2. 桑喀地谢思篇(比丘尼分别的注释)巴利
2. Saṅghādisesakaṇḍaṃ (bhikkhunīvibhaṅgavaṇṇanā)
1. 第一桑喀地谢思学处的注释巴利
1. Paṭhamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
巴拉基格篇之后,现在要讲的就是这个;
桑喀地谢思篇的隐微义理注释。巴利
Pārājikānantarassa , ayaṃ dāni bhavissati; Saṅghādisesakaṇḍassa, anuttānatthavaṇṇanā.
678 “Udositanti”说的是仓库。“Māyyo evaṃ avacāti”意思是“尊者,请不要这样说”。“Apināyyāti”就是“api nu ayyā”(“尊者们是否……”)。“Accāvadathāti”是指越过界限去说,也就是骂人的意思。巴利
678.Udositanti bhaṇḍasālā. Māyyo evaṃ avacāti ayyo mā evaṃ avaca. Apināyyāti apinu ayyā. Accāvadathāti atikkamitvā vadatha; akkosathāti vuttaṃ hoti.
679 “Ussayavādikā”是指因为慢心或嗔心而互相争论的人。不过,因为从含义上说这就是诤事,所以在分别中说:“ussayavādikā,就称为诤事者。”这里,“aḍḍa”指的是世间的裁判,出家人也把它叫作“诤事”。“寻找第二者”,是指寻找证人或同伴,犯恶作。“前往”,是指无论住在处还是乞食的路上,站在那里时生起“我要提起诤事”的心,从那里前往裁判者那里,每走一步都犯恶作。“告诉一人”,是指在两个人当中,对任何一个人讲,或者任何人告诉裁判者。“告诉第二人”,在这里也是同样的道理。巴利
679.Ussayavādikāti mānussayavasena kodhussayavasena vivadamānā. Yasmā pana sā atthato aṭṭakārikā hoti, tasmā ‘‘ussayavādikā nāma aḍḍakārikā vuccatī’’ti padabhājane vuttaṃ. Ettha ca aḍḍoti vohārikavinicchayo vuccati, yaṃ pabbajitā ‘‘adhikaraṇa’’ntipi vadanti. Dutiyaṃ vā pariyesatīti sakkhiṃ vā sahāyaṃ vā pariyesati, dukkaṭaṃ. Gacchati vāti upassayo vā hotu bhikkhācāramaggo vā, yattha ṭhitāya ‘‘aḍḍaṃ karissāmī’’ti cittaṃ uppajjati, tato vohārikānaṃ santikaṃ gacchantiyā padavāre padavāre dukkaṭaṃ. Ekassa ārocetīti dvīsu janesu yassa kassaci ekassa kathaṃ yo koci vohārikānaṃ āroceti. Dutiyassa ārocetīti etthāpi eseva nayo.
这段是为了消除疑惑而作的详细说明:在任何情况下,哪怕只是有裁判者来到比丘尼的住处,比丘尼一看到裁判者,就讲自己的事情,比丘尼犯恶作。如果是在家人讲自己的事情,比丘尼犯土喇咤亚。如果是在家人先讲自己的事情,比丘尼犯恶作;然后比丘尼再讲自己的事情,犯土喇咤亚。如果比丘尼对在家人说:“你把我俩的事情都说了吧”,那么不管是他先讲自己的事情,还是先讲比丘尼的事情,第一次讲时犯恶作,第二次讲时犯土喇咤亚。如果在家人对比丘尼说:“你把我俩的事情都说了吧”,这里也是一样的道理。巴利
Ayaṃ panettha asammohatthāya vitthārakathā – yattha katthaci antamaso bhikkhunupassayaṃ āgatepi vohārike disvā bhikkhunī attano kathaṃ āroceti, bhikkhuniyā dukkaṭaṃ. Upāsako attano kathaṃ āroceti, bhikkhuniyā thullaccayaṃ. Paṭhamaṃ upāsako attano kathaṃ āroceti , bhikkhuniyā dukkaṭaṃ. Atha sā attano kathaṃ āroceti, thullaccayaṃ. Bhikkhunī upāsakaṃ vadati – ‘‘mama ca tava ca kathaṃ tvaṃyeva ārocehī’’ti, so attano vā kathaṃ paṭhamaṃ ārocetu bhikkhuniyā vā, paṭhamārocane dukkaṭaṃ, dutiyārocane thullaccayaṃ. Upāsako bhikkhuniṃ vadati – ‘‘mama ca tava ca kathaṃ tvaṃyeva ārocehī’’ti, etthāpi eseva nayo.
