3. 尼萨耆亚篇(比丘尼分别注释)
3. Nissaggiyakaṇḍaṃ (bhikkhunīvibhaṅgavaṇṇanā)
第一尼萨耆亚波逸提学处注释
Paṭhamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
Tiṃsa nissaggiyā dhammā, bhikkhunīnaṃ pakāsitā; Ye tesaṃ dāni bhavati, ayaṃ saṃvaṇṇanākkamo.
733733.“陶器店”者:器皿称为 amattāni;售卖他们器皿者,称为 āmattikā;他们之店铺,即是陶器店;或意为:将他们器皿陈列开来(售卖)。
733.Āmattikāpaṇanti amattāni vuccanti bhājanāni; tāni ye vikkiṇanti, te vuccanti āmattikā; tesaṃ āpaṇo āmattikāpaṇo; taṃ vā pasāressantīti attho.
734734.“作钵的积存”者,意为作钵的贮存;即未经决意或未作分配而存放钵过一日夜。其余应如《大分别》中所说之法来理解。此中唯此差别:在那里,有十日之开许;在此处,连一日亦无。余者皆同。
734.Pattasannicayaṃ kareyyāti pattasannidhiṃ kareyya; ekāhaṃ anadhiṭṭhahitvā vā avikappetvā vā pattaṃ ṭhapeyyāti attho. Sesaṃ mahāvibhaṅge vuttanayeneva veditabbaṃ. Ayameva hi viseso – tattha dasāhaṃ parihāro, idha ekāhampi natthi. Sesaṃ tādisameva.
此亦以咖提那为缘:从身与语生起,或从身、语、意生起;非有所作,非想解脱,非依心而转;是施设罪;属身业、语业;有三心、三受。
Idampi kathinasamuṭṭhānaṃ – kāyavācato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, akiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
第二尼萨耆亚波逸提学处注释
Dutiyanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
738738. 第二中,“duccoḷā”指丑陋的衣服,意为破旧的衣服。“Apayyāhī”是“从圣者们”的意思。
738. Dutiye – duccoḷāti virūpacoḷā; jiṇṇacoḷāti attho. Apayyāhīti api ayyāhi.
740740.“指定而施”指:即使说“让在场者分”,或者说“此物给僧团,此物给你们”,或者因想布施而将其放置于脚边,这样所施的,也名为指定施。这一切皆属非时衣。然而,若是通过说“我供施圣者”的方式领受者,则按其施与之物来受用即可。其余义理是明显的。
740.Ādissadinnanti sampattā bhājentūti vatvāpi idaṃ gaṇassa idaṃ tumhākaṃ dammīti vatvā vā dātukamyatāya pādamūle ṭhapetvā vā dinnampi ādissa dinnaṃ nāma hoti. Etaṃ sabbampi akālacīvaraṃ. Ayyāya dammīti evaṃ paṭiladdhaṃ pana yathādāneyeva upanetabbaṃ. Sesaṃ uttānameva.
三种起源:作业、想解脱、有心、世间犯、身业、语业、不善心、三受。
Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti.
第三尼萨耆亚波逸提学处注释
Tatiyanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
743-5743-5. 第三中——handā 意为“拿”。自行夺取:若先施与一件而后夺取一件,则该件应舍弃;若施与多件,夺取多件,则多件应舍弃。若将集中放置之衣一并夺取,依所取衣数结罪。然若诸衣捆扎放置,则唯犯一罪。余义易了。
743-5. Tatiye – handāti gaṇha. Sayaṃ acchindatīti ekaṃ datvā ekaṃ acchindantiyā ekaṃ nissaggiyaṃ, bahūsu bahūni. Sace saṃharitvā ṭhapitāni ekato acchindati, vatthugaṇanāya āpattiyo. Bandhitvā ṭhapitesu pana ekāva āpatti. Sesaṃ uttānameva.
三种起源:作业、想解脱、有心、世间犯、身业、语业、不善心、苦受。
Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
第四尼萨耆亚波逸提学处注释
Catutthanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
748第四中——“kayena”意为“以资具”。她说:“贤友,我不需要酥油,我需要油。”据说她这样想:“她给了带来的酥油后,也会带来油。”viññāpetvā 意为“令知后”;即请求道“请带此物来”。
748. Catutthe – kayenāti mūlena. Na me āvuso sappinā attho; telena me atthoti idaṃ kira sā āhaṭasappiṃ datvā telampi āharissatīti maññamānā āha. Viññāpetvāti jānāpetvā; idaṃ nāma āharāti yācitvā vā.
