2. 别住犍度显示巴利原文
2. Pārivāsikakkhandhakaṃ
别住者行仪之论显示巴利原文
Pārivāsikavattakathā
75 75. 在别住犍度中——“别住者”指正在行别住的人。其中,别住有四种:无覆藏别住、有覆藏别住、清净别住、合聚别住。在这些别住中,“诸比丘,若有先前为外道的人,于此法律中希望出家、希望受具足戒,应给予他四个月的别住”(《大品》86),如此在大犍度中所说的外道别住,称为无覆藏别住。与此相关应说的,已经说过了。然而,此处的别住并非指它。其余三种别住,是给予那些犯了桑喀地谢沙罪并且覆藏了该罪的人。与此相关应说的,我们将在合聚犍度中说明。这三种才是此处所指的。因此,正在行这三种中任何一种别住的人,应被理解为“别住者”。显示巴利原文
75. Pārivāsikakkhandhake – pārivāsikāti parivāsaṃ parivasantā. Tattha catubbidho parivāso – appaṭicchannaparivāso, paṭicchannaparivāso, suddhantaparivāso, samodhānaparivāsoti. Tesu ‘‘yo, bhikkhave, aññopi aññatitthiyapubbo imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṃ, ākaṅkhati upasampadaṃ, tassa cattāro māse parivāso dātabbo’’ti (mahāva. 86) evaṃ mahākhandhake vutto titthiyaparivāso appaṭicchannaparivāso nāma. Tattha yaṃ vattabbaṃ taṃ vuttameva. Ayaṃ pana idha anadhippeto. Sesā tayo yena saṅghādisesāpatti āpannā ceva hoti paṭicchāditā ca, tassa dātabbā. Tesu yaṃ vattabbaṃ taṃ samuccayakkhandhake vakkhāma. Ete pana idha adhippetā. Tasmā etesu yaṃkiñci parivāsaṃ parivasantā ‘‘pārivāsikā’’ti veditabbā.
“自性清净的比丘们”意指:除了新受别住的比丘之外,其余一切比丘,乃至包括应被牵引重返本初等者。“接受问讯与起迎”意指:对他们所做的问讯等,他接受、认可,而不拒绝。其中,“适当行为”是指除问讯等之外,对如扇风、提供饮水等其他适宜威仪的称呼。“递送座位”是指递送座位,即拿着座位走上前,或仅仅是铺设座位。递送卧具的道理也一样。“洗脚水”即洗脚的水。“脚凳”即放置已洗之脚的凳子。“脚擦板”即放置未洗之脚的板子,或擦脚之物。犯恶作:即使是自己的共住弟子,若接受其服务,也犯恶作。因此,应对他们说:“我正行别住,不要对我履行义务,不要向我请示入村。”如果那些由信心出家的良家子弟说:“尊者,您尽管行您的别住吧”,随后依然履行义务并请示入村,那么自被遮止之时起,便无有罪过。“相互按戒腊”是指别住比丘们彼此之间,由戒腊较高者接受戒腊较低者的服务。显示巴利原文
Pakatattānaṃ bhikkhūnanti ṭhapetvā navakataraṃ pārivāsikaṃ avasesānaṃ antamaso mūlāyapaṭikassanārahādīnampi. Abhivādanapaccuṭṭhānanti yaṃ te abhivādanādiṃ karonti, taṃ sādiyanti, sampaṭicchanti; na paṭikkhipantīti attho. Tattha sāmīcikammanti ṭhapetvā abhivādanādīni aññassa anucchavikassa bījanavātadānādino ābhisamācārikassetaṃ adhivacanaṃ. Āsanābhihāranti āsanassa abhiharaṇaṃ, āsanaṃ gahetvā abhigamanaṃ paññāpanameva vā. Seyyābhihārepi eseva nayo. Pādodakanti pādadhovanaudakaṃ. Pādapīṭhanti dhotapādaṭṭhapanakaṃ. Pādakathalikanti adhotapādaṭṭhapanakaṃ pādaghaṃsanaṃ vā. Āpatti dukkaṭassāti saddhivihārikānampi sādiyantassa dukkaṭameva, tasmā te vattabbā – ‘‘ahaṃ vinayakammaṃ karomi, mayhaṃ vattaṃ mā karotha, mā maṃ gāmappavesanaṃ āpucchathā’’ti. Sace saddhāpabbajitā kulaputtā ‘‘tumhe, bhante, tumhākaṃ vinayakammaṃ karothā’’ti vatvā vattaṃ karonti, gāmappavesanampi āpucchantiyeva, vāritakālato paṭṭhāya anāpatti. Mithu yathāvuḍḍhanti pārivāsikabhikkhūnaṃ aññamaññaṃ yo yo vuḍḍho tena tena navakatarassa sādituṃ.
“五种按戒腊”是指与自性清净的比丘们也一律按照戒腊顺序。因此,在诵巴帝摩卡时,他可以坐在界内。然而,《大护持》中说:“不应坐在诵戒之处,而应离开诵戒处,但又不离界内而坐。”在举行清净布萨时,应坐在僧团新比丘的座位,就在那里坐着,依自己应诵的戒本行清净布萨。在自恣时,也应坐在僧团新比丘的座位,就在那里坐着,依自己应诵的戒本行自恣。当僧团敲钟分发雨衣时,他也可以在自己的钵位处领取。显示巴利原文
Pañcayathāvuḍḍhanti pakatattehipi saddhiṃ vuḍḍhapaṭipāṭiyā eva. Tasmā pātimokkhe uddissamāne hatthapāse nisīdituṃ vaṭṭati. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘pāḷiyā anisīditvā pāḷiṃ vihāya hatthapāsaṃ amuñcantena nisīditabba’’nti vuttaṃ. Pārisuddhiuposathe karīyamāne saṅghanavakaṭṭhāne nisīditvā tattheva nisinnena attano pāḷiyā pārisuddhiuposatho kātabbo. Pavāraṇāyapi saṅghanavakaṭṭhāne nisīditvā tattheva nisinnena attano pāḷiyā pavāretabbaṃ. Saṅghena ghaṇṭiṃ paharitvā bhājīyamānaṃ vassikasāṭikampi attano pattaṭṭhāne gahetuṃ vaṭṭati.
