2. 拘尸耶品·1. 拘舍耶学处注释
4. 舍堕篇复注 · 56 段
1. 拘舍耶学处注释巴利
1. Kosiyasikkhāpadavaṇṇanā
542 在巴利文中,“kosiyakārake”这个地方:造茧的众生叫kosakārakā(造茧者);从茧里产生出来的叫kosiya(蚕丝);做蚕丝的人叫kosiyakārakā,也就是织工。Saṃhananaṃ是聚集、聚合的意思,这里指毁坏。Kosiyamissakaṃ是与蚕丝线混合。因为经文说“未织”,所以如果是织好之后再拿来用,就无犯。从“为帐篷等”这一段起,说到为了帐篷等目的而制作,以及以那种方式受用,也说是无犯。巴利
542. Pāḷiyaṃ ‘‘kosiyakārake’’ti ettha kosaṃ karontīti kosakārakāti laddhavohārānaṃ pāṇakānaṃ kosato nibbattaṃ kosiyaṃ, taṃ karontīti kosiyakārakā, tantavāyā. Saṃhananaṃ saṅghāto, vināsoti attho. Kosiyamissakanti kosiyatantunā missaṃ. ‘‘Avāyima’’nti vuttattā vāyitvā ce karonti, anāpatti. Anāpatti vitānaṃ vātiādinā vitānādīnaṃ atthāya karaṇepi tenākārena paribhogepi anāpatti vuttā.
即使这样混合之后,所制成的仍然是制成的。这句话是在说明:即使被风吹来而掉落,由于是无作意,所以仍然算是犯戒。与蚕丝混合、为了自己而制作或叫人制作敷具、获得,这就是这里的三个条件。巴利
Evampi missetvā katameva hotīti iminā vātena āharitvā pātitepi acittakattā āpattiyevāti dasseti. Kosiyamissakatā, attano atthāya santhatassa karaṇaṃ kārāpanaṃ, paṭilābho cāti imānettha tīṇi aṅgāni.
547 纯黑学处,内容很直白。巴利
547. Suddhakāḷakasikkhāpadaṃ uttānatthameva.
3. 二分学处注释巴利
3. Dvebhāgasikkhāpadavaṇṇanā
552 关于二分学处,“二分”是最高限度,因为这条学处是为了禁止过量取用黑羊毛而制定的。第三是白羊毛,第四是杂色羊毛,这是最低限度,因为对过量取用这些羊毛并没有禁止。因此,黑羊毛超过两份就不允许,而其余的羊毛即使超过所说的分量也允许。有人说:“因为只禁止了过量取用黑羊毛,所以取一半黑羊毛、一半白羊毛或杂色羊毛来制作,也是允许的。”这与“取用较多白羊毛、较多杂色羊毛来制作,或者纯取白羊毛、纯取杂色羊毛来制作,都无犯”的说法一致。有人说:“除了黑羊毛和白羊毛之外,其余的都归入杂色羊毛。”关于“黑羊毛占两份”这句话,《根本戒经注释书》中说:“即使只有一根黑羊毛过量,也犯舍堕。”这与“应持取两秤来称量”的说法在称量上并不一致。因为称量时并不是数着毛来称的,如果要数着毛来持取,那又何必称量呢?所以这里的意趣应该这样理解才合理:由于这条学处是无心的,如果在先前称量后放置的羊毛中,哪怕有一根毛落进去,也犯舍堕。否则,因为难以辨别,就不应取两秤,而只应取较轻的那一秤。巴利
552. Dvebhāgasikkhāpade pana dve bhāgāti ukkaṭṭhaparicchedo kāḷakānaṃ adhikaggahaṇassa paṭikkhepavasena sikkhāpadassa paññattattā. Tatiyaṃ odātānaṃ catutthaṃ gocariyānanti ayaṃ heṭṭhimaparicchedo tesaṃ adhikaggahaṇe paṭikkhepābhāvato, tasmā kāḷakānaṃ bhāgadvayato adhikaṃ na vaṭṭati, sesānaṃ pana vuttappamāṇato adhikampi vaṭṭati. ‘‘Kāḷakānaṃyeva ca adhikaggahaṇassa paṭikkhittattā kāḷakānaṃ upaḍḍhaṃ odātānaṃ vā gocariyānaṃ vā upaḍḍhaṃ gahetvāpi kātuṃ vaṭṭatī’’ti vadanti, ‘‘anāpatti bahutaraṃ odātānaṃ bahutaraṃ gocariyānaṃ ādiyitvā karoti, suddhaṃ odātānaṃ suddhaṃ gocariyānaṃ ādiyitvā karotī’’ti iminā taṃ sameti. ‘‘Kāḷake odāte ca ṭhapetvā sesā gocariyesuyeva saṅgahaṃ gacchantī’’ti vadanti. Dvekoṭṭhāsā kāḷakānanti ettha pana ‘‘ekassapi kāḷakalomassa atirekabhāve nissaggiyaṃ hotī’’ti mātikāṭṭhakathāyaṃ (kaṅkhā. aṭṭha. dvebhāgasikkhāpadavaṇṇanā) ttaṃ, taṃ ‘‘dhārayitvā dve tulā ādātabbā’’ti vacanato tulādhāraṇāya na sameti . Na hi lome gaṇetvā tulādhāraṇā karīyati, atha gaṇetvāva dhārayitabbaṃ siyā, kiṃ tulādhāraṇāya, tasmā evamettha adhippāyo yutto siyā – acittakattā sikkhāpadassa pubbe tulāya dhārayitvā ṭhapitesu ekampi lomaṃ tattha pateyya, nissaggiyanti. Aññathā dubbiññeyyabhāvato dve tulā nādātabbā, ūnakatarāva ādātabbā siyuṃ.
4. 六年学处注释巴利
4. Chabbassasikkhāpadavaṇṇanā
557 关于六年学处,应当这样理解经文语句之间的关联:“那些没有敷具的人,孩子们会大便、会小便;那些有敷具的人,敷具又会被老鼠咬。”其中,hada 是排便的意思,miha 是小便的意思,正是针对这个含义才说“他们大便、小便”。如果在自恣日、布萨日、月朔日这些日子做好敷具,到了第六年圆满时,又在自恣日、布萨日、月朔日这些日子做,这就叫“六年内做”。但如果从第二天才开始做,那就叫“超过六年才做”。巴利
557. Chabbassasikkhāpade pana ‘‘yesaṃ no santhate dārakā uhadantipi ummihantipi, yesaṃ no santhatā undūrehipi khajjantī’’ti evaṃ pāḷipadānaṃ sambandho veditabbo. Hada karīsossagge, miha secaneti panimassatthaṃ sandhāyāha ‘‘vaccampi passāvampi karontī’’ti. Pavāraṇāuposathapāṭipadadivasesu santhataṃ karitvā puna chaṭṭhe vasse paripuṇṇe pavāraṇāuposathapāṭipadadivasesu karonto ‘‘chabbassāni karotī’’ti vuccati. Dutiyadivasato paṭṭhāya karonto pana atirekachabbassāni karoti nāma.
坐具与敷具学处的注释巴利
5. Nisīdanasanthatasikkhāpadavaṇṇanā
565-6 在坐具敷具学处中,“将会显现”的意思是:如果那个约定是令人欢喜的,僧团就会因令人欢喜而同意;如果是不令人欢喜的,就会因不令人欢喜而同意,这就是其意趣所在。阿兰若支等三支,在经文中是作为主要支来说的,其余的支分也应知道他们同样都受持了。因此才说“在敷具上,作有第四衣想”。“舍弃”,就是放下、丢弃的意思。巴利
565-6. Nisīdanasanthatasikkhāpade pana paññāyissatīti sace sā katikā manāpā bhavissati, manāpatāya bhikkhusaṅgho sandississati. Sace amanāpā, amanāpatāya sandississatīti adhippāyo, āraññakaṅgādīni tīṇi pāḷiyaṃ padhānaṅgavasena vuttāni, sesānipi te samādiyiṃsuyevāti veditabbaṃ. Tenevāha ‘‘santhate catutthacīvarasaññitāyā’’ti. Ujjhitvāti vissajjetvā.
