3. 尼萨耆亚篇(比丘尼分别的注释)
3. Nissaggiyakaṇḍaṃ (bhikkhunīvibhaṅgavaṇṇanā)
第一尼萨耆亚学处的注释
Paṭhamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
三十种尼萨耆亚法,为比丘尼众宣说;
今对彼诸法,依次第作注释。
Tiṃsa nissaggiyā dhammā, bhikkhunīnaṃ pakāsitā; Ye tesaṃ dāni bhavati, ayaṃ saṃvaṇṇanākkamo.
733“陶器店”是指:amattāni 叫做器皿;凡是卖这些器皿的人,就叫做 āmattikā;他们的店铺就是陶器店;或者意思是:他们会把那些器皿摆出来。
733.Āmattikāpaṇanti amattāni vuccanti bhājanāni; tāni ye vikkiṇanti, te vuccanti āmattikā; tesaṃ āpaṇo āmattikāpaṇo; taṃ vā pasāressantīti attho.
734作钵的积存意思是把钵贮存起来;也就是没有作决意、也没有作分配,就把钵放一天。其余部分应当依照《大分别》里所说的方式来理解。这里唯一的差别是:在那里有十天的开许,在这里连一天也没有。其余都完全相同。
734.Pattasannicayaṃ kareyyāti pattasannidhiṃ kareyya; ekāhaṃ anadhiṭṭhahitvā vā avikappetvā vā pattaṃ ṭhapeyyāti attho. Sesaṃ mahāvibhaṅge vuttanayeneva veditabbaṃ. Ayameva hi viseso – tattha dasāhaṃ parihāro, idha ekāhampi natthi. Sesaṃ tādisameva.
这也是依靠咖提那生起的:从身和语生起,或者从身、语、心生起;不是造作,不是想解脱,不依心而转;属于施设过失,是身业、语业;有三种心、三种受。
Idampi kathinasamuṭṭhānaṃ – kāyavācato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, akiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
第二尼萨耆亚学处的注释
Dutiyanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
738第二项中,duccoḷā即virūpacoḷā(丑陋的衣服);其意思是jiṇṇacoḷā(破旧的衣服)。Apayyāhī即api ayyāhi(也从圣者们)。
738. Dutiye – duccoḷāti virūpacoḷā; jiṇṇacoḷāti attho. Apayyāhīti api ayyāhi.
740“指定而施”是指:即使说了“让在场的人分”,或者说了“这个给僧团,这个给你们”,或者因为想布施而把东西放在脚边,这样施出去的也叫指定施。这一切都属于非时衣。但如果是通过说“我供养圣者”而得到的,那就按照所给的那样去受用即可。其余内容很清楚。
740.Ādissadinnanti sampattā bhājentūti vatvāpi idaṃ gaṇassa idaṃ tumhākaṃ dammīti vatvā vā dātukamyatāya pādamūle ṭhapetvā vā dinnampi ādissa dinnaṃ nāma hoti. Etaṃ sabbampi akālacīvaraṃ. Ayyāya dammīti evaṃ paṭiladdhaṃ pana yathādāneyeva upanetabbaṃ. Sesaṃ uttānameva.
三种起源:造作、想解脱、有心、世间所呵责、身业、语业、不善心、三种受。
Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti.
第三尼萨耆亚学处的注释
Tatiyanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
743-5第三项:handā 的意思是“拿”。自行夺取:如果先给了一件再夺回一件,那一件就犯尼萨耆亚;如果给了多件而夺回多件,就多件都犯尼萨耆亚。如果把集中收放在一起的衣物一并夺走,就按衣物的数量结罪。但如果是捆扎好放在一起的,那就只犯一条罪。其余内容容易理解。
743-5. Tatiye – handāti gaṇha. Sayaṃ acchindatīti ekaṃ datvā ekaṃ acchindantiyā ekaṃ nissaggiyaṃ, bahūsu bahūni. Sace saṃharitvā ṭhapitāni ekato acchindati, vatthugaṇanāya āpattiyo. Bandhitvā ṭhapitesu pana ekāva āpatti. Sesaṃ uttānameva.
三种生起:唯作、想解脱、有心、世间有过、身业、语业、不善心、苦受。
Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
第四尼萨耆亚巴吉帝亚学处的注释
Catutthanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
748第四项中,“以买价”是指以本钱(“以买价”也可理解为“以代价”)。她说:“贤友,我不需要酥油,我需要油。”据说她当时这样想:“给了带来的酥油之后,也会把油带来。”所以她才那样说。“使人知道”是指让人明白;或请求说“请带这个东西来”。
748. Catutthe – kayenāti mūlena. Na me āvuso sappinā attho; telena me atthoti idaṃ kira sā āhaṭasappiṃ datvā telampi āharissatīti maññamānā āha. Viññāpetvāti jānāpetvā; idaṃ nāma āharāti yācitvā vā.
