庄严品
14. Sobhitavaggo
庄严长老譬喻经注释
1. Sobhitattheraapadānavaṇṇanā
“名为莲华上的胜者……”等,是具寿庄严长老的譬喻。他过去亦曾在往昔诸佛处累积善行,于轮回诸趣中积集了趋向涅槃的福德。在莲华上世尊的时代,他出生于一户人家,成年后安顿好家庭生活。一日,世尊说法时,他满怀喜悦与净信,以种种方式作赞叹。他依此喜悦心命终后,转生天界享受天乐,也曾转生人间享受人乐。到此佛出现于世时,他出生于舍卫城的一户人家,七岁出家,不久便成为具足六神通的阿拉汉。
Padumuttaronāma jinotiādikaṃ āyasmato sobhitattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā ekadivasaṃ satthārā dhamme desiyamāne somanassena pasannamānaso nānappakārehi thomesi. So teneva somanassena kālaṃ katvā devesu nibbatto tattha dibbasukhaṃ anubhavitvā manussesu ca manussasukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbatto sattavassikova pabbajitvā nacirasseva chaḷabhiñño arahā ahosi.
1后来,他忆念起自己过去生中曾造的业,心生喜悦,为宣说往昔所行事迹的譬喻,说出了“名为莲华上的胜者……”等。这些内容与前文所述的方式相同,所以很容易理解。
1. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttaro nāma jinotiādimāha. Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayattā suviññeyyamevāti.
善见长老譬喻注解
2. Sudassanattheraapadānavaṇṇanā
以“在宽广的河岸边……”开头的,是具寿善见长老的譬喻。他亦在过去诸胜者处累积善行,于轮回种种生命之中积集善业。在尸弃世尊的时代,他出生于一户人家,长大成人后,安住在家生活。他住在名为“宽广”的恒河岸边。一次,他在寻找成熟的毕波罗果时,看见尸弃正自觉者端坐岸边,如同燃烧的火焰光芒闪耀,心中生起净信。他便将林投花连同花茎割下,供养世尊,并说:“尊者,您凭借何等智慧而成为如此有大神通、了知一切的佛?我现在就供养那智慧。”当时世尊随喜。他藉此善业,转生于天界与人间,享受两界的种种成就。到今世佛陀出世时,他投生于一户人家,对世尊生起净信而出家,不久便证得阿拉汉果。
Vitthatāya nadītīretiādikaṃ āyasmato sudassanattherassa apadānaṃ. Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave katapuññūpacayo sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhippatto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā vasanto vitthatāya nāma gaṅgāya samīpe pilakkhuphalitaṃ pariyesanto tassā tīre nisinnaṃ jalamānaaggisikhaṃ iva sikhiṃ sammāsambuddhaṃ disvā pasannamānaso ketakīpupphaṃ vaṇṭeneva chinditvā pūjento evamāha – ‘‘bhante, yena ñāṇena tvaṃ evaṃ mahānubhāvo sabbaññubuddho jāto, taṃ ñāṇaṃ ahaṃ pūjemī’’ti. Atha bhagavā anumodanamakāsi. So tena puññena devamanussesu jāto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto satthari pasanno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
10他忆起自己所造的善业,心生欢喜,便宣说前世所行之譬喻,即“在宽广的河岸边……”等。其中,“vitthatāya”意为“扩展、广布、变得宽广”,故称“宽广”。“nadī”称为河,因其发出声响而流动;“tīra”称为岸,因渡过此河即达对岸。“在宽广的河岸边”指在岸边附近。“看到林投花绽放”:因以不正当方式摘取者,手会被其刺刺穿,故“ketaṃ”指刺;此刺之花即“ketakīpupphaṃ”,即林投花。见到它,割下花茎——这是句法上的连接。
10. So attano katakusalaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento vitthatāya nadītīretiādimāha. Tattha vitthatāyāti vittharati pattharati vitthiṇṇā hotīti vitthatā, nadanti saddaṃ karonti itā gatā pavattāti nadī, nadiṃ tarantā etaṃ patvā tiṇṇā nāma hontīti tīraṃ, tassā vitthatāya nadiyā tīre tīrasamīpeti attho. Ketakiṃ pupphitaṃ disvāti kucchitākārena gaṇhantānaṃ hatthaṃ kaṇḍako chindati vijjhatīti ketaṃ, ketassa esā ketakīpupphaṃ, taṃ disvā vaṇṭaṃ chinditvāti sambandho.