比丘尼让净人代为陈述。这时,或者净人先把比丘尼的话讲出来,或者对方先讲自己的话,或者净人把双方的话都讲出来,或者对方把双方的话都讲出来。不管怎么陈述,在第一次陈述时,比丘尼犯恶作;在第二次陈述时,犯土喇咤亚。然而,不管以什么方式陈述,当裁判者们听了双方的陈述并作出裁决后,这就叫做诤事终结。在这个诤事终结时,不管比丘尼胜诉还是败诉,都犯僧伽提舍。但如果案件已经辗转到了别处,裁判者们之前已经听说过,他们见到比丘尼和诤事者后就说:“你们不用再陈述了,我们知道这里发生的事情”,然后自己作出裁决并宣判,在这种诤事终结的情况下,比丘尼无犯。巴利
Bhikkhunī kappiyakārakena kathāpeti, tattha kappiyakārako vā bhikkhuniyā kathaṃ paṭhamaṃ ārocetu, itaro vā attano kathaṃ, kappiyakārako vā ubhinnampi kathaṃ, itaro vā ubhinnampi kathaṃ ārocetu, yathā vā tathā vā ārociyamāne paṭhame ārocane bhikkhuniyā dukkaṭaṃ, dutiye thullaccayaṃ. Yathā vā tathā vā ārocitaṃ pana ubhinnampi kathaṃ sutvā vohārikehi vinicchaye kate aḍḍapariyosānaṃ nāma hoti, tasmiṃ aḍḍapariyosāne bhikkhuniyā jayepi parājayepi saṅghādiseso. Sace pana gatigataṃ adhikaraṇaṃ hoti, sutapubbaṃ vohārikehi. Atha te bhikkhuniñca aḍḍakārakañca disvāva ‘‘tumhākaṃ kathanakiccaṃ natthi, jānāma mayaṃ ettha pavatti’’nti sayameva vinicchinitvā denti, evarūpe aḍḍapariyosānepi bhikkhuniyā anāpatti.
最初犯的罪,就叫初犯;意思是,在违犯的那一刻就已经构成犯戒,所以叫初犯。在分别中,为了说明这个意趣,说“与事违犯同时犯,不是因第三次劝告”。这里的意思是:比丘尼在与事违犯的同时就已经犯了,不是到了第三次劝告才犯,因为它是与违犯事同时发生的,所以叫初犯。从比丘尼僧团驱逐出去,就是应驱逐;这就是应驱逐。在分别中,为了说明这个意趣,说“从僧团被驱逐”。这里应当理解为:因为犯了这条罪,比丘尼被从僧团驱逐出去,这就叫应驱逐。并不是这条法本身被谁从僧团驱逐出去,而是因为这条法,比丘尼被驱逐,所以称它为应驱逐。巴利
Paṭhamaṃ āpatti etassāti paṭhamāpattiko; vītikkamakkhaṇeyeva āpajjitabboti attho, taṃ paṭhamāpattikaṃ. Padabhājane pana adhippāyamattaṃ dassetuṃ ‘‘saha vatthujjhācārā āpajjati asamanubhāsanāyā’’ti vuttaṃ. Ayañhettha attho – saha vatthujjhācārā yaṃ bhikkhunī āpajjati, na tatiyāya samanubhāsanāya, ayaṃ paṭhamameva saha vatthujjhācārena āpajjitabbattā paṭhamāpattikoti. Bhikkhunisaṅghato nissāretīti nissāraṇīyo; taṃ nissāraṇīyaṃ. Padabhājane pana adhippāyamattaṃ dassetuṃ ‘‘saṅghamhā nissārīyatīti vuttaṃ. Tattha yaṃ āpannā bhikkhunī saṅghato nissārīyati, so nissāraṇīyoti evamattho daṭṭhabbo. Na hi so eva dhammo saṅghamhā kenaci nissārīyati. Tena pana dhammena bhikkhunī nissārīyati, tasmā so nissāretīti nissāraṇīyo.
被叫去时就去的,意思是:诉讼的人亲自来,或者派使者来说“来吧”,比丘尼被人这样叫了,就前往法庭。这时候,不管诉讼的人先讲自己的事,还是先讲比丘尼的事,第一次讲的时候不犯恶作,第二次讲的时候也不犯土喇咤亚。官员审理裁决、诉讼结束之后,也一样不犯。就算诉讼的人对比丘尼说“你把我俩的事都说了吧”,她讲了之后,人们听了她的讲述,诉讼就此结束,这时候比丘尼也一样不犯。巴利
Ākaḍḍhiyamānā gacchatīti aḍḍakārakamanussehi sayaṃ vā āgantvā dūtaṃ vā pesetvā ehīti vuccamānā vohārikānaṃ santikaṃ gacchati, tato aḍḍakārako attano vā kathaṃ paṭhamaṃ ārocetu bhikkhuniyā vā, neva paṭhamārocane dukkaṭaṃ, na dutiyārocane thullaccayaṃ. Amaccehi vinicchinitvā kate aḍḍapariyosānepi anāpattiyeva. Sacepi aḍḍakārako bhikkhuniṃ vadati ‘‘mama ca tava ca kathaṃ tvameva kathehī’’ti; kathentiyāpi kathaṃ sutvā kate aḍḍapariyosānepi anāpattiyeva.
“求保护”是指乞求如法的保护,这不算犯戒。现在为了说明所乞求的保护怎样才算如法,所以接着说“不指名告知”。其中,针对过去的事,有指名告知,也有不指名告知;针对未来的事,同样有指名告知,也有不指名告知。巴利
Rakkhaṃyācatīti dhammikaṃ rakkhaṃ yācati, anāpatti. Idāni yathāyācitā rakkhā dhammikā hoti, taṃ dassetuṃ anodissa ācikkhatīti āha. Tattha atītaṃ ārabbha atthi odissaācikkhanā, atthi anodissaācikkhanā, anāgataṃ ārabbhāpi atthi odissaācikkhanā, atthi anodissaācikkhanā.
