别住犍度巴利
2. Pārivāsikakkhandhakaṃ
别住者的行仪讨论巴利
Pārivāsikavattakathā
75 75. 在别住犍度中——“别住者”就是指正在行别住的人。其中,别住有四种:无覆藏别住、有覆藏别住、清净别住、合聚别住。在这几种当中,像《大品》里所说的“诸比丘,如果有曾是外道的人,在这个法和律当中想要出家、想要受达上,就应当给他四个月的别住”,这种外道别住就叫无覆藏别住。关于它应当说明的内容,前面已经说过了。但这里指的不是它。其余三种别住,是给那些犯了桑喀地谢思罪并且把罪覆藏起来的人。关于这三种应当说明的内容,我们会在合聚犍度里讲。这三种才是这里所指的。因此,正在行这三种当中任何一种别住的人,就应当理解为“别住者”。巴利
75. Pārivāsikakkhandhake – pārivāsikāti parivāsaṃ parivasantā. Tattha catubbidho parivāso – appaṭicchannaparivāso, paṭicchannaparivāso, suddhantaparivāso, samodhānaparivāsoti. Tesu ‘‘yo, bhikkhave, aññopi aññatitthiyapubbo imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṃ, ākaṅkhati upasampadaṃ, tassa cattāro māse parivāso dātabbo’’ti (mahāva. 86) evaṃ mahākhandhake vutto titthiyaparivāso appaṭicchannaparivāso nāma. Tattha yaṃ vattabbaṃ taṃ vuttameva. Ayaṃ pana idha anadhippeto. Sesā tayo yena saṅghādisesāpatti āpannā ceva hoti paṭicchāditā ca, tassa dātabbā. Tesu yaṃ vattabbaṃ taṃ samuccayakkhandhake vakkhāma. Ete pana idha adhippetā. Tasmā etesu yaṃkiñci parivāsaṃ parivasantā ‘‘pārivāsikā’’ti veditabbā.
“自性清净的比丘们”是指:除了新受别住的比丘之外,其余所有比丘,甚至包括那些应被牵引重返本初等的人。“接受问讯与起迎”是指:他们对他所做的问讯等行为,他接受、认可,不拒绝。“适当行为”是指:除了问讯等之外,对其他适宜威仪行为的称呼,比如扇风、提供饮水等。“递送座位”是指递送座位,即拿着座位走上前,或者仅仅是铺设座位。递送卧具也是同样的道理。“洗脚水”就是洗脚用的水。“脚凳”是放置已洗之脚的凳子。“脚擦板”是放置未洗之脚的板子,或者是擦脚的东西。犯恶作:即使是自己的共住弟子,如果接受其服务,也犯恶作。因此,应该对他们说:“我正在行别住,不要对我履行义务,不要向我请示入村。”如果那些因信心而出家的善男子说:“尊者,您尽管行您的别住吧”,然后仍然履行义务并请示入村,那么从被遮止之时起,就没有罪过。“相互按戒腊”是指别住比丘们彼此之间,由戒腊较高者接受戒腊较低者的服务。巴利
Pakatattānaṃ bhikkhūnanti ṭhapetvā navakataraṃ pārivāsikaṃ avasesānaṃ antamaso mūlāyapaṭikassanārahādīnampi. Abhivādanapaccuṭṭhānanti yaṃ te abhivādanādiṃ karonti, taṃ sādiyanti, sampaṭicchanti; na paṭikkhipantīti attho. Tattha sāmīcikammanti ṭhapetvā abhivādanādīni aññassa anucchavikassa bījanavātadānādino ābhisamācārikassetaṃ adhivacanaṃ. Āsanābhihāranti āsanassa abhiharaṇaṃ, āsanaṃ gahetvā abhigamanaṃ paññāpanameva vā. Seyyābhihārepi eseva nayo. Pādodakanti pādadhovanaudakaṃ. Pādapīṭhanti dhotapādaṭṭhapanakaṃ. Pādakathalikanti adhotapādaṭṭhapanakaṃ pādaghaṃsanaṃ vā. Āpatti dukkaṭassāti saddhivihārikānampi sādiyantassa dukkaṭameva, tasmā te vattabbā – ‘‘ahaṃ vinayakammaṃ karomi, mayhaṃ vattaṃ mā karotha, mā maṃ gāmappavesanaṃ āpucchathā’’ti. Sace saddhāpabbajitā kulaputtā ‘‘tumhe, bhante, tumhākaṃ vinayakammaṃ karothā’’ti vatvā vattaṃ karonti, gāmappavesanampi āpucchantiyeva, vāritakālato paṭṭhāya anāpatti. Mithu yathāvuḍḍhanti pārivāsikabhikkhūnaṃ aññamaññaṃ yo yo vuḍḍho tena tena navakatarassa sādituṃ.
“五种按戒腊”是指:即使对自性清净的比丘们,也完全按照戒腊先后顺序。因此,在诵巴帝摩卡时,可以坐在伸手可及的范围内。不过,《大护持》中说:“不应坐在诵戒的地方,而应离开诵戒处,但不离开伸手可及的范围坐着。”举行清净伍波萨他时,应坐在僧团中新戒比丘的座位上,就坐在那里,按自己的诵戒本行清净伍波萨他。自恣时也一样,应坐在僧团中新戒比丘的座位上,就坐在那里,按自己的诵戒本行自恣。僧团敲钟分发雨衣时,也可以在自己的钵位处领取。巴利
Pañcayathāvuḍḍhanti pakatattehipi saddhiṃ vuḍḍhapaṭipāṭiyā eva. Tasmā pātimokkhe uddissamāne hatthapāse nisīdituṃ vaṭṭati. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘pāḷiyā anisīditvā pāḷiṃ vihāya hatthapāsaṃ amuñcantena nisīditabba’’nti vuttaṃ. Pārisuddhiuposathe karīyamāne saṅghanavakaṭṭhāne nisīditvā tattheva nisinnena attano pāḷiyā pārisuddhiuposatho kātabbo. Pavāraṇāyapi saṅghanavakaṭṭhāne nisīditvā tattheva nisinnena attano pāḷiyā pavāretabbaṃ. Saṅghena ghaṇṭiṃ paharitvā bhājīyamānaṃ vassikasāṭikampi attano pattaṭṭhāne gahetuṃ vaṭṭati.