567 567. 因为它是坐具敷具,所以没有穿着和披覆的作用,因此说“仅一次坐下及躺卧”。“一搩手量”,是就善逝的搩手而说。这也是为了显示最低限量而说的。三部注疏集成中都说到:“由于宣说为作天盖等目的而制作时无犯,若为躺卧而作,则有罪过。”又因为不如法,所以说“不应使用”。而有人说,这里所说的坐具敷具就是坐具衣,不是别的。在坐具学处中,坐具被称为“有边者”,注释书说:“如敷具一样铺开,在一边留出善逝搩手一搩手的量,在两处割开,做成三条边,由这些边而称为‘有边者’。”依据这个说法,以及“于敷具上作有第四衣想”这句话,这里的理解似乎也合理。然而有些人说:“坐具敷具是把羊毛铺开做成像敷具一样,没有纬线,不能作决意;而坐具衣则是用六种衣中的一种做成,可以作决意,制作时把布片铺开做成像敷具一样。”对此应当好好考察,采取更合理的说法。巴利
567. Nisīdanasanthatattā nivāsanapārupanakiccaṃ natthīti āha ‘‘sakiṃ nisinnañceva nipannañcā’’ti . Vidatthimattanti sugatavidatthiṃ sandhāya vadati. Idañca heṭṭhimaparicchedadassanatthaṃ vuttaṃ. ‘‘Vitānādīnaṃyeva atthāya karaṇe anāpattivacanato sace nipajjanatthāya karonti, āpattiyevā’’ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Akappiyattā pana ‘‘paribhuñjituṃ na vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Idañca nisīdanasanthataṃ nāma nisīdanacīvarameva, nāññanti vadanti. Nisīdanasikkhāpadepi nisīdanaṃ nāma sadasaṃ vuccatīti ca aṭṭhakathāyañcassa ‘‘santhatasadisaṃ santharitvā ekasmiṃ ante sugatavidatthiyā vidatthimatte padese dvīsu ṭhānesu phāletvā tisso dasā karīyanti, tāhi dasāhi sadasaṃ nāma vuccatī’’ti (pāci. aṭṭha. 531) vacanato idhāpi ‘‘nisīdanaṃ nāma sadasaṃ vuccatī’’ti ca ‘‘santhate catutthacīvarasaññitāyā’’ti ca vacanato taṃ yuttaṃ viya dissati. Keci pana ‘‘nisīdanasanthataṃ eḷakalomāni santharitvā santhataṃ viya karonti, taṃ avāyimaṃ anadhiṭṭhānupagaṃ, nisīdanacīvaraṃ pana channaṃ cīvarānaṃ aññatarena karoti adhiṭṭhānupagaṃ, taṃ karontā ca nantakāni santharitvā santhatasadisaṃ karontī’’ti vadanti, vīmaṃsitvā yuttataraṃ gahetabbaṃ.
6. 羊毛学处注释巴利
6. Eḷakalomasikkhāpadavaṇṇanā
571 571. 另外,在羊毛学处中,对于“āsumbhī”这个词,有人读作“asumbhī”。说到“疲倦”,这是通过疲倦这一点来说明他们弯下腰后无法让它掉下来。“对于已踏上旅途的人”这句,在经文中只是为了说明事例本身而说的。但实际上,无论在哪里,只要如法获得,就可以取用。“以三由旬为限”,应当理解为从取羊毛的地方起算,三由旬的范围,意思应当这样来把握。巴利
571. Eḷalomasikkhāpade pana āsumbhīti ettha ‘‘asumbhī’’ti paṭhanti. Kilantāti iminā kilantatāya te onamitvā pātetuṃ na sakkontīti dasseti. Addhānamaggappaṭipannassāti idaṃ vatthumattadīpanavasena pāḷiyaṃ vuttaṃ. Yattha katthaci pana dhammena labhitvā gaṇhituṃ vaṭṭatiyeva. Tiyojanaparamanti ca gahitaṭṭhānato tiyojanappamāṇaṃ desanti evamattho gahetabbo.
572 “以亲手”一词,是从格用于具格义的用法,所以注释说“以亲手”。经文里说“在没有携带者的情况下”,是为了显示比丘(自己携带)是符合规矩的,并不是为了说明有携带者时,亲手在三由旬之内运送会犯戒。“三由旬之外”就是超出三由旬,所以注释说“使其掉落到三由旬之外”。即使是由别人运送,也同样犯戒,因为有自身的主动努力,而且是在没有受人命令的情况下被运走的。即使有自身的主动努力,如果是受人命令而运送,就不犯戒,因为经文说“令他人运送”。由于没有“别人会运送”的意图,所以注释说“以清净心放置”。“有自身的主动努力”是指超过三由旬时有自身的主动努力。这是针对以不清净的心、想着“别人会运送”而放置的情况说的;而“没有心念活动”则是针对以清净心放置的情况说的。“无犯”与经文不符,是指与“运送三由旬”等经文不符,特别是与“令他人运送”这段经文不符。巴利
572.Sahatthāti karaṇatthe nissakkavacananti āha ‘‘sahatthenā’’ti. Asante hāraketi pāḷiyaṃ bhikkhuno anurūpatādassanatthaṃ vuttaṃ, na pana hārake vijjamāne tiyojanabbhantare sahatthā harantassa āpattidassanatthaṃ. Tiyojanato bahi bahitiyojananti āha ‘‘tiyojanato bahi pātetī’’ti. Tena haritepi āpattiyevāti saussāhattā anāṇattiyā haṭattā ca. Satipi hi saussāhabhāve āṇattiyā ce harati, anāpatti ‘‘aññaṃ harāpetī’’ti vacanato. Añño harissatīti adhippāyābhāvato ‘‘suddhacittena ṭhapita’’nti vuttaṃ. Saussāhattāti tiyojanātikkamane saussāhattā. Idañca ‘‘añño harissatī’’ti asuddhacittena ṭhapitaṃ sandhāya vuttaṃ, acittakattāti idaṃ pana suddhacittena ṭhapitaṃ sandhāya. Anāpatti pāḷiyā na sametīti ‘‘tiyojanaṃ haratī’’tiādipāḷiyā, visesato ‘‘aññaṃ harāpetī’’ti pāḷiyā ca na sameti.
如果先通知物主再放置,那就叫“以命令让人拿走”,所以注释说“在物主不知情的情况下”。“即使不来”是指已经中断行程、停在原地的交通工具。“往下走”是指在地面上走。“令其他(人或畜生)拿走”这一句里,用“其他”这个说法,从通称上把畜生也包含进去了,所以说“因为说的是‘令其他(人或畜生)拿走’,所以无犯”。在关税处有犯,是指令其他(人或畜生)拿走时有犯。而这里说无犯,是因为没有偷盗之心,所以无犯。巴利
Sace sāmikaṃ jānāpetvā ṭhapeti, āṇattiyā harāpeti nāmāti āha ‘‘sāmikassa ajānantassevā’’ti. Agacchantepīti gamanaṃ upacchinditvā ṭhitayānepi. Heṭṭhā vā gacchantoti bhūmiyaṃ gacchanto. Aññaṃ harāpetīti ettha añña-ggahaṇena sāmaññato tiracchānagatāpi saṅgahitāti āha – ‘‘aññaṃ harāpetīti vacanato anāpattī’’ti. Suṅkaghāte āpatti hotīti aññaṃ harāpentassa āpatti. Tattha anāpattīti aññavihitassa theyyacittābhāvato anāpatti.
575 “带走它”是指再次带走三由旬,这在《大结》中已有说明。但在《母论注释》的支分中,“初次获得”这句话与它并不相符。因为“初次获得”这句话表明,第二次获得并不构成犯戒的支分。因此,由于巴利圣典和注释中都没有特别说明,我们的主张是:获得未截断之物后,即使再超过三由旬带走,也算无犯。否则就应该说“获得未截断之物后,再次带走三由旬”。应当仔细审察,采取更合理的说法。“无犯——已作之物品”:这里有人说:“毛毯、毯子等也算已作之物品。而天然衣料上附着的长毛,则能生犯。”为了防止摩擦,把它放进薄布袋里。“放入”指放入耳孔。“名为藏口”,以此表明不计入已作之物品之数。羊毛属于未作之物品、初次获得、自己携带或放入不知情者的车乘而超过三由旬、往返携带、以非住处为目的——这是此处的五个支分。巴利
575.‘‘Taṃ harantassāti puna tiyojanaṃ harantassā’’ti mahāgaṇṭhipade vuttaṃ. Taṃ pana mātikāṭṭhakathāyaṃ aṅgesu ‘‘paṭhamappaṭilābho sati iminā vacanena na sameti. ‘‘Paṭhamappaṭilābho’’ti hi idaṃ dutiyappaṭilābho āpattiyā aṅgaṃ na hotīti dīpeti, tasmā pāḷiyaṃ aṭṭhakathāyañca visesābhāvato acchinnaṃ paṭilabhitvā harantassa puna tiyojanātikkamepi anāpatti vuttāti amhākaṃ khanti. Aññathā acchinnaṃ paṭilabhitvā puna tiyojanaṃ haratīti vadeyya. Vīmaṃsitvā yuttataraṃ gahetabbaṃ. Anāpatti katabhaṇḍanti ettha ‘‘kambalakojavādikatabhaṇḍampi. Pakaticīvare laggalomāni āpattiṃ janentiyevā’’ti vadanti. Tanukapattatthavikantare aghaṭṭanatthaṃ pakkhipanti. Pakkhittanti kaṇṇacchidde pakkhittaṃ. Nidhānamukhaṃ nāmāti iminā katabhaṇḍasaṅkhyaṃ na gacchatīti dasseti. Eḷakalomānaṃ akatabhaṇḍatā, paṭhamappaṭilābho, attanā ādāya vā aññassa ajānantassa yāne pakkhipitvā vā tiyojanātikkamanaṃ, āharaṇapaccāharaṇaṃ, avāsādhippāyatāti imānettha pañca aṅgāni.