752“就请求同一物”的意思是:先前请求的那个东西太少,不够用,所以再次请求同一个东西。“又请求别的东西”的意思是:如果先前请求的是酥油,但医生说“要做双份来煮”,那就需要油,于是说“我也需要油”,这样就又请求了别的东西。“说明好处之后”的意思是:如果用一个钱币带来了酥油,用这笔钱可以买到双倍的油,而且用油也能办成这件事,所以说“请带油来”,这样说明好处之后就提出了请求。其余内容很清楚。
752.Taññeva viññāpetīti yaṃ paṭhamaṃ viññattaṃ taṃ thokaṃ nappahoti, tasmā puna taññeva viññāpetīti attho. Aññañca viññāpetīti sace paṭhamaṃ sappiviññattaṃ, yamakaṃ pacitabbanti ca vejjena vuttattā telena attho hoti, tato telenāpi me atthoti evaṃ aññañca viññāpeti. Ānisaṃsaṃ dassetvāti sace kahāpaṇassa sappi ābhataṃ hoti, iminā mūlena diguṇaṃ telaṃ labbhati, tenāpi ca idaṃ kiccaṃ nipphajjati, tasmā telaṃ āharāti evaṃ ānisaṃsaṃ dassetvā viññāpetīti. Sesaṃ uttānameva.
六种生起:只是造作而非想解脱,无心,属于施设罪,身业,语业,三种心,三种受。
Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
第五尼萨耆亚学处的注释
Pañcamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
753第五项——“我不需要在学尼”:据说那位良家女子心里想:“她既然被这样说了,肯定会把这油留下,还会从自己家里拿酥油来给我。”于是她就这样说了。cetāpetvā的意思是“让人知道”。其余各处都和第四项相同。
753. Pañcame – na me sikkhamāneti idaṃ kira sā kuladhītā ‘‘ayaṃ addhā evaṃ vuttā idaṃ telaṃ ṭhapetvā sappimpi me attano kulagharā āharissatī’’ti maññamānā āha. Cetāpetvāti jānāpetvā icceva attho. Sesaṃ sabbattha catutthasadisamevāti.
第六尼萨耆亚学处的注释
Chaṭṭhanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
758第六,关于“chandaka”:意思是说“我们要做这件如法的事,你们能出什么就拿出来吧”,这样激起别人的意愿和欢喜之后所取得的资具,就是它的名称。“为其他目的而施”是指为了别的用途而布施的。“指定给其他用途而施”是指指定了别的用途之后布施的。“属于僧团的”是指已经奉献给僧团的。
758. Chaṭṭhe – chandakanti ‘‘idaṃ nāma dhammakiccaṃ karissāma, yaṃ sakkotha; taṃ dethā’’ti evaṃ paresaṃ chandañca ruciñca uppādetvā gahitaparikkhārassetaṃ adhivacanaṃ. Aññadatthikenāti aññassatthāya dinnena. Aññuddisikenāti aññaṃ uddisitvā dinnena. Saṅghikenāti saṅghassa pariccattena.
762把剩下的部分转用出去,意思是:为了某个目的布施出去的东西,把它换成钱之后,将剩下的部分转用于别的用途。先告知物主之后再转用,意思是:这样征询之后才转用——“你们是为了买衣布而布施的,但我们已经有衣服了,现在需要的是油等物品。”在灾厄时,意思是在那样的灾难中;比丘尼们舍弃精舍离去,在这样的灾厄中,可以换成钱来用于任何一种需要。其余部分很清楚。
762.Sesakaṃ upanetīti yadatthāya dinno, taṃ cetāpetvā avasesaṃ aññassatthāya upaneti. Sāmike apaloketvāti ‘‘tumhehi cīvaratthāya dinno, amhākañca cīvaraṃ atthi, telādīhi pana attho’’ti evaṃ āpucchitvā upaneti. Āpadāsūti tathārūpesu upaddavesu; bhikkhuniyo vihāraṃ chaḍḍetvā pakkamanti, evarūpāsu āpadāsu yaṃ vā taṃ vā cetāpetuṃ vaṭṭati. Sesaṃ uttānameva.