“舍弃”是指放弃。如果别住比丘得到两三份指定食等,而他又另有个人施食的预期,那么他应按顺序领取后,说:“尊者,请往下取吧,今日我有个人施食的预期,我明日再取”,然后将其舍弃。如此,他便可以在以后的日子领取它们。在《库伦德》中说:第二天,应最先与他。然而,如果他不领取也不舍弃,第二天便得不到。这称为“舍弃”,是特别为别住比丘开许的。为何如此?因为当他坐在僧团新比丘的座位时,在食堂里或得或不得粥、硬食等,为了照顾他,说“不要因乞食而疲劳”,特地为他开许这一点。巴利
Oṇojananti vissajjanaṃ vuccati. Sace hi pārivāsikassa dve tīṇi uddesabhattādīni pāpuṇanti, aññā cassa puggalikabhattapaccāsā hoti, tāni paṭipāṭiyā gahetvā ‘‘bhante, heṭṭhā gāhetha, ajja mayhaṃ bhattapaccāsā atthi, sve gaṇhissāmī’’ti vatvā vissajjetabbāni. Evaṃ tāni punadivasesu gaṇhituṃ labhati. Punadivase sabbapaṭhamaṃ etassa dātabbanti kurundiyaṃ vuttaṃ. Yadi pana na gaṇhāti na vissajjeti, punadivase na labhati, idaṃ oṇojanaṃ nāma pārivāsikasseva odissa anuññātaṃ. Kasmā? Tassa hi saṅghanavakaṭṭhāne nisinnassa bhattagge yāgukhajjakādīni pāpuṇanti vā na vā, tasmā so ‘‘bhikkhāhārena mā kilamitthā’’ti idamassa saṅgahakaraṇatthāya odissa anuññātaṃ.
所谓“食物”,是指来到精舍的比丘们按戒腊顺序领取后可以带走的僧团四方食,这是按戒腊高低来分配的。但他不能走进诵经的范围内,也不能站在那里,所以要先从诵经区域退出来,站在伸手够得到的地方,再伸出手去拿,就像老鹰俯冲下来抓取一样,应当这样拿。不能叫净人或沙弥拿来。如果他们自己主动拿来,那是可以的。国王布施大筐食物时,也是同样的规矩。不过在四方食的场合,如果想把自己那份让出去,就要对着已经为自己分好的食团说:“今天我已经有食物了,明天再拿。”据《大护持》说,第二天他能拿到两个食团。指定食等也同样要从诵经区域退出来后再拿。至于在安排座位、逐一分食的地方,沙弥应当坐在比丘僧团中戒腊最小的比丘之上而入座。巴利
Bhattanti āgatāgatehi vuḍḍhapaṭipāṭiyā gahetvā gantabbaṃ vihāre saṅghassa catussālabhattaṃ, etaṃ yathāvuḍḍhaṃ labhati. Pāḷiyā pana gantuṃ vā ṭhātuṃ vā na labhati, tasmā pāḷito osakkitvā hatthapāse ṭhitena hatthaṃ pasāretvā yathā seno nipatitvā gaṇhāti, evaṃ gaṇhitabbaṃ. Ārāmikasamaṇuddesehi āharāpetuṃ na labhati. Sace sayameva āharanti, vaṭṭati. Rañño mahāpeḷabhattepi eseva nayo. Catussālabhatte pana sace oṇojanaṃ kattukāmo hoti, attano atthāya ukkhitte piṇḍe ‘‘ajja me bhattaṃ atthi, sve gaṇhissāmī’’ti vattabbaṃ. Punadivase dve piṇḍe labhatīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Uddesabhattādīnipi pāḷito osakkitvāva gahetabbāni. Yattha pana nisīdāpetvā parivisanti, tattha sāmaṇerānaṃ jeṭṭhakena bhikkhūnaṃ saṅghanavakena hutvā nisīditabbaṃ.
76 76. 现在,对于这里所说的这种正行,其中“不应让人受具足戒”的意思是:作为戒师,不应给人授具足戒;但如果放下这项义务,就可以给人授具足戒。即使身为阿阇梨,也不应诵出甘马语;如果没有其他人,放下义务后就可以诵出。“不应给予依止”的意思是:不应给外来比丘依止。对于那些原本已经取得依止的人,应当告诉他们:“我正在做律仪之事,请到某位长老那里取得依止,不要对我履行义务,也不要向我请示入村。”如果这样说了之后他们仍然照做,那么从被禁止的时候起,即使他们做了,也无犯。巴利
76. Idāni yā ayaṃ sammāvattanā vuttā, tattha na upasampādetabbanti upajjhāyena hutvā na upasampādetabbaṃ; vattaṃ nikkhipitvā pana upasampādetuṃ vaṭṭati. Ācariyena hutvāpi kammavācā na sāvetabbā, aññasmiṃ asati vattaṃ nikkhipitvā sāvetuṃ vaṭṭati. Na nissayoti āgantukānaṃ nissayo na dātabbo. Yehipi pakatiyāva nissayo gahito, te vattabbā – ‘‘ahaṃ vinayakammaṃ karomi, asukattherassa nāma santike nissayaṃ gaṇhatha, mayhaṃ vattaṃ mā karotha, mā maṃ gāmappavesanaṃ āpucchathā’’ti. Sace evaṃ vuttepi karontiyeva, vāritakālato paṭṭhāya karontesupi anāpatti.