576 洗羊毛学处,内容浅显易懂。巴利
576. Eḷakalomadhovāpanasikkhāpadaṃ uttānatthameva.
8. 金银学处注释巴利
8. Rūpiyasikkhāpadavaṇṇanā
583-584 在金银学处里,“与导师同色”是指和导师相同的颜色。导师的颜色就是“导师色”;具有像导师色那样的颜色,所以叫“导师色”,这里应看作省略了中间词的复合词。“自然的”是指现在通用的自然迦哈波那币。“由树果种子所成”是指用酸豆等树的果实种子做成的。“凡此一切”是说,如前所说分成的四种,全都是舍堕物——应当这样连接理解。“生色摩娑迦”是指金迦哈波那币。巴利
583-584. Rūpiyasikkhāpade pana satthuvaṇṇoti satthunā samānavaṇṇo. Satthuno vaṇṇo satthuvaṇṇo, satthuvaṇṇo viya vaṇṇo assāti satthuvaṇṇoti majjhapadalopīsamāso daṭṭhabbo. Pākatiko nāma etarahi pakatikahāpaṇo. Rukkhaphalabījamayoti tintiṇikādirukkhānaṃ phalabījena kato. Iccetaṃ sabbampīti yathāvuttabhedaṃ sabbampi catubbidhaṃ nissaggiyavatthu hotīti sambandho. Jātarūpamāsakoti suvaṇṇakahāpaṇo.
“取”是指:为了自己,把别人正在给的东西,或者放在某处无人守护的东西,看见了就自己拿过来。当面说“这个给尊者”,或者背后说“在某处有我的金银,那归你”,只是用言语或手势说“给你”而舍弃的东西,如果不用身体和语言表示拒绝,心里接受,这就叫“寄存式接受”。前面说的“接受”,就是在说明“想要拿”这个意思。“应该告知‘这是守护的地方’”,这是针对受用资具时应当告知而言。如果说了“放在这里”,那就按“或让人取”所说的特征,构成舍堕,所以说不能说“放在这里”。后面“不能说‘拿这个’”,这里也是同样的道理。依止如法和不如法而住:因为从那里产生的资具受用是如法的,所以是依止如法而住;但因为难以守护,从那里产生的资具受用也是不如法的,所以应当知道这也是依止不如法而住。巴利
Gaṇheyyāti attano atthāya dīyamānaṃ vā katthaci ṭhitaṃ vā nippariggahaṃ disvā sayaṃ gaṇheyya. ‘‘Idaṃ ayyassa hotū’’ti evaṃ sammukhā vā ‘‘asukasmiṃ nāma ṭhāne mama hiraññasuvaṇṇaṃ atthi, taṃ tuyhaṃ hotū’’ti evaṃ parammukhā ṭhitaṃ vā kevalaṃ vācāya vā hatthamuddāya vā ‘‘tuyha’’nti vatvā pariccattassa kāyavācāhi appaṭikkhipitvā cittena sādiyanaṃ upanikkhittasādiyanaṃ nāma. ‘‘Sādiyatī’’ti vuttamevatthaṃ vibhāveti ‘‘gaṇhitukāmo hotī’’ti. ‘‘Idaṃ guttaṭṭhāna’’nti ācikkhitabbanti paccayaparibhogaṃyeva sandhāya ācikkhitabbaṃ. ‘‘Idha nikkhipāhī’’ti vutte ‘‘uggaṇhāpeyya vā’’ti vuttalakkhaṇena nissaggiyaṃ hotīti āha – ‘‘idha nikkhipāhīti na vattabba’’nti. Parato ‘‘imaṃ gaṇhā’’ti na vattabbanti etthāpi eseva nayo. Kappiyañca akappiyañca nissāya ṭhitameva hotīti yasmā tato uppannapaccayaparibhogo kappati, tasmā kappiyaṃ nissāya ṭhitaṃ. Yasmā pana dubbicāraṇāya tato uppannapaccayaparibhogopi na kappati, tasmā akappiyaṃ nissāya ṭhitanti veditabbaṃ.
“不能用那个东西换取任何如法物品”——这里说的是:如果已经换取了,就没有受用的途径,所以才这样说。因为,拿了不如法的舍堕物之后,在没有舍弃那件东西的情况下换来的如法物品,即使已经舍给僧团,对所有人来说也还是不如法。不过有些人说:“因为拿了舍堕物之后换来的如法物品,只要说‘我舍给僧团’而舍出去,不用别的办法就可以受用,所以说‘不能用那个东西换取任何如法物品’。”“给寺男的,或者分份的”——这是就“即使到了在家人手里,也还是那一份”来说的。但在《中结》和《小结》里说:“如果寺男用那个东西换了别的来给,就可以受用。”“从那里拿走”,是指从别人的份里拿走。“遍业处预备”,是指光明遍的预备业处。关于“床椅等”——这里有人说:“如果把从那里拿来的床椅等换取了别的而拿,就可以。”“阴影也算”,是指食堂等处的阴影也算。“超出界限”,是指超出房屋的界限,意思是阴影所到的地方不算房屋。“由路也算”——这里有人说:“如果没有别的路,决意走这条路,就可以。”“用那东西买的”,是指用那件东西买来的。“除去寄存,僧团受用资具”——如果近事男说:“这金银太多了,尊者,今天不该毁掉”,然后自己把它寄存起来,或者让别人寄存;除去这种寄存,僧团从它产生的收益来受用资具,因为是用那件东西取得的,所以说是不如法。巴利
Na tena kiñci kappiyabhaṇḍaṃ cetāpitanti ettha cetāpitaṃ ce, natthi paribhogupāyo, tasmā evaṃ vuttaṃ. Akappiyañhi nissaggiyaṃ vatthuṃ uggaṇhitvā taṃ anissajjitvāva cetāpitaṃ kappiyabhaṇḍaṃ saṅghassa nissaṭṭhampi sabbesaṃ na kappati. Keci pana ‘‘yasmā nissaggiyaṃ vatthuṃ paṭiggahetvā cetāpitaṃ kappiyabhaṇḍaṃ saṅghassa nissajjāmīti nissaṭṭhaṃ vināva upāyaṃ paribhuñjituṃ vaṭṭati, tasmā ‘na tena kiñci kappiyabhaṇḍaṃ cetāpita’nti vutta’’nti vadanti. ‘‘Ārāmikānaṃ vā pattabhāganti idaṃ gihīnaṃ hatthagatopi soyeva bhāgoti katvā vuttaṃ. Sace pana tena aññaṃ parivattetvā ārāmikā denti, paribhuñjituṃ vaṭṭatī’’ti majjhimagaṇṭhipade cūḷagaṇṭhipade ca vuttaṃ. Tato haritvāti aññesaṃ pattabhāgato haritvā. Kasiṇaparikammanti ālokakasiṇaparikammaṃ. Mañcapīṭhādīni vāti ettha ‘‘tato gahitamañcapīṭhādīni parivattetvā aññaṃ ce gahitaṃ, vaṭṭatī’’ti vadanti. Chāyāpīti bhojanasālādīnaṃ chāyāpi. Paricchedātikkantāti gehaparicchedaṃ atikkantā, chāyāya gatagataṭṭhānaṃ gehaṃ nāma na hotīti adhippāyo. Maggenapīti ettha ‘‘sace añño maggo natthi, maggaṃ adhiṭṭhahitvā gantuṃ vaṭṭatī’’ti vadanti. Kītāyāti tena vatthunā kītāya. Upanikkhepaṃ ṭhapetvā saṅgho paccaye paribhuñjatīti sace upāsako ‘‘atibahu etaṃ hiraññaṃ, idaṃ, bhante, ajjeva na vināsetabba’’nti vatvā sayaṃ upanikkhepaṃ ṭhapeti, aññena vā ṭhapāpeti, etaṃ upanikkhepaṃ ṭhapetvā tato udayaṃ paribhuñjanto saṅgho paccaye paribhuñjati, tena vatthunā gahitattā ‘‘akappiya’’nti vuttaṃ.
