7. 业论注释(Kammakathāvaṇṇanā)
7. Kammakathāvaṇṇanā
业论注释(Kammakathāvaṇṇanā)
Kammakathāvaṇṇanā
234现在,注释业论中未曾解说的意义。此业论是为显示作为其因成就之缘的业而说。其中,于「曾有业,曾有业果」等句中,是就过去诸有中所造之业,在他们过去有中已成熟的果报,而说「曾有业,曾有业果」。对于此同一过去业,就现法受业与再生受业因缘缺故,于他们过去有中果未成熟的情况,及于过去有中即入般涅槃者之现法受、再生受、后后受业果未成熟的情况,说「曾有业,无有业果」。对于此同一过去业,就果未成熟者以现在有中缘具足故,而今成熟之果报,说「曾有业,现有业果」。对于此同一过去业,就已逾果报时限者,及在现在有中入般涅槃者之果不成熟的情况,说「曾有业,无有业果」。对于此同一过去业,就能感果而果未成熟者,于未来有中因缘具足时将成熟之果报,说「曾有业,将有业果」。对于此同一过去业,就已逾果报时限者,以及于未来有中将入般涅槃者之果将不成熟的情况,说「曾有业,将无有业果」。如此,过去业依过去、现在、未来三世果报之成熟与不成熟,显示为六种。
234. Idāni tassā hetusampattiyā paccayabhūtaṃ kammaṃ dassentena kathitāya kammakathāya apubbatthānuvaṇṇanā. Tattha ahosi kammaṃ ahosi kammavipākotiādīsu atītabhavesu katassa kammassa atītabhavesuyeva vipakkavipākaṃ gahetvā ‘‘ahosi kammaṃ ahosi kammavipāko’’ti vuttaṃ. Tasseva atītassa kammassa diṭṭhadhammavedanīyassa upapajjavedanīyassa ca paccayavekallena atītabhavesuyeva avipakkavipākañca atīteyeva parinibbutassa ca diṭṭhadhammavedanīyaupapajjavedanīyaaparapariyāyavedanīyassa kammassa avipakkavipākañca gahetvā ahosi kammaṃ nāhosi kammavipākoti vuttaṃ. Atītasseva kammassa avipakkavipākassa paccuppannabhave paccayasampattiyā vipaccamānaṃ vipākaṃ gahetvā ahosi kammaṃ atthi kammavipākoti vuttaṃ. Atītasseva kammassa atikkantavipākakālassa ca paccuppannabhave parinibbāyantassa ca avipaccamānaṃ vipākaṃ gahetvā ahosi kammaṃ natthi kammavipākoti vuttaṃ. Atītasseva kammassa vipākārahassa avipakkavipākassa anāgate bhave paccayasampattiyā vipaccitabbaṃ vipākaṃ gahetvā ahosi kammaṃ bhavissati kammavipākoti vuttaṃ. Atītasseva kammassa atikkantavipākakālassa ca anāgatabhave parinibbāyitabbassa ca avipaccitabbaṃ vipākaṃ gahetvā ahosi kammaṃ na bhavissati kammavipākoti vuttaṃ. Evaṃ atītakammaṃ atītapaccuppannānāgatavipākāvipākavasena chadhā dassitaṃ.
于现在有中所造的现法受业,即取于此有中现今成熟之果报,说「现有业,现有业果」。对于此同一现在业,就因缘缺故于此有中未成熟的情况,及于现法即入般涅槃者于此有中未成熟之果,说「现有业,无有业果」。对于此同一现在业,就再生受业与后后受业于未来有中将成熟之果报,说「现有业,将有业果」。对于此同一现在业,就再生受业因缘缺故于未来有中将不成熟的情况,及于未来有中将入般涅槃者之后后受业将不成熟之果,说「现有业,将无有业果」。如是,现在业依现在、未来二世果报之成熟与不成熟,显示为四种。
Paccuppannabhave katassa diṭṭhadhammavedanīyassa kammassa idheva vipaccamānaṃ vipākaṃ gahetvā atthi kammaṃ atthi kammavipākoti vuttaṃ. Tasseva paccuppannassa kammassa paccayavekallena idha avipaccamānañca diṭṭheva dhamme parinibbāyantassa idha avipaccamānañca vipākaṃ gahetvā atthi kammaṃ natthi kammavipākoti vuttaṃ. Paccuppannasseva kammassa upapajjavedanīyassa ca aparapariyāyavedanīyassa ca anāgatabhave vipaccitabbaṃ vipākaṃ gahetvā atthi kammaṃ bhavissati kammavipākoti vuttaṃ. Paccuppannasseva kammassa upapajjavedanīyassa paccayavekallena anāgatabhave avipaccitabbañca anāgatabhave parinibbāyitabbassa aparapariyāyavedanīyassa avipaccitabbañca vipākaṃ gahetvā atthi kammaṃ na bhavissati kammavipākoti vuttaṃ. Evaṃ paccuppannakammaṃ paccuppannānāgatavipākāvipākavasena catudhā dassitaṃ.
