6. 应悔过篇义注
6. Pāṭidesanīyakaṇḍaṃ
28 段
1. 第一应悔过学处的注释
1. Paṭhamapāṭidesanīyasikkhāpadavaṇṇanā
悔过诸法,紧接小戒之后;
今为所立诸法,敷演其义。
Pāṭidesanīyā dhammā, khuddakānaṃ anantarā; Ṭhapitā ye ayaṃ dāni, tesaṃ bhavati vaṇṇanā.
552552. 先说第一应悔过戒中,“在返回时”是指托钵乞食之后回来的那个时候。“全都拿了”就是全部拿走了。“颤抖着”就是抖动着。“走开”就是离开。
552. Paṭhamapāṭidesanīye tāva paṭikkamanakāleti piṇḍāya caritvā paṭiāgamanakāle. Sabbeva aggahesīti sabbameva aggahesi. Pavedhentīti kampamānā. Apehīti apagaccha.
553-5“应受责备,贤友”这一段,是说明悔过的方式。“车道”就是道路。“巷道”是指走不通、只能原路返回的巷子。“十字路口”是指四角或三角的道路交汇处。“家”是指俗人的住宅。在这些地方中的任何一处站着拿取食物,拿的时候犯恶作,吞咽时按吞咽的次数犯应悔过。在象厩等地方拿取,也是同样的道理。如果比丘尼站在车道等处给食物,比丘即使站在内园等处接受,也照样犯罪。因为经文说“进入俗家内部”,所以这里应当理解为:犯罪是因为比丘尼站在俗家内部给食物,而比丘站的地方则没有限制。因此,即使比丘站在街道等处,接受站在内园等处的比丘尼所给的食物,也没有犯戒。
553-5.Gārayhaṃ āvusotiādi paṭidesetabbākāradassanaṃ. Rathikāti racchā. Byūhanti anibbijjhitvā ṭhitā gatapaccāgataracchā. Siṅghāṭakanti catukkoṇaṃ vā tikoṇaṃ vā maggasamodhānaṭṭhānaṃ. Gharanti kulagharaṃ. Etesu yattha katthaci ṭhatvā gaṇhantassa gahaṇe dukkaṭaṃ, ajjhohāre ajjhohāragaṇanāya pāṭidesanīyaṃ. Hatthisālādīsu gaṇhantassāpi eseva nayo. Bhikkhunī rathikāya ṭhatvā deti, bhikkhu sacepi antarārāmādīsu ṭhatvā gaṇhāti, āpattiyeva. ‘‘Antaragharaṃ paviṭṭhāyā’’ti hi vacanato bhikkhuniyā antaraghare ṭhatvā dadamānāya vasenettha āpatti veditabbā, bhikkhussa ṭhitaṭṭhānaṃ pana appamāṇaṃ. Tasmā sacepi vīthiādīsu ṭhito bhikkhu antarārāmādīsu ṭhatvā dadamānāya bhikkhuniyā gaṇhāti, anāpattiyeva.
把一日药、七日药、终生药接受来当作食物吃,犯恶作罪。每咽一口,就犯一次恶作罪。这是指没有和食物混在一起的情况说的;如果混在一起,味道变成一样,那就只是应悔过罪。所谓“单方受具戒者”,是指在比丘尼众面前受具足戒。如果是在比丘众面前受具足戒,那就按具体情况来判定。
Yāmakālikaṃ sattāhakālikaṃ yāvajīvikaṃ āhāratthāya paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa. Ajjhohāre ajjhohāre āpatti dukkaṭassāti idaṃ āmisena asambhinnaṃ sandhāya vuttaṃ, sambhinne pana ekarase pāṭidesanīyameva. Ekato upasampannāyāti bhikkhunīnaṃ santike upasampannāya. Bhikkhūnaṃ santike upasampannāya pana yathāvatthukameva.
556让人代给而不是自己给:如果对方不是亲戚,而是让别人代给,接受的人不犯戒。放在地上再给:先放在地上,然后说“尊者,这是我给您的”,这样给了以后,说“萨度,姊妹”再接受,然后由那位比丘尼本人或让别人代为接受后食用,这是可以的。对正学女、沙弥尼给与时,接受的人不犯戒。这里其余的部分容易明白。
556.Dāpeti na detīti aññātikā aññena kenaci dāpeti taṃ gaṇhantassa anāpatti. Upanikkhipitvā detīti bhūmiyaṃ ṭhapetvā ‘‘idaṃ ayya tumhākaṃ dammī’’ti deti, evaṃ dinnaṃ ‘‘sādhu bhaginī’’ti sampaṭicchitvā tāya eva vā bhikkhuniyā aññena vā kenaci paṭiggahāpetvā bhuñjituṃ vaṭṭati. Sikkhamānāya sāmaṇeriyāti etāsaṃ dadamānānaṃ gaṇhantassa anāpatti. Sesamettha uttānameva.