“不是沙弥”是指不能再接受别的沙弥。已经给了依止师、被接受的沙弥,也要告诉他们:“我正在做律仪之事,不要对我尽义务,也不要向我请示入村。”如果这样说了他们还是照做,那么从被禁止的时候起,即使他们做了也无犯。所谓“比丘尼教诫者的认可”,被认为是权威性的地位,既然已被拒绝,所以应当对僧团说:“尊者,我正在做律仪之事,请你们指定比丘尼教诫者。”或者把这件事交给一位有能力的比丘负责。比丘尼们来了,应当告诉她们:“你们去僧团那里,僧团会为你们指定教诫者。”或者说:“我正在做律仪之事,你们去某位比丘那里,他会给你们教诫。”巴利
Na sāmaṇeroti añño sāmaṇero na gahetabbo. Upajjhaṃ datvā gahitasāmaṇerāpi vattabbā – ‘‘ahaṃ vinayakammaṃ karomi, mayhaṃ vattaṃ mā karotha, mā maṃ gāmappavesanaṃ āpucchathā’’ti. Sace evaṃ vuttepi karontiyeva, vāritakālato paṭṭhāya karontesupi anāpatti. Bhikkhunovādakasammuti nāma ādhipaccaṭṭhānabhūtāti paṭikkhittā, tasmā bhikkhusaṅghassa vattabbaṃ – ‘‘bhante, ahaṃ vinayakammaṃ karomi, bhikkhunovādakaṃ jānāthā’’ti, paṭibalassa vā bhikkhussa bhāro kātabbo. Āgatā bhikkhuniyo ‘‘saṅghasantikaṃ gacchatha, saṅgho vo ovādadāyakaṃ jānissatī’’ti vā ‘‘ahaṃ vinayakammaṃ karomi, asukabhikkhussa nāma santikaṃ gacchatha, so vo ovādaṃ dassatī’’ti vā vattabbā.
这罪,是指在因为故意出精而给予别住期间,故意出精不应犯。或者其他类似的罪,是指身体接触等重罪。或者比这些更严重的罪,是指巴拉基格罪。在七种罪中,恶说罪较重,恶作罪更重;恶作罪较重,应悔过罪更重;这样类推,在巴吉帝亚、土喇咤亚、桑喀地谢思、巴拉基格诸罪中也应当如此理解。在这些罪的事相上,恶说罪的事相较重,恶作罪的事相更重,应当依照前面的方法辨明差别。但在制戒所禁止的学处中,事相和罪两者都较重;在世间所禁止的学处中,两者都更重。巴利
Sā āpattīti sukkavissaṭṭhiyā parivāse dinne sukkavissaṭṭhi nāpajjitabbā. Aññā vā tādisikāti kāyasaṃsaggādigarukāpatti. Tato vā pāpiṭṭhatarāti pārājikāpatti; sattasu hi āpattīsu dubbhāsitāpatti pāpiṭṭhā; dukkaṭāpatti pāpiṭṭhatarā; dukkaṭāpatti pāpiṭṭhā, pāṭidesanīyāpatti pāpiṭṭhatarāti evaṃ pācittiyathullaccayasaṅghādisesapārājikāpattīsu nayo netabbo. Tāsaṃ vatthūsupi dubbhāsitavatthu pāpiṭṭhaṃ, dukkaṭavatthu pāpiṭṭhataranti purimanayeneva bhedo veditabbo. Paṇṇattivajjasikkhāpade pana vatthupi āpattipi pāpiṭṭhā. Lokavajje ubhayampi pāpiṭṭhataraṃ.
“业”是指别住甘马的宣告语。不应拿“未作、恶作”这类话来指责这个业,也不应拿“这算什么业?是耕田的业还是放牛的业?”这类话来指责它。那些参与甘马的比丘,被称为“执行业者”,不应拿“愚痴、无能”这类话来指责他们。不应施加可说,意思是:不应为了制造障碍或为了传唤而施加可说。如果是为了制造障碍而这么做,就会这样说:“我让尊者在这件事上可说,从此住处乃至一步亦勿离去,直至那件诤事平息为止。”如果是为了传唤而这么做,就会这样说:“我让你可说,来吧,跟我一起去见持律者们。”这两种做法都不应该做。巴利
Kammanti parivāsakammavācā vuccati. Taṃ kammaṃ ‘‘akataṃ dukkaṭa’’ntiādīhi vā ‘‘kiṃ idaṃ kammaṃ nāma kasikammaṃ gorakkhakamma’’ntiādīhi vā vacanehi na garahitabbaṃ. Kammikāti yehi bhikkhūhi kammaṃ kataṃ, te vuccanti, te ‘‘bālā abyattā’’tiādīhi vacanehi na garahitabbā. Nasavacanīyaṃ kātabbanti palibodhatthāya vā pakkosanatthāya vā savacanīyaṃ na kātabbaṃ, palibodhatthāya hi karonto ‘‘ahaṃ āyasmantaṃ imasmiṃ vatthusmiṃ savacanīyaṃ karomi, imamhā āvāsā ekapadampi mā pakkāmi, yāva na taṃ adhikaraṇaṃ vūpasantaṃ hotī’’ti evaṃ karoti. Pakkosanatthāya karonto ‘‘ahaṃ te savacanīyaṃ karomi, ehi mayā saddhiṃ vinayadharānaṃ sammukhībhāvaṃ gacchāmā’’ti evaṃ karoti; tadubhayampi na kātabbaṃ.
不得指责,也不能在精舍里占据上座的位置。不能担任诵戒者或说法者。也不能凭十三种认可中的任何一种,来行使支配性的权力。不得请求机会——不应让一位清净比丘这样请求:“请尊者给我机会,我想对你说。”不能以事由或罪过举罪,不能提醒说:“这是你以前的过失。”不得令比丘们相互对抗:不能把比丘们撮合到一起,挑起争吵。巴利
Na anuvādoti vihāre jeṭṭhakaṭṭhānaṃ na kātabbaṃ. Pātimokkhuddesakena vā dhammajjhesakena vā na bhavitabbaṃ. Nāpi terasasu sammutīsu ekasammutivasenāpi issariyakammaṃ kātabbaṃ. Na okāsoti ‘‘karotu me āyasmā okāsaṃ, ahaṃ taṃ vattukāmo’’ti evaṃ pakatattassa okāso na kāretabbo, vatthunā vā āpattiyā vā na codetabbo, ‘‘ayaṃ pubbe te doso’’ti na sāretabbo. Na bhikkhūhi sampayojetabbanti aññamaññaṃ yojetvā kalaho na kāretabbo.
