhammaṭṭhitiyā. Yaṃ saddhammaṭṭhitiyā taṃ vinayānuggahāya.
凡是成就僧团善妙的,就成就了僧团安乐。凡是成就僧团善妙的,就能折伏顽劣之人。凡是成就僧团善妙的,就能让善良的诸比丘安稳而住。凡是成就僧团善妙的,就能防护现世的诸漏。凡是成就僧团善妙的,就能抵御来世的诸漏。凡是成就僧团善妙的,就能让未生信者生起信心。凡是成就僧团善妙的,就能让已生信者信心增长。凡是成就僧团善妙的,就能令正法久住。凡是成就僧团善妙的,就能随顺于律。
Yaṃ saṅghasuṭṭhu taṃ saṅghaphāsu. Yaṃ saṅghasuṭṭhu taṃ dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggahāya. Yaṃ saṅghasuṭṭhu taṃ pesalānaṃ bhikkhūnaṃ phāsuvihārāya. Yaṃ saṅghasuṭṭhu taṃ diṭṭhadhammikānaṃ āsavānaṃ saṃvarāya. Yaṃ saṅghasuṭṭhu taṃ samparāyikānaṃ āsavānaṃ paṭighātāya. Yaṃ saṅghasuṭṭhu taṃ appasannānaṃ pasādāya. Yaṃ saṅghasuṭṭhu taṃ pasannānaṃ bhiyyobhāvāya. Yaṃ saṅghasuṭṭhu taṃ saddhammaṭṭhitiyā. Yaṃ saṅghasuṭṭhu taṃ vinayānuggahāya.
凡是成就僧团安乐的,就能折伏顽劣之人。凡是成就僧团安乐的,就能让善良的诸比丘安稳而住。凡是成就僧团安乐的,就能防护现世的诸漏。凡是成就僧团安乐的,就能抵御来世的诸漏。凡是成就僧团安乐的,就能让未生信者生起信心。凡是成就僧团安乐的,就能让已生信者信心增长。凡是成就僧团安乐的,就能令正法久住。凡是成就僧团安乐的,就能随顺于律。凡是成就僧团安乐的,就成就了僧团善妙。
Yaṃ saṅghaphāsu taṃ dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggahāya. Yaṃ saṅghaphāsu taṃ pesalānaṃ bhikkhūnaṃ phāsuvihārāya . Yaṃ saṅghaphāsu taṃ diṭṭhadhammikānaṃ āsavānaṃ saṃvarāya. Yaṃ saṅghaphāsu taṃ samparāyikānaṃ āsavānaṃ paṭighātāya. Yaṃ saṅghaphāsu taṃ appasannānaṃ pasādāya. Yaṃ saṅghaphāsu taṃ pasannānaṃ bhiyyobhāvāya. Yaṃ saṅghaphāsu taṃ saddhammaṭṭhitiyā. Yaṃ saṅghaphāsu taṃ vinayānuggahāya. Yaṃ saṅghaphāsu taṃ saṅghasuṭṭhu.
凡是能折伏顽劣之人的……乃至……凡是能让善良的诸比丘安稳而住的……凡是能防护现世诸漏的……凡是能抵御来世诸漏的……凡是能让未生信者生起信心的……凡是能让已生信者信心增长的……凡是能令正法久住的……凡是能随顺于律的,就成就了僧团善妙。凡是能随顺于律的,就成就了僧团安乐。凡是能随顺于律的,就能折伏顽劣之人。凡是能随顺于律的,就能让善良的诸比丘安稳而住。凡是能随顺于律的,就能防护现世的诸漏。凡是能随顺于律的,就能抵御来世的诸漏。凡是能随顺于律的,就能让未生信者生起信心。凡是能随顺于律的,就能让已生信者信心增长。凡是能随顺于律的,就能令正法久住。
Yaṃ dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggahāya…pe… yaṃ pesalānaṃ bhikkhūnaṃ phāsuvihārāya… yaṃ diṭṭhadhammikānaṃ āsavānaṃ saṃvarāya… yaṃ samparāyikānaṃ āsavānaṃ paṭighātāya… yaṃ appasannānaṃ pasādāya… yaṃ pasannānaṃ bhiyyobhāvāya… yaṃ saddhammaṭṭhitiyā… yaṃ vinayānuggahāya taṃ saṅghasuṭṭhu. Yaṃ vinayānuggahāya taṃ saṅghaphāsu. Yaṃ vinayānuggahāya taṃ dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggahāya. Yaṃ vinayānuggahāya taṃ pesalānaṃ bhikkhūnaṃ phāsuvihārāya. Yaṃ vinayānuggahāya taṃ diṭṭhadhammikānaṃ āsavānaṃ saṃvarāya. Yaṃ vinayānuggahāya taṃ samparāyikānaṃ āsavānaṃ paṭighātāya. Yaṃ vinayānuggahāya taṃ appasannānaṃ pasādāya. Yaṃ vinayānuggahāya taṃ pasannānaṃ bhiyyobhāvāya. Yaṃ vinayānuggahāya taṃ saddhammaṭṭhitiyāti.