以羊毛为起因的:是所作,不是想解脱,没有心识,是制罪,是身业,有三种心,三种受。
Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
2. 第二应悔过学处的注释
2. Dutiyapāṭidesanīyasikkhāpadavaṇṇanā
558第二项:“请先退开,姊妹”等,是说明应当斥责的方式。
558. Dutiye – apasakka tāva bhaginītiādi apasādetabbākāradassanaṃ.
561561. “让人给自己的食物,而不是自己给”:在这里,即使自己给自己的食物,依这条学处完全不犯,但依前一条学处则犯。“给他人食物,而不是让人给”:在这里,即使让人给,依这条学处会犯。然而,对于自己给的人,既不依这条,也不依前一条而犯。其余在此处都容易明白。咖提那的起源——属作与不作,非想解脱,无心,制教所罚;是身业、语业,三心、三受。
561.Attano bhattaṃ dāpeti na detīti ettha sacepi attano bhattaṃ deti, iminā sikkhāpadena anāpattiyeva, purimasikkhāpadena āpatti. Aññesaṃ bhattaṃ deti na dāpetīti ettha sacepi dāpeyya, iminā sikkhāpadena āpatti bhaveyya. Dentiyā pana neva iminā na purimena āpatti. Sesamettha uttānameva. Kathinasamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
3. 第三应悔过学处的注释
3. Tatiyapāṭidesanīyasikkhāpadavaṇṇanā
562第三项:“双方净信”是指近事男和近事女两边都有净信。据说在那个家庭里,两个人都是入流者。“财富减损”:像这样的家庭,就算有八亿财富,财富也会减损。为什么?因为在那里,近事女和近事男都不守护财富。
562. Tatiye – ubhatopasannanti dvīhi pasannaṃ upāsakenapi upāsikāyapi. Tasmiṃ kira kule ubhopi te sotāpannāyeva. Bhogena hāyatīti edisañhi kulaṃ sacepi asītikoṭidhanaṃ hoti, bhogehi hāyatiyeva. Kasmā? Yasmā tattha neva upāsikā na upāsako bhoge rakkhati.
569从家里拿出来布施是指:带到集会堂或精舍再布施。即使比丘还没到,先拿出来放在门口,等比丘后来到了再布施,也是可以的。不过《大筏疏》中说:已经看到比丘之后,才从屋里拿出来布施,这是不可以的。这里其余的内容很清楚。起源跟羊毛戒一样——是身的行为,不是无想解脱,没有心念,犯制戒罪,是身业、语业,三种心,三种受。
569.Gharato nīharitvā dentīti āsanasālaṃ vā vihāraṃ vā ānetvā denti. Sacepi anāgate bhikkhumhi paṭhamaṃyeva nīharitvā dvāre ṭhapetvā pacchā sampattassa denti, vaṭṭati. Bhikkhuṃ pana disvā antogehato nīharitvā diyyamānaṃ na vaṭṭatīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Sesamettha uttānameva . Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ ticittaṃ, tivedananti.
4. 第四应悔过学处的注释
4. Catutthapāṭidesanīyasikkhāpadavaṇṇanā
570在第四项中,被阻挠就是彼此对立。
570. Catutthe – avaruddhā hontīti paṭiviruddhā honti.
573“告知了五位”:意思是,在五位同法者当中,派遣任何一位,说“我们会带嚼食和啖食来”,即使这样做了告知,也等于没有告知。“除开寺院和寺院附近”:就是除开林间住所的寺院及其附近;应当知道,从附近出来以后,在路上见到比丘,或者来到村落时,即使做了告知,也等于没有告知。“如果有危险,就应当说明有危险”:为什么要说明?为了免除“寺院里有盗贼住着,你们却不告诉我们”这种指责。“应当说:盗贼,人们在这里活动”:为什么要说?为了免除“他们让我们的护持者来抓我们”这种指责。
573.Pañcannaṃ paṭisaṃviditanti pañcasu sahadhammikesu yaṃkiñci pesetvā khādanīyaṃ bhojanīyaṃ āharissāmāti paṭisaṃviditaṃ katampi appaṭisaṃviditamevāti attho. Ārāmaṃ ārāmūpacāraṃ ṭhapetvāti āraññakasenāsanārāmañca tassa upacārañca ṭhapetvā; upacārato nikkhantaṃ antarāmagge bhikkhuṃ disvā vā gāmaṃ āgatassa vā paṭisaṃviditaṃ katampi appaṭisaṃviditameva hotīti veditabbaṃ. Sace sāsaṅkaṃ hoti sāsaṅkanti ācikkhitabbanti kasmā ācikkhitabbaṃ? Ārāme core vasante amhākaṃ nārocentīti vacanapaṭimocanatthaṃ. Corā vattabbā manussā idhūpacarantīti kasmā vattabbaṃ? Attano upaṭṭhākehi amhe gaṇhāpentīti vacanapaṭimocanatthaṃ.