“舍弃”是指放弃。如果别住比丘得到两三份指定食等,而他又另有个人施食的预期,那么他应按顺序领取后,说:“尊者,请往下取吧,今天我有个人施食的预期,我明日再取”,然后将其舍弃。如此,他便可以在以后的日子领取它们。在《库伦达》中说:第二天,应最先与他。然而,如果他不领取也不舍弃,第二天便得不到。这称为“舍弃”,是特别为别住比丘开许的。为何如此?因为当他坐在僧团新比丘的座位时,在食堂里或得或不得粥、硬食等,为了照顾他,说“不要因乞食而疲劳”,特地为他开许这一点。显示巴利原文
Oṇojananti vissajjanaṃ vuccati. Sace hi pārivāsikassa dve tīṇi uddesabhattādīni pāpuṇanti, aññā cassa puggalikabhattapaccāsā hoti, tāni paṭipāṭiyā gahetvā ‘‘bhante, heṭṭhā gāhetha, ajja mayhaṃ bhattapaccāsā atthi, sve gaṇhissāmī’’ti vatvā vissajjetabbāni. Evaṃ tāni punadivasesu gaṇhituṃ labhati. Punadivase sabbapaṭhamaṃ etassa dātabbanti kurundiyaṃ vuttaṃ. Yadi pana na gaṇhāti na vissajjeti, punadivase na labhati, idaṃ oṇojanaṃ nāma pārivāsikasseva odissa anuññātaṃ. Kasmā? Tassa hi saṅghanavakaṭṭhāne nisinnassa bhattagge yāgukhajjakādīni pāpuṇanti vā na vā, tasmā so ‘‘bhikkhāhārena mā kilamitthā’’ti idamassa saṅgahakaraṇatthāya odissa anuññātaṃ.
“食物”即指寺院中僧团的四方食,前来的比丘们应按照戒腊顺序依次领取带走,依戒腊先后而得。然而,他不得进入诵戒区域,也不得站在那里,因此应先离开诵戒区域,站于伸手可及之处,再伸出手,犹如雄鹰俯冲抓取一般拿取。不可命净人或沙弥取来,若他们自己拿来则许。对于国王所施的大箱食,道理亦然。在四方食中,若有意舍食,应面对为自己举起的食团说:“今日我已得食,明日再取。”据《大护持》中说:次日他得到两个食团。指定食等也应离开诵戒区域后拿取。然而,在安排就座分食的场合,他应以最上座沙弥的身份,如同比丘僧团中的新学比丘那样入座。显示巴利原文
Bhattanti āgatāgatehi vuḍḍhapaṭipāṭiyā gahetvā gantabbaṃ vihāre saṅghassa catussālabhattaṃ, etaṃ yathāvuḍḍhaṃ labhati. Pāḷiyā pana gantuṃ vā ṭhātuṃ vā na labhati, tasmā pāḷito osakkitvā hatthapāse ṭhitena hatthaṃ pasāretvā yathā seno nipatitvā gaṇhāti, evaṃ gaṇhitabbaṃ. Ārāmikasamaṇuddesehi āharāpetuṃ na labhati. Sace sayameva āharanti, vaṭṭati. Rañño mahāpeḷabhattepi eseva nayo. Catussālabhatte pana sace oṇojanaṃ kattukāmo hoti, attano atthāya ukkhitte piṇḍe ‘‘ajja me bhattaṃ atthi, sve gaṇhissāmī’’ti vattabbaṃ. Punadivase dve piṇḍe labhatīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Uddesabhattādīnipi pāḷito osakkitvāva gahetabbāni. Yattha pana nisīdāpetvā parivisanti, tattha sāmaṇerānaṃ jeṭṭhakena bhikkhūnaṃ saṅghanavakena hutvā nisīditabbaṃ.
76 现在,关于已说到的“正行”,其中“不应令受具足戒”是指不应作为戒师而为人授具足戒;但若放下相关的义务,则可以为人授具足戒。即使身为阿阇梨,也不应诵出甘马语;如果别无他人,放下义务后则可以诵出。“不应给与依止”是指不应给与客比丘依止。对那些原本已得到依止的人,应告诉他们:“我正在行律仪治罚,请到某长老处求取依止,不要对我履行义务,也不要向我请示入村。”若经这样告知后他们依旧履行义务,则从被禁止之时起,即使履行亦无罪。显示巴利原文
76. Idāni yā ayaṃ sammāvattanā vuttā, tattha na upasampādetabbanti upajjhāyena hutvā na upasampādetabbaṃ; vattaṃ nikkhipitvā pana upasampādetuṃ vaṭṭati. Ācariyena hutvāpi kammavācā na sāvetabbā, aññasmiṃ asati vattaṃ nikkhipitvā sāvetuṃ vaṭṭati. Na nissayoti āgantukānaṃ nissayo na dātabbo. Yehipi pakatiyāva nissayo gahito, te vattabbā – ‘‘ahaṃ vinayakammaṃ karomi, asukattherassa nāma santike nissayaṃ gaṇhatha, mayhaṃ vattaṃ mā karotha, mā maṃ gāmappavesanaṃ āpucchathā’’ti. Sace evaṃ vuttepi karontiyeva, vāritakālato paṭṭhāya karontesupi anāpatti.