752“就同一物再请求”意指:先前所请求的那物不够,因此再次请求那物。“又请求他物”意指:若先前请求了酥油,但因医生说“应煮双份”,故而需要油,于是说“我也需要油”,这样又请求了其他物品。“示现利益后”意指:若以一钱币带来了酥油,但以该资具可得双倍油,且以此也能成办此事,因此说“请带油来”,这样示现利益后而请求。其余文义明显。
752.Taññeva viññāpetīti yaṃ paṭhamaṃ viññattaṃ taṃ thokaṃ nappahoti, tasmā puna taññeva viññāpetīti attho. Aññañca viññāpetīti sace paṭhamaṃ sappiviññattaṃ, yamakaṃ pacitabbanti ca vejjena vuttattā telena attho hoti, tato telenāpi me atthoti evaṃ aññañca viññāpeti. Ānisaṃsaṃ dassetvāti sace kahāpaṇassa sappi ābhataṃ hoti, iminā mūlena diguṇaṃ telaṃ labbhati, tenāpi ca idaṃ kiccaṃ nipphajjati, tasmā telaṃ āharāti evaṃ ānisaṃsaṃ dassetvā viññāpetīti. Sesaṃ uttānameva.
六种起源:作业;非想解脱;非有心;制戒犯;身业、语业;三心;三受。
Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
第五尼萨耆亚波逸提学处注释
Pañcamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
753753. 第五——“学处女,我不需要”:据说,那位良家女子这样想:“她这么说,一定会把这油留下,并从自己家中取酥油来给我。”于是这样说。cetāpetvā意为“令知后”,即此义。其余一切处都与第四相似。
753. Pañcame – na me sikkhamāneti idaṃ kira sā kuladhītā ‘‘ayaṃ addhā evaṃ vuttā idaṃ telaṃ ṭhapetvā sappimpi me attano kulagharā āharissatī’’ti maññamānā āha. Cetāpetvāti jānāpetvā icceva attho. Sesaṃ sabbattha catutthasadisamevāti.
第六尼萨耆亚波逸提学处注释
Chaṭṭhanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
758758. 第六——chandaka:指的是“我们将要行此如法的事业,你们能做什么,就以此施舍”,这样激发起他人的意欲和喜好后所取得的资具,这是它的名称。aññadatthikena意为“为其他目的而施的”。aññuddisikena意为“指定其他而施的”。saṅghikena意为“施予僧团的”。
758. Chaṭṭhe – chandakanti ‘‘idaṃ nāma dhammakiccaṃ karissāma, yaṃ sakkotha; taṃ dethā’’ti evaṃ paresaṃ chandañca ruciñca uppādetvā gahitaparikkhārassetaṃ adhivacanaṃ. Aññadatthikenāti aññassatthāya dinnena. Aññuddisikenāti aññaṃ uddisitvā dinnena. Saṅghikenāti saṅghassa pariccattena.
762762.“转用剩余”意为:为某一目的所施之物,在令知后,将剩余部分转用于其他目的。“告知物主后”意为:这样征询后而转用——“你们是为衣而施的,但我们已有衣,却正需用油等物”。“在灾厄时”意为:在那种灾难中;比丘尼们舍弃寺院离去,在这样的灾厄中,可以令知任何所需。其余部分显而易见。
762.Sesakaṃ upanetīti yadatthāya dinno, taṃ cetāpetvā avasesaṃ aññassatthāya upaneti. Sāmike apaloketvāti ‘‘tumhehi cīvaratthāya dinno, amhākañca cīvaraṃ atthi, telādīhi pana attho’’ti evaṃ āpucchitvā upaneti. Āpadāsūti tathārūpesu upaddavesu; bhikkhuniyo vihāraṃ chaḍḍetvā pakkamanti, evarūpāsu āpadāsu yaṃ vā taṃ vā cetāpetuṃ vaṭṭati. Sesaṃ uttānameva.