585 不理会掉落之处而任它落下,应当理解为:这是为了显示无执着。因此要知道:好比丢弃粪便的人,虽然知道它落在何处,也照样不理会;同样,在这里,无执着本身就是标准。所谓“于不实存想”,是就宣说自己身上并不存在的上人法而言。“盗用”就是指非阿拉汉的受用。因为世尊在自己的教法中,只允许具戒者受用资具,不允许破戒者;施主们也是只为具戒者施舍,不为破戒者,因为他们期望自己所作的善行能有大果报。这样一来,由于导师不允许、施主们也没有施舍,破戒者的受用就是盗用。以负债的方式受用,叫负债受用,意思是:由于受用者这边没有布施的清净,就像借了债再受用一样。因此,“具戒者”等话,是以理由的方式重新点出已经说过的内容。“于衣的受用中受用”,是指反复从身脱下时的受用。应在食前……中略……后夜分中观察,这是前后文的关联。如果做不到这样,就按上面所说的时间差别,在一天中观察四次、三次、两次或仅一次。巴利
585.Patitokāsaṃ asamannāharantena pātetabbanti idaṃ nirapekkhabhāvadassanaparanti veditabbaṃ, tasmā patitaṭṭhāne ñātepissa gūthaṃ chaḍḍentassa viya nirapekkhabhāvoyevettha pamāṇanti veditabbaṃ. Asantasambhāvanāyāti attani avijjamānauttarimanussadhammārocanaṃ sandhāya vuttaṃ. Theyyaparibhogo nāma anarahassa paribhogo. Bhagavatā hi attano sāsane sīlavato paccayā anuññātā, na dussīlassa. Dāyakānampi sīlavato eva pariccāgo, na dussīlassa attano kārānaṃ mahapphalabhāvassa paccāsīsanato. Iti satthārā ananuññātattā dāyakehi ca apariccattattā dussīlassa paribhogo theyyaparibhogo. Iṇavasena paribhogo iṇaparibhogo, paṭiggāhakato dakkhiṇāvisuddhiyā abhāvato iṇaṃ gahetvā paribhogo viyāti attho. Tasmāti ‘‘sīlavato’’tiādinā vuttamevatthaṃ kāraṇabhāvena paccāmasati. Cīvaraṃ paribhoge paribhogeti kāyato mocetvā mocetvā paribhoge. Purebhatta…pe… pacchimayāmesu paccavekkhitabbanti sambandho. Tathā asakkontena yathāvuttakālavisesavasena ekasmiṃ divase catukkhattuṃ tikkhattuṃ dvikkhattuṃ sakiṃyeva vā paccavekkhitabbaṃ.
如果他在还没有观察的时候,天就亮了,他就处在负债受用的状态。关于这一点,有人说:如果对过去的受用不作观察——也就是“昨天我受用的衣,只是为了抵御寒冷……乃至……为了遮蔽羞处;昨天我受用的食物,不是为了嬉戏……”等等——那就处在负债受用的状态。这种说法需要考察。坐卧处的受用,也是每次受用时就算受用,每次进入时就算进入。如果做不到这样,就应该在食前等时段作观察。这依照前面所说的方式就能理解,所以这里不再另外说明。念为缘,意思是念作为缘;接受和受用的观察以念为缘,这个道理成立,意思是先观察之后才接受、才受用。因此说“作念之后”等等。即使如此,意思是:虽然在这两处都应当观察,即便如此。另有一些人说:“念为缘,意思是在念作为药物受用之缘的状态中,以念为缘。即使如此,意思是即使缘存在。”这只是他们自己的看法。事实上,依缘所依的戒是通过观察而清净的,并不是仅仅因为缘存在就清净。巴利
Sacassaapaccavekkhatova aruṇo uggacchati, iṇaparibhogaṭṭhāne tiṭṭhatīti ettha ‘‘hiyyo yaṃ mayā cīvaraṃ paribhuttaṃ, taṃ yāvadeva sītassa paṭighātāya…pe… hirikopīnappaṭicchādanatthaṃ, hiyyo yo mayā piṇḍapāto paribhutto, so neva davāyātiādinā sace atītaparibhogapaccavekkhaṇaṃ na kareyya, iṇaparibhogaṭṭhāne tiṭṭhatī’’ti vadanti, vīmaṃsitabbaṃ. Senāsanampi paribhoge paribhogeti pavese pavese. Evaṃ pana asakkontena purebhattādīsu paccavekkhitabbaṃ. Taṃ heṭṭhā vuttanayeneva sakkā viññātunti idha visuṃ na vuttaṃ. Satipaccayatāti satiyā paccayabhāvo, paṭiggahaṇassa paribhogassa ca paccavekkhaṇasatiyā paccayabhāvo yujjati, paccavekkhitvāva paṭiggahetabbaṃ paribhuñjitabbañcāti attho. Tenevāha ‘‘satiṃ katvā’’tiādi. Evaṃ santepīti yadipi dvīsupi ṭhānesu paccavekkhaṇā yuttā, evaṃ santepi. Apare panāhu ‘‘satipaccayatāti satibhesajjaparibhogassa paccayabhāve paccayeti attho. Evaṃ santepīti paccaye satipī’’ti, taṃ tesaṃ matimattaṃ. Tathā hi paccayasannissitasīlaṃ paccavekkhaṇāya visujjhati, na paccayasabbhāvamattena.
既然“受用时无犯”这句话已经说明了巴帝摩卡防护戒,那么依缘所依戒和巴帝摩卡防护戒之间有什么区别呢?回答说:在前三种资具上,区别是显而易见的。至于病缘资具,就像围起篱笆保护树根,树上的果实也就同样得到了保护;同样,通过观察守护了依缘所依戒时,与它相连的巴帝摩卡防护戒也就可以说是成就了。如果不对病缘资具作观察就受用,戒被破坏时,破坏的正是巴帝摩卡防护戒;而依缘所依戒,则是在食后、初夜等时段,直到黎明升起,只要没有观察才会被破坏。因为即使在食前没有观察而受用病缘资具,也是无犯的。这就是它们之间的差别。巴利
Nanu ca ‘‘paribhoge karontassa anāpattī’’ti iminā pātimokkhasaṃvarasīlaṃ vuttaṃ, tasmā paccayasannissitasīlassa pātimokkhasaṃvarasīlassa ca ko visesoti? Vuccate – purimesu tāva tīsu paccayesu viseso pākaṭoyeva, gilānapaccaye pana yathā vatiṃ katvā rukkhamūle gopite tassa phalānipi rakkhitāniyeva honti, evameva paccavekkhaṇāya paccayasannissitasīle rakkhite tappaṭibaddhaṃ pātimokkhasaṃvarasīlampi nipphannaṃ nāma hoti. Gilānapaccayaṃ apaccavekkhitvā paribhuñjantassa sīlaṃ bhijjamānaṃ pātimokkhasaṃvarasīlameva bhijjati, paccayasannissitasīlaṃ pana pacchābhattapurimayāmādīsu yāva aruṇuggamanā apaccavekkhantasseva bhijjati. Purebhattañhi apaccavekkhitvāpi gilānapaccayaṃ paribhuñjantassa anāpatti, idametesaṃ nānākaraṇaṃ.