对于未来有中应造之业,取其于未来有中将成熟之果报,而说“将有业,将有业果”。对于这同一未来业,取其因缘缺略而将不成熟的情形,以及取于未来有中般涅槃者将不成熟之果报,而说“将有业,将无有业果”。如此,未来业依未来果报的成熟与不成熟,被显示为二种。将这一切总合起来,业便被显示为十二种。
Anāgatabhave kātabbassa kammassa anāgatabhave vipaccitabbaṃ vipākaṃ gahetvā bhavissati kammaṃ bhavissati kammavipākoti vuttaṃ. Tasseva anāgatassa kammassa paccayavekallena avipaccitabbañca anāgatabhave parinibbāyitabbassa avipaccitabbañca vipākaṃ gahetvā bhavissati kammaṃ na bhavissati kammavipākoti vuttaṃ. Evaṃ anāgatakammaṃ anāgatavipākāvipākavasena dvidhā dassitaṃ. Taṃ sabbaṃ ekato katvā dvādasavidhena kammaṃ dassitaṃ hoti.
在此处,举出三种四类业来进行说明——因为讲过这些之后,这个意思便会更加清楚。业有四种:现法受业、再生受业、后后受业、无效业。其中,在一个速行心路的七个心当中,善或不善的第一个速行思,便称为“现法受业”。它就在此自体有中给出果报。如果未能给果,则依据“曾有业,无有业果”“将无有业果”“无有业果”这三种说法,它就成为“无效业”。能达成义利的第七个速行思,称为“再生受业”。它在紧接着的下一自体有中给出果报。如果未能给果,则依前所说方式也成为无效业。而在第一与第七之间的五个速行思,称为“后后受业”。它在未来何时得到机会,便于彼时给出果报。只要还在轮回中流转,它就不会成为无效业。
Imasmiṃ ṭhāne ṭhatvā tīṇi kammacatukkāni āharitvā vuccanti – tesu hi vuttesu ayamattho pākaṭataro bhavissatīti. Catubbidhañhi kammaṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ upapajjavedanīyaṃ aparapariyāyavedanīyaṃ ahosikammanti. Tesu ekajavanavīthiyaṃ sattasu cittesu kusalā vā akusalā vā paṭhamajavanacetanā diṭṭhadhammavedanīyakammaṃ nāma. Taṃ imasmiṃyeva attabhāve vipākaṃ deti. Tathā asakkontaṃ pana ‘‘ahosi kammaṃ nāhosi kammavipāko, na bhavissati kammavipāko, natthi kammavipāko’’ti imassa tikassa vasena ahosikammaṃ nāma hoti. Atthasādhikā pana sattamajavanacetanā upapajjavedanīyakammaṃ nāma. Taṃ anantare attabhāve vipākaṃ deti. Tathā asakkontaṃ vuttanayeneva ahosikammaṃ nāma hoti. Ubhinnaṃ antare pana pañcajavanacetanā aparapariyāyavedanīyakammaṃ nāma. Taṃ anāgate yadā okāsaṃ labhati, tadā vipākaṃ deti. Sati saṃsārappavattiyā ahosikammaṃ nāma na hoti.
另外还有四种业:重业、习行业、近死业、已作业。其中,无论是善是不善,在重与不重之中,凡是最重的——如杀母等业或大业——它最先成熟。同样,在多与不多之中,凡是多的,如持戒清净或破戒缺德之行——它最先成熟。所谓“近死业”,是指临命终时回忆起的业,或临命终时所造之业。因为于命终临近时,能够回忆起来或造作的业,便是决定往生所趣之业。除了上述这三种以外,一再反复串习之业,便称为“已作业”。若那三种业不存在,则此已作业便会牵引结生。
Aparampi catubbidhaṃ kammaṃ yaggarukaṃ yabbahulaṃ yadāsannaṃ kaṭattā vā pana kammanti. Tattha kusalaṃ vā hotu akusalaṃ vā, garukāgarukesu yaṃ garukaṃ mātughātādikammaṃ vā mahaggatakammaṃ vā, tadeva paṭhamaṃ vipaccati. Tathā bahulābahulesupi yaṃ bahulaṃ hoti susīlyaṃ vā dussīlyaṃ vā, tadeva paṭhamaṃ vipaccati. Yadāsannaṃ nāma maraṇakāle anussaritakammaṃ vā katakammaṃ vā. Yañhi āsannamaraṇe anussarituṃ sakkoti kātuṃ vā, teneva upapajjati. Etehi pana tīhi muttaṃ punappunaṃ laddhāsevanaṃ kaṭattā vā pana kammaṃ nāma hoti. Tesaṃ abhāve taṃ paṭisandhiṃ ākaḍḍhati.
