9. 遮止巴帝摩卡篇显示巴利原文
9. Pātimokkhaṭṭhapanakkhandhakaṃ
请求诵巴帝摩卡之论显示巴利原文
Pātimokkhuddesayācanakathā
383 383. 在遮止巴帝摩卡的篇章中——所谓“nandimukhiyā rattiyā”,是指即便在破晓时分,夜晚仍显如欢颜,故说“nandimukhiyā rattiyā”。所谓“Antopūti”(内腐),指由于自心相续中烦恼的腐坏而内在腐坏。所谓“Avassuta”(漏泄),指由于烦恼的流漏而漏泄。所谓“Kasambukajāta”(秽生),指因杂染过失而成为污秽之生。至于提到“乃至执持手臂”,是为显示:仅闻“阿难,此众不清净”便应离去;若不如此离去,彼愚人乃至被抓住手臂方才罢休,此为稀有之事。显示巴利原文
383. Pātimokkhaṭṭhapanakkhandhake – (nandimukhiyā rattiyāti aruṇuṭṭhitakālepi hi nandimukhā viya ratti khāyati. Tenāha ‘‘nandimukhiyā rattiyā’’ti. Antopūtinti attacittasantāne kilesapūtibhāvena antopūtiṃ. Avassutanti kilesavassanavasena avassutaṃ. Kasambukajātanti ākiṇṇadosatāya saṃkiliṭṭhajātaṃ.) Yāva bāhāgahaṇāpi nāmāti ‘‘aparisuddhā ānanda parisā’’ti vacanaṃ sutvāyeva hi tena pakkamitabbaṃ siyā, evaṃ apakkamitvā yāva bāhāgahaṇāpi nāma so moghapuriso āgamessati, acchariyamidanti dasseti.
384 384. “非骤然陡深”,是指并非一开始就深,其义为渐次而深。“住法不越岸”,是指波浪退落的沟壑界限,即不越过边际。“推送至岸”,是指从岸边推送,其义为使之上岸。“通达他之证悟”,是指证得阿罗汉果。显示巴利原文
384.Na āyatakeneva papātoti na paṭhamameva gambhīro; anupubbena gambhīroti attho. Ṭhitadhammo velaṃ nātivattatīti vīcīnaṃ osakkanakandaraṃ mariyādavelaṃ nātikkamati. Tīraṃ vāhetīti tīrato appeti; ussāretīti attho. Aññāpaṭivedhoti arahattappatti.
385 385. “覆藏者更漏”,是说犯了戒罪后又加以覆藏,从而更犯新的戒罪,即就此而言。“开显者不漏”,是说犯了戒罪后即行发露,从而不更犯他戒,即就此而言。显示巴利原文
385.Channamativassatīti āpattiṃ āpajjitvā paṭicchādento aññaṃ navaṃ āpattiṃ āpajjati idametaṃ sandhāya vuttaṃ. Vivaṭaṃ nātivassatīti āpattiṃ āpajjitvā vivaranto aññaṃ nāpajjati idametaṃ sandhāya vuttaṃ.
应听巴帝摩卡之论显示巴利原文
Pātimokkhasavanārahakathā
386 386.“巴帝摩卡已被遮止”者,此处无论先前遮止或之后遮止,皆不算遮止;唯有在恰当的时机遮止,才名为遮止。因此,在“尊者们,请僧团听我说,今日是十五布萨,若僧团已到适时,僧团应行布萨”这段诵词中,在诵出“re”音之前,皆应遮止,因这正是恰当的时机。若诵出“yya”音之后方才遮止,则称为之后遮止。若在尚未开始“请听我说”时便遮止,则称为先前遮止。显示巴利原文
386.Ṭhapitaṃhoti pātimokkhanti ettha pure vā pacchā vā ṭhapitampi aṭṭhapitaṃ hoti, khette ṭhapitameva pana ṭhapitaṃ nāma hoti. Tasmā ‘‘suṇātu me, bhante saṅgho, ajjuposatho pannaraso, yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho uposathaṃ kareyyā’’ti ettha yāva re-kāraṃ bhaṇati, tāva ṭhapetabbaṃ, idañhi khettaṃ. Yya-kāre pana vutte ṭhapentena pacchā ṭhapitaṃ nāma hoti. ‘‘Suṇātu me’’ti anāraddheyeva ṭhapentena pure ṭhapitaṃ hoti.