“非沙弥”是指不得再接受其他沙弥。对于已经许给依止师而接受的沙弥,也应告知:“我正执行律仪之事,不要对我履行义务,也不要向我请示入村。”如果这样告知后他们仍然照做,则从被禁止之时起,即便他们做了也无罪。所谓比丘尼教诫者之认可,被视为权威地位,既已被拒绝,因此应对僧团说:“尊者,我正执行律仪之事,请你们指定比丘尼教诫者。”或者可将此事委托给一位有能力的比丘。当比丘尼们前来时,应告诉她们:“请往僧团处,僧团将为你们指定教诫者。”或者说:“我正执行律仪之事,请往某位比丘处,他将为你们作教诫。”显示巴利原文
Na sāmaṇeroti añño sāmaṇero na gahetabbo. Upajjhaṃ datvā gahitasāmaṇerāpi vattabbā – ‘‘ahaṃ vinayakammaṃ karomi, mayhaṃ vattaṃ mā karotha, mā maṃ gāmappavesanaṃ āpucchathā’’ti. Sace evaṃ vuttepi karontiyeva, vāritakālato paṭṭhāya karontesupi anāpatti. Bhikkhunovādakasammuti nāma ādhipaccaṭṭhānabhūtāti paṭikkhittā, tasmā bhikkhusaṅghassa vattabbaṃ – ‘‘bhante, ahaṃ vinayakammaṃ karomi, bhikkhunovādakaṃ jānāthā’’ti, paṭibalassa vā bhikkhussa bhāro kātabbo. Āgatā bhikkhuniyo ‘‘saṅghasantikaṃ gacchatha, saṅgho vo ovādadāyakaṃ jānissatī’’ti vā ‘‘ahaṃ vinayakammaṃ karomi, asukabhikkhussa nāma santikaṃ gacchatha, so vo ovādaṃ dassatī’’ti vā vattabbā.
“该罪”,指在给予针对故意出精的别住期间,又犯故意出精。“或其他类似之罪”指身体接触等粗重罪。“或比此更严重之罪”指波罗夷罪。于七种罪聚中,恶说罪较重,恶作罪更重;恶作罪较重,应悔过罪更重;由此类推,波逸提、偷兰遮、桑喀地谢沙、波罗夷亦当如是了知。在这些罪的事项上,恶说罪的事项较重,恶作罪的事项更重,应依所述方法辨明其差别。然而,在制戒所遮的学处中,事项与罪二者皆较重;在世间所遮的学处中,二者皆更重。显示巴利原文
Sā āpattīti sukkavissaṭṭhiyā parivāse dinne sukkavissaṭṭhi nāpajjitabbā. Aññā vā tādisikāti kāyasaṃsaggādigarukāpatti. Tato vā pāpiṭṭhatarāti pārājikāpatti; sattasu hi āpattīsu dubbhāsitāpatti pāpiṭṭhā; dukkaṭāpatti pāpiṭṭhatarā; dukkaṭāpatti pāpiṭṭhā, pāṭidesanīyāpatti pāpiṭṭhatarāti evaṃ pācittiyathullaccayasaṅghādisesapārājikāpattīsu nayo netabbo. Tāsaṃ vatthūsupi dubbhāsitavatthu pāpiṭṭhaṃ, dukkaṭavatthu pāpiṭṭhataranti purimanayeneva bhedo veditabbo. Paṇṇattivajjasikkhāpade pana vatthupi āpattipi pāpiṭṭhā. Lokavajje ubhayampi pāpiṭṭhataraṃ.
“业”,指别住业的甘马语。不应以“未作之业是恶作”等语,或以“这算什么业?是耕作业还是牧牛业?”等语讥嫌该业。“执行业者”,指那些行此业的比丘,不应以“愚痴者、无能者”等语讥嫌他们。“不应作令其可语”,指不应为了制造障碍或为了召唤而作令其可语。若为障碍而作,则如此言:“我令尊者在此事上可语,于此住处,乃至该诤事平息之前,你不得离开一步。”若为召唤而作,则如此言:“我令你可语,来,与我一同前往持律者前。”这两种情况皆不应作。显示巴利原文
Kammanti parivāsakammavācā vuccati. Taṃ kammaṃ ‘‘akataṃ dukkaṭa’’ntiādīhi vā ‘‘kiṃ idaṃ kammaṃ nāma kasikammaṃ gorakkhakamma’’ntiādīhi vā vacanehi na garahitabbaṃ. Kammikāti yehi bhikkhūhi kammaṃ kataṃ, te vuccanti, te ‘‘bālā abyattā’’tiādīhi vacanehi na garahitabbā. Nasavacanīyaṃ kātabbanti palibodhatthāya vā pakkosanatthāya vā savacanīyaṃ na kātabbaṃ, palibodhatthāya hi karonto ‘‘ahaṃ āyasmantaṃ imasmiṃ vatthusmiṃ savacanīyaṃ karomi, imamhā āvāsā ekapadampi mā pakkāmi, yāva na taṃ adhikaraṇaṃ vūpasantaṃ hotī’’ti evaṃ karoti. Pakkosanatthāya karonto ‘‘ahaṃ te savacanīyaṃ karomi, ehi mayā saddhiṃ vinayadharānaṃ sammukhībhāvaṃ gacchāmā’’ti evaṃ karoti; tadubhayampi na kātabbaṃ.
“不得指责”,即不得在寺院中居于上座之位。不得担任诵戒者或说法者。亦不得依十三种认可中的任何一种行使主宰之权。“不得请求机会”,即不得令清净比丘如此请求机会:“请尊者给我机会,我想对你说。”不得以事或以罪举罪,不得提醒说:“这是你以往的过失。”“不得令比丘们相互对抗”,即不得将比丘们撮合而挑起争吵。显示巴利原文
Na anuvādoti vihāre jeṭṭhakaṭṭhānaṃ na kātabbaṃ. Pātimokkhuddesakena vā dhammajjhesakena vā na bhavitabbaṃ. Nāpi terasasu sammutīsu ekasammutivasenāpi issariyakammaṃ kātabbaṃ. Na okāsoti ‘‘karotu me āyasmā okāsaṃ, ahaṃ taṃ vattukāmo’’ti evaṃ pakatattassa okāso na kāretabbo, vatthunā vā āpattiyā vā na codetabbo, ‘‘ayaṃ pubbe te doso’’ti na sāretabbo. Na bhikkhūhi sampayojetabbanti aññamaññaṃ yojetvā kalaho na kāretabbo.