怎样才是针对过去的事而作指名告知?在比丘尼的住处,村里的孩子们或恶棍之类的人,无论谁做了不如法的事,或者砍树,或者偷拿各种果实,或者抢夺资具。比丘尼走到法官那里说:“在我们的住处,发生了某某这样的事。”被问“是谁干的”时,她就告知“是某某和某某干的”。像这样,就是针对过去的事而作指名告知,这是不合规矩的。如果那些法官听了之后,对他们施加惩罚,那全部罪责都落在比丘尼身上。即使她心里想的是“他们会受到惩罚”,罪责也一样落在她身上。但如果她说“你们惩罚他吧”,那么当罚取大约五摩沙迦时,她就犯巴拉基格。巴利
Kathaṃ atītaṃ ārabbha odissaācikkhanā hoti? Bhikkhunupassaye gāmadārakā dhuttādayo vā ye keci anācāraṃ vā ācaranti, rukkhaṃ vā chindanti, phalāphalaṃ vā haranti, parikkhāre vā acchindanti. Bhikkhunī vohārike upasaṅkamitvā ‘‘amhākaṃ upassaye idaṃ nāma kata’’nti vadati. ‘‘Kenā’’ti vutte ‘‘asukena ca asukena cā’’ti ācikkhati. Evaṃ atītaṃ ārabbha odissaācikkhanā hoti, sā na vaṭṭati. Tañce sutvā te vohārikā tesaṃ daṇḍaṃ karonti, sabbaṃ bhikkhuniyā gīvā hoti. Daṇḍaṃ gaṇhissantīti adhippāyepi sati gīvāyeva hoti. Sace pana tassa daṇḍaṃ gaṇhathāti vadati, pañcamāsakamatte gahite pārājikaṃ hoti.
当被问“是谁干的”时,我们不能说“是某某干的”,你们自己会知道。我们只是请求保护,请给我们保护,并把被偷走的东西追回来。应当这样说。这样说就是不指名地告知,这是如法的。这样说之后,即使那些法官找出肇事者们并加以惩罚,甚至他们的全部财产都被比丘尼取走,对比丘尼而言也既无责任亦无犯戒。巴利
‘‘Kenā’’ti vutte pana ‘‘asukenāti vattuṃ amhākaṃ na vaṭṭati, tumheyeva jānissatha. Kevalañhi mayaṃ rakkhaṃ yācāma, taṃ no detha, avahaṭabhaṇḍañca āharāpethā’’ti vattabbaṃ. Evaṃ anodissa ācikkhanā hoti, sā vaṭṭati. Evaṃ vutte sacepi te vohārikā kārake gavesitvā tesaṃ daṇḍaṃ karonti, sabbaṃ sāpateyyampi gahitaṃ bhikkhuniyā, neva gīvā na āpatti.
看到有人拿走资具时,出于对他们损害之心,连喊“贼!贼!”都不可以。因为即使这样喊了,如果人们因此对他们施加惩罚,全部罪责都落在比丘尼身上。但对于听从自己吩咐的人,可以说:“此人拿了我的资具,请让他交还,不要对他施加惩罚。”如果为了奴仆、婢女、池塘等而提起诉讼,这叫做不如法的诉讼,是不允许的。巴利
Parikkhāraṃ harante disvā tesaṃ anatthakāmatāya coro coroti vattumpi na vaṭṭati. Evaṃ vuttepi hi yaṃ tesaṃ daṇḍaṃ karonti, sabbampi bhikkhuniyā gīvā hoti. Attano vacanakaraṃ pana ‘‘iminā me parikkhāro gahito, taṃ āharāpehi, mā cassa daṇḍaṃ karohī’’ti vattuṃ vaṭṭati. Dāsadāsīvāpiādīnaṃ atthāya aḍḍaṃ karonti, ayaṃ akappiyaaḍḍo nāma, na vaṭṭati.
怎样算是针对未来指名告发?按照前面所说的方式,当别人做了非行等事之后,比丘尼对官员这样说:“他们在我们的住处做这做那,请给我们保护,好让他们将来不再犯。”被问“是谁做的”时,她就告发说:“是某某和某某。”这样就是针对未来指名告发,这也不允许。因为一旦对他们施加惩罚,如前所说,一切罪责都落在比丘尼身上。其余部分和前面一样。巴利
Kathaṃ anāgataṃ ārabbha odissaācikkhanā hoti? Vuttanayeneva parehi anācārādīsu katesu bhikkhunī vohārike evaṃ vadati ‘‘amhākaṃ upassaye idañcidañca karonti, rakkhaṃ no detha āyatiṃ akaraṇatthāyā’’ti. ‘‘Kena evaṃ kata’’nti vutte ca ‘‘asukena asukena cā’’ti ācikkhati. Evaṃ anāgataṃ ārabbha odissaācikkhanā hoti, sāpi na vaṭṭati. Tesañhi daṇḍe kate purimanayeneva sabbaṃ bhikkhuniyā gīvā. Sesaṃ purimasadisameva.
如果官员们敲鼓下令说:“对在比丘尼住处做出这类非行的人,我们要施加这样的惩罚”,而当他们违抗命令时,官员们搜查并施加惩罚,那么比丘尼完全没有罪责,也没有犯戒。巴利
Sace pana vohārikā ‘‘bhikkhunupassaye evarūpaṃ anācāraṃ karontānaṃ imaṃ nāma daṇḍaṃ karomā’’ti bheriṃ carāpetvā āṇāya atiṭṭhamāne pariyesitvā daṇḍaṃ karonti, bhikkhuniyā neva gīvā na āpatti.