如法与不如法遮止巴帝摩卡之论显示巴利原文
Dhammikādhammikapātimokkhaṭṭhapanakathā
387 387.以无根的戒坏而遮止巴帝摩卡者,无论当事之人是否犯有该戒坏,由于遮止者的认知是无根的,故成为无根遮止。而以已犯未犯遮止者,则是统合了已犯与未犯两者而说。显示巴利原文
387.Amūlikāyasīlavipattiyā pātimokkhaṃ ṭhapeti akatāyāti tena puggalena sā vipatti katā vā hotu akatā vā, pātimokkhaṭṭhapanakassa saññāamūlikavasena amūlikā hoti. Katākatāyāti katañca akatañca ubhayaṃ gahetvā vuttaṃ.
“不参与如法和合”者,因欲破坏僧团行事,当僧团举行羯磨时,既不到场,也不给予同意,即便在场也出言反对,由此犯恶作罪。如是,对于这位有罪者,巴帝摩卡已被遮止。“提出异议”者,即提出“此羯磨应重新举行”的异议,由此以翻案罪犯波逸提罪。如是,对于这位有罪者,巴帝摩卡亦已被遮止。显示巴利原文
Dhammikaṃ sāmaggiṃ na upetīti kammaṃ kopetukāmatāya saṅghassa kamme karīyamāne neva āgacchati, na chandaṃ deti, sammukhībhūtova paṭikkosati, tena dukkaṭaṃ āpajjati. Iccassāpi sāpattikasseva pātimokkhaṃ ṭhapitaṃ hoti. Paccādiyatīti ‘‘puna kātabbaṃ kamma’’nti paccādiyati, tena ukkoṭanakena pācittiyaṃ āpajjati. Iccassāpi sāpattikasseva pātimokkhaṃ ṭhapitaṃ hoti.
如法遮止巴帝摩卡之论显示巴利原文
Dhammikapātimokkhaṭṭhapanakathā
388 “以何种行相、何种特征、何种征状”者,此处应知,在行道与非行道等方面,有行相等名称。“以所见、以所闻、以该怀疑”者,此处所见与所闻正如律文所说。若因他们所见所闻而生起怀疑,则就此而说“以该怀疑”。显示巴利原文
388.Yehi ākārehi yehi liṅgehi yehi nimittehīti ettha maggenamaggapaṭipādanādīsu ākārādisaññā veditabbā. Tena diṭṭhena tena sutena tāya parisaṅkāyāti ettha diṭṭhañca sutañca pāḷiyaṃ āgatameva. Sace pana tehi diṭṭhasutehi parisaṅkaṃ uppādeyya, taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘tāya parisaṅkāyā’’ti.
自取事诸因缘之论显示巴利原文
Attādānaaṅgakathā
398 “欲取自取事者”者,此处,想要净化教法的比丘,自己承担的诤事,即称为自取事。“非时取此自取事”者,此处,王难、贼难、饥馑难、雨季,此为非时;相反即适时。显示巴利原文
398.Attādānaṃ ādātukāmenāti ettha sāsanaṃ sodhetukāmo bhikkhu yaṃ adhikaraṇaṃ attanā ādiyati, taṃ attādānanti vuccati. Akālo imaṃ attādānaṃ ādātunti ettha rājabhayaṃ corabhayaṃ dubbhikkhabhayaṃ vassārattoti ayaṃ akālo, viparīto kālo.
“此自取事不真实”者,意为“此是不实”——即我执取了非法为法、法为非法、非律为律、律为非律、恶戒者为持戒者、持戒者为恶戒者,此为其义;相反者应知为真实。“此自取事无义利相应”者,此处,若导致命难或梵行难,此即无义利相应;相反即名为义利相应。显示巴利原文
Abhūtaṃ idaṃ attādānanti asantamidaṃ, mayā adhammo vā dhammoti, dhammo vā adhammoti, avinayo vā vinayoti, vinayo vā avinayoti, dussīlo vā puggalo sīlavāti, sīlavā vā dussīloti gahitoti attho; vipariyāyena bhūtaṃ veditabbaṃ. Anatthasaṃhitaṃ idaṃ attādānanti ettha yaṃ jīvitantarāyāya vā brahmacariyantarāyāya vā saṃvattati, idaṃ anatthasaṃhitaṃ, viparītaṃ atthasaṃhitaṃ nāma.