像这样说明了依缘戒的清净之后,为了借同一个机会说明一切清净,又说了“清净确实有四种”等话。其中,通过它而清净,所以叫清净;如法地宣说本身就是清净,这叫宣说清净。在这里,出罪也应当看作包含在宣说之中。至于断根的罪,承认自己不是比丘本身就是宣说。以决意为特征的防护本身就是清净,这叫防护清净。如法、公平地寻求资具本身就是清净,这叫寻求清净。对四种资具按所说的方式加以观察本身就是清净,这叫观察清净。以上就清净而言是简略的方法。在具清净的戒中,宣说本身就是其清净,所以叫宣说清净。其余诸项也同样是这个道理。在此,“不再这样做了”中,说“这样”是指防护的破坏。“舍弃之后”即避开、不做的意思。以应施与之义为“遗产”,他们取受它,所以叫“继承者”;由于在未允许的情况下完全没有受用,而在允许的情况下也仅是有受用,所以比丘们可受用的资具是属于世尊的。这里,《法嗣经》是证明。巴利
Evaṃ paccayasannissitasīlassa visuddhiṃ dassetvā teneva pasaṅgena sabbāpi suddhiyo dassetuṃ ‘‘catubbidhā hi suddhī’’tiādimāha. Tattha sujjhati etāyāti suddhi, yathādhammaṃ desanāva suddhi desanāsuddhi. Vuṭṭhānassapi cettha desanāya eva saṅgaho daṭṭhabbo. Chinnamūlāpattīnaṃ pana abhikkhutāpaṭiññāva desanā. Adhiṭṭhānavisiṭṭho saṃvarova suddhi saṃvarasuddhi. Dhammena samena paccayānaṃ pariyeṭṭhi eva suddhi pariyeṭṭhisuddhi. Catūsu paccayesu vuttavidhinā paccavekkhaṇāva suddhi paccavekkhaṇasuddhi. Esa tāva suddhīsu samāsanayo. Suddhimantesu sīlesu desanā suddhi etassāti desanāsuddhi. Sesesupi eseva nayo. Na puna evaṃ karissāmīti ettha evanti saṃvarabhedaṃ sandhāyāha. Pahāyāti vajjetvā, akatvāti attho. Dātabbaṭṭhena dāyaṃ, taṃ ādiyantīti dāyādā, ananuññātesu sabbena sabbaṃ paribhogābhāvato anuññātesuyeva ca paribhogasabbhāvabhāvato bhikkhūhi paribhuñjitabbapaccayā bhagavato santakā. Dhammadāyādasuttañcettha sādhakanti –
“比丘们,你们要成为我的法嗣,不要成为财物之嗣。我对你们有慈悯:怎样才能让我的弟子们成为法嗣,而不是成为财物之嗣呢?”巴利
‘‘Dhammadāyādā me, bhikkhave, bhavatha, mā āmisadāyādā. Atthi me tumhesu anukampā, ‘kinti me sāvakā dhammadāyādā bhaveyyuṃ, no āmisadāyādā’’’ti (ma. ni. 1.29) –
这样流传的《法嗣经》,在这里正好能说明这个道理。巴利
Evaṃ pavattaṃ dhammadāyādasuttañca ettha etasmiṃ atthe sādhakaṃ.
未离贪的人被渴爱控制,所以在受用资具时没有自主权;因为没有自主权,离贪的人在这方面才有自主权,因为他们能随自己的意愿受用。就像他们面对厌恶的东西,能以不厌恶的方式看待,面对不厌恶的东西也能以厌恶的方式看待,但这两者都舍弃了,以旁观中舍的心态受用资具,同时满足施主的心愿。因此说:“他们因为已经超越了渴爱的奴役,成为主人而受用。”不过,有戒的人经过观察后受用,因为与负债受用相反,所以称为无债受用。就像欠债的人不能随自己的喜好去想去的地方,同样,被负债受用束缚的人不能从世间出离;因为与此相反,有戒的人经过观察后受用,被称为无债受用。因此应当知道,从究竟意义上说,这种受用是区别于四种受用之外单独的一种。这里没有单独提出来说,或许可以归入继承受用中。因为有戒的人也因为具备这种学处,就被称为有学。一切,指圣者和凡夫。巴利
Avītarāgānaṃ taṇhāparavasatāya paccayaparibhoge sāmibhāvo natthi, tadabhāvena vītarāgānaṃ tattha sāmibhāvo yathāruci paribhogasabbhāvato. Tathā hi te paṭikūlampi appaṭikūlākārena appaṭikūlampi paṭikūlākārena tadubhayampi vajjetvā ajjhupekkhanākārena paccaye paribhuñjanti, dāyakānañca manorathaṃ paripūrenti. Tenāha – ‘‘te hi taṇhāya dāsabyaṃ atītattā sāmino hutvā paribhuñjantī’’ti. Yo panāyaṃ sīlavato paccavekkhitaparibhogo, so iṇaparibhogassa paccanīkattā āṇaṇyaparibhogo nāma hoti. Yathā hi iṇāyiko attano ruciyā icchitadesaṃ gantuṃ na labhati, evaṃ iṇaparibhogayutto lokato nissarituṃ na labhatīti tappaṭipakkhattā sīlavato paccavekkhitaparibhogo āṇaṇyaparibhogoti vuccati, tasmā nippariyāyato catuparibhogavinimutto visuṃyevāyaṃ paribhogoti veditabbo. So idha visuṃ na vutto, dāyajjaparibhogeyeva vā saṅgahaṃ gacchatīti. Sīlavāpi hi imāya sikkhāya samannāgatattā sekkhotveva vuccati. Sabbesanti ariyānaṃ puthujjanānañca.
凡夫怎么能有这些受用呢?通过近行(近似)的方式。因为,即使是凡夫,只要安住在减损行中,舍弃对资具的贪着,以无染着的心在那里受用,这种受用就类似于所有者受用。而持戒者经过观察后的受用,则类似于继承受用,因为不违背施主的心愿。正因如此才说“或者也可归入继承受用”。至于善凡夫的受用,根本不必多说,因为他已归入有学之列。有学经就是能证明这个道理的。巴利
Kathaṃ puthujjanānaṃ ime paribhogā sambhavantīti? Upacāravasena. Yo hi puthujjanassapi sallekhappaṭipattiyaṃ ṭhitassa paccayagedhaṃ pahāya tattha anupalittena cittena paribhogo, so sāmiparibhogo viya hoti. Sīlavato pana paccavekkhitaparibhogo dāyajjaparibhogo viya hoti dāyakānaṃ manorathassa avirādhanato. Teneva vuttaṃ ‘‘dāyajjaparibhogeyeva vā saṅgahaṃ gacchatī’’ti. Kalyāṇaputhujjanassa paribhoge vattabbameva natthi tassa sekkhasaṅgahato. Sekkhasuttañhetassa atthassa sādhakaṃ.
与有惭者一起受用,意思是拿了有惭者的东西来受用。与无惭者一起受用,这里也是同样的道理。因为从一开始就不存在所谓的无惭者,所以借此说明:不应该仅仅因为看见了就起疑心。那些属于自己的负担,比如共住弟子等人,谁看见了,谁就应该制止他。因为无惭者的受用被称为有惭者的受用,所以并没有罪,因为两者都是无惭者;所谓“无惭者受用”只是一个名称而已,根本得不到实体。然而,有论师说“罪确实是存在的”,这一点在三处义理中都有说明。巴利
Lajjinā saddhiṃ paribhogo nāma lajjissa santakaṃ gahetvā paribhogo. Alajjinā saddhinti etthāpi eseva nayo. Ādito paṭṭhāya hi alajjī nāma natthīti iminā diṭṭhadiṭṭhesuyeva āsaṅkā na kātabbāti dasseti. Attano bhārabhūtā saddhivihārikādayo. Sopi nivāretabboti yo passati, tena nivāretabbo. Yasmā alajjīparibhogo nāma lajjino vuccati, tasmā āpatti nāma natthi ubhinnampi alajjībhāvato, ‘‘alajjīparibhogo’’ti idaṃ nāmamattameva na labbhatīti vuttaṃ hoti. ‘‘Āpatti pana atthiyevāti vadantī’’ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ.
由不正当的方式等生起的,叫做“非法”。由乞食等方式生起的,叫做“如法”。“他只给僧团”:意思是,他不拿食物,只把自己得到的份额给僧团。不过,如果有个有惭耻心的人要推举一个无惭耻的人……中略……使他消失,在这种情况下,仅仅因为想推举就这样做是不允许的;但为了护持法和教法、以及为了利益听众,则是允许的,应当这样理解。由于按照前面的说法已经说过“他应当被治罪”,所以他们说这本身就是罪。通过诵持等来受用法,就是法受用。即使以护法之心受持而没有罪,长老仍然针对他的无惭耻之性而说了“这真是个恶人”等话。而“在他的近处”,是指在大护长老的近处。巴利
Adhammiyoti anesanādīhi uppanno. Dhammiyoti bhikkhācariyādīhi uppanno. Saṅghasseva detīti bhattaṃ aggahetvā attanā laddhasalākaṃyeva deti. Sace pana lajjī alajjiṃ paggaṇhāti…pe… antaradhāpetīti ettha kevalaṃ paggaṇhitukāmatāya evaṃ kātuṃ na vaṭṭati, dhammassa pana sāsanassa sotūnañca anuggahatthāya vaṭṭatīti veditabbaṃ. Purimanayena ‘‘so āpattiyā kāretabbo’’ti vuttattā imassa āpattiyevāti vadanti. Uddesaggahaṇādinā dhammassa paribhogo dhammaparibhogo. Dhammānuggahena gaṇhantassa āpattiyā abhāvepi thero tassa alajjibhāvaṃyeva sandhāya ‘‘pāpo kirāya’’ntiādimāha. Tassa pana santiketi mahārakkhitattherassa santike.