比丘尼众这里所说的原则,对比丘们也一样。比丘也不可以指名道姓地告发。如果这样指名告发之后,他们施加惩罚,那罪责全落在比丘头上。如果按照前面所说的方式,让人去没收罚物,就犯巴拉基格。但如果虽然知道“他们会施加惩罚”,却不指名地说,而他们自己搜寻后仍然施加了惩罚,那就没有过失。在寺院界内砍树等时,拿走他们的斧头、砍刀等,用石头砸坏,是不允许的。如果刀刃砸坏了,应该让人修好后归还。追上去抢他们的资具,这也不该做,因为心念转变很快,一旦生起偷盗的念头,甚至可能走到根本断罪的地步。其余内容浅显易懂。巴利
Yo cāyaṃ bhikkhunīnaṃ vutto, bhikkhūnampi eseva nayo. Bhikkhunopi hi odissaācikkhanā na vaṭṭati. Yaṃ tathā ācikkhite daṇḍaṃ karonti, sabbaṃ gīvā hoti. Vuttanayeneva daṇḍaṃ gaṇhāpentassa pārājikaṃ. Yo pana ‘‘daṇḍaṃ karissantī’’ti jānantopi anodissa katheti, te ca pariyesitvā daṇḍaṃ karontiyeva, na doso. Vihārasīmāya rukkhādīni chindantānaṃ vāsipharasuādīni gahetvā pāsāṇehi koṭṭenti, na vaṭṭati. Sace dhārā bhijjati, kārāpetvā dātabbā. Upadhāvitvā tesaṃ parikkhāre gaṇhanti, tampi na kātabbaṃ, lahuparivattañhi cittaṃ, theyyacetanāya uppannāya mūlacchejjampi gaccheyya. Sesaṃ uttānameva.
咖提那衣的成立方式:属于造作行为,不是由想而免罪,没有心识,是制罪,是身业,是语业,与三种心相应,与三种受相应。巴利
Kathinasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
2. 第二桑喀地谢思学处的注释巴利
2. Dutiyasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
682 第二则中,“殊胜物品”是指珍珠、摩尼宝、琉璃等贵重物品。巴利
682. Dutiye – varabhaṇḍanti muttāmaṇiveḷuriyādi mahagghabhaṇḍaṃ.
683 “未告知”就是没有请示。“众”指斗士众、佣兵子众这一类。“团体”指法团体。“行会”指香料商行会、织布商行会这一类。因为国王们把村落、城镇交给这些众、团体等,说“你们就在这里管理吧”,所以在那些地方,他们就成了主宰者。因此,这段话是针对他们说的。在这里,即使已经向国王或众等请示过,比丘尼僧团仍然必须请示。“除了如法者”是指在外部道派或其他比丘尼当中,先前出家且符合如法惯例的人。其余内容浅显易懂。巴利
683.Anapaloketvāti anāpucchitvā. Gaṇaṃ vāti mallagaṇabhaṭiputtagaṇādikaṃ. Pūganti dhammagaṇaṃ. Seṇinti gandhikaseṇidussikaseṇiādikaṃ. Yattha yattha hi rājāno gaṇādīnaṃ gāmanigame niyyātenti ‘‘tumheva ettha anusāsathā’’ti, tattha tattha te eva issarā honti. Tasmā te sandhāya idaṃ vuttaṃ. Ettha ca rājānaṃ vā gaṇādike vā āpucchitvāpi bhikkhunisaṅgho āpucchitabbova. Ṭhapetvā kappanti titthiyesu vā aññabhikkhunīsu vā pabbajitapubbaṃ kappagatikaṃ ṭhapetvāti. Sesaṃ uttānameva.
贼女令度戒的起因:比丘尼们因为有事外出时,如果她没有前去,而是在界内各自所坐的地方,和自己所依止的随众一起令她受具足戒,那么就从语和意生起;如果前往界内或河边令她受具足戒,就从身、语、意生起。以不请问而令受具足戒的方式来说,有造作与不造作,是想解脱,是有心,是依制而犯,是身业、语业,三种心,三种受。巴利
Corīvuṭṭhāpanasamuṭṭhānaṃ – kenaci karaṇīyena pakkantāsu bhikkhunīsu agantvā khaṇḍasīmaṃ yathānisinnaṭṭhāneyeva attano nissitakaparisāya saddhiṃ vuṭṭhāpentiyā vācācittato samuṭṭhāti, khaṇḍasīmaṃ vā nadiṃ vā gantvā vuṭṭhāpentiyā kāyavācācittato samuṭṭhāti, anāpucchā vuṭṭhāpanavasena kiriyākiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
3. 第三桑喀地谢思学处的注释巴利
3. Tatiyasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