“在前面”是指:不能以僧团长老的身份走在前面,要离开十二肘以内的范围,单独一个人走。就座时也是同样的道理。
“座位范围”是指在食堂等地方应该分给他的下座比丘的座位,他应该坐在那里。
“卧具范围”是指卧具中最差的,也就是最差的床和椅子。他不能按雨安居排序取得自己应得的卧具,而应该接受所有比丘挑剩下的、满是臭虫粪便、用藤条等捆扎的劣等卧具。
“住处范围”和卧具一样,住处也不能按雨安居排序取得自己应得的地方。应该给他所有比丘挑剩下的、满是灰尘、有蜥蜴和老鼠的叶屋。如果所有诸比丘都住在树下或露地,不住有覆盖的住所,那么这些住处就都算是被他们舍弃的。在这些住处中,他想住哪个就可以住哪个。
在入雨安居那天,他可以站在一边,按雨安居排序领取资具。他不能取得固定的雨安居住所。如果想取得固定的雨安居住所,要先放下义务,然后才能取得。巴利
Puratoti saṅghattherena hutvā purato na gantabbaṃ, dvādasahatthaṃ upacāraṃ muñcitvā ekakena gantabbaṃ. Nisīdanepi eseva nayo. Āsanapariyantoti bhattaggādīsu saṅghanavakāsanaṃ vuccati; svāssa dātabbo, tattha nisīditabbaṃ. Seyyāpariyantoti seyyānaṃ pariyanto, sabbalāmakaṃ mañcapīṭhaṃ. Ayañhi vassaggena attano pattaṭṭhāne seyyaṃ gahetuṃ na labhati. Sabbabhikkhūhi vicinitvā gahitāvasesā maṅkulagūthabharitā vettalatādivinaddhā lāmakaseyyā assa dātabbā. Vihārapariyantoti yathā ca seyyā, evaṃ vasanaāvāsopi vassaggena attano pattaṭṭhāne tassa na vaṭṭati. Sabbabhikkhūhi vicinitvā gahitāvasesā pana rajohatabhūmi jatukamūsikabharitā paṇṇasālā assa dātabbā. Sace pakatattā sabbe rukkhamūlikā abbhokāsikā ca honti, channaṃ na upenti, sabbepi etehi vissaṭṭhāvāsā nāma honti. Tesu yaṃ icchati, taṃ labhati. Vassūpanāyikadivase paccayaṃ ekapasse ṭhatvā vassaggena gaṇhituṃ labhati. Senāsanaṃ na labhati, nibaddhavassāvāsikaṃ senāsanaṃ gaṇhitukāmena vattaṃ nikkhipitvā gahetabbaṃ.
“他应接受这个”,意思是:比丘们给他的座位等范围内所限定的东西,他就应当接受。
“作为前来的沙门或后随的沙门”:在亲属邀请的场合,如果有人邀请他说“请带多少位比丘一起来”,他不应该这样安排:“尊者,某某家邀请了比丘们,来吧,我们一起去那里”,然后把比丘们安排成前来的或后随的一起去。不过,可以这样委婉地说:“尊者,某某村里的人们希望比丘们来,如果你们能对他们加以摄受,那就太好了。”巴利
Tenaca so sāditabboti yaṃ assa āsanādipariyantaṃ bhikkhū denti, so eva sāditabbo. Puresamaṇena vā pacchāsamaṇena vāti ñātipavāritaṭṭhāne ‘‘ettake bhikkhū gahetvā āgacchathā’’ti nimantitena ‘‘bhante, asukaṃ nāma kulaṃ bhikkhū nimantesi, etha tattha gacchāmā’’ti evaṃ saṃvidhāya bhikkhū puresamaṇe vā pacchāsamaṇe vā katvā na gantabbaṃ. ‘‘Bhante, asukasmiṃ nāma gāme manussā bhikkhūnaṃ āgamanaṃ icchanti, sādhu vatassa sace tesaṃ saṅgahaṃ kareyyāthā’’ti evaṃ pana pariyāyena kathetuṃ vaṭṭati.
不能因为羞于向每一个来的人报告,就受持阿兰若头陀支。即使原本已经受持了,也要带另一位比丘一起,在阿兰若处等到天亮,不能独自住。同样,在食堂等地方,不能因为羞于坐在座位区域的边上,就受持常乞食头陀支。但如果本来就是常乞食者,就没有这个限制。巴利
Na āraññikaṅganti āgatāgatānaṃ ārocetuṃ harāyamānena āraññikadhutaṅgaṃ na samādātabbaṃ. Yenāpi pakatiyā samādinnaṃ, tena dutiyaṃ bhikkhuṃ gahetvā araññe aruṇaṃ uṭṭhāpetabbaṃ, na ca ekakena vatthabbaṃ. Tathā bhattaggādīsu āsanapariyante nisajjāya harāyamānena piṇḍapātikadhutaṅgampi na samādātabbaṃ. Yo pana pakatiyāva piṇḍapātiko tassa paṭisedho natthi.
不能因为这种理由就把钵食送出去,也就是说,不能这样想:“我先把饭吃完,然后就在精舍里坐着慢慢吃,数着日子过夜。如果我走出去时看到比丘却没告诉他,就会造成隔夜。”不能因为这个缘故叫人把钵食送上来。也不能怀着“别让人知道我”的念头,心想“哪怕一个比丘都别知道我在这里”,就让沙弥在精舍里煮饭给自己吃。必须进村子去乞食。不过,如果是病人,或者正忙着新工程、要履行阿阇梨或和尚的职责等事务,那留在精舍里是可以的。即使村里有几百位比丘在走动,没办法一一告知,那也可以去村里的住处,在同类比丘聚集的地方住下来。巴利
Na ca tappaccayāti ‘‘nīhaṭabhatto hutvā vihāreyeva nisīditvā bhuñjanto rattiyo gaṇayissāmi, gacchato me bhikkhuṃ disvā anārocentassa ratticchedo siyā’’ti iminā kāraṇena piṇḍapāto na nīharāpetabbo. Mā maṃ jāniṃsūti ‘‘mā maṃ ekabhikkhupi jānātū’’ti ca iminā ajjhāsayena vihāre sāmaṇerehi pacāpetvā bhuñjitumpi na labhati. Gāmaṃ piṇḍāya pavisitabbameva. Gilānassa pana navakammaācariyupajjhāyakiccādipasutassa vā vihāreyeva acchituṃ vaṭṭati. Sacepi gāme anekasatā bhikkhū vicaranti, na sakkā hoti ārocetuṃ, gāmakāvāsaṃ gantvā sabhāgaṭṭhāne vasituṃ vaṭṭati.