11“Sikhino lokabandhunoti”:其中,“尸弃”意为火;因其具有如火焰般蓝、黄等种种燃烧的、浓密的六色光芒,故称“尸弃”。他为世间、一切三界之亲属,故称“世间亲属”。对此尸弃世间亲属,以连同花梗割下的林投花作供养——这是语法上的连接。其余意义容易明白。
11.Sikhino lokabandhunoti sikhī vuccati aggi, sikhīsadisā nīlapītādibhedā jalamānā chabbaṇṇaghanaraṃsiyo yassa so sikhī, lokassa sakalalokattayassa bandhu ñātakoti lokabandhu, tassa sikhino lokabandhuno ketakīpupphaṃ vaṇṭe chinditvā pūjesinti sambandho. Sesaṃ uttānatthamevāti.
3. 栴檀供养长老譬喻注释
3. Candanapūjanakattheraapadānavaṇṇanā
以“在月分河岸”等偈颂起始的,是具寿栴檀供养长老的譬喻。这位长老也在过去诸佛那里累积了善行,于每一生中积聚导向解脱的福德。在见义佛的时代,他投生在雪山的月分河附近,出生于紧那罗族,以花为食,以花为衣,用栴檀、沉香等香料来装饰身体,犹如雪山的地居天,享受园林嬉戏、水中嬉戏等种种快乐而生活。那时,见义佛出于悲悯来到雪山,从空中降下,铺好僧伽梨衣,安坐下来。那位紧那罗看见世尊端坐彼处,光芒闪耀,心中生起净信,便以妙香栴檀来供养。世尊为此作了随喜。
Candabhāgānadītīretiādikaṃ āyasmato candanapūjanakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto atthadassissa bhagavato kāle himavante candabhāgānadiyā samīpe kinnarayoniyaṃ nibbatto pupphabhakkho pupphanivasano candanaagaruādīsu gandhavibhūsito himavante bhummadevatā viya uyyānakīḷajalakīḷādianekasukhaṃ anubhavanto vāsaṃ kappesi. Tadā atthadassī bhagavā tassānukampāya himavantaṃ gantvā ākāsato oruyha saṅghāṭiṃ paññāpetvā nisīdi. So kinnaro taṃ bhagavantaṃ vijjotamānaṃ tattha nisinnaṃ disvā pasannamānaso sugandhacandanena pūjesi. Tassa bhagavā anumodanaṃ akāsi.
17他凭借那份福业和那份喜悦,活完了那一生的寿命。从那里死后,他投生天界,依次享受了六种欲界成就;在人间,他也享受过转轮王位、地方王位等种种成就。在此佛陀出世的时代,他出生于善家,成年后出家,不久便证得阿拉汉果。他回忆起自己过去所造的业,心中充满喜悦,便宣说自己往昔行迹的譬喻,说出“在月分河岸”等偈颂。其中,「月」(canda):因能随心意、喜好与意乐而化现,故名为月;月轮具有清净无浊之水,两岸更有如真珠遍撒的雪白沙滩,因此与月相似的,就称为「月分」(candabhāgā),这是指那月分河的岸边、附近。其余一切,由于前面已经解释过的缘故,很容易就能了解。
17. So tena puññena tena somanassena yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cuto devaloke nibbatto aparāparaṃ cha kāmāvacarasampattiyo anubhavitvā manussesu cakkavattirajjapadesarajjasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto pabbajitvā nacirasseva arahattaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento candabhāgānadītīretiādimāha. Tattha candaṃ manaṃ ruciṃ ajjhāsayaṃ ñatvā viya jātoti cando. Candamaṇḍalena pasannanimmalodakena ubhosu passesu muttādalasadisasantharadhavalapulinatalena ca samannāgatattā candena bhāgā sadisāti candabhāgā, tassā candabhāgāya nadiyā tīre samīpeti attho. Sesaṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayattā suviññeyyamevāti.
4. 覆花长老譬喻注释
4. Pupphacchadaniyattheraapadānavaṇṇanā
以“名为善名(Sunando)”等偈颂起始的,是具寿覆花长老的譬喻。这位长老同样在过去诸佛那里累积过功德,在数不清的生命中不断积累着导向涅槃的善业。在莲花上佛的时代,他出生于婆罗门家庭,成年后精通自家的种种技艺,拥有巨大的财富和极高的声望,并且乐于布施。有一天,他心想:“我要让整个赡部洲的乞求者,都不至说‘我未得布施’”,于是筹办了一场盛大的布施。那时,莲花上佛正与随行众从空中经过。这位婆罗门看见了,心中生起净信,便唤来弟子,让他们取来花朵,然后向空中抛洒以作供养。那些花朵覆盖了整座城市,长达七天之久。
Sunando nāma nāmenātiādikaṃ āyasmato pupphacchadaniyattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekesu bhavesu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto viññutaṃ patvā sakasippesu nipphattiṃ patto mahābhogo mahāyaso dānābhirato ahosi. Ekadivasaṃ so ‘‘sakalajambudīpe ime yācakā nāma ‘ahaṃ dānaṃ na laddhosmī’ti vattuṃ mā labhantū’’ti mahādānaṃ sajjesi. Tadā padumuttaro bhagavā saparivāro ākāsena gacchati. Brāhmaṇo taṃ disvā pasannacitto sakasisse pakkosāpetvā pupphāni āharāpetvā ākāse ukkhipitvā pūjesi. Tāni sakalanagaraṃ chādetvā satta divasāni aṭṭhaṃsu.
26他藉由此福业,在天界与人间享受快乐之后,于此佛陀出世的劫中,投生于舍卫城的一个良善家庭。生起信心后,出家为比丘,就在剃刀落下之际,便证得了阿拉汉果。他忆起自己过去所造的业,心中充满喜悦,为宣说往昔所行的本行,遂说出“名为善名”等偈颂。此内容因前文已经释过,故易于理解。
26. So tena puññakammena devamanussesu sukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ ekasmiṃ kulagehe nibbatto saddhājāto pabbajitvā khuraggeyeva arahattaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento sunando nāma nāmenātiādimāha. Taṃ heṭṭhā vuttanayattā suviññeyyamevāti.
5. 独处想长老譬喻的注释
5. Rahosaññakattheraapadānavaṇṇanā
以“在雪山不远处”等开头的,是具寿独处想长老的本行。这位长老同样在过去诸佛处种下功德,在轮回各处不断积累顺涅槃的善业。于一无佛出世的空劫,他投生在中印度的一个婆罗门家。及至长大,精通了家传的种种技艺后,却发现其中并无真实精髓,只见人仅为填饱肚子便生起瞋恚、骄慢等诸不善法。于是他舍弃在家生活,进入雪山,依仙人法出家。他带着数百名苦行者为随众,在最胜山附近建立修行道场。就这样,他在雪山中安住了三千年。他心想:‘我被众多弟子尊为导师,受恭敬、尊重、礼拜,自己却并没有老师。’由此陷入忧愁。他召集所有弟子,向他们说明:无佛出世时,不可能证得涅槃。此后,他独自一人,在远离喧闹的寂静处端坐,如同面对着佛陀,持续作意‘佛随念’,以佛陀为所缘令心生喜悦。最终,他在一间厅堂里结跏趺坐,舍寿后投生到了梵天世界。
Himavantassāvidūretiādikaṃ āyasmato rahosaññakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto ekasmiṃ buddhasuññakāle majjhimadese brāhmaṇakule nibbatto vuddhimanvāya sakasippesu nipphattiṃ patvā tattha sāraṃ apassanto kevalaṃ udaraṃ pūretvā kodhamadamānādayo akusaleyeva disvā gharāvāsaṃ pahāya himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā anekatāpasasataparivāro vasabhapabbatasamīpe assamaṃ māpetvā tīṇi vassasahassāni himavanteyeva vasamāno ‘‘ahaṃ ettakānaṃ sissānaṃ ācariyoti sammato garuṭṭhāniyo garukātabbo vandanīyo, ācariyo me natthī’’ti domanassappatto te sabbe sisse sannipātetvā buddhānaṃ abhāve nibbānādhigamābhāvaṃ pakāsetvā sayaṃ ekako raho vivekaṭṭhāneva nisinno buddhassa sammukhā nisinno viya buddhasaññaṃ manasi karitvā buddhārammaṇaṃ pītiṃ uppādetvā sālāyaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā nisinno kālaṃ katvā brahmaloke nibbatti.
34他在那梵天世界,以禅那之乐长久安住。后于此佛出世时,投生于一个良善家庭。他对诸欲无有黏着,七岁时便出家,于剃度之际即证得阿拉汉果,成为具足六神通的圣者。他以宿命智忆起自己过去所造的业,心生喜悦,为宣说往昔所行的本行,便说出“在雪山不远处”等起始的偈颂。其中所言“名为最胜山”,是说此山除了雪山主峰之外,比其他一切山都更高耸、更殊胜,故名“最胜山”。其余各处文义,皆显而易见。
34. So tattha jhānasukhena ciraṃ vasitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto kāmesu anallīno sattavassiko pabbajitvā khuraggeyeva arahattaṃ patvā chaḷabhiñño hutvā pubbenivāsañāṇena attano pubbakammaṃ saritvā sañjātasomanasso pubbacaritāpadānaṃ pakāsento himavantassāvidūretiādimāha. Vasabho nāma pabbatoti himavantapabbataṃ vinā sesapabbatānaṃ uccatarabhāvena seṭṭhatarabhāvena vasabhoti saṅkhaṃ gato pabbatoti attho. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
6. 占巴花供养长老譬喻的注释
6. Campakapupphiyattheraapadānavaṇṇanā
以“如灿烂的翅子树”等为开篇的,是尊者占巴花供养长老的本行。这位长老在过去诸佛那里种下了殊胜善行,于生生世世中,不断积集趣向涅槃的福德。在毗舍婆佛世尊的时代,他生于婆罗门家庭;长大成人、精通诸般技艺后,他见其中并无真实精髓,便舍弃居家生活,出家为苦行者,住于林中。他心中忆念毗舍婆佛世尊,用弟子们送来的占巴花作供养,世尊为此作了随喜。凭借这一善业,他轮转于人天之间,享尽两方福乐。最后,于今佛出世时,他投生善家;至知事之年,因宿世熏修之力,于俗家生活毫无眷恋,出家后不久便证得阿拉汉果。
Kaṇikāraṃvajotantantiādikaṃ āyasmato campakapupphiyattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vessabhussa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto vuddhippatto sakasippesu nipphattiṃ patvā tattha sāraṃ apassanto gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā vanantare vasanto vessabhuṃ bhagavantaṃ uddissa sissehi ānītehi campakapupphehi pūjesi. Bhagavā anumodanaṃ akāsi. So teneva kusalena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ pāpuṇitvā pubbavāsanābalena gharāvāse anallīno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
41此后,当他忆起自己往昔所造善业,心生喜悦,为宣说过去所行之本行,便说出了“如灿烂的翅子树”等偈颂。此处,“翅子树”(kaṇikāra)一词意为:到了开花时节,所有叶片尽皆凋落,花簇结成耳环状,因此依其如同耳环(kaṇṇikā)的形态而得名。依照词源规则,原本应读作“kaṇṇikāra”,因省略了一个重复的ṇ音而成为“kaṇikāra”;应如此理解。此句意指,他见到的佛陀犹如盛开的翅子树一般璀璨光明。其余词句,意义都很明了。
41. So aparabhāge attano pubbapuññakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento kaṇikāraṃva jotantantiādimāha. Tattha kaṇikāranti sakalapattapalāsāni paribhajja pātetvā pupphagahaṇasamaye kaṇṇikābaddho hutvā pupphamakuḷānaṃ gahaṇato kaṇṇikākārena pakatoti kaṇikāro, ‘‘kaṇṇikāro’’ti vattabbe niruttinayena ekassa pubba ṇa-kārassa lopaṃ katvā ‘‘kaṇikāra’’nti vuttanti daṭṭhabbaṃ. Taṃ pupphitaṃ kaṇikārarukkhaṃ iva jotantaṃ buddhaṃ addasanti attho. Sesaṃ uttānatthamevāti.
7. 义开示长老本行注疏
7. Atthasandassakattheraapadānavaṇṇanā
以“坐于广厦中”等为开篇的,是尊者义开示长老的本行。这位长老亦在过去诸佛处种下殊胜功绩,于众多生中积集福德之蕴。莲花上佛世尊时,他生于婆罗门家庭;长大成人、精通诸般技艺后,他见其中并无真实价值,便舍弃家庭,前往雪山,于一处悦意之地搭起叶屋安住。那时,莲花上佛世尊出于对众生的悲悯,来到雪山。他看见佛陀后,内心生起净信,以五体投地顶礼,并说赞颂之言词。凭借这一善业,他度过一生,命终后上生梵天界。后来,今佛出世时,他投生善家;及至知事之年,听闻佛陀说法而心生净信,出家后最终证得阿拉汉果。
Visālamāḷe āsīnotiādikaṃ āyasmato atthasandassakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekesu attabhāvesu katapuññūpacayo padumuttarassa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto vuddhimanvāya sakasippesu nipphattiṃ patto tattha sāraṃ apassanto gehaṃ pahāya himavantaṃ gantvā ramaṇīye ṭhāne paṇṇasālaṃ katvā paṭivasati, tadā sattānukampāya himavantamāgataṃ padumuttarabhagavantaṃ disvā pasannamānaso pañcaṅgasamannāgato vanditvā thutivacanehi thomesi. So tena puññena yāvatāyukaṃ katvā kālaṅkatvā brahmalokūpago ahosi. So aparabhāge imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā arahattaṃ pāpuṇi.
47他忆起自己过去所造的业,心生喜悦,为了宣说自己前生所行的本行,便说出了“坐于广厦中”等偈颂。这里的“广厦”是指宽广、开阔、高大的楼阁。整句话的关联意义是:“我坐在那宽广的楼阁中,见到了世间的导师。”这些内容都极容易理解。
47. So attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento visālamāḷe āsīnotiādimāha. Tattha visālamāḷeti visālaṃ patthaṭaṃ vitthiṇṇaṃ mahantaṃ māḷaṃ visālamāḷaṃ, tasmiṃ visālamāḷe āsīno nisinno ahaṃ lokanāyakaṃ addasanti sambandho. Tesaṃ suviññeyyamevāti.
8. 一念净信长老本行注疏
8. Ekapasādaniyattheraapadānavaṇṇanā
“那罗陀是我之名”等语句,是具寿一念净信长老的本行。这位长老同样在过去诸佛处积下了众多善业功德,于无量生中广修善行。在见义佛世尊的时代,他出生于一个婆罗门家庭,以“凯瑟瓦”之名而为人所知。成年之后,他舍离在家生活而出家。一天,他听了导师的开示,心生净信,双手合十,满怀强烈的喜悦后离去。他在余生之中,始终安住于那种喜悦心中,由此命终后投生天界,享受天上的种种成就。之后又转生人间,享有人间的种种福报。到了现在这尊佛陀出世时,他出生于某个家庭,长大成人后,因对导师生起净信而出家,不久便证得了阿拉汉果。
Nārado iti me nāmantiādikaṃ āyasmato ekapasādaniyattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekāsu jātīsu katakusalo atthadassissa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto kesavoti pākaṭo hutvā viññutaṃ patvā gharāvāsaṃ pahāya pabbajitvā vasanto ekadivasaṃ satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso añjaliṃ paggayha ativiya pītisomanassajāto pakkāmi. So yāvatāyukaṃ ṭhatvā teneva somanassena kālaṃ katvā devesu nibbatto tattha dibbasampattiṃ anubhavitvā manussesu uppanno tattha sampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde aññatarasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhippatto satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
55后来,他回忆起自己所造的善业,生起了喜悦,为了宣说他过去生中所行的本行,便说出了“那罗陀是我之名”等偈颂。在这里,“那罗陀”:因为自出生起身体便极为清净,没有尘垢、灰尘与污秽,所以称为“那罗陀”。这是将“ja”音转为“da”音后,形成的家族惯用名“那罗陀”。“凯瑟瓦”:因为他出生在“瘦牛”种族,所以被称为“凯瑟瓦”。整句的意思是说,众人都认识我、了解我,知道我是“那罗陀凯瑟瓦”。其余文句的意思也很清楚。
55. So aparabhāge attano katakusalakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nārado iti me nāmantiādimāha. Tattha nāradoti jātivasena suddhasarīrattā natthi rajo dhūli malaṃ etassāti nārado, ja-kārassa da-kāraṃ katvā nāradoti kuladattikaṃ nāmaṃ. Kesavoti kisavacchagotte jātattā kesavo nāradakesavo iti maṃ janā vidū jānantīti attho. Sesaṃ pākaṭamevāti.
9. 娑罗花供养长老本行注疏
9. Sālapupphadāyakattheraapadānavaṇṇanā
「兽王时我曾是」等语,是具寿娑罗花供养长老的本行。这位长老同样于过去诸佛所累积众多功德,于种种生命形态中积集善业。由于某一业力缺漏,他投生于雪山,成为一头狮子,为众多狮子眷属所围绕。那时,尸弃佛世尊出于悲悯,前往雪山。狮子见世尊近前,心生净信,折下一枝带花蕊的娑罗花以作供养。世尊为他作了随喜祝福。
Migarājātadā āsintiādikaṃ āyasmato sālapupphadāyakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave katakusalasañcayo kenaci kammacchiddena himavante sīhayoniyaṃ nibbatto anekasīhaparivāro vihāsi. Tadā sikhī bhagavā tassānukampāya himavantaṃ agamāsi. Sīho taṃ upagataṃ disvā pasannamānaso sākhābhaṅgena sakaṇṇikasālapupphaṃ gahetvā pūjesi. Bhagavā tassa anumodanaṃ akāsi.
60他藉由此功德,于天界和人界流转轮回,享受了两种生命形态中的诸般成就。于此佛陀出世之时,他生于某个家庭,成年后于导师生起净信,出家修行,证得阿拉汉果。他忆起过去所造之业,心生喜悦,为宣说他过去生的本行,而说「兽王时我曾是」等偈颂。其中,「兽」:指终究趋向死亡的生命;或谓,寻觅食物、寻找草料而食的生命,故名为「兽」。兽中之王即为「兽王」。他虽也是一切四足众生的王,但为便于配合偈颂韵律,便以「兽」字起头,而称「兽王」。偈颂意为:当我见到世尊时,折下带花的娑罗树枝以作供养,那时我正是一头兽王。这便是其含义。
60. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patvā satthari pasanno pabbajitvā arahattaṃ patto attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento migarājā tadā āsintiādimāha. Tattha maraṇaṃ gacchantīti migā, atha vā ghāsaṃ magganti gavesantīti migā, migānaṃ rājā migarājā. Sakalacatuppadānaṃ rājabhāve satipi gāthābandhasukhatthaṃ mige ādiṃ katvā migarājāti vuttaṃ. Yadā bhagavantaṃ disvā sapupphaṃ sālasākhaṃ bhañjitvā pūjesiṃ, tadā ahaṃ migarājā ahosinti attho.