692 第三则——“越过界围者”:这里,如果以一只脚越过,犯土喇咤耶;以第二只脚完全越过时,犯桑喀地谢思。对于没有围障的村落,在其邻近区域:这里若以一只脚越过应当设围的地方,犯土喇咤耶;以第二只脚完全越过时,犯桑喀地谢思。此外,若比丘尼从自己村落出去时,因为前往他村的缘故而无犯;但出去后前往他村时,每迈一步就犯恶作;以一只脚越过另一个村落的界围或邻近区域时,犯土喇咤耶;以第二只脚完全越过时,犯桑喀地谢思。从那里出去后,再进入自己村落时,也是同样的判定。不过,如果通过残破的围墙或围墙的破洞,只能进入比丘尼寺院地,这样进入时,就算是进入了如法地,因此是允许的。即使通过象背等方式或神通进入,也同样是允许的,因为这里只就步行而言。正因如此,才说“以第一只脚越过时”等等。巴利
692. Tatiye – parikkhepaṃ atikkāmentiyāti ettha ekaṃ pādaṃ atikkāmentiyā thullaccayaṃ, dutiyena atikkantamatte saṅghādiseso. Aparikkhittassa gāmassa upacāranti ettha parikkhepārahaṭṭhānaṃ ekena pādena atikkamati thullaccayaṃ, dutiyena atikkantamatte saṅghādiseso. Apicettha sakagāmato nikkhamantiyā gāmantarapaccayā anāpatti, nikkhamitvā pana gāmantaraṃ gacchantiyā padavāre padavāre dukkaṭaṃ, ekena pādena itarassa gāmassa parikkhepe vā upacāre vā atikkantamatte thullaccayaṃ, dutiyena atikkantamatte saṅghādiseso. Tato nikkhamitvā puna sakagāmaṃ pavisantiyāpi eseva nayo. Sace pana khaṇḍapākārena vā vatichiddena vā bhikkhunivihārabhūmiyeva sakkā hoti pavisituṃ, evaṃ pavisamānāya kappiyabhūmiṃ nāma paviṭṭhā hoti, tasmā vaṭṭati. Sacepi hatthipiṭṭhiādīhi vā iddhiyā vā pavisati, vaṭṭatiyeva. Padasā gamanameva hi idhādhippetaṃ. Teneva ‘‘paṭhamaṃ pādaṃ atikkāmentiyā’’tiādimāha.
有两个村子与比丘尼的住处相连,围墙也是连着的。比丘尼在住处所在的那个村子乞食之后,回到住处;如果住处中间有一条通往另一个村子的路,那就可以从这条路去。但从那个村子回来时,必须走同一条路。如果是从村门出去之后再回来,那就按前面说的方式来判断犯戒的轻重。
比丘尼因为某件事和其他比丘尼一起从自己的村子出去,回来的时候,如果有大象挣脱了,或者有人驱赶,其他比丘尼匆忙跑进村子,那么她应该等在村门外,直到另一位比丘尼到来。如果那位比丘尼一直没来,就说明同行的比丘尼已经离开了,这时候才可以进去。巴利
Dve gāmā bhikkhunivihārena sambaddhavatikā honti, yasmiṃ gāme bhikkhunivihāro, tattha piṇḍāya caritvā puna vihāraṃ pavisitvā sace vihāramajjhena itarassa gāmassa maggo atthi, gantuṃ vaṭṭati. Tato pana gāmato teneva maggena paccāgantabbaṃ. Sace gāmadvārena nikkhamitvā āgacchati, purimanayeneva āpattibhedo veditabbo. Sakagāmato kenaci karaṇīyena bhikkhunīhi saddhiṃ nikkhantāya puna pavisanakāle hatthi vā muccati, ussāraṇā vā hoti, itarā bhikkhuniyo sahasā gāmaṃ pavisanti, yāva aññā bhikkhunī āgacchati, tāva bahigāmadvāre ṭhātabbaṃ. Sace na āgacchati, dutiyikā bhikkhunī pakkantā nāma hoti, pavisituṃ vaṭṭati.
以前有个大村庄,村子中间有一座比丘尼寺院。后来有四个人分得了这个村庄,各自围起围墙,分开享用。从寺院可以前往其中一个村。但从那个村再去另一个村,就不允许从村门或围墙的缺口进去了,必须回到寺院才能去。为什么呢?因为寺院是四个村共用的。巴利
Pubbe mahāgāmo hoti, majjhe bhikkhunivihāro. Pacchā taṃ gāmaṃ cattāro janā labhitvā visuṃ visuṃ vatiparikkhepaṃ katvā vibhajitvā bhuñjanti, vihārato ekaṃ gāmaṃ gantuṃ vaṭṭati. Tato aparaṃ gāmaṃ dvārena vā vatichiddena vā pavisituṃ na vaṭṭati. Puna vihārameva paccāgantuṃ vaṭṭati. Kasmā? Vihārassa catugāmasādhāraṇattā.