此外,另有四种业:令生业、支持业、妨害业与破坏业。其中,所谓‘令生业’,既有善的,也有不善的。它在结生时与生命流转过程中,产生色及非色(即名)的果报。‘支持业’自身不能产生果报,而是对其他业所给予的结生所引生的果报加以支持,令其所生的苦或乐长久持续。‘妨害业’则对其他业所给予的结生所引生的果报加以妨害、折磨,不令其长久持续。至于‘破坏业’,它虽是善或不善的,却能破坏其他羸弱之业,遮止其果报,为自己的果报创造机会。当业如此创造机会时,那个果报才被称为生起。
Aparaṃ vā catubbidhaṃ kammaṃ janakaṃ upatthambhakaṃ upapīḷakaṃ upaghātakanti. Tattha janakaṃ nāma kusalampi hoti akusalampi. Taṃ paṭisandhiyaṃ pavattepi rūpārūpavipākaṃ janeti. Upatthambhakaṃ pana janetuṃ na sakkoti, aññena kammena dinnāya paṭisandhiyā janite vipāke uppajjanakasukhadukkhaṃ upatthambheti, addhānaṃ pavatteti. Upapīḷakaṃ aññena kammena dinnāya paṭisandhiyā janite vipāke uppajjanakasukhadukkhaṃ pīḷeti bādhati, addhānaṃ pavattituṃ na deti. Upaghātakaṃ pana kusalampi akusalampi samānaṃ aññaṃ dubbalakammaṃ ghātetvā tassa vipākaṃ paṭibāhitvā attano vipākassa okāsaṃ karoti. Evaṃ pana kammena kate okāse taṃ vipākaṃ uppannaṃ nāma vuccati.
因此,这十二种业的‘业之差别’与‘果之差别’,唯有诸佛的‘业果智’能如实照见其本质,非声闻弟子所共。然而,修观者应从一个侧面来了知业的差别与果的差别。所以说,这只是略示其要,以显业之差别。
Iti imesaṃ dvādasannaṃ kammānaṃ kammantarañca vipākantarañca buddhānaṃ kammavipākañāṇasseva yāthāvasarasato pākaṭaṃ hoti asādhāraṇaṃ sāvakehi. Vipassakena pana kammantaraṃ vipākantarañca ekadesato jānitabbaṃ. Tasmā ayaṃ mukhamattadassanena kammaviseso pakāsitoti.
235如此,以‘纯业’说完第一番后,再将此业一分为二,依‘善与不善’等成对的方式,以十种解说开示了其余十番。其中,由能带来健康,称为‘善’;由带来不健康,称为‘不善’,这一对是就种类而说的。不善本身因与贪等烦恼联结,故称‘有罪’;善因无他们烦恼,故称‘无罪’。不善由于不清净,或为投生黑暗种类的因,故称‘黑’;善由于清净,或为投生白净种类的因,故称‘白’。善唯令乐增长,故称‘乐发’;不善唯令苦增长,故称‘苦发’。善因具有乐果之性,故称‘乐果’;不善因具有苦果之性,故称‘苦果’。应当如此来了知其中种种差别。
235. Evaṃ suddhikakammavasena paṭhamavāraṃ vatvā tadeva kammaṃ dvidhā vibhajitvā kusalākusalādiyugalavasena dasahi pariyāyehi apare dasa vārā vuttā. Tattha ārogyaṭṭhena kusalaṃ, anārogyaṭṭhena akusalaṃ, idaṃ dukaṃ jātivasena vuttaṃ. Akusalameva rāgādidosasaṃyogena sāvajjaṃ, kusalaṃ tadabhāvena anavajjaṃ. Akusalaṃ aparisuddhattā, kaṇhābhijātihetuttā vā kaṇhaṃ, kusalaṃ parisuddhattā, sukkābhijātihetuttā vā sukkaṃ. Kusalaṃ sukhavuddhimattā sukhudrayaṃ, akusalaṃ dukkhavuddhimattā dukkhudrayaṃ. Kusalaṃ sukhaphalavattā sukhavipākaṃ, akusalaṃ dukkhaphalavattā dukkhavipākanti evametesaṃ nānākāro veditabboti.