六种起源:作业、非作业;非想解脱;非有心;施设犯;身业、语业;三心;三受。
Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
第七尼萨耆亚波逸提学处注释
Sattamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
764764. 第七项中:saññācikena,即“自乞而得者”。这是此处的差别所在。其余与第六项相同。
764. Sattame – saññācikenāti sayaṃ yācitakena. Etadevettha nānākaraṇaṃ. Sesaṃ chaṭṭhasadisamevāti.
第八尼萨耆亚波逸提学处注释
Aṭṭhamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
769769. 第八项中:mahājanikena,即“施予大众之物”。这是此处的差别所在。
769. Aṭṭhame – mahājanikenāti gaṇassa pariccattena. Etadevettha nānākaraṇaṃ.
第九尼萨耆亚波逸提学处注释
Navamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
774774. 第九学处——saññācikena一词,此处阐释较前文更为详尽。
774. Navamasikkhāpade – saññācikenāti idaṃ padaṃ ito adhikataraṃ.
第十尼萨耆亚波逸提学处注释
Dasamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
778778. 第十——pariveṇaṃ undriyatī意为僧房毁坏,即崩坏、损毁之意。此句与“以个人的、自己请求的”一句,唯此少许差别。其余与前相同。
778. Dasame – pariveṇaṃ undriyatīti pariveṇaṃ vinassati; paripatatīti attho. Idañca padaṃ puggalikena saññācikenāti idañca ettakameva nānākaraṇaṃ. Sesaṃ pubbasadisamevāti.
第十一尼萨耆亚巴吉帝亚学处解释
Ekādasamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
784784. 在第十一戒中,“garupāvuraṇa”指寒冷时节的披覆衣。“catukkaṃsaparama”中,所谓kaṃsa价值四迦哈波那,因此在分别句中名为“价值十六迦哈波那”。
784. Ekādasame – garupāvuraṇanti sītakāle pāvuraṇaṃ. Catukkaṃsaparamanti ettha kaṃso nāma catukkahāpaṇiko hoti; tasmā padabhājane ‘‘soḷasakahāpaṇagghanaka’’nti vuttaṃ.
第十二尼萨耆亚巴吉帝亚学处解释
Dvādasamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
789第七百八十九条。第十二戒中,“lahupāvuraṇa”是指炎热时所穿的披覆衣。其余内容在两条学处中也是浅显易懂的。
789. Dvādasame – lahupāvuraṇanti uṇhakāle pāvuraṇaṃ. Sesaṃ sikkhāpadadvayepi uttānameva.
六种起源:是作业,非想解脱,非无心,是制罪,为身业、语业,有三心、三受。
Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
“尊者尼众,三十条尼萨耆亚巴吉帝亚法已诵出”一句中,应如此理解其义:从《大分别》的衣品中,除去“洗涤”与“接受”两条学处,以“非时衣”与“时衣”作决意,与所分配的学处相替换,并以“未割截衣”补足第一品。再从羊毛品的开头除去七条学处,放入七条为其他用途的学处,补足第二品。从第三品中除去“第一钵”、“雨浴衣”、“阿兰若学处”这三条,以“蓄钵”、“重披覆衣”、“轻披覆衣”学处补足第三品。如此,比丘尼的十二条学处为一方所制,十八条为两方所制。因此,在诵戒的次第中,“尊者尼众,三十条尼萨耆亚巴吉帝亚法已诵出”一句,其义应如此看待。其余如前所述。
Uddiṭṭhā kho ayyāyo tiṃsa nissaggiyā pācittiyā dhammāti ettha mahāvibhaṅge cīvaravaggato dhovanañca paṭiggahaṇañcāti dve sikkhāpadāni apanetvā akālacīvaraṃ kālacīvaranti adhiṭṭhahitvā bhājitasikkhāpadena ca parivattetvā acchinnacīvarena ca paṭhamavaggo pūretabbo. Puna eḷakalomavaggassa ādito satta sikkhāpadāni apanetvā satta aññadatthikāni pakkhipitvā dutiyavaggo pūretabbo. Tatiyavaggato paṭhamapattaṃ vassikasāṭikaṃ āraññakasikkhāpadanti imāni tīṇi apanetvā pattasannicayagarupāvuraṇalahupāvuraṇasikkhāpadehi tatiyavaggo pūretabbo. Iti bhikkhunīnaṃ dvādasa sikkhāpadāni ekatopaññattāni, aṭṭhārasa ubhatopaññattānīti evaṃ sabbepi pātimokkhuddesamaggena ‘‘uddiṭṭhā kho ayyāyo tiṃsa nissaggiyā pācittiyā dhammā’’ti evamettha attho daṭṭhabbo. Sesaṃ vuttanayamevāti.