所谓“客比丘”,是指去到某个精舍时,应当向那里的比丘们告知。如果看见所有比丘都聚在一个地方,就在那个地方告知。如果他们分别站在树下等不同地方,就要一处一处走过去告知。如果故意不告知,就既有隔夜,也犯坏威仪恶作。如果在一一寻找时没看到某些人,就只有隔夜,没有坏威仪恶作。巴利
Āgantukenāti kañci vihāraṃ gatena tattha bhikkhūnaṃ ārocetabbaṃ. Sace sabbe ekaṭṭhāne ṭhite passati, ekaṭṭhāne ṭhiteneva ārocetabbaṃ. Atha rukkhamūlādīsu visuṃ visuṃ ṭhitā honti, tattha tattha gantvā ārocetabbaṃ. Sañcicca anārocentassa ratticchedo ca hoti, vattabhede ca dukkaṭaṃ. Atha vicinanto ekacce na passati, ratticchedova hoti, na vattabhedadukkaṭaṃ.
对于“客比丘”,是指即使只是来到自己居住的僧院,也应当按前面所说的方式,向一位或多位比丘告知。这里的隔夜和坏威仪,也应当按前面所说的方式理解。如果客比丘稍微休息一下,或者甚至没有休息,只是从僧院中间经过,也应当向他们告知。如果他们不知道就走了,而这位比丘在他们走的时候才知道,就应当追上去告知。如果赶不上,就只有隔夜,没有坏威仪的恶作。那些没有进入僧院内部,只是踏入近行界就离开的人,如果这位比丘听到他们的伞声、咳嗽声或喷嚏声,由此知道有客比丘,就应当前往告知。如果是在他们走后才得知,也应当追上去告知。如果赶不上,就只有隔夜,没有坏威仪的恶作。如果有人夜里来、夜里走,也会造成这位比丘的隔夜,但因为他不知情,所以没有坏威仪的恶作。如果不知情而举行出罪甘马,那甘马就是无效的,这是《库伦德》中所说的。因此,应当多留几天再举行,这是稳妥无误的做法。巴利
Āgantukassāti attano vasanavihāraṃ āgatassāpi ekassa vā bahūnaṃ vā vuttanayeneva ārocetabbaṃ . Ratticchedavattabhedāpi cettha vuttanayeneva veditabbā. Sace āgantukā muhuttaṃ vissamitvā vā avissamitvā eva vā vihāramajjhena gacchanti, tesampi ārocetabbaṃ. Sace tassa ajānantasseva gacchanti, ayañca pana gatakāle jānāti, gantvā ārocetabbaṃ. Sampāpuṇituṃ asakkontassa ratticchedova hoti, na vattabhedadukkaṭaṃ. Yepi antovihāraṃ appavisitvā upacārasīmaṃ okkamitvā gacchanti, ayañca nesaṃ chattasaddaṃ vā ukkāsitasaddaṃ vā khipitasaddaṃ vā sutvāva āgantukabhāvaṃ jānāti, gantvā ārocetabbaṃ . Gatakāle jānantenapi anubandhitvā ārocetabbameva. Sampāpuṇituṃ asakkontassa ratticchedova hoti, na vattabhedadukkaṭaṃ. Yopi rattiṃyeva āgantvā rattiṃyeva gacchati, sopissa ratticchedaṃ karoti, aññātattā pana vattabhedadukkaṭaṃ natthi. Sace ajānitvāva abbhānaṃ karoti, akatameva hotīti kurundiyaṃ vuttaṃ. Tasmā adhikā rattiyo gahetvā kātabbaṃ, ayaṃ apaṇṇakapaṭipadā.
如果看见比丘乘船在河里等地方行进,或者站在对岸,或者从空中经过,或者远远地待在山脚下、树林里等地方,只要心里确认“这是比丘”,就应该乘船等过去,或者大声喊叫,或者赶紧追上去告诉他。如果不告诉,就有隔夜罪和坏威仪恶作。如果虽然努力了,却追不上或者没法让他听到,那就只有隔夜罪,没有坏威仪恶作。僧伽色那无畏长老则按境内境外来说:“据说在境内不告诉的,既有隔夜罪也有坏威仪恶作;在境外的话,两者都没有。”卡拉维卡帝萨长老说:“只要确认‘这是沙门’就够了。即使在境外,虽然没有坏威仪恶作,但隔夜罪还是有的。”巴利
Nadīādīsu nāvāya gacchantampi paratīre ṭhitampi ākāsena gacchantampi pabbatatalaaraññādīsu dūre ṭhitampi bhikkhuṃ disvā sace ‘‘bhikkhū’’ti vavatthānaṃ atthi, nāvādīhi vā gantvā mahāsaddaṃ katvā vā vegena anubandhitvā vā ārocetabbaṃ, anārocentassa ratticchedo ceva vattabhedadukkaṭañca. Sace vāyamantopi sampāpuṇituṃ vā sāvetuṃ vā na sakkoti, ratticchedova hoti, na vattabhedadukkaṭaṃ. Saṅghasenābhayatthero pana visayāvisayena katheti – ‘‘visaye kira anārocentassa ratticchedo ceva vattabhedadukkaṭañca hoti, avisaye pana ubhayampi natthī’’ti. Karavīkatissatthero ‘‘samaṇo ayanti vavatthānameva pamāṇaṃ, sacepi avisayo hoti, vattabhedadukkaṭameva natthi, ratticchedo pana hotiyevā’’ti āha.