“在前面”是指:不得以僧团长老的身份走在前面;应离开十二肘的界内区域,单独而行。就座时也遵循同样的原则。
“座位之限”,是指在食堂等处应给予他的下座比丘座位;他应坐在那里。
“卧具之限”,是指卧具中最劣等的,即最差的床与椅子。他不得依戒腊取得自己应得的卧具,而应接受所有比丘挑剩的、布满臭虫粪便、用藤条等捆缚的劣等卧具。
“住处之限”,如同卧具一样,住处也不得依戒腊取得应得之处;应给予他所有比丘挑剩的、布满灰尘、有蜥蜴和老鼠的叶屋。若所有清净比丘都住在树下或露地,不进入有覆盖的住所,那么所有这些住处便称为被他们舍弃的住所。在这些住所中,他可随自己的意愿取用。
在入雨安居的当天,他可以站在一边,依戒腊领取资具。他不能取得固定的雨安居住所;若想取得固定的雨安居住所,应先放下义务,然后才能取得。显示巴利原文
Puratoti saṅghattherena hutvā purato na gantabbaṃ, dvādasahatthaṃ upacāraṃ muñcitvā ekakena gantabbaṃ. Nisīdanepi eseva nayo. Āsanapariyantoti bhattaggādīsu saṅghanavakāsanaṃ vuccati; svāssa dātabbo, tattha nisīditabbaṃ. Seyyāpariyantoti seyyānaṃ pariyanto, sabbalāmakaṃ mañcapīṭhaṃ. Ayañhi vassaggena attano pattaṭṭhāne seyyaṃ gahetuṃ na labhati. Sabbabhikkhūhi vicinitvā gahitāvasesā maṅkulagūthabharitā vettalatādivinaddhā lāmakaseyyā assa dātabbā. Vihārapariyantoti yathā ca seyyā, evaṃ vasanaāvāsopi vassaggena attano pattaṭṭhāne tassa na vaṭṭati. Sabbabhikkhūhi vicinitvā gahitāvasesā pana rajohatabhūmi jatukamūsikabharitā paṇṇasālā assa dātabbā. Sace pakatattā sabbe rukkhamūlikā abbhokāsikā ca honti, channaṃ na upenti, sabbepi etehi vissaṭṭhāvāsā nāma honti. Tesu yaṃ icchati, taṃ labhati. Vassūpanāyikadivase paccayaṃ ekapasse ṭhatvā vassaggena gaṇhituṃ labhati. Senāsanaṃ na labhati, nibaddhavassāvāsikaṃ senāsanaṃ gaṇhitukāmena vattaṃ nikkhipitvā gahetabbaṃ.
“他应接受此”,是指比丘们给予他的座位等限定之物,他便应接受。
“作为前沙门或后沙门”:在亲属邀请的场合,若被邀请“请带若干比丘前来”,则不应如此商议:“尊者,某家邀请了比丘们,来吧,我们一起去那里。”从而安排比丘们作为前沙门或后沙门前去。然而,可以如此委婉地说:“尊者,某村庄的人们期待比丘们的到来,若你们能给予他们护念,那就太好了。”显示巴利原文
Tenaca so sāditabboti yaṃ assa āsanādipariyantaṃ bhikkhū denti, so eva sāditabbo. Puresamaṇena vā pacchāsamaṇena vāti ñātipavāritaṭṭhāne ‘‘ettake bhikkhū gahetvā āgacchathā’’ti nimantitena ‘‘bhante, asukaṃ nāma kulaṃ bhikkhū nimantesi, etha tattha gacchāmā’’ti evaṃ saṃvidhāya bhikkhū puresamaṇe vā pacchāsamaṇe vā katvā na gantabbaṃ. ‘‘Bhante, asukasmiṃ nāma gāme manussā bhikkhūnaṃ āgamanaṃ icchanti, sādhu vatassa sace tesaṃ saṅgahaṃ kareyyāthā’’ti evaṃ pana pariyāyena kathetuṃ vaṭṭati.
“不得持阿兰若支”,是指不得因羞于向来往之人告知而受持阿兰若头陀支。即使原本已受持者,也应带同另一位比丘,在阿兰若处等待天明,不得独自居住。
同样,在食堂等处,于座位之限中,不得因羞于坐着而受持乞食头陀支。然而,若原本就是乞食者,则不在此限。显示巴利原文
Na āraññikaṅganti āgatāgatānaṃ ārocetuṃ harāyamānena āraññikadhutaṅgaṃ na samādātabbaṃ. Yenāpi pakatiyā samādinnaṃ, tena dutiyaṃ bhikkhuṃ gahetvā araññe aruṇaṃ uṭṭhāpetabbaṃ, na ca ekakena vatthabbaṃ. Tathā bhattaggādīsu āsanapariyante nisajjāya harāyamānena piṇḍapātikadhutaṅgampi na samādātabbaṃ. Yo pana pakatiyāva piṇḍapātiko tassa paṭisedho natthi.