对粥作了告知后,心想“光施纯粥怎么够?我们也要把糕饼、正餐等作为这粥的附属一起布施”,于是无论带来什么,全都算已告知。对正餐等作了告知的情况,也按同样的道理类推。听说“某某人家已经作了告知,拿了嚼食等东西去了”,其他人也跟着一起带来自己要布施的东西,这是可以的。对粥作了告知后,带来糕饼或正餐,这也是可以的——这是《库伦德注》里说的。
Yāguyā paṭisaṃvidite tassā parivāro āhariyyatīti yāguyā paṭisaṃviditaṃ katvā ‘‘kiṃ suddhayāguyā dinnāya pūvabhattādīnipi etissā yāguyā parivāraṃ katvā dassāmā’’ti evaṃ yaṃ kiñci āharanti, sabbaṃ paṭisaṃviditameva hoti. Bhattena paṭisaṃviditetiādīsupi eseva nayo. Asukaṃ nāma kulaṃ paṭisaṃviditaṃ katvā khādanīyādīni gahetvā gacchatīti sutvā aññānipi tena saddhiṃ attano deyyadhammaṃ āharanti, vaṭṭati. Yāguyā paṭisaṃviditaṃ katvā pūvaṃ vā bhattaṃ vā āharanti, etampi vaṭṭatīti kurundiyaṃ vuttaṃ.
575病人:即使没有明确告知,给病人(食物)也无犯。如果已经明确告知,或者是属于病人的剩余食物——也就是为某一个人明确告知后带来的食物,剩下的部分其他人也可以吃。如果为四个人或五个人明确告知后带来了很多食物,而且他们也愿意分给别人,这也属于已明确告知的剩余,所有人都可以吃。如果还有多出来的,解除储存后放着的,第二天也可以吃。带给病人后剩下的食物,也是同样的道理。然而,如果是在没有明确告知的情况下带来的,那就应该把它送到寺院外面,让人明确告知之后再拿回来,或者比丘们自己走到半路去取。如果有人在穿过寺院时带来,或者林居者等人从森林里带来布施,也要按照前面说的方法明确告知。此处所生,就是指在寺院里自然生长的;别人把根茎类嚼食等如法做成净食后布施的,受用的人无犯。但如果把它带到村里煮熟了再带回来,那就不可以,必须明确告知。其余的在这里已经很清楚了。
575.Gilānassāti appaṭisaṃviditepi gilānassa anāpatti. Paṭisaṃvidite vā gilānassa vā sesakanti ekassatthāya paṭisaṃviditaṃ katvā āhaṭaṃ, tassa sesakaṃ aññassāpi bhuñjituṃ vaṭṭati. Catunnaṃ pañcannaṃ vā paṭisaṃviditaṃ katvā bahuṃ āhaṭaṃ hoti, aññesampi dātuṃ icchanti, etampi paṭisaṃviditasesakameva, sabbesampi vaṭṭati. Atha adhikameva hoti, sannidhiṃ mocetvā ṭhapitaṃ dutiyadivasepi vaṭṭati. Gilānassa āhaṭāvasesepi eseva nayo. Yaṃ pana appaṭisaṃviditameva katvā ābhataṃ, taṃ bahiārāmaṃ pesetvā paṭisaṃviditaṃ kāretvā āharāpetabbaṃ, bhikkhūhi vā gantvā antarāmagge gahetabbaṃ. Yampi vihāramajjhena gacchantā vā vanacarakādayo vā vanato āharitvā denti, purimanayeneva paṭisaṃviditaṃ kāretabbaṃ. Tatthajātakanti ārāme jātakameva; mūlakhādanīyādiṃ aññena kappiyaṃ katvā dinnaṃ paribhuñjato anāpatti. Sace pana taṃ gāmaṃ haritvā pacitvā āharanti, na vaṭṭati. Paṭisaṃviditaṃ kāretabbaṃ. Sesamettha uttānameva.
咖提那衣的起源:有作无作,非想解脱,非有心,依制戒而犯,身业,语业,三心,三受。
Kathinasamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.