Atthasataṃ dhammasataṃ, dve ca niruttisatāni; Cattāri ñāṇasatāni, atthavase pakaraṇeti.
首先在第一组八问中,在诸缘中又有八;
这些都是诸比丘的十六种,以及比丘尼们的十六种。
省略中间的类别,还有增一法;
有关邀请的义利,这是大品的结集。
Paṭhamaṃ aṭṭhapucchāyaṃ, paccayesu punaṭṭha ca; Bhikkhūnaṃ soḷasa ete, bhikkhunīnañca soḷasa. Peyyālaantarā bhedā, ekuttarikameva ca; Pavāraṇatthavasikā, mahāvaggassa saṅgahoti.
━━ 归纳讲解,仅供参考 ━━
人物名册
| Pali | 中文(经文用名) | 角色 |
|---|
| Tathāgato | 如来 | 出于十种利益为弟子制立学处者 |
| bhikkhū | 比丘 | 僧团成员 |
| dummaṅkū puggalā | 顽劣之人 | 被折伏的对象 |
事件
本经以一系列自问自答的形式展开,针对僧团中各种“甘马”(僧团议事程序)的运作结构进行剖析。首先提出从布萨甘马到达上甘马等二十种僧团程序的“开始、中间、结束”是什么,随后系统性地给出标准答案:或是“和合、作法、完成”的结构,或是“事与人、白(动议宣告)、甘马文(决议达成)”的结构。接着,经文将僧团甘马的实践目的,归摄于如来制戒的十种义利,并通过严密的逻辑串讲,阐明这十种义利之间互为因果、彼此含摄的圆融关系。
经文摘要
询问多种僧团议事程序的结构(开始/中间/结束) → 给出标准结构模型(和合-作法-完成 / 事人-白-甘马文) → 将一切程序的价值归结于“十种义利”的相互圆成。
中心思想
这整篇经其实在说:僧团里每一项看似繁琐的议事流程,背后都有一套清晰可见的骨架和一以贯之的灵魂。
1. 做事有骨架: 经文首先拆解了二十种僧团集体行动(甘马)的基本结构。不论是在布萨日诵戒的“布萨”,还是处理纷争的“举罪”、授予认可的“杖学认可”,它的成败关键都落在三个环节上。比如,处理一个人必须具足“事与人”,宣告提议就是“白”,最终完成就是“甘马文”。大到接纳新成员,小到持杖的许可,都遵循这个骨架。
2. 灵魂是十种义利: 接下来立刻把视角拉高,点出所有流程的灵魂——不是为了走形式,而是“如来缘于十种义利为诸弟子制定学处”。这十种义利就像一个连环锁:从“为了僧团的善妙”出发,自然会带来僧团的安乐,进而“折伏恶人”,让善良的比丘安稳修行,从而防护当下的烦恼(现法诸漏)和未来的轮回(来世诸漏)。这种内在的净化,才是让未信者生起信心、已信者信心增长的真正吸引力,最终导向“正法的久住”和“随顺于律”的修行生活。
→ 一句话要旨: 一切僧团集体的行为规范,都是为了让一个人的内在修行和法的长久住世,构成一个不可分割的良性循环。
关键术语锚
- kamma → 业 / 甘马(僧团议事程序):世俗语境下指行为与果报的“业”,但在律藏此处特指僧团集体民主表决的“议事程序”。混淆会导致将集体程序误解为个人业力。
- attha → 义/利益:在“十种义利”中,它是佛陀制戒的终极“目的/利益”,而非一般词义中的“意义”。此处强调实际功用导向。
- ādi → 开始:此处并非时间上的“开端”,而是指触发一项僧团程序正式启动的前置构成要件,如特定的“事”与“人”。
- sīla → 戒/学处:作为“制定学处”中的词,它特指佛陀亲自制定的每一条具体的行为准则,是三学的基础,具有强制与防护的双重作用。
- saṅgha → 僧/僧团:在本经中,它主要不是一个抽象的名词,而是执行各种“甘马”的合法行动主体,要求达到人数与和合的法定标准。