所谓“不因此缘故”,是指不应以“我已成受食,将居住于僧院内数夜”为理由,心生“若我走动时见到比丘而不告知,便会有隔夜”而让人将钵食送出;也不应怀着“莫让人知道”的心态,让沙弥在僧院内煮食而吃。比丘应当进入村落乞食。但是,病比丘,或因从事新营造工作,以及担任阿阇梨、和尚等职责者,则可以留在僧院内。即使村中有数百位比丘在游行,无法一一告知,也可前往村中住处,在自己同分的处所安住。显示巴利原文
Na ca tappaccayāti ‘‘nīhaṭabhatto hutvā vihāreyeva nisīditvā bhuñjanto rattiyo gaṇayissāmi, gacchato me bhikkhuṃ disvā anārocentassa ratticchedo siyā’’ti iminā kāraṇena piṇḍapāto na nīharāpetabbo. Mā maṃ jāniṃsūti ‘‘mā maṃ ekabhikkhupi jānātū’’ti ca iminā ajjhāsayena vihāre sāmaṇerehi pacāpetvā bhuñjitumpi na labhati. Gāmaṃ piṇḍāya pavisitabbameva. Gilānassa pana navakammaācariyupajjhāyakiccādipasutassa vā vihāreyeva acchituṃ vaṭṭati. Sacepi gāme anekasatā bhikkhū vicaranti, na sakkā hoti ārocetuṃ, gāmakāvāsaṃ gantvā sabhāgaṭṭhāne vasituṃ vaṭṭati.
“客比丘”的意思是:去到某一处僧院时,应向那里的比丘们告知。如果看见所有比丘都聚在一处,就在那一处告知;如果他们分散在树下等各个地方,则应逐一前往各处告知。如果故意不告知,便既犯隔夜,也犯坏威仪恶作。如果在搜寻时未能见到部分比丘,则仅有隔夜,没有坏威仪恶作。显示巴利原文
Āgantukenāti kañci vihāraṃ gatena tattha bhikkhūnaṃ ārocetabbaṃ. Sace sabbe ekaṭṭhāne ṭhite passati, ekaṭṭhāne ṭhiteneva ārocetabbaṃ. Atha rukkhamūlādīsu visuṃ visuṃ ṭhitā honti, tattha tattha gantvā ārocetabbaṃ. Sañcicca anārocentassa ratticchedo ca hoti, vattabhede ca dukkaṭaṃ. Atha vicinanto ekacce na passati, ratticchedova hoti, na vattabhedadukkaṭaṃ.
所谓“对客比丘”,是指:即使来到自己居住的僧院,也应按照前述方法向一位或多位比丘告知。此处的隔夜与坏威仪,同样依照前述方法理解。如果客比丘稍作休息,或甚至未休息,只是从僧院中间经过,也应向他们告知。如果他们不知情便离去,而这位比丘在他们离去后才得知,应当追上去告知。如果无法赶上,则仅有隔夜,没有坏威仪恶作。对于那些甚至没有进入僧院内,只是踏入近行界便离去的人,如果这位比丘听到他们的伞声、咳嗽声或喷嚏声,从而知道有客比丘,就应前往告知。如果在他们离去后才得知,也应当追上去告知。如果无法赶上,则仅有隔夜,没有坏威仪恶作。如果有人夜间来、夜间去,虽然也会造成这位比丘的隔夜,但由于他不知情,所以没有坏威仪恶作。如果不知情而举行出罪羯磨,则羯磨不成,这是《库伦达》所说的。因此,应当多留几日,这是没有过失的行法。显示巴利原文
Āgantukassāti attano vasanavihāraṃ āgatassāpi ekassa vā bahūnaṃ vā vuttanayeneva ārocetabbaṃ . Ratticchedavattabhedāpi cettha vuttanayeneva veditabbā. Sace āgantukā muhuttaṃ vissamitvā vā avissamitvā eva vā vihāramajjhena gacchanti, tesampi ārocetabbaṃ. Sace tassa ajānantasseva gacchanti, ayañca pana gatakāle jānāti, gantvā ārocetabbaṃ. Sampāpuṇituṃ asakkontassa ratticchedova hoti, na vattabhedadukkaṭaṃ. Yepi antovihāraṃ appavisitvā upacārasīmaṃ okkamitvā gacchanti, ayañca nesaṃ chattasaddaṃ vā ukkāsitasaddaṃ vā khipitasaddaṃ vā sutvāva āgantukabhāvaṃ jānāti, gantvā ārocetabbaṃ . Gatakāle jānantenapi anubandhitvā ārocetabbameva. Sampāpuṇituṃ asakkontassa ratticchedova hoti, na vattabhedadukkaṭaṃ. Yopi rattiṃyeva āgantvā rattiṃyeva gacchati, sopissa ratticchedaṃ karoti, aññātattā pana vattabhedadukkaṭaṃ natthi. Sace ajānitvāva abbhānaṃ karoti, akatameva hotīti kurundiyaṃ vuttaṃ. Tasmā adhikā rattiyo gahetvā kātabbaṃ, ayaṃ apaṇṇakapaṭipadā.
在河流等处,若见有比丘乘船而行、立于对岸、从空中经过,或远在山腹丛林之间,并能确定其为比丘,则应乘船等前往,或大声呼喊,或迅速追赶告知。若不告知,则犯有隔夜罪及坏威仪恶作。若虽努力,仍无法赶上或使其听到,则仅有隔夜罪,而无坏威仪恶作。僧伽色那无畏长老依境内境外而说:“据说在境内不告知者,兼有隔夜罪与坏威仪恶作;在境外则两者皆无。”卡拉维卡提沙长老说:“仅以‘此是沙门’的确认作为标准,即使在境外,虽无坏威仪恶作,但隔夜罪依然存在。”显示巴利原文
Nadīādīsu nāvāya gacchantampi paratīre ṭhitampi ākāsena gacchantampi pabbatatalaaraññādīsu dūre ṭhitampi bhikkhuṃ disvā sace ‘‘bhikkhū’’ti vavatthānaṃ atthi, nāvādīhi vā gantvā mahāsaddaṃ katvā vā vegena anubandhitvā vā ārocetabbaṃ, anārocentassa ratticchedo ceva vattabhedadukkaṭañca. Sace vāyamantopi sampāpuṇituṃ vā sāvetuṃ vā na sakkoti, ratticchedova hoti, na vattabhedadukkaṭaṃ. Saṅghasenābhayatthero pana visayāvisayena katheti – ‘‘visaye kira anārocentassa ratticchedo ceva vattabhedadukkaṭañca hoti, avisaye pana ubhayampi natthī’’ti. Karavīkatissatthero ‘‘samaṇo ayanti vavatthānameva pamāṇaṃ, sacepi avisayo hoti, vattabhedadukkaṭameva natthi, ratticchedo pana hotiyevā’’ti āha.