“我将不能得到亲见、亲密的比丘”一句:因为在某些时候,例如遭遇王难等情况,无法得到能够支持己方的比丘,因此说“我将不能得到”。而在某些时候,例如安稳、丰饶等情形下,可以求得,因此说“我将能得到”。显示巴利原文
Na labhissāmi sandiṭṭhe sambhatte bhikkhūti appekadā hi rājabhayādīsu evarūpā attano pakkhassa upatthambhakā bhikkhū laddhuṃ na sakkā honti, taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘na labhissāmī’’ti . Appekadā pana khemasubhikkhādīsu laddhuṃ sakkā honti, taṃ sandhāya ‘‘labhissāmī’’ti vuttaṃ.
“僧团将因此有纷争”是指,如同憍赏弥比丘们那样的纷争、口角、争斗、争论以及僧团分裂将会发生。“之后也将成为不追悔之事”是指,即如大迦叶长老惩治须跋陀老年出家者后举行五百结集,如具寿耶舍在十事诤事中惩治一万比丘后举行七百结集,如目犍连子帝须长老惩治六万比丘后举行一千结集那样,这些事件之后都被铭记而不追悔,并使教法如离垢的日月般光辉。显示巴利原文
Bhavissati saṅghassa tatonidānaṃ bhaṇḍananti kosambakānaṃ viya bhaṇḍanaṃ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo ca bhavissatīti. Pacchāpi avippaṭisārakaraṃ bhavissatīti subhaddaṃ vuḍḍhapabbajitaṃ niggahetvā pañcasatikasaṅgītiṃ karontassa mahākassapattherasseva, dasavatthuke adhikaraṇe dasabhikkhusahassāni niggahetvā sattasatikasaṅgītiṃ karontassa āyasmato yasasseva, saṭṭhibhikkhusahassāni niggahetvā sahassikasaṅgītiṃ karontassa moggaliputtatissattherasseva ca pacchā samanussaraṇakaraṇaṃ hoti, sāsanassa ca vigatupakkilesacandimasūriyasassirikatāya saṃvattati.
举罪者应省察之法论显示巴利原文
Codakenapaccavekkhitabbadhammakathā
399 关于“无缺、无片肉”等词:若在家众或出家众中有人被击打,或为在家人施行切开疮疖等医疗行为,他的身体行为便如被白蚁啃食的棕榈叶一般,既有缺漏,又因随处可被抓住拉扯而成为“有片肉”。反之,则为“无缺、无片肉”。语言行为方面,因妄语、辱骂、离间、无根诽谤等而有缺、有片肉,反之则是无缺、无片肉。显示巴利原文
399.Acchiddena appaṭimaṃsenātiādīsu yena gahaṭṭhapabbajitesu yo koci pahaṭo vā hoti, gihīnaṃ gaṇḍaphālanādīni vejjakammāni vā katāni, tassa kāyasamācāro upacikāhi khāyitatālapaṇṇamiva chiddo ca paṭimāsituṃ yattha katthaci gahetvā ākaḍḍhituṃ sakkuṇeyyatāya sappaṭimaṃso ca hoti, viparīto acchiddo appaṭimaṃsoti veditabboti. Vacīsamācāro pana musāvādaomasavādapesuññaamūlakānuddhaṃsanādīhi chiddo ca sappaṭimaṃso ca hoti, viparīto acchiddo appaṭimaṃso.
“我的心是否慈爱?”是指通过断除障碍、致力于业处修习而证得的慈心。“无嗔”是指远离嗔恚,意为以镇伏的方式摧破嗔恚。而“贤友,这是世尊在哪里说的?”意思是问:这条学处是在哪座城市宣说的?显示巴利原文
Mettaṃ nu kho me cittanti palibodhe chinditvā kammaṭṭhānabhāvanānuyogena adhigataṃ mettacittaṃ. Anāghātanti āghātavirahitaṃ, vikkhambhanavasena vihatāghātanti attho. Idaṃ panāvuso kattha vuttaṃ bhagavatāti idaṃ sikkhāpadaṃ katarasmiṃ nagare vuttanti attho.
举罪者应确立之事论。显示巴利原文
Codakenaupaṭṭhāpetabbakathā
400 在“适时而说”等句中,若有人先请求许可之后再举罪,则称为适时而说。若在僧团中、大众中、筹室、粥堂、经行处、乞食道、座堂等处,或在被侍者围绕之时举罪,则称为非时而说。以真实而说,即称为如实而说。如果说:“大长老、惯于混众者、粪扫衣者、说法者,你这样做合适吗?”这称为以粗恶语而说。若基于理由而说:“尊者,您是长老、惯于混众者、粪扫衣者、说法者,您这样做合适吗?”则称为以柔和语而说。基于理由而说,即称为以有义利语而说。“我将以慈心说,非以嗔心”,即先安住慈心而后说,非以恶心而说。显示巴利原文
400.Kālenavakkhāmītiādīsu eko ekaṃ okāsaṃ kāretvā codento kālena vadati nāma. Saṅghamajjhagaṇamajjhasalākaggayāguaggavitakkamāḷakabhikkhācāramaggaāsanasālādīsu upaṭṭhākehi parivāritakkhaṇe vā codento akālena vadati nāma. Tacchena vadanto bhūtena vadati nāma. ‘‘Ambho mahallaka, parisāvacara, paṃsukūlika, dhammakathika, patirūpaṃ tava ida’’nti vadanto pharusena vadati nāma. Kāraṇanissitaṃ pana katvā ‘‘bhante mahallakattha, parisāvacarā, paṃsukūlikā, dhammakathikattha, patirūpaṃ tumhākaṃ ida’’nti vadanto saṇhenavadati nāma. Kāraṇanissitaṃ katvā vadanto atthasaṃhitena vadati nāma. Mettacitto vakkhāmi no dosantaroti mettacittaṃ upaṭṭhapetvā vakkhāmi, na duṭṭhacitto hutvā.
举罪者与被举罪者相关论。显示巴利原文
Codakacuditakapaṭisaṃyuttakathā
401 “内心作意”是指在自心中生起。“悲悯性”即悲的状态,由此显示悲与悲的前分。“寻求利益”即寻求利益。“同情”即以此利益相联结,由此二项显示慈与慈的前分。“出罪”即令从罪中出离,安立于清净处。指出事由、提醒、令其承认,然后依所承认而作羯磨,这称为以律为先。这五种法,即依悲悯性等方式所说的五种法,应内心作意之后再去举罪他人。显示巴利原文
401.Ajjhattaṃ manasikaritvāti attano citte uppādetvā. Kāruññatāti karuṇābhāvo. Iminā karuṇañca karuṇāpubbabhāgañca dasseti. Hitesitāti hitagavesanatā. Anukampitāti tena hitena saṃyojanatā. Dvīhipi mettañca mettāpubbabhāgañca dasseti. Āpattivuṭṭhānatāti āpattito vuṭṭhāpetvā suddhante patiṭṭhāpanā. Vatthuṃ codetvā sāretvā paṭiññaṃ āropetvā yathāpaṭiññāya kammakaraṇaṃ vinayapurekkhāratā nāma. Ime pañca dhammeti ye ete kāruññatātiādinā nayena vuttā, ime pañca dhamme ajjhattaṃ manasi karitvā paro codetabboti.
“于真实及不动摇”是说于言语真实及不动嗔怒。被举罪者应当说真实语,不应生嗔。其意思是:既不应自己生气,也不应触恼他人。其余各处皆清晰明了。显示巴利原文
Sacce ca akuppe cāti vacīsacce ca akuppanatāya ca. Cuditakena hi saccañca vattabbaṃ, kopo ca na kātabbo. Neva attanā kujjhitabbo, na paro ghaṭṭetabboti attho. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.