586 “王宫后宫等”这一段,是因为仅仅生起“我要拿这个”的念头而说的。在“因忘念而施”这句里,所谓因忘念而施,就是还没有舍弃的东西;所以,系在衣角边上的钱币等物,如果比丘以“这是衣物”的想法接受,那么既不算施了金钱,也不算接受了金钱,因此在这里没有需要忏悔的罪,不过那东西应当归还给施主。如果施主们用这些不净物买了酥油等,布施给僧团和那位比丘,那么对所有人都如法,因为这些东西本来就属于施主。不过,义注中针对为了求功德而舍弃并布施的东西说:“求功德者……对金钱作非金钱想而接受金钱,应当知道是这样。”所以,对于已经舍弃而布施的东西,即使以“这是衣物”的想法去拿,也仍然犯舍堕。因此,如果那些施主不来取回,就问过施主之后,若是为你自己而舍弃的,就要在僧团中舍出,并忏悔其罪。“看看你的布片”这句话,表明即使用“请拿这个”这类不合律制的说法,指示属于在家人的东西,比丘也不可以那样做。“同一分界”,是因为有作与无作的状态,所以是同一分界。金、银的性质,为自己所指定,在钱币等当中属于某一种——这里是三个构成要件。巴利
586.Rājorodhādayotiādi ‘‘idaṃ gaṇhissāmī’’ti cetanāmattasambhavato vuttaṃ. Assatiyā dinnanti ettha assatiyā dinnaṃ nāma apariccattaṃ hoti, tasmā dasante baddhakahāpaṇādi assatiyā dinnaṃ bhikkhunā vatthasaññāya paṭiggahitañca, tato neva rūpiyaṃ dinnaṃ, nāpi paṭiggahitañca hotīti ettha āpattidesanākiccaṃ natthi, taṃ pana dāyakānameva paṭidātabbaṃ. Tena akappiyavatthunā te ce dāyakā sappiādīni kiṇitvāna saṅghassa tassa ca bhikkhuno denti, sabbesaṃ kappati dāyakānaṃyeva santakattā. Aṭṭhakathāyaṃ pana puññakāmehi pariccajitvā dinnameva sandhāya ‘‘puññakāmā…pe… rūpiye arūpiyasaññī rūpiyaṃ paṭiggaṇhātīti veditabbo’’ti vuttaṃ, tasmā pariccajitvā dinnaṃ vatthasaññāya gaṇhatopi nissaggiyameva. Tena yadi te dāyakā no āgantvā gaṇhanti, dāyake pucchitvā attano atthāya ce pariccattaṃ, saṅghe nissajjitvā āpatti desetabbā. Tava coḷakaṃ passāhīhi iminā gihisantakepi ‘‘idaṃ gaṇhathā’’tiādiakappiyavohārena vidhānaṃ bhikkhuno na kappatīti dīpeti. Ekaparicchedānīti kiriyākiriyabhāvato ekaparicchedāni. Jātarūparajatabhāvo, attuddesikatā, kahāpaṇādīsu aññatarabhāvoti imānettha tīṇi aṅgāni.
9. 金银交易学处注释巴利
9. Rūpiyasaṃvohārasikkhāpadavaṇṇanā
587 在金银交易的学处里,生金等四种属于舍堕的物品,在这里就用“金银”这个词一并涵盖进去了,所以注释里说“生金、银的交换”。“已接受的交换”:指的是对已经接受的金钱进行交换;或者没有接受,但通过允许的方式取得金钱之后,再进行交换。巴利
587. Rūpiyasaṃvohārasikkhāpade jātarūpādicatubbidhampi nissaggiyavatthu idha rūpiyaggahaṇeneva gahitanti āha ‘‘jātarūparajataparivattana’’nti. Paṭiggahitaparivattaneti sāditarūpiyassa parivattane, asādiyitvā vā kappiyena gāhena paṭiggahitarūpiyaparivattane.
589 把 ga 字母改成 ka 字母后,写成了“sīsūpaka”;在词语分解中,“ghanakata”被解释为“做成团块”。在“satthuvaṇṇa”等语中,应当这样理解各处所举的总集:“satthuvaṇṇo ca kahāpaṇo ca……乃至……ye ca vohāraṃ gacchanti”。“对货币有货币想”说的是自己的财物。“换取货币”说的是他人的财物。“以舍堕物换取恶作物或净物,也是同样的道理”这句话为什么说呢?因为“对货币有货币想而换取非货币,舍堕波逸提”等说法并没有在圣典中直接说到,所以说“因为……”等话。由于随顺其义,这里的意趣是:所谓货币交易,并不只是用货币换货币,而是因为说到“对非货币有货币想而换取货币”,所以用非货币换取货币也叫货币交易;在这种情况下,只要有货币存在,就仍然是货币交易——这个意思虽然没有明说,也可以知道。所谓非货币,就是恶作物和净物。“ekantena rūpiyapakkhe”应当理解为“以一边的货币部分”。或者应当知道有“ekato rūpiyapakkhe”这个读法。也有人读作“ekarūpiyapakkhe”,在那里也应当同样理解为“以一边的货币部分”。巴利
589.Ga-kārassa ka-kāraṃ katvā ‘‘sīsūpaka’’nti likhitaṃ, padabhājane ghanakatanti piṇḍaṃ kataṃ. Satthuvaṇṇotiādīsu ‘‘satthuvaṇṇo ca kahāpaṇo ca…pe… ye ca vohāraṃ gacchantī’’ti evaṃ sabbattha samuccayo veditabbo. Rūpiye rūpiyasaññīti sakasantakaṃ vadati. Rūpiyaṃ cetāpetīti parasantakaṃ vadati. ‘‘Nissaggiyavatthunā dukkaṭavatthuṃ vā kappiyavatthuṃ vā cetāpentassapi eseva nayo’’ti idaṃ kasmā vuttaṃ. Na hi ‘‘rūpiye rūpiyasaññī arūpiyaṃ cetāpeti , nissaggiyaṃ pācittiya’’ntiādittiko pāḷiyaṃ vuttoti āha ‘‘yo hī’’tiādi. Tassānulomattāti etthāyamadhippāyo – rūpiyasaṃvohāro nāma na kevalaṃ rūpiyena rūpiyaparivattanameva, atha kho ‘‘arūpiye rūpiyasaññī rūpiyaṃ cetāpetī’’ti vuttattā arūpiyena rūpiyacetāpanampi rūpiyasaṃvohāro nāma hotīti etasmiṃ pakkhepi rūpiye sati rūpiyasaṃvohāroyeva hotīti ayamattho avuttopi viññāyatīti. Arūpiyaṃ nāma dukkaṭavatthukappiyavatthūni. Ekantena rūpiyapakkheti ekena antena rūpiyapakkheti ayaṃ attho gahetabbo. ‘‘Ekato rūpiyapakkhe’’ti vā pāṭho veditabbo. ‘‘Ekarūpiyapakkhe’’tipi paṭhanti, tatthāpi ekato rūpiyapakkheti ayamevattho gahetabbo.
《盲灯注》的意思是:用如法的物品做如法物品的买卖,都还算舍堕,那用恶作的物品做恶作物品的买卖,为什么就不算呢?这段学处……中略……是就非货币和货币物品而说的——这就是它们的关联。此处,指的就是这条关于货币交易的学处。彼处,指的是关于买卖的学处。正因为如此,指的就是用如法物品本身。巴利
Kappiyavatthunā kappiyavatthuno kayavikkayepi tāva nissaggiyaṃ hoti, dukkaṭavatthunā dukkaṭavatthuno kayavikkaye kasmā na hotīti andhakaṭṭhakathāya adhippāyo. Idaṃ sikkhāpadaṃ…pe… arūpiyena ca rūpiyacetāpanaṃ sandhāya vuttanti sambandho. Idhāti imasmiṃ rūpiyasaṃvohārasikkhāpade. Tatthāti kayavikkayasikkhāpade. Tenevāti kappiyavatthunāyeva.