“在布萨日”是指:客比丘们心想“我们要赶上布萨”而来,即便是乘神通而来者,也知晓布萨之事而停下作布萨。因此,为令客比丘清净,应在布萨日告知。自恣时也是如此。“病者”指无法前往的人。“通过使者”是指:此处不可派遣未受具足戒者,应派遣比丘前往告知。显示巴利原文
Uposatheti ‘‘uposathaṃ sampāpuṇissāmā’’ti āgantukā bhikkhū āgacchanti, iddhiyā gacchantāpi uposathabhāvaṃ ñatvā otaritvā uposathaṃ karonti, tasmā āgantukasodhanatthaṃ uposathadivase ārocetabbaṃ. Pavāraṇāyapi eseva nayo. Gilānoti gantuṃ asamattho. Dūtenāti ettha anupasampannaṃ pesetuṃ na vaṭṭati, bhikkhuṃ pesetvā ārocāpetabbaṃ.
“无比丘住处”指空寺;其中连一位比丘也没有,不应为了居住而去那里。因为那里没有可计夜数的比丘,但与本性比丘同住则可以。然而,在十种障碍中,即使没有可计夜数的比丘,为了脱离障碍也应前往。因此说“除非有障碍”。与不同共住者一起不得作律羯磨。即使不告知他们,也没有隔夜,如同无比丘住处一般。因此说“那里有不同共住的比丘”。其余如布萨犍度中所说。显示巴利原文
Abhikkhukoāvāsoti suññavihāro; yattha ekopi bhikkhu natthi, tattha vāsatthāya na gantabbaṃ. Na hi tattha vuttharattiyo gaṇanūpikā honti, pakatattena pana saddhiṃ vaṭṭati. Dasavidhantarāye pana sacepi rattiyo gaṇanūpikā na honti, antarāyato parimuccanatthāya gantabbameva. Tena vuttaṃ – ‘‘aññatra antarāyā’’ti. Nānāsaṃvāsakehi saddhiṃ vinayakammaṃ kātuṃ na vaṭṭati. Tesaṃ anārocanepi ratticchedo natthi, abhikkhukāvāsasadisameva hoti. Tena vuttaṃ – ‘‘yatthassu bhikkhū nānāsaṃvāsakā’’ti. Sesaṃ uposathakkhandhake vuttanayameva.
81 在“同一屋顶的住处等”中,“住处”是指为居住而建造的坐卧处。“非住处”是指塔庙、菩提树屋、扫帚棚、木棚、饮水堂、厕所、门楼等。第三句则涵盖了这两者。在这些地方的任何一处,若处于同一屋顶下、以雨水滴落的范围为界限的空间内,别住者便不可居住。但《大筏》中说:“别住者唯不得在内住处。”《大注》中说:“无不差别地以雨水滴落为禁。”《库伦达》中说:“在这些五色屋顶所覆盖的处所中,别住者、被举罪者与本性比丘,以雨水滴落为禁。”因此,即使所处近行处不同,只要在同一屋顶下,也不可。如果此处有一位当日受具足戒的本性比丘先进入并躺下,即使是一位六十年戒腊的别住者后进入,明知而躺下,则既有共宿,又有坏威仪恶作。如果不知,则仅有共宿,无坏威仪恶作。如果别住者先躺下,之后本性比丘进入躺下,而别住者知晓,则既有共宿,又有坏威仪恶作。如果不知,则仅有共宿,无坏威仪恶作。显示巴利原文
81.Ekacchanne āvāsetiādīsu āvāso nāma vasanatthāya katasenāsanaṃ. Anāvāso nāma cetiyagharaṃ bodhigharaṃ sammuñjaniaṭṭako dāruaṭṭako pānīyamāḷo vaccakuṭi dvārakoṭṭhakoti evamādi. Tatiyapadena tadubhayampi gahitaṃ. Etesu yattha katthaci ekacchanne chadanato udakapatanaṭṭhānaparicchinne okāse ukkhittako vasituṃ na labhati. ‘‘Pārivāsiko pana antoāvāseyeva na labhatī’’ti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘avisesena udakapātena vārita’’nti vuttaṃ. Kurundiyaṃ ‘‘etesu ettakesu pañcavaṇṇacchadanabaddhaṭṭhānesu pārivāsikassa ca ukkhittakassa ca pakatattena saddhiṃ udakapātena vārita’’nti vuttaṃ. Tasmā nānūpacārepi ekacchanne na vaṭṭati. Sace panettha tadahupasampannepi pakatatte paṭhamaṃ pavisitvā nipanne saṭṭhivassopi pārivāsiko pacchā pavisitvā jānanto nipajjati, ratticchedo ceva vattabhedadukkaṭañca. Ajānantassa ratticchedova na vattabhedadukkaṭaṃ. Sace pana tasmiṃ paṭhamaṃ nipanne pacchā pakatatto pavisitvā nipajjati, pārivāsiko ca jānāti, ratticchedo ceva vattabhedadukkaṭañca. No ce jānāti, ratticchedova na vattabhedadukkaṭaṃ.