在伍波萨他日,客比丘们想着“我们要赶上伍波萨他”而赶来;即使是靠神通前来的,也知道当天是伍波萨他日,便停下来参加伍波萨他。因此,为了让客比丘知晓,应该在伍波萨他日通知他们。自恣时也是同样的做法。“病者”是指无法前往的人。“通过使者”这里是指:不可以派未受具足戒的人去,应该派比丘去告知。巴利
Uposatheti ‘‘uposathaṃ sampāpuṇissāmā’’ti āgantukā bhikkhū āgacchanti, iddhiyā gacchantāpi uposathabhāvaṃ ñatvā otaritvā uposathaṃ karonti, tasmā āgantukasodhanatthaṃ uposathadivase ārocetabbaṃ. Pavāraṇāyapi eseva nayo. Gilānoti gantuṃ asamattho. Dūtenāti ettha anupasampannaṃ pesetuṃ na vaṭṭati, bhikkhuṃ pesetvā ārocāpetabbaṃ.
没有比丘的住处,就是指空寺。那里连一位比丘都没有,就不该为了住而去。因为在那里住过多少夜,没人能计算,但和普通比丘同住就可以。不过在十种障碍的情况下,即使夜数不能计算,为了脱离障碍也还是应该去。所以经文说“除非有障碍”。和不同共住的人一起,不能做律甘马。即使不告知他们,也不构成隔夜,和没有比丘的住处一样。所以经文说“那里有不同共住的比丘”。其余内容按照伍波萨他犍度中所说的来理解。巴利
Abhikkhukoāvāsoti suññavihāro; yattha ekopi bhikkhu natthi, tattha vāsatthāya na gantabbaṃ. Na hi tattha vuttharattiyo gaṇanūpikā honti, pakatattena pana saddhiṃ vaṭṭati. Dasavidhantarāye pana sacepi rattiyo gaṇanūpikā na honti, antarāyato parimuccanatthāya gantabbameva. Tena vuttaṃ – ‘‘aññatra antarāyā’’ti. Nānāsaṃvāsakehi saddhiṃ vinayakammaṃ kātuṃ na vaṭṭati. Tesaṃ anārocanepi ratticchedo natthi, abhikkhukāvāsasadisameva hoti. Tena vuttaṃ – ‘‘yatthassu bhikkhū nānāsaṃvāsakā’’ti. Sesaṃ uposathakkhandhake vuttanayameva.
81 在“同一屋顶下居住等”这些情况里,所谓“住处”,是指为了居住而造的坐卧处。所谓“非住处”,是指塔殿、菩提树殿、扫帚棚、木棚、饮水亭、厕所、门楼等。第三句则把这两者都包括进去了。在这些地方中的任何一处,只要是在同一屋顶覆盖下、以雨水滴落范围为界限的空间里,被举罪者就不能住。不过《大筏》中说:“别住者只是不能住在内住处里。”《大注》中则说:“没有差别地以雨水滴落为限制。”《库伦德》中说:“在这些五色屋顶覆盖的地方里,别住者、被举罪者和本性比丘,都以雨水滴落为限制。”所以,即使是在不同的近行处,只要在同一屋顶下,也不行。如果在这里,有一位当天受具足戒的本性比丘先进去躺下,即使是一位六十戒腊的别住者后来进去,明知而躺下,那就有断夜,也有坏威仪的恶作。如果不知道,就只有断夜,没有坏威仪的恶作。如果别住者先躺下,之后本性比丘进去躺下,而别住者知道,那就有断夜,也有坏威仪的恶作。如果不知道,就只有断夜,没有坏威仪的恶作。巴利
81.Ekacchanne āvāsetiādīsu āvāso nāma vasanatthāya katasenāsanaṃ. Anāvāso nāma cetiyagharaṃ bodhigharaṃ sammuñjaniaṭṭako dāruaṭṭako pānīyamāḷo vaccakuṭi dvārakoṭṭhakoti evamādi. Tatiyapadena tadubhayampi gahitaṃ. Etesu yattha katthaci ekacchanne chadanato udakapatanaṭṭhānaparicchinne okāse ukkhittako vasituṃ na labhati. ‘‘Pārivāsiko pana antoāvāseyeva na labhatī’’ti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘avisesena udakapātena vārita’’nti vuttaṃ. Kurundiyaṃ ‘‘etesu ettakesu pañcavaṇṇacchadanabaddhaṭṭhānesu pārivāsikassa ca ukkhittakassa ca pakatattena saddhiṃ udakapātena vārita’’nti vuttaṃ. Tasmā nānūpacārepi ekacchanne na vaṭṭati. Sace panettha tadahupasampannepi pakatatte paṭhamaṃ pavisitvā nipanne saṭṭhivassopi pārivāsiko pacchā pavisitvā jānanto nipajjati, ratticchedo ceva vattabhedadukkaṭañca. Ajānantassa ratticchedova na vattabhedadukkaṭaṃ. Sace pana tasmiṃ paṭhamaṃ nipanne pacchā pakatatto pavisitvā nipajjati, pārivāsiko ca jānāti, ratticchedo ceva vattabhedadukkaṭañca. No ce jānāti, ratticchedova na vattabhedadukkaṭaṃ.
