4. 大品·2. 色利萨迦饿鬼事注释
4. 大品义注 · 285 段
2. 色利萨迦饿鬼事注释
2. Serīsakapetavatthuvaṇṇanā
604-57“Suṇotha yakkhassa vāṇijānañca”等，这是色利萨迦饿鬼事。因为它和色利萨迦天宫事没有差别，所以关于其中缘起和偈颂应当解释的内容，都已经在《究竟义灯·天宫事注释》中说过了，因此应当依照那里所说的方式来理解。
604-57.Suṇotha yakkhassa vāṇijānañcāti idaṃ serīsakapetavatthu. Taṃ yasmā serīsakavimānavatthunā nibbisesaṃ, tasmā tattha aṭṭhuppattiyaṃ gāthāsu ca yaṃ vattabbaṃ, taṃ paramatthadīpaniyaṃ vimānavatthuvaṇṇanāyaṃ (vi. va. aṭṭha. 1227 serīsakavimānavaṇṇanā) vuttameva, tasmā tattha vuttanayena veditabbanti.
3. 难陀迦饿鬼事注释
3. Nandakapetavatthuvaṇṇanā
“名叫冰伽罗的国王”这一段，出自《难陀迦饿鬼事》。它的起因是什么呢？世尊般涅槃两百年后，在须罗咤国，有一位名叫冰伽罗的国王。他〔冰伽罗王〕的将军名叫难陀迦，持有邪见，见解颠倒，抓住“没有布施”等错误主张，到处宣扬。他〔难陀迦〕的女儿名叫优多罗，是一位近事女，嫁到了门当户对的人家。难陀迦死后，在温迪亚森林中一棵大孟加拉榕树里，转生为一个有宫殿的饿鬼。他〔难陀迦〕死后，优多罗把装满清凉、芬芳之水的水罐，以及盛满用乳酪制成、色香味俱全的糕点的钵，布施给一位漏尽长老，并回向说：“愿这份布施能利益我的父亲。”因为这份布施，他〔难陀迦，此时已是饿鬼〕那里出现了天界的饮品和无量的糕点。他〔难陀迦〕看到这些后，这样想：“我确实做了恶事，竟然用‘没有布施’等邪见误导大众。现在冰伽罗王正去给法阿育王进言，等他〔冰伽罗王〕讲完就会回来。好，我要借此破除他〔冰伽罗王〕的邪见。”不久，冰伽罗王向法阿育王进言完毕，在返回途中踏上了归路。
Rājā piṅgalako nāmāti idaṃ nandakapetavatthu. Tassa kā uppatti? Satthu parinibbānato vassasatadvayassa accayena suraṭṭhavisaye piṅgalo nāma rājā ahosi. Tassa senāpati nandako nāma micchādiṭṭhī viparītadassano ‘‘natthi dinna’’ntiādinā micchāgāhaