第三十品 火葬柴堆供养品
30. Citakapūjakavaggo
1-10. 火葬柴堆供养长老譬喻等的注释
1-10. Citakapūjakattheraapadānādivaṇṇanā
1-2在第三十品的第一篇譬喻中,「欲献供者」:即‘我欲行供养与恭敬’。「收集种种花」:谓各种不同的占巴花、萨拉拉花等,我妥善收集,堆成花堆。「尸弃佛、世间亲戚」:谓尸弃世尊是一切三界世间的亲戚、眷属。当他般涅槃后,其火葬柴堆——即火葬用的薪堆——炽燃燃烧时,我见后便将所集之花散撒其上,以作供养。这就是它的意思。
1-2. Tiṃsatime vagge paṭhamāpadāne āhutiṃ yiṭṭhukāmohanti pūjāsakkāraṃ kāretukāmo ahaṃ. Nānāpupphaṃ samānayinti nānā anekavidhaṃ campakasalalādipupphaṃ saṃ suṭṭhu ānayiṃ, rāsiṃ akāsinti attho. Sikhino lokabandhunoti sakalalokattayabandhussa ñātakassa sikhissa bhagavato parinibbutassa citakaṃ āḷāhanacitakaṃ dārurāsiṃ jalantaṃ ādittaṃ disvā tañca mayā rāsīkataṃ pupphaṃ okiriṃ pūjesinti attho.
6-7在第二篇譬喻中,「穿着羚羊皮上衣者」:即以羚羊皮作郁多罗僧,穿着、覆盖身体。「五神通已生起」:指神变通等五种神通、五种智慧,已生起、已产生、已成就。「月亮的擦拭者」:谓他擦拭月亮圆盘的周边,如同接触一般。「毗婆尸佛、世间灯」:意为如一切三界世间明灯的毗婆尸世尊,来到我面前,殊胜地到达、莅临时。「看到后,拿着波利质多罗花」:我从天上取来波利质多罗花,在导师毗婆尸佛头顶上方,如撑伞盖般持着。这就是它的意思。
6-7. Dutiyāpadāne ajinuttaravāsanoti ajinamigacammaṃ uttarāsaṅgaṃ katvā nivāsino acchādanoti attho. Abhiññā pañca nibbattāti iddhividhādayo pañca abhiññāyo pañca ñāṇāni nibbattā uppāditā nipphāditā. Candassa parimajjakoti candamaṇḍalassa samantato majjako, phuṭṭho ahosinti attho. Vipassiṃ lokapajjotanti sakalalokattaye padīpasadisaṃ vipassiṃ bhagavantaṃ mama santikaṃ abhigataṃ visesena sampattaṃ āgataṃ. Disvā pāricchattakapupphānīti devalokato pāricchattakapupphāni āharitvā vipassissa satthuno matthake chattākārena ahaṃ dhāresinti attho.
11-13在第三篇譬喻中,「我的儿子出家了」:谓我儿子因净信而出家。「那时穿着袈裟」:在他出家之时,披着袈裟,并非随外道出家。「他也达到了觉悟状态」:我儿子在四位佛陀的教法中,善达声闻觉悟之状态,证得阿拉汉果。「寂灭者、世间供养者」:他为一切世间所尊敬,通过五蕴的般涅槃而彻底寂灭。「寻找自己的儿子」:我询问他所去之处,一边寻子,一边从后跟随其踪迹。「对于已般涅槃的伟大者」:对于我那位因具足圣戒蕴等伟大功德而堪称伟大的阿拉汉儿子,我来到他的火葬地——即火葬柴堆之处。「在那里举起合掌」:在那个火葬地,我合掌——十指并拢——高举过头,对那火葬柴堆顶礼、致敬,更举起白伞——不仅是顶礼而已,还高举洁白伞盖,安立树立。这就是它的意思。
11-13. Tatiyāpadāne putto mama pabbajitoti mayhaṃ putto saddhāya pabbajito. Kāsāyavasano tadāti tasmiṃ pabbajitakāle kāsāyanivattho , na bāhirakapabbajjāya pabbajitoti attho. Soca buddhattaṃ sampattoti so mayhaṃ putto catūsu buddhesu sāvakabuddhabhāvaṃ saṃ suṭṭhu patto, arahattaṃ pattoti attho. Nibbuto lokapūjitoti sakalalokehi katasakkāro khandhaparinibbānena parinibbutoti attho. Vicinanto sakaṃ puttanti ahaṃ tassa gatadesaṃ pucchitvā sakaṃ puttaṃ vicinanto pacchato agamaṃ, anugato asmīti attho. Nibbutassa mahantassāti mahantehi sīlakkhandhādīhi yuttattā mahantassa tassa mama puttassa arahato ādahanaṭṭhāne citakaṃ citakaṭṭhānaṃ ahaṃ agamāsinti attho. Paggayha añjaliṃ tatthāti tasmiṃ ādahanaṭṭhāne añjaliṃ dasaṅgulisamodhānaṃ paggahetvā sirasi katvā ahaṃ citakaṃ dahanadārurāsiṃ vanditvā paṇāmaṃ katvā setacchattañca paggayhāti na kevalameva vanditvā dhavalacchattañca paggayha ukkhipitvā ahaṃ āropesiṃ patiṭṭhapesinti attho.