应当起立,也应当邀请。即使看到当天刚受具足戒的人,也还是要起立;起立之后,不能心怀怨念而转脸离去,心里想着“我本来坐得好好的,却被他弄得站起来了”,而应该这样邀请:“这是老师的座位,请坐在这里。”不过,新学比丘不可怀着“我要让大长老被束缚”的想法,而到别住长老那里去。同一座位,是指戒腊相同的座位、床或椅子。不应坐在地上,是指当普通比丘坐在地上时,另一个人即使只是坐在草席上、或者坐在更高的沙堆上,也不该坐;但如果离开十二肘的范围,就可以坐。同一经行处,是指像和同伴一起那样,在同一处经行。巴利
Vuṭṭhātabbaṃ nimantetabboti tadahupasampannampi disvā vuṭṭhātabbameva; vuṭṭhāya ca ‘‘ahaṃ iminā sukhanisinno vuṭṭhāpito’’ti parammukhena na gantabbaṃ, ‘‘idaṃ ācariya-āsanaṃ, ettha nisīdathā’’ti evaṃ nimantetabboyeva. Navakena pana ‘‘mahātheraṃ obaddhaṃ karomī’’ti pārivāsikattherassa santikaṃ na gantabbaṃ. Ekāsaneti samānavassikāsane mañce vā pīṭhe vā . Na chamāyaṃ nisinneti pakatatte bhūmiyaṃ nisinne itarena antamaso tiṇasanthārepi uccatare vālikātalepi vā na nisīditabbaṃ, dvādasahatthaṃ pana upacāraṃ muñcitvā nisīdituṃ vaṭṭati. Ekacaṅkameti sahāyena viya saddhiṃ caṅkamanto ekasmiṃ caṅkame.
在地上经行:就是指在地上经行的时候,也有这样一种读法。这里的意思是:在没有划定界限的地上经行时,即使划定界限、铺好沙子、装好扶手,在已经划定的经行处,如果地势低,也不该在那里经行,更不用说在砖砌成、围着栏杆的经行处了!不过,如果经行处有围墙围着、带有门楼,或者在山与山之间、林与林之间、树丛之间等隐蔽性好的地方,那就可以在这样的经行处经行。即使隐蔽性不好,只要离开界域,也可以经行。巴利
Chamāyaṃ caṅkamantanti chamāyaṃ caṅkamante, ayameva vā pāṭho. Ayaṃ panettha attho – akataparicchedāya bhūmiyā caṅkamante paricchedaṃ katvā vālikaṃ ākiritvā ālambanaṃ yojetvā katacaṅkame nīcepi na caṅkamitabbaṃ, ko pana vādo iṭṭhakācayasampanne vedikāparikkhitteti! Sace pana pākāraparikkhitto hoti dvārakoṭṭhakayutto pabbatantaravanantaragumbantaresu vā suppaṭicchanno, tādise caṅkame caṅkamituṃ vaṭṭati. Appaṭicchannepi upacāraṃ muñcitvā vaṭṭati.
关于“较年长者”这一句:如果较年长的别住比丘先躺下,另一个人知道后跟着躺下,他的夜数就断了,并且犯坏威仪的恶作。但较年长者只是夜数断,不犯坏威仪的恶作。如果不知道而躺下,两人都没有坏威仪的过失,但夜数会断。如果新学别住比丘先躺下,较年长者随后躺下,而新学比丘知道,他的夜数就断,并且犯坏威仪的恶作;较年长者只是夜数断,没有坏威仪的过失。如果他不知道,两人都没有坏威仪的过失,但夜数会断。如果两人同时躺下,按《库伦德》的说法,较年长者只是夜数断,另一人则连坏威仪的过失也有。两位别住比丘戒腊相同,一人先躺下,另一人明知而随后躺下,夜数就断,并且犯坏威仪的恶作;先躺下的人只是夜数断,没有坏威仪的过失。如果后躺下的人不知道,两人都没有坏威仪的过失,但夜数会断。如果两人同时躺下,两人都只是夜数断,没有坏威仪的过失。因为如果两位别住比丘同住一处,他们知道彼此犯了戒,可能因不恭敬或后悔而犯更重的罪,或者还俗,所以彻底禁止他们同宿。其余内容应依照前面所说的方法理解。这里还应知道,对于别住比丘来说,应召回者等位次等同于清净比丘的位置。巴利
Vuḍḍhatarenāti ettha sace vuḍḍhatare pārivāsike paṭhamaṃ nipanne itaro jānanto pacchā nipajjati, ratticchedo cassa hoti vattabhede ca dukkaṭaṃ. Vuḍḍhatarassa pana ratticchedova na vattabhedadukkaṭaṃ. Ajānitvā nipajjati, dvinnampi vattabhedo natthi, ratticchedo pana hoti. Atha navakapārivāsike paṭhamaṃ nipanne vuḍḍhataro pacchā nipajjati, navako ca jānāti, ratti cassa chijjati, vattabhede ca dukkaṭaṃ hoti. Vuḍḍhatarassa ratticchedova na vattabhedo. No ce jānāti, dvinnampi vattabhedo natthi, ratticchedo pana hoti. Sace dvepi apacchāpurimaṃ nipajjanti, vuḍḍhatarassa ratticchedova itarassa vattabhedopīti kurundiyaṃ vuttaṃ. Dve pārivāsikā samavassā, eko paṭhamaṃ nipanno, eko jānantova pacchā nipajjati, ratti ca chijjati, vattabhede ca dukkaṭaṃ. Paṭhamaṃ nipannassa ratticchedova na vattabhedo. Sace pacchā nipajjantopi na jānāti, dvinnampi vattabhedo natthi, ratticchedo pana hoti. Sace dvepi apacchāpurimaṃ nipajjanti, dvinnampi ratticchedoyeva, na vattabhedo. Sace hi dve pārivāsikā ekato vaseyyuṃ, te aññamaññassa ajjhācāraṃ ñatvā agāravā vā vippaṭisārino vā hutvā pāpiṭṭhataraṃ vā āpattiṃ āpajjeyyuṃ vibbhameyyuṃ vā, tasmā nesaṃ sahaseyyā sabbappakārena paṭikkhittā. Sesaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ. Mūlāyapaṭikassanārahādayo cettha pārivāsikānaṃ pakatattaṭṭhāne ṭhitāti veditabbā.
比丘们,如果以别住比丘作为第四人来行别住,在这里,把别住比丘当作第四人,再为其他人授别住等,是不允许的。在这些甘马中,他不算入僧数,但在其余僧团甘马中则算入。如果人数不足,就让他放下义务后,充作僧数。巴利
Pārivāsikacatuttho ce, bhikkhave, parivāsanti ettha pārivāsikaṃ catutthaṃ katvā aññassa parivāsadānādīni kātuṃ na vaṭṭati. Etesvevāyaṃ gaṇapūrako na hoti, sesasaṅghakammesu hoti. Gaṇe pana appahonte vattaṃ nikkhipāpetvā gaṇapūrako kātabboti.