“下衣被弄湿”是指:比丘尼按照遮住三圈的方式穿着下衣,在雨季,不论从有渡口的地方还是没有渡口的地方下水,到任何地方上岸时,下衣哪怕只湿了一两指宽,也算被弄湿。其余关于河流的特征,会在讲“河流相”时说明。对这样的河流,不论从有渡口处还是无渡口处下水,上岸时先把一只脚抬起来放到岸上,犯土喇咤亚;抬起第二只脚时,犯桑喀地谢思。如果从桥上走,无犯。如果步行下水,上岸时先登上桥再过去,也无犯。但如果从桥上走过去,上岸时却改成步行,就有犯。乘车、乘船、空中飞行等,也是同样的道理。不过,从此岸直接跨到彼岸,无犯。为了染衣等工作而去,或者因为拖拽木材等事务在两岸之间来回两三次,是允许的。但如果其中有人因为争吵而跑到对岸去,就有犯。两个人一起上岸,其中一人在河中间争吵后折返,回到此岸,就有犯。而另一个人留在原来离开的地方,所以即使她去了对岸,也无犯。为了洗澡或喝水而下水,之后又回到同一岸边,无犯。巴利
Antaravāsako temiyatīti yattha yathā timaṇḍalapaṭicchādanaṃ hoti; evaṃ nivatthāya bhikkhuniyā vassakāle titthena vā atitthena vā otaritvā yattha katthaci uttarantiyā ekadvaṅgulamattampi antaravāsako temiyati. Sesaṃ nadīlakkhaṇaṃ nadīnimittakathāya āvi bhavissati. Evarūpaṃ nadiṃ titthena vā atitthena vā otaritvā uttaraṇakāle paṭhamaṃ pādaṃ uddharitvā tīre ṭhapentiyā thullaccayaṃ, dutiyapāduddhāre saṅghādiseso. Setunā gacchati, anāpatti. Padasā otaritvā uttaraṇakāle setuṃ ārohitvā uttarantiyāpi anāpatti. Setunā pana gantvā uttaraṇakāle padasā gacchantiyā āpattiyeva. Yānanāvāākāsagamanādīsupi eseva nayo. Orimatīrato pana paratīrameva akkamantiyā anāpatti. Rajanakammatthaṃ gantvā dārusaṅkaḍḍhanādikiccena dve tisso ubhayatīresu vicaranti, vaṭṭati. Sace panettha kāci kalahaṃ katvā itaraṃ tīraṃ gacchati, āpatti. Dve ekato uttaranti, ekā majjhe nadiyā kalahaṃ katvā nivattitvā orimatīrameva āgacchati, āpatti. Itarissā pana ayaṃ pakkantaṭṭhāne ṭhitā hoti, tasmā paratīraṃ gacchantiyāpi anāpatti. Nhāyituṃ vā pātuṃ vā otiṇṇā tameva tīraṃ paccuttarati, anāpatti.
在“与黎明同时升起”这一条里,如果她正在诵经、精进修行或做其他事情时,心里想着“我要在黎明前到同伴那里去”,结果还没察觉,天就亮了,那就不犯。但如果她想“我要在这里待到天亮”,或者根本没在意,就待在精舍的某个地方,没有进入同伴伸手可及的范围,那么天亮时就犯桑喀地谢思。这里是以伸手可及的范围为标准,一旦超出这个范围,即便在同一个房间里,也保护不了她。巴利
Saha aruṇuggamanāti ettha sace sajjhāyaṃ vā padhānaṃ vā aññaṃ vā kiñci kammaṃ kurumānā purearuṇeyeva dutiyikāya santikaṃ gamissāmīti ābhogaṃ karoti, ajānantiyā eva cassā aruṇo uggacchati, anāpatti. Atha pana ‘‘yāva aruṇuggamanā idheva bhavissāmī’’ti vā anābhogena vā vihārassa ekadese acchati, dutiyikāya hatthapāsaṃ na otarati, aruṇuggamane saṅghādiseso. Hatthapāsoyeva hi idha pamāṇaṃ, hatthapāsātikkame ekagabbhopi na rakkhati.
“无村荒野”在这里的意思是:按照“出了村界之外,所有地方都是荒野”这种说法,它本身就是以这样的特征被称为荒野。不过,这里只是因为没有村庄才叫“无村”,并不是像文阇山森林那样。进入这样的荒野后,如果已经离开了视线所及的范围,即使还在听觉所及的范围内,也犯戒。所以注释书里说:“如果比丘尼们进入大菩提园广场时,有一个人站在外面,她也犯戒。进入铜殿、进入庭院时,也是同样的道理。礼拜大塔时,有一个人从北门出去走了,她也犯戒。进入塔园时,有一个人站在外面,她也犯戒。”这里所说的“视线所及的范围”,是指同伴站在某个地方能看见对方的地方。如果有布幕或墙壁之类的东西隔开,那就叫离开了视线所及的范围。“听觉所及的范围”,是指站在某个地方,能听到同伴发出像迷路者的声音那样,或者像诵法、通报时喊“圣尼”那样的声音。在空旷的地方,即使距离很远,也算视线所及的范围。像这样,如果离开了听觉所及的范围,就守护不了;刚一离开,就犯桑喀地谢思。巴利
Agāmakearaññeti ettha ‘‘nikkhamitvā bahi indakhīlā sabbametaṃ arañña’’nti evaṃ vuttalakkhaṇameva araññaṃ. Taṃ panetaṃ kevalaṃ gāmābhāvena ‘‘agāmaka’’nti vuttaṃ, na viñjhāṭavisadisatāya. Tādise araññe okkante dassanūpacāre vijahite sacepi savanūpacāro atthi, āpatti. Teneva vuttaṃ aṭṭhakathāyaṃ ‘‘sace bhikkhunīsu mahābodhiaṅgaṇaṃ pavisantīsu ekā bahi tiṭṭhati, tassāpi āpatti. Lohapāsādaṃ pavisantīsupi pariveṇaṃ pavisantīsupi eseva nayo. Mahācetiyaṃ vandamānāsu ekā uttaradvārena nikkhamitvā gacchati, tassāpi āpatti. Thūpārāmaṃ pavisantīsu ekā bahi tiṭṭhati, tassāpi āpattī’’ti. Ettha ca dassanūpacāro nāma yattha ṭhitaṃ dutiyikā passati. Sace pana sāṇipākārantarikāpi hoti, dassanūpacāraṃ vijahati nāma. Savanūpacāro nāma yattha ṭhitā maggamūḷhasaddena viya dhammasavanārocanasaddena viya ca ‘‘ayye’’ti saddāyantiyā saddaṃ suṇāti. Ajjhokāse dūrepi dassanūpacāro nāma hoti. So evarūpe savanūpacāre vijahite na rakkhati, vijahitamatteva āpatti saṅghādisesassa.