再者,因为它无法再变成如法,所以说它“名为大不如法”。他们说:“‘无法用任何方法使它成为如法’这句话,只是针对五位同法者之间互相交换的情况说的;如果由在家人拿去,变成自己的东西之后再布施,那么对所有人都如法。”然而,正是通过“无法用任何方法使它成为如法”这句话,可以确定:已接受的货币还没有舍弃,用它换来的如法物品即使已经舍给僧团,也不可以受用。巴利
Puna kappiyabhāvaṃ netuṃ asakkuṇeyyattā ‘‘mahāakappiyo nāmā’’ti vuttaṃ. ‘‘Na sakkā kenaci upāyena kappiyo kātunti idaṃ pañcannaṃyeva sahadhammikānaṃ antare parivattanaṃ sandhāya vuttaṃ, gihīhi pana gahetvā attano santakaṃ katvā dinnaṃ sabbesaṃ kappatī’’ti vadanti. ‘‘Na sakkā kenaci upāyena kappiyo kātu’’nti pana imināva paṭiggahitarūpiyaṃ anissajjitvāva tena cetāpitaṃ kappiyabhaṇḍampi saṅghassa nissaṭṭhaṃ paribhuñjituṃ na vaṭṭatīti siddhaṃ.
那些说“即使没有把已经接受的货币舍出去,用它换来的如法物品一旦施给了僧团,也可以受用”的人,他们这种说法跟“没办法用任何手段把它变成如法”这句话对不上。他们在这里又这样辩解:“因为该舍的东西还没舍,就一层一层地换成了别的东西,由于分不出界限,所以这里没说要舍,而只说‘没办法用任何手段把它变成如法’;也正因为分不出界限,才没有说‘还给原本的物主、还给钵的主人,就成为如法’。”如果已经接受的货币没有舍出去,用它换来的如法物品施给僧团后可以受用,那么照这样,这里拿最后那件物品来说,为什么施给僧团就不能受用呢?从“如果有人拿了货币……(中略)……还给原本的物主、还给钵的主人,就成为如法”这句话,也可以成立:已经接受的货币没有舍出去,用它换来的如法物品即使施给了僧团,也不能受用。如果那件施出去的东西可以受用,就不会说“还给原本的物主、还给钵的主人,就成为如法”。在这里还有另外一些人这样说:“如果已经施给了僧团,接受货币的人就不能受用;所以为了说明他要怎样才可以受用,才说了‘还给原本的物主……’等等。”巴利
Ye pana ‘‘paṭiggahitarūpiyaṃ anissajjitvāpi tena parivattitaṃ kappiyabhaṇḍaṃ saṅghassa nissaṭṭhaṃ paribhuñjituṃ vaṭṭatī’’ti vadanti, tesaṃ ‘‘na sakkā kenaci upāyena kappiyo kātu’’nti idaṃ na yujjati. Te panettha evaṃ vadanti ‘‘yasmā nissajjitabbavatthuṃ anissajjitvāva uparūpari aññaṃ aññaṃyeva kataṃ, tasmā paricchedābhāvato idha nissajjituṃ avatvā ‘na sakkā kenaci upāyena kappiyo kātu’nti vuttaṃ, paricchedābhāvatoyeva ‘mūle mūlasāmikānaṃ , patte ca pattasāmikānaṃ dinne kappiyo hotī’ti ca na vutta’’nti. Yadi paṭiggahitarūpiyaṃ anissajjitvā cetāpitaṃ kappiyabhaṇḍampi saṅghassa nissaṭṭhaṃ paribhuñjituṃ vaṭṭati, evaṃ sante idhāpi avasānavatthuṃ gahetvā saṅghassa nissaṭṭhaṃ kasmā na vaṭṭati, ‘‘yo pana rūpiyaṃ uggaṇhitvā…pe… patte ca pattasāmikānaṃ dinne kappiyo hotī’’ti imināpi paṭiggahitarūpiyaṃ anissajjitvā cetāpitaṃ kappiyabhaṇḍampi saṅghassa nissaṭṭhaṃ paribhuñjituṃ na vaṭṭatīti siddhaṃ. Yadi taṃ nissaṭṭhaṃ paribhuñjituṃ vaṭṭeyya, ‘‘mūle mūlasāmikānaṃ, patte ca pattasāmikānaṃ dinne kappiyo hotī’’ti na vadeyya. Apare panettha evaṃ vadanti ‘‘yadi saṅghassa nissaṭṭhaṃ hoti, rūpiyapaṭiggāhakassa na vaṭṭati, tasmā tassapi yathā vaṭṭati, tathā dassanatthaṃ ‘mūle mūlasāmikāna’ntiādi vutta’’nti.
“与第二个钵相同”这句话,是用来说明:对五位同法者来说也不允许。这里说出了理由:“因为根本已被接受。”那么,因为根本已被接受,接受金钱的人暂且不说,为什么对其余的人也不允许呢?他心里这样疑惑,就问道:“为什么对其余的人不允许?”于是说出理由:“因为根本未被舍出。”即使钵本身是如法的,但由于已被接受的根本应当舍出而尚未舍出,所以由他拿走的钵,对除接受金钱者之外的其余人也不允许。如果他已把接受的根本在僧团中舍出,那么通过如法的羯磨,由净人等拿来布施的钵,除了接受金钱者以外,对其余的人是允许的。不过另有一派说:“接受根本之后拿走的钵,如果已经舍给僧团,对其余的人是允许的。”若是这样,就不该说“因为根本未被舍出”,而应该说“因为未舍给僧团”。巴利
Dutiyapattasadisoyevāti iminā pañcannampi sahadhammikānaṃ na kappatīti dasseti. Tattha kāraṇamāha ‘‘mūlassa sampaṭicchitattā’’ti. Atha mūlassa sampaṭicchitattā rūpiyapaṭiggāhakassa tāva akappiyo hotu, sesānaṃ pana kasmā na kappatīti maññamāno pucchati ‘‘kasmā sesānaṃ na kappatī’’ti. Kāraṇamāha ‘‘mūlassa anissaṭṭhattā’’ti. Pattassa kappiyabhāvepi sampaṭicchitamūlassa nissajjitabbassa anissaṭṭhattā tena gahitapatto sesānampi na kappati. Yadi hi tena sampaṭicchitamūlaṃ saṅghamajjhe nissaṭṭhaṃ siyā, tena kappiyena kammena ārāmikādīhi gahetvā dinnapatto rūpiyapaṭiggāhakaṃ ṭhapetvā sesānaṃ vaṭṭati. Apare pana ‘‘mūlaṃ sampaṭicchitvā gahitapattopi yadi saṅghassa nissaṭṭho, sesānaṃ kappatī’’ti vadanti. Evaṃ sante ‘‘mūlassa anissaṭṭhattā’’ti na vattabbaṃ, ‘‘saṅghassa anissaṭṭhattā’’ti evameva vattabbaṃ.
“以恶行故”这句话,是用来说明他做了金钱交易。至于“其他人则可以用”,意思是:因为他只是做了金钱交易,并没有接受本金,所以从僧团依律羯磨舍弃的时候起,其他人就可以用。为了在这件事上举出依据,才说了“据说大善长老”等话。不过另有一派说:“‘以恶行故’这句话,只是指那仍处于属于在家人所有的状态下所犯的恶行,并不是指犯了金钱交易,因此由于没有金钱交易,那个钵就不能舍弃,所以对他不适用,而那个没有舍弃的钵对其他人却适用。为了显示没有舍弃的钵对其他人也适用,才举出了‘据说大善长老’等事例。至于‘僧团舍弃了’这句话,是因为对其他人适用,这只是就僧团已经放弃所有权而言,并不是说经由僧团依律羯磨而舍弃。而‘装满酥油’这句话,正是这一含义的佐证。”巴利
Dubbicāritattāti iminā rūpiyasaṃvohāro anena katoti dasseti. Aññesaṃ pana vaṭṭatīti yasmānena rūpiyasaṃvohāramattameva kataṃ, na mūlaṃ sampaṭicchitaṃ, tasmā vinayakammavasena saṅghassa nissaṭṭhakālato paṭṭhāya aññesaṃ vaṭṭati. Imasmiṃyeva ca atthe pamāṇaṃ dassento ‘‘mahāsumattherassa kirā’’tiādimāha. Apare pana ‘‘dubbicāritattāti iminā kevalaṃ gihisantakabhāvena ṭhite dubbicāritamattaṃ vuttaṃ, na rūpiyasaṃvohārāpajjanaṃ, tasmā rūpiyasaṃvohārābhāvato so patto nissajjituṃ na sakkāti tassa na kappati, anissaṭṭhopi aññesaṃ kappati. Anissaṭṭhasseva ca aññesaṃ kappiyabhāvadassanatthaṃ ‘mahāsumattherassa kirā’tiādivatthūni udāhaṭāni. Saṅghassa nissajjīti idañca aññesaṃ kappiyattā kevalaṃ saṅghassa pariccattabhāvaṃ sandhāya vuttaṃ, na pana vinayakammavasena saṅghassa nissaṭṭhabhāvaṃ. Imassa ca atthassa sappissa pūretvāti idaṃ vacanaṃ sādhaka’’nti vadanti.