83 优波离长老听了这段关于义务的解说后,独自静处时心里生起这样的想法:“世尊制定了很多别住比丘的义务,到底有几种原因会导致夜数中断呢?”于是他去见世尊,请教这个问题。世尊为他作了解答。因此才有这段话:“那时,具寿优波离……夜数中断。”其中,“同住”是指前面所说的,与普通比丘在同一覆盖处等情形下共同居住。“离住”是指一个人单独住。“不告知”是指不告知新来的比丘等人。这三种原因中,任何一种都会导致夜数中断。巴利
83. Imaṃ pana vattakathaṃ sutvā vinayadharaupālittherassa rahogatassa evaṃ parivitakko udapādi – ‘‘bhagavatā bahu pārivāsikavattaṃ paññattaṃ, katihi nu kho ettha kāraṇehi ratticchedo hotī’’ti! So bhagavantaṃ upasaṅkamitvā tamatthaṃ pucchi. Bhagavā cassa byākāsi. Tena vuttaṃ – ‘‘atha kho āyasmā upāli…pe… ratticchedā’’ti. Tattha sahavāsoti yvāyaṃ pakatattena bhikkhunā saddhiṃ ekacchannetiādinā nayena vutto ekato vāso. Vippavāsoti ekakasseva vāso. Anārocanāti āgantukādīnaṃ anārocanā. Etesu tīsu ekekena kāraṇena ratticchedo hoti.
84 他们无法做到:因为僧团人数众多,没办法到处跑去通知所有人,所以无法进行净化。在“我放下别住”和“我放下义务”这两种说法中,只要说了其中一句,别住就已经放下了;如果两句都说了,那就是彻底放下。受持义务时也是同样的道理。这样受持义务之后,对于已经住完别住、正在接受敬悦的人来说,不需要再另外受持义务,因为他本来就是受持义务的人。因此,应当给他六夜的敬悦;已经行完敬悦的人,应当给予出罪。这样他就成为无犯者,安立在清净中,圆满三学,最终将终结一切苦。巴利
84.Na sakkontīti saṅghassa mahantatāya tattha tattha gantvā sabbesaṃ ārocetuṃ asakkontā sodhetuṃ na sakkonti. Parivāsaṃ nikkhipāmi, vattaṃ nikkhipāmīti imesu dvīsu padesu ekenāpi nikkhittova hoti parivāso; dvīhi sunikkhittoyeva. Samādānepi eseva nayo. Evaṃ vattaṃ samādiyitvā parivutthaparivāsassa mānattaṃ gaṇhato puna vattasamādānakiccaṃ natthi, samādinnavattoyeva hesa tasmāssa chārattaṃ mānattaṃ dātabbaṃ, ciṇṇamānatto abbhetabbo. Evaṃ anāpattiko hutvā suddhante patiṭṭhito tisso sikkhā pūretvā dukkhassantaṃ karissatīti.
应退还原本之义务解说巴利
Mūlāyapaṭikassanārahavattakathā
86 应退回原本者比丘接受清净比丘的礼敬等,这里的意思是:除了比自己更晚受戒的应退回原本者之外,其余的人,乃至别住者等,也都包括在内。因为在这五种人——别住者、应退回原本者、应受悦者、行悦者、应出罪者——当中,除了各自更晚受戒的那一位,其余全都属于清净比丘。为什么呢?因为允许他们按戒腊互相礼拜等。所以论中说:其余乃至别住者等。至于应退回原本者等的特征,后面会说明。这里剩下的内容,以及之后应受悦者等义务的部分,都应依照别住者义务中所说的方式来理解。巴利
86.Mūlāyapaṭikassanārahā bhikkhū sādiyanti pakatattānanti ṭhapetvā navakataraṃ mūlāyapaṭikassanārahaṃ avasesānaṃ antamaso pārivāsikādīnampi. Imesañhi pārivāsikamūlāyapaṭikassanārahamānattārahamānattācārikabbhānārahānaṃ pañcannaṃ ṭhapetvā attano attano navakataraṃ, sesā sabbe pakatattā eva. Kasmā? Mithu yathāvuḍḍhaṃ abhivādanādīnaṃ anuññātattā. Tena vuttaṃ – ‘‘avasesānaṃ antamaso pārivāsikādīnampī’’ti. Mūlāyapaṭikassanārahādilakkhaṇaṃ pana nesaṃ parato āvibhavissati. Sesamettha ito paresu ca mānattārahādivattesu pārivāsikavatte vuttanayeneva veditabbaṃ.
87 “根罪复原不许的第四人”等情形也是如此:就像别住比丘一样,这些人在这些律甘马中同样不能凑足人数,但在其余的僧团甘马中可以。巴利
87.Mūlāyapaṭikassanārahacatuttho cetiādīsupi yatheva pārivāsiko; evaṃ etepi etesu vinayakammesu gaṇapūrakā na honti, sesasaṅghakammesu honti.
敬悦行持规则的说明巴利
Mānattacārikavattakathā
90 在行敬悦者的义务中,差别在于“应当每天禀告”。巴利
90.Mānattacārikassa vattesu ‘‘devasikaṃ ārocetabba’’nti viseso.
92 92. 在“夜中断”的条目里,若在不足的僧群中,他计数;这里说的“群”是指四位或更多。所以,即使与三位比丘同住,夜中断仍然成立。关于舍弃敬悦和受持敬悦的判定,与前面所说的相同。其余各处都显而易见。巴利
92. Ratticchedesu ūne gaṇeti ettha gaṇoti cattāro vā atirekā vā; tasmā sacepi tīhi bhikkhūhi saddhiṃ vasati, ratticchedo hotiyeva. Mānattanikkhepasamādānesu vuttasadisova vinicchayo. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.