17-18在第四篇譬喻中,「当太阳未升起时」:指太阳尚未升起、尚未出现之时,亦即凌晨时分。「生起了广大的净信心」:当时我为疾病所折磨,因忆念佛陀,心中生起了极为广大、殊胜的净信。「大仙、最胜佛」:此句意谓,那位大仙、佛陀中最胜者已出现于世、显明于世。「我在那里听闻到音讯」:当佛陀出现于世时,我听闻了这样的消息:“我身患重病,但佛陀已经出世了。”「却未能得见那位胜者」:由于病重无力前往,我未能得见那位战胜五魔的正自觉者。「并且濒临死亡」:临命终时,即将弃世。「唯忆念佛想」:我将心念系于“佛陀”之名,以佛陀为所缘而作意。
17-18. Catutthāpadāne anuggatamhi ādicceti sūriye anuggate anuṭṭhite paccūsakāleti attho. Pasādo vipulo ahūti rogapīḷitassa mayhaṃ cittappasādo vipulo atireko buddhānussaraṇena ahu ahosi. Mahesino buddhaseṭṭhassa lokamhi pātubhāvo pākaṭabhāvo ahosīti sambandho. Ghosamassosahaṃ tatthāti tasmiṃ pātubhāve sati ‘‘ahaṃ gilāno buddho uppanno’’ti ghosaṃ assosiṃ. Na ca passāmi taṃ jinanti taṃ jitapañcamāraṃ sammāsambuddhaṃ na passāmi, bāḷhagilānattā gantvā passituṃ na sakkomīti attho. Maraṇañca anuppattoti maraṇāsannakālaṃ anuppatto, āsannamaraṇo hutvāti attho. Buddhasaññamanussarinti buddhotināmaṃ anussariṃ, buddhārammaṇaṃ manasi akāsinti attho.
21-23在第五篇譬喻中,「从园林门出来」:指从园林门口,经由僧团离开的通道而行。「我铺设了牛头旃檀」:在那条离园的通道上,我心想:“愿世尊与比丘僧团的双足不踩泥泞”,于是铺设了最上等的牛头旃檀木块作为踏足之处。「我受用着自己之业所生的果报」:藉由铺设牛头旃檀的供养业力,我得以受用良马、速疾马、信度马及快捷车乘等福报之果。「啊!此业实为殊胜,乃最上之业」:于僧团这样的良福田中,虽然所做的只是微小善行,却能感得极大果报,这真是最上等的作为,实在令人惊叹。譬如在无杂草等瑕疵的良田中播下稻种,能结出丰硕的果实;同样地,在远离贪、瞋、痴等过失、身语行皆清净的僧团福田里,我所做的这件铺设牛头旃檀的业,也能结出极为巨大的果报——此是譬喻所要表明的道理。「其余任何业,皆不及此业十六分之一」:在外道教法中所做的业,与在僧团中所行的供养恭敬之业相比,连其十六分之一的价值都不到。
21-23. Pañcamāpadāne ārāmadvārā nikkhammāti ārāmadvārato saṅghassa nikkhamanadvāramaggehi attho. Gosīsaṃ santhataṃ mayāti tasmiṃ nikkhamanadvāramagge ‘‘bhagavato bhikkhusaṅghassa ca pādā mā kaddamaṃ akkamantū’’ti akkamanatthāya gosīsaṭṭhiṃ mayā santharitanti attho. Anubhomi sakaṃ kammanti attano gosīsaattharaṇakammassa balena ājānīyā vātajavā sindhavā sīghavāhanādīni vipākaphalāni anubhomīti attho. Ahokāraṃ paramakāranti sukhette saṅghe mayā suṭṭhu kataṃ kāraṃ appakampi kiccaṃ mahapphaladānato paramakāraṃ uttamakiccaṃ aho vimhayanti attho. Yathā tiṇadosādivirahitesu khettesu vappitaṃ sālibījaṃ mahapphalaṃ deti, evameva rāgadosādidosarahite parisuddhakāyavacīsamācāre saṅghakhette gosīsaattharaṇakammaṃ mayā kataṃ, idaṃ mahapphalaṃ detīti vuttaṃ hoti. Na aññaṃ kalamagghatīti aññaṃ bāhirasāsane kataṃ kammaṃ saṅghe katassa kārassa pūjāsakkārassa kalaṃ soḷasiṃ kalaṃ koṭṭhāsaṃ na agghatīti sambandho.
第六、第七、第八、第九、第十篇譬喻,其字面意义明瞭清晰。
Chaṭṭhasattamaṭṭhamanavamadasamāpadānāni uttānānevāti.