应起立并邀请:即使见到当天受具足戒者,也应起立。起立后,不应转过身去,心中嘀咕“我正安然坐着,却被他叫了起来”,而应当这样邀请:“这是导师的座位,请您坐在这里。”然而,新学比丘不应怀着“我要让大长老受束缚”的想法,前往别住长老那里。同一座位:是指在同等规格的座位、床铺或椅子上。不应坐于地上:当清净比丘坐在地上时,另一人即使坐在铺着草席的地面、较高的沙堆或泥地上也不可,但若离开十二肘的界域,则可以就坐。同一经行处:是指如同与同伴一起,在同一处经行。显示巴利原文
Vuṭṭhātabbaṃ nimantetabboti tadahupasampannampi disvā vuṭṭhātabbameva; vuṭṭhāya ca ‘‘ahaṃ iminā sukhanisinno vuṭṭhāpito’’ti parammukhena na gantabbaṃ, ‘‘idaṃ ācariya-āsanaṃ, ettha nisīdathā’’ti evaṃ nimantetabboyeva. Navakena pana ‘‘mahātheraṃ obaddhaṃ karomī’’ti pārivāsikattherassa santikaṃ na gantabbaṃ. Ekāsaneti samānavassikāsane mañce vā pīṭhe vā . Na chamāyaṃ nisinneti pakatatte bhūmiyaṃ nisinne itarena antamaso tiṇasanthārepi uccatare vālikātalepi vā na nisīditabbaṃ, dvādasahatthaṃ pana upacāraṃ muñcitvā nisīdituṃ vaṭṭati. Ekacaṅkameti sahāyena viya saddhiṃ caṅkamanto ekasmiṃ caṅkame.
“在地上经行者”:指当清净比丘在地上经行时。此处义为:当清净比丘在没有划定界限的地上经行时,另一个人即使是在已经划定界限、铺上沙、装了扶手的经行处,若该处地势较低,也不应经行,何况是在砖砌而成、围有栏杆的经行处呢!然而,如果经行处有围墙、带有门楼,或者在山间、林间、树丛中隐蔽性良好,则可以在这样的经行处经行。即使隐蔽性不好,离开界域后也可以。显示巴利原文
Chamāyaṃ caṅkamantanti chamāyaṃ caṅkamante, ayameva vā pāṭho. Ayaṃ panettha attho – akataparicchedāya bhūmiyā caṅkamante paricchedaṃ katvā vālikaṃ ākiritvā ālambanaṃ yojetvā katacaṅkame nīcepi na caṅkamitabbaṃ, ko pana vādo iṭṭhakācayasampanne vedikāparikkhitteti! Sace pana pākāraparikkhitto hoti dvārakoṭṭhakayutto pabbatantaravanantaragumbantaresu vā suppaṭicchanno, tādise caṅkame caṅkamituṃ vaṭṭati. Appaṭicchannepi upacāraṃ muñcitvā vaṭṭati.
关于“较年长者”:此处,若较年长的别住比丘先卧下,另一人明知而随后卧下,则其夜数中断,且犯坏威仪的恶作。然而,较年长者仅是夜数中断,不犯坏威仪的恶作。若不知而卧下,两人均不犯坏威仪,但夜数中断。若新学别住比丘先卧,较年长者后卧,新学比丘知道,则他的夜数中断,且犯坏威仪的恶作;较年长者仅是夜数中断,不犯坏威仪。若他不知,两人都不犯坏威仪,但夜数中断。若两人同时卧下,据《库伦达》所说,较年长者仅是夜数中断,另一人则犯坏威仪。两位别住比丘同年,若一人先卧,另一人明知而后卧,则夜数中断且犯坏威仪的恶作;先卧者仅是夜数中断,不犯坏威仪。若后卧者不知道,两人都不犯坏威仪,但夜数中断。若两人同时卧下,两人都仅是夜数中断,不犯坏威仪。若两位别住比丘共住一处,他们了知彼此的犯戒行为后,可能因不尊重或追悔而犯更重的罪或还俗,因此他们的一切同宿均被禁止。其余应依前述方法了知。于此,须知对于别住比丘而言,应召回者等处于清净比丘的地位。显示巴利原文
Vuḍḍhatarenāti ettha sace vuḍḍhatare pārivāsike paṭhamaṃ nipanne itaro jānanto pacchā nipajjati, ratticchedo cassa hoti vattabhede ca dukkaṭaṃ. Vuḍḍhatarassa pana ratticchedova na vattabhedadukkaṭaṃ. Ajānitvā nipajjati, dvinnampi vattabhedo natthi, ratticchedo pana hoti. Atha navakapārivāsike paṭhamaṃ nipanne vuḍḍhataro pacchā nipajjati, navako ca jānāti, ratti cassa chijjati, vattabhede ca dukkaṭaṃ hoti. Vuḍḍhatarassa ratticchedova na vattabhedo. No ce jānāti, dvinnampi vattabhedo natthi, ratticchedo pana hoti. Sace dvepi apacchāpurimaṃ nipajjanti, vuḍḍhatarassa ratticchedova itarassa vattabhedopīti kurundiyaṃ vuttaṃ. Dve pārivāsikā samavassā, eko paṭhamaṃ nipanno, eko jānantova pacchā nipajjati, ratti ca chijjati, vattabhede ca dukkaṭaṃ. Paṭhamaṃ nipannassa ratticchedova na vattabhedo. Sace pacchā nipajjantopi na jānāti, dvinnampi vattabhedo natthi, ratticchedo pana hoti. Sace dvepi apacchāpurimaṃ nipajjanti, dvinnampi ratticchedoyeva, na vattabhedo. Sace hi dve pārivāsikā ekato vaseyyuṃ, te aññamaññassa ajjhācāraṃ ñatvā agāravā vā vippaṭisārino vā hutvā pāpiṭṭhataraṃ vā āpattiṃ āpajjeyyuṃ vibbhameyyuṃ vā, tasmā nesaṃ sahaseyyā sabbappakārena paṭikkhittā. Sesaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ. Mūlāyapaṭikassanārahādayo cettha pārivāsikānaṃ pakatattaṭṭhāne ṭhitāti veditabbā.
“诸比丘,若以别住比丘为第四人而行别住”:此处,以别住比丘作为第四人,为他人进行授别住等,是不容许的。在这些羯磨中,他不得充作众数,但在其余的僧团羯磨中则可以。若人数不足,则可令其放下义务后充作众数。显示巴利原文
Pārivāsikacatuttho ce, bhikkhave, parivāsanti ettha pārivāsikaṃ catutthaṃ katvā aññassa parivāsadānādīni kātuṃ na vaṭṭati. Etesvevāyaṃ gaṇapūrako na hoti, sesasaṅghakammesu hoti. Gaṇe pana appahonte vattaṃ nikkhipāpetvā gaṇapūrako kātabboti.