一位比丘尼在路上走时掉了队。如果她心想“我加把劲,现在就能赶上”,于是继续跟着走,无犯。如果前面的比丘尼们改走另一条路,她们就算是“已经离开了”,同样无犯。两位比丘尼同行时,其中一位跟不上,心想“让她走吧”就停了下来,另一位也想“让她停下吧”就继续往前走,那么两人都犯。但如果走着的时候,前面的改走另一条路,后面的也改走另一条路,各自在对方离开的地方停下,那么两人都无犯。巴利
Ekā maggaṃ gacchantī ohīyati. Saussāhā ce hutvā idāni pāpuṇissāmīti anubandhati, anāpatti. Sace purimāyo aññena maggena gacchanti, pakkantā nāma honti, anāpattiyeva. Dvinnaṃ gacchantīnaṃ ekā anubandhituṃ asakkontī ‘‘gacchatu aya’’nti ohīyati, itarāpi ‘‘ohīyatu aya’’nti, gacchati, dvinnampi āpatti. Sace pana gacchantīsu purimāpi aññaṃ maggaṃ gaṇhāti, pacchimāpi aññaṃ, ekā ekissā pakkantaṭṭhāne tiṭṭhati, dvinnampi anāpatti.
693 “已越派而去”是指越入了外道的处所,其余内容容易理解。其犯相的生起方式与第一条巴拉基格相同:属于造作,是以想而舍离,有心识参与,依施设而违犯,是身业,涉及三种心,涉及三种受。巴利
693.Pakkhasaṅkantā vāti titthāyatanaṃ saṅkantā, sesaṃ uttānameva. Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
4. 第四桑喀地谢思学处的注释巴利
4. Catutthasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
694-8 在第四学处中:所谓“足凳”,就是放洗过的脚的台子。所谓“足踏板”,就是放没洗的脚的台子。“不知众的意欲”,就是不知道那个作甘马的众的意欲。“在仪轨中运作”,就是在四十三种灭诤仪轨中运作。其余内容很清楚。巴利
694-8. Catutthe – pādapīṭhaṃ nāma dhotapādaṭṭhapanakaṃ. Pādakaṭhalikā nāma adhotapādaṭṭhapanakaṃ . Anaññāya gaṇassa chandanti tasseva kārakagaṇassa chandaṃ ajānitvā. Vatte vattantinti tecattālīsappabhede netthāravatte vattamānaṃ. Sesaṃ uttānameva.
以“舍弃责任”为起因:从身、语、意生起,属于造作又不属于造作,是想解脱,有心的,是世间所呵责的,是身业、语业,是不善心,伴有苦受。巴利
Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – kāyavācācittato samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ , lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
5. 第五桑喀地谢思学处的注释巴利
5. Pañcamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
701 在第五项学处中,关于“一方有染心”这一说法,依《大护持》所说:“应当观察比丘尼有染心的情况。”但《大注释》里没有提到这一点,这与巴利圣典是一致的。其余内容很清楚。巴利
701. Pañcame – ekato avassuteti ettha ‘‘bhikkhuniyā avassutabhāvo daṭṭhabbo’’ti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ panetaṃ na vuttaṃ, taṃ pāḷiyā sameti. Sesaṃ uttānameva.
第一巴拉基格的起因形式——是造作,是有想解脱,是有心,是世间所呵责,是身业,是不善心,有两种受。巴利
Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, dvivedananti.
6. 第六桑喀地谢思学处的注释巴利
6. Chaṭṭhasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
705-6 在第六学处中,“由于你”的意思是“因为你”。“驱使人犯恶作”等一直到以桑喀地谢思为终结的诸罪,是属于谁的?属于驱使人。这在《附随》中也有说到:巴利
705-6. Chaṭṭhe – yato tvanti yasmā tvaṃ. Uyyojeti āpatti dukkaṭassātiādikā saṅghādisesapariyosānā āpattiyo kassā hontīti? Uyyojikāya. Vuttañcetaṃ parivārepi –
“ 他不给予,也不接受;因此他那里没有接受的行为。
她犯的是重罪,不是轻罪,而且那是由于受用而造成的。
这些问题是由善巧者们思考出来的。”巴利
‘‘Na deti na paṭiggaṇhāti, paṭiggaho tena na vijjati; Āpajjati garukaṃ na lahukaṃ, tañca paribhogapaccayā; Pañhā mesā kusalehi cintitā’’ti. (pari. 481);
这首偈颂是针对那个驱遣者说的。另一个人的罪过分类,已经在第一学处里分析过了。剩下的内容很清楚。巴利
Ayañhi gāthā imaṃ uyyojikaṃ sandhāya vuttā. Itarissā pana āpattibhedo paṭhamasikkhāpade vibhattoti. Sesaṃ uttānameva.
有三种生起:是造作,是想解脱,是有心,是世间所谴责,是身业,是语业,是不善心,有三种受。巴利
Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti.