62「持来带蕊之花」:意谓我持来带花蕊的娑罗花,以供养佛陀。这便是其含义。其余文句,意义显明。
62.Sakosaṃ pupphamāharinti sakaṇṇikaṃ sālapupphaṃ āhariṃ pūjesinti attho. Sesaṃ uttānatthamevāti.
10. 毕耶罗果施主长老本行注疏
10. Piyālaphaladāyakattheraapadānavaṇṇanā
「那时我是杀害者」等语句,是具寿毕耶罗果施主长老的本行。这位长老同样在过去诸佛那里累积了许多善业功德,在种种生命形态中积累能作为出离轮回之依止的福德。在尸弃世尊的时代,他出生于尼沙陀族,住在雪山的一个山洞里,以猎杀鹿维持生活。那时,他看到尸弃世尊来到那里,心生清净信仰,早晚礼敬,却找不到任何可以供养的应施物。于是他便采集了甘甜的毕耶罗果,拿去供养。世尊享用了他供养的果子。那位猎人因为以佛陀为所缘的喜悦,全身持续地浸满这种喜悦,对过去的恶业生起了离欲之心,以根果为食,不久之后命终,转生到天界。
Parodhakotadā āsintiādikaṃ āyasmato piyālaphaladāyakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sikhissa bhagavato kāle nesādakule nibbatto himavante ekasmiṃ pabbhāre mige vadhitvā jīvikaṃ kappetvā vasati. Tasmiṃ kāle tattha gataṃ sikhiṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso sāyaṃ pātaṃ namassamāno kañci deyyadhammaṃ apassanto madhurāni piyālaphalāni uccinitvā adāsi. Bhagavā tāni paribhuñji. So nesādo buddhārammaṇāya pītiyā nirantaraṃ phuṭṭhasarīro pāpakamme virattacitto mūlaphalāhāro nacirasseva kālaṃ katvā devaloke nibbatti.
66他在天界享受了天界的殊胜成就后,又在人间受用种种成就。到了这位佛陀出世之时,他投生于居士之家。成年之后,虽已安立家室,却对在家生活心不满足,于是舍弃家庭,于世尊座下出家。他修习观慧,不久便证得阿拉汉果。他忆念起自己过去所造的施果善业,生起喜悦,为了显明往昔所行,便宣说了“那时我是杀害者”等偈颂。此处,相应文句的含义为:当供养护贝罗果、令心得清净时,那时,我是一名杀害者(parodhako āsin)。“Parodhako”的意思是杀害其他众生、施加伤害的人。这个词原应读作“Pararodhako”,省略了前面的‘ra’音,才说成“parodhako”。
66. So tattha dibbasampattiyo anubhavitvā manussesu ca anekavidhasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde gahapatikule nibbatto viññutaṃ patto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā tattha anabhirato gehaṃ pahāya satthu santike pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahattaṃ patto attano kataphaladānakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento parodhako tadā āsintiādimāha. Tattha yadā ahaṃ piyālaphalaṃ datvā cittaṃ pasādesiṃ, tadā ahaṃ parodhako āsinti sambandho. Parodhakoti parasattarodhako vihesako. ‘‘Pararodhako’’ti vattabbe pubbassa ra-kārassa lopaṃ katvā ‘‘parodhako’’ti vuttaṃ.
69“Paricāriṃ vināyakaṃ(我侍奉了导师)”的意思是:我以“尊者!请您享用此果”这般话语,邀请、侍奉那位能引导至涅槃的导师,令其满足。这便是其含义。其余部分则容易理解。
69.Paricāriṃ vināyakanti taṃ nibbānapāpakaṃ satthāraṃ, ‘‘bhante , imaṃ phalaṃ paribhuñjathā’’ti pavāriṃ nimantesiṃ ārādhesinti attho. Sesaṃ suviññeyyamevāti.