83 83. 听闻此义务解说后,持律者优波离长老独处时生起如是思惟:“世尊已制立众多别住比丘的义务,其中有几种因缘会导致夜数中断呢?”他便前往世尊处请问此义,世尊为他解说。因此而有此言:“那时,尊者优波离……夜数中断。”其中,“同住”即如前文所述“与清净比丘同一覆处”等所说明的共住。“别住”即独住。“不告知”即不告知客比丘等。由此三种因缘中的任何一种,都会导致夜数中断。显示巴利原文
83. Imaṃ pana vattakathaṃ sutvā vinayadharaupālittherassa rahogatassa evaṃ parivitakko udapādi – ‘‘bhagavatā bahu pārivāsikavattaṃ paññattaṃ, katihi nu kho ettha kāraṇehi ratticchedo hotī’’ti! So bhagavantaṃ upasaṅkamitvā tamatthaṃ pucchi. Bhagavā cassa byākāsi. Tena vuttaṃ – ‘‘atha kho āyasmā upāli…pe… ratticchedā’’ti. Tattha sahavāsoti yvāyaṃ pakatattena bhikkhunā saddhiṃ ekacchannetiādinā nayena vutto ekato vāso. Vippavāsoti ekakasseva vāso. Anārocanāti āgantukādīnaṃ anārocanā. Etesu tīsu ekekena kāraṇena ratticchedo hoti.
84 “不能”:因为僧团人数众多,无法四处奔走告知所有人,故而不能净化。关于“我放下别住”与“我放下义务”这两种说辞,哪怕只说其中一句,别住即已放下;若两句都说,则完全放下。受持方面亦是同理。如此受持义务之后,对于已住别住而应受悦意者,便不再有另行受持义务的必要,因为他已经是受持义务者。因此,应给予他六夜悦意;已行悦意者,应行出罪。如此即成为无犯者,安立于清净之中,圆满三学,将作苦之边际。显示巴利原文
84.Na sakkontīti saṅghassa mahantatāya tattha tattha gantvā sabbesaṃ ārocetuṃ asakkontā sodhetuṃ na sakkonti. Parivāsaṃ nikkhipāmi, vattaṃ nikkhipāmīti imesu dvīsu padesu ekenāpi nikkhittova hoti parivāso; dvīhi sunikkhittoyeva. Samādānepi eseva nayo. Evaṃ vattaṃ samādiyitvā parivutthaparivāsassa mānattaṃ gaṇhato puna vattasamādānakiccaṃ natthi, samādinnavattoyeva hesa tasmāssa chārattaṃ mānattaṃ dātabbaṃ, ciṇṇamānatto abbhetabbo. Evaṃ anāpattiko hutvā suddhante patiṭṭhito tisso sikkhā pūretvā dukkhassantaṃ karissatīti.
应根本召回者义务解说显示巴利原文
Mūlāyapaṭikassanārahavattakathā
86 “应根本召回比丘接受清净比丘(的礼敬等)”一句,意思是:除了比自身更新近的应根本召回者之外,其余乃至别住比丘等都应当接受清净比丘的礼敬等。因为在这五种人——别住者、应根本召回者、应悦意者、行悦意者、应出罪者——之中,除却各自中更新近者,其余一切皆属清净比丘。何以故?因为允许他们依戒腊相互礼拜等。所以论中说“其余乃至别住比丘等”。至于应根本召回者等的特征,将于后文阐明。此处余下的内容,以及随后应悦意者等义务的部分,应依别住比丘义务中所说的方法而了知。显示巴利原文
86.Mūlāyapaṭikassanārahā bhikkhū sādiyanti pakatattānanti ṭhapetvā navakataraṃ mūlāyapaṭikassanārahaṃ avasesānaṃ antamaso pārivāsikādīnampi. Imesañhi pārivāsikamūlāyapaṭikassanārahamānattārahamānattācārikabbhānārahānaṃ pañcannaṃ ṭhapetvā attano attano navakataraṃ, sesā sabbe pakatattā eva. Kasmā? Mithu yathāvuḍḍhaṃ abhivādanādīnaṃ anuññātattā. Tena vuttaṃ – ‘‘avasesānaṃ antamaso pārivāsikādīnampī’’ti. Mūlāyapaṭikassanārahādilakkhaṇaṃ pana nesaṃ parato āvibhavissati. Sesamettha ito paresu ca mānattārahādivattesu pārivāsikavatte vuttanayeneva veditabbaṃ.
87 “若以应根本召回者为第四人”等:正如别住比丘的情形一样,这些人在这些相应的律羯磨中同样不能充作众数,但在其余的僧团羯磨中则可以使用。显示巴利原文
87.Mūlāyapaṭikassanārahacatuttho cetiādīsupi yatheva pārivāsiko; evaṃ etepi etesu vinayakammesu gaṇapūrakā na honti, sesasaṅghakammesu honti.
行悦意者义务解说显示巴利原文
Mānattacārikavattakathā
90 行敬悦者的义务中,特别之处是“应每日告知”。显示巴利原文
90.Mānattacārikassa vattesu ‘‘devasikaṃ ārocetabba’’nti viseso.
92 关于夜间中断,若不足时,此处的“群”是指四位或以上;因此,即使与三位比丘同住,夜间中断仍然发生。关于捨弃敬悦与受持敬悦的判定,与前述类似。其余各处皆显而易见。显示巴利原文
92. Ratticchedesu ūne gaṇeti ettha gaṇoti cattāro vā atirekā vā; tasmā sacepi tīhi bhikkhūhi saddhiṃ vasati, ratticchedo hotiyeva. Mānattanikkhepasamādānesu vuttasadisova vinicchayo. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.