7. 第七桑喀地谢思学处的注释巴利
7. Sattamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
709 第七学处中,“乃至第三次”这一词的含义,应当完全按照《大分别》里所说的方式来了知。其余内容都很浅显易懂。巴利
709. Sattame – yāvatatiyakapadattho mahāvibhaṅge vuttanayeneva veditabbo. Sesaṃ uttānamevāti.
由反复劝诫所引发的:造作、想解脱、有心、世间所呵责、身业、语业、不善心、苦受。巴利
Samanubhāsanasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
8. 第八桑喀地谢思学处的注释巴利
8. Aṭṭhamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
715 第八学处中,“在任何诤事上”,是指四种诤事中的某一种。不过在《分别》里,为了展示诤事的分类,只说了“诤事就是四种诤事”等等。其余内容连同起因等,都是清楚明白的。巴利
715. Aṭṭhame – kismiñcideva adhikaraṇeti catunnaṃ aññatarasmiṃ. Padabhājane pana kevalaṃ adhikaraṇavibhāgaṃ dassetuṃ ‘‘adhikaraṇaṃ nāma cattāri adhikaraṇānī’’tiādi vuttaṃ. Sesaṃ uttānameva saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti.
9. 第九桑喀地谢思学处的注释巴利
9. Navamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
723 第九条学处中,“交往”是指混在一起。“以不随顺的方式”是指以出家人不该有的身业和语业来交往。“交往”还指跟在家人一起做捣米、煮饭、磨香料、编花环等身业,以及传话、回话、做媒等语业来往来。因为这些人有坏名声,所以叫“恶声”;因为这些人有恶名,也就是靠邪命得来的名声,所以叫“恶称誉”。剩下的内容连同起因等,都很清楚。巴利
723. Navame – saṃsaṭṭhāti missībhūtā. Ananulomikenāti pabbajitānaṃ ananulomena kāyikavācasikena. Saṃsaṭṭhāti gihīnaṃ koṭṭanapacanagandhapisanamālāganthanādinā kāyikena sāsanapaṭisāsanāharaṇasañcarittādinā vācasikena ca saṃsaṭṭhā. Pāpo kittisaddo etāsanti pāpasaddā. Pāpo ājīvasaṅkhāto siloko etāsanti pāpasilokā. Sesaṃ uttānameva saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti.
10. 第十桑喀地谢思学处的注释巴利
10. Dasamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
727 第十条:所谓“行为就是如此”,就是行为举止如此。“你们的行持是什么样,就是那样的行持”,这是这句话的意思。这个道理在一切地方都一样。“以轻蔑”,是指以鄙视、把对方看低之后来认知。“以凌辱”,是指以“她们能做什么”这样轻视之后来认知。“以不忍”,是不能忍受,也就是嗔怒。“以强横言语”,是指以强横言语的姿态,也就是通过显示自己的力量来恐吓。“以显示弱小”,是指以你们弱小的状态。在一切地方,都应理解为“以轻蔑和以凌辱”这样合并在一起的意思。“你们离开吧”,就是你们走开吧。剩下的内容连同它的起因等,都很浅显易懂。巴利
727. Dasame – evācārāti evaṃācārā. Yādiso tumhākaṃ ācāro, tādisā ācārāti attho. Esa nayo sabbattha. Uññāyāti avaññāya nīcaṃ katvā jānanāya. Paribhavenāti kiṃ imā karissantīti evaṃ paribhavitvā jānanena. Akkhantiyāti asahanatāya; kodhenāti attho. Vebhassiyāti balavabhassabhāvena; attano balappakāsanena samutrāsanenāti attho. Dubbalyāti tumhākaṃ dubbalabhāvena. Sabbattha uññāya ca paribhavena cāti evaṃ samuccayattho daṭṭhabbo. Viviccathāti vinā hotha. Sesaṃ uttānameva saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti.
“尊者们,十七桑喀地谢思法已经诵出。”在这里应当这样理解:在六条初犯之后,紧接着是作媒那条,以及两条恶意那条——这三条学处是从《大分别》中移过来的,因此成为九条初犯;在四条“乃至第三次”之后,也从《大分别》中移过来四条“乃至第三次”,因此应当知道成为八条“乃至第三次”。这样一来,全部都是依照诵出巴帝摩卡的次第而诵出的:“尊者们,这十七桑喀地谢思法已经诵出。”在这里应当这样理解其含义。其余部分都很清楚,只有“半月悦众行”除外,那个我们将在《犍度》中详细解说。巴利
Uddiṭṭhā kho ayyāyo sattarasa saṅghādisesāti ettha channaṃ paṭhamāpattikānaṃ anantarā sañcarittaṃ, dve duṭṭhadosāti imāni tīṇi sikkhāpadāni mahāvibhaṅgato pakkhipitvā nava paṭhamāpattikā, catunnaṃ yāvatatiyakānaṃ anantarā mahāvibhaṅgatopi cattāro yāvatatiyake pakkhipitvā aṭṭha yāvatatiyakā veditabbā. Evaṃ sabbepi pātimokkhuddesamaggena uddiṭṭhā kho ayyāyo sattarasa saṅghādisesā dhammāti evamettha attho daṭṭhabbo. Sesaṃ uttānameva aññatra pakkhamānattā. Taṃ pana khandhake vitthārena vaṇṇayissāmāti.