591 关于接受金钱和进行金钱交易这两件事,如果各自只做了其中一种,就按照各处已经讲过的方法舍弃。但如果是以自己接受的金钱来做了交易,那要怎么舍弃呢?这并不难,应该这样舍弃:“尊者,我从事了种种金钱交易。”在这个学处里,“对不是金钱的东西作金钱想,犯恶作”等说法,因为在结尾项里提到了无犯的情况,所以这三句是只就允许持有的物品来说的——三部《甘提帕达》里都是这样说的。不过有些人说:“‘非金钱’一词包含了允许持有的物品和恶作所依的物品,前两句是就允许持有的物品和恶作所依的物品来说的,只有结尾项是就允许持有的物品来说的。”这种说法不合理,因为在掺杂了无犯的结尾三句中,除了想的差别之外,并不存在所依物品的差别。而“用恶作所依的物品换取恶作所依的物品,在巴利文里这里没有说,那里也没有说”这句话,在这里正好可以作为佐证。凡是拿自己的财物去交换,那财物或那金钱既是金钱的性质,又属于交换——这样就具备了两个要素。巴利
591. Rūpiyapaṭiggahaṇarūpiyasaṃvohāresu yena ekekameva kataṃ, tena tattha tattha vuttanayeneva nissajjitabbaṃ. Yena pana paṭiggahitarūpiyeneva saṃvohāro kato, tena kathaṃ nissajjitabbanti? Nayidaṃ dukkaraṃ, ‘‘ahaṃ, bhante, nānappakārakaṃ rūpiyasaṃvohāraṃ samāpajji’’nti evameva nissajjitabbaṃ. ‘‘Imasmiṃ sikkhāpadepi ‘arūpiye rūpiyasaññī, āpatti dukkaṭassā’tiādittikassa avasānapade anāpattiyā vuttattā kappiyavatthuvaseneva idaṃ tikaṃ vutta’’nti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Keci pana ‘‘arūpiyaggahaṇena kappiyavatthudukkaṭavatthūnaṃ saṅgahoti purimapadadvayaṃ kappiyavatthudukkaṭavatthūnaṃ vasena vuttaṃ, avasānapadameva kappiyavatthuvasena vutta’’nti vadanti, taṃ na yujjati anāpattimissite avasānattike saññānānattaṃ ṭhapetvā vatthunānattassa abhāvato. Dukkaṭavatthunā pana dukkaṭavatthuno cetāpanaṃ neva idha, na tattha pāḷiyaṃ vuttanti vacanamettha sādhakaṃ. Yaṃ attano dhanena parivattati, tassa vā dhanassa vā rūpiyabhāvo ceva, parivattanañcāti imānettha dve aṅgāni.
10. 买卖学处注释巴利
10. Kayavikkayasikkhāpadavaṇṇanā
593 在买卖学处的巴利文中,“你应知”在这里的意思是“你应当仔细考察”;也就是说,要好好考察之后再接受,如果后来觉得这东西不合意,就不能再退还回去了。巴利
593. Kayavikkayasikkhāpade pāḷiyaṃ jānāhīti ettha upadhārehīti attho, suṭṭhu upadhāretvā gaṇha, idaṃ na manāpanti puna dātuṃ na sakkhissasīti adhippāyo.
594-595 “买”是指拿别人的东西,“卖”是指把自己的东西给出去。所以论中说“用这个换那个”等等。因为所谓“买”,说的是从别人手里取来;所谓“卖”,说的是交到别人手里。因此说:“买,就是让别人之物到自己手中;卖,就是让自己之物到别人手中。”如果这样的话,巴利文中后面先说了“买和卖”,那为什么又说“自己之物到别人手中,别人之物到自己手中”呢?回答说:“这是为了跟‘用这个换那个’等说法相符合”等等。因为“用这个”指的是属于自己的东西。为了跟这个说法相符,巴利文中先显示了自己的东西,而不是为了跟“买、卖”这两个词的顺序相符。因为“买、卖”这两个词的顺序,是以先取别人之物为前置条件而安立的。巴利
594-595.Kayanti parabhaṇḍassa gahaṇaṃ. Vikkayanti attano bhaṇḍassa dānaṃ. Tenāha ‘‘iminā imaṃ dehī’’tiādi. Yasmā kayitaṃ nāma parassa hatthato gahitaṃ vuccati, vikkītañca parassa hatthe dinnaṃ, tasmā ‘‘kayitañca hoti parabhaṇḍaṃ attano hatthagataṃ karontena, vikkītañca attano bhaṇḍaṃ parahatthagataṃ karontenā’’ti vuttaṃ. Yadi evaṃ pāḷiyaṃ parato ‘‘kayitañca hoti vikkayitañcā’’ti vatvā ‘‘attano bhaṇḍaṃ parahatthagataṃ parabhaṇḍaṃ attano hatthagata’’nti kasmā vuttanti āha ‘‘iminā imantiādivacanānurūpato panā’’tiādi. Imināti hi sakasantakaṃ vuttaṃ. Tadanurūpato pāḷiyaṃ paṭhamaṃ attano bhaṇḍaṃ dassitaṃ, na kayavikkayapadānurūpato. Tañhi viparītato parasantakaggahaṇaṃ purakkhatvā ṭhitaṃ.
就算是对其他亲戚说“把这个给我”,也不构成表;不过,为了说明也不存在毁坏信施的情况,所以又说“然而对母亲或父亲”。不构成表,这是针对单独的请求而说的。如果什么也不说就这样说,那就叫作对非亲戚作表,因此说:“对非亲戚说‘把这个给我’,就是表。”未说其他而以“拿这个”所给的,那就是给非亲戚的东西,所以说为“毁坏信施”。三种罪过,就是所谓对非亲戚作表、毁坏信施和违犯买卖的三种罪过。巴利
Kāmaṃ sesañātakepi ‘‘imaṃ dehī’’ti vadato viññatti na hoti, saddhādeyyavinipātanassapi pana abhāvaṃ dassetukāmo ‘‘mātaraṃ pana pitaraṃ vā’’ti āha. Viññatti na hotīti idaṃ visuṃ viññāpanaṃ sandhāya vuttaṃ. Aññaṃ kiñci avatvā evaṃ vadanto aññātakaṃ viññāpeti nāmāti āha – ‘‘aññātakaṃ ‘imaṃ dehī’ti vadato viññattī’’ti. Aññaṃ kiñci avatvā ‘‘imaṃ gaṇhāhī’’ti dinnaṃ aññātakassa dinnaṃ nāma hotīti vuttaṃ ‘‘saddhādeyyavinipātana’’nti. Tisso āpattiyoti aññātakaviññattisaddhādeyyavinipātanakayavikkayāpattisaṅkhātā tisso āpattiyo.
说“你做这个”是允许的;在这里,说“你已经受用了,现在为什么不做”这种情况也是允许的。关于“舍堕波逸提”:虽然在有应舍之物时才说波逸提,但即使没有那应舍之物,也仍然是波逸提——为了说明这一点应当依据注释书的权威来理解,所以说了“虽然……”等话。“已受用”是指酥油等物。凡是拿自己的财物去交换,以及用来交换的东西,它们的开许性、非同法者性、以及买卖的违犯——这里共有三项要素。巴利
Imaṃ nāma karohīti vadati, vaṭṭatīti ettha bhuttosi, idāni kasmā na karosīti vatthumpi vaṭṭati. ‘‘Nissaggiyaṃ pācittiya’’nti kiñcāpi satiyeva nissaggiyavatthumhi pācittiyaṃ vuttaṃ, asatipi pana tasmiṃ pācittiyanti idaṃ aṭṭhakathāpamāṇena gahetabbanti dassetuṃ ‘‘kiñcāpī’’tiādi vuttaṃ. Paribhutteti sappiādiṃ sandhāya vuttaṃ. Yaṃ attano dhanena parivatteti, yena ca parivatteti, tesaṃ kappiyavatthutā, asahadhammikatā, kayavikkayāpajjanañcāti imānettha tīṇi aṅgāni.
1 2 3