六种非同时生起:作与不作;不是感知解脱;没有心;无施设;身业、语业;三种心;三种受。
Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
第七尼萨耆亚学处的注释
Sattamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
764第七项中,saññācika 的意思是“自己乞求得来的”。这里的不同之处就在这一点。其余内容和第六项相同。
764. Sattame – saññācikenāti sayaṃ yācitakena. Etadevettha nānākaraṇaṃ. Sesaṃ chaṭṭhasadisamevāti.
第八尼萨耆亚巴吉帝亚学处的注释
Aṭṭhamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
769第八项中:mahājanikena 的意思是“属于大众的”,也就是众人所施舍之物。这里的不同之处就在这里。
769. Aṭṭhame – mahājanikenāti gaṇassa pariccattena. Etadevettha nānākaraṇaṃ.
第九尼萨耆亚学处的注释
Navamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
774第九学处——关于“saññācika”这个词,这里比前面多出了这个词。
774. Navamasikkhāpade – saññācikenāti idaṃ padaṃ ito adhikataraṃ.
第十尼萨耆亚学处的注释
Dasamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
778第十条:pariveṇaṃ undriyati 的意思是僧房毁坏,也就是倒塌、损坏。这里说的“以个人名义、自己求来的”这一句,只有这一点差别。其余部分和前面一样。
778. Dasame – pariveṇaṃ undriyatīti pariveṇaṃ vinassati; paripatatīti attho. Idañca padaṃ puggalikena saññācikenāti idañca ettakameva nānākaraṇaṃ. Sesaṃ pubbasadisamevāti.
第十一尼萨耆亚巴吉帝亚学处的注释
Ekādasamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
784第十一条:garupāvuraṇa 是指在寒冷时穿的披衣。catukkaṃsaparama 里,kaṃsa 就是价值四个迦哈波那的;所以分别句中说成“价值十六迦哈波那”。
784. Ekādasame – garupāvuraṇanti sītakāle pāvuraṇaṃ. Catukkaṃsaparamanti ettha kaṃso nāma catukkahāpaṇiko hoti; tasmā padabhājane ‘‘soḷasakahāpaṇagghanaka’’nti vuttaṃ.
第十二尼萨耆亚学处的注释
Dvādasamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
789第七百八十九条。第十二条戒里说的“轻便披衣”,是指天热时穿的披衣。剩下的内容,在两条学处里也都很容易明白。
789. Dvādasame – lahupāvuraṇanti uṇhakāle pāvuraṇaṃ. Sesaṃ sikkhāpadadvayepi uttānameva.
六种生起:是造作,不是想解脱,没有心,是制罪,是身业、语业,有三种心、三种受。
Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
“尊者尼众,三十条尼萨耆亚巴吉帝亚法已经诵出。”在这里要这样理解:从《大分别》的衣品中,去掉“洗涤”和“接受”这两条学处,把“非时衣”决意为“时衣”,再用所分配的学处来替换,并以“未割截衣”补足第一品。接着从羊毛品的开头去掉七条学处,放入七条为其他用途的学处,补足第二品。从第三品中去掉“第一钵”、“雨浴衣”、“阿兰若学处”这三条,用“蓄钵”、“重披覆衣”、“轻披覆衣”这几条学处补足第三品。这样一来,比丘尼的十二条学处是一方所制,十八条是两方所制。因此,在诵戒的次第中,“尊者尼众,三十条尼萨耆亚巴吉帝亚法已经诵出”这句话,应当这样理解其含义。其余部分如前所说。
Uddiṭṭhā kho ayyāyo tiṃsa nissaggiyā pācittiyā dhammāti ettha mahāvibhaṅge cīvaravaggato dhovanañca paṭiggahaṇañcāti dve sikkhāpadāni apanetvā akālacīvaraṃ kālacīvaranti adhiṭṭhahitvā bhājitasikkhāpadena ca parivattetvā acchinnacīvarena ca paṭhamavaggo pūretabbo. Puna eḷakalomavaggassa ādito satta sikkhāpadāni apanetvā satta aññadatthikāni pakkhipitvā dutiyavaggo pūretabbo. Tatiyavaggato paṭhamapattaṃ vassikasāṭikaṃ āraññakasikkhāpadanti imāni tīṇi apanetvā pattasannicayagarupāvuraṇalahupāvuraṇasikkhāpadehi tatiyavaggo pūretabbo. Iti bhikkhunīnaṃ dvādasa sikkhāpadāni ekatopaññattāni, aṭṭhārasa ubhatopaññattānīti evaṃ sabbepi pātimokkhuddesamaggena ‘‘uddiṭṭhā kho ayyāyo tiṃsa nissaggiyā pācittiyā dhammā’’ti evamettha attho daṭṭhabbo. Sesaṃ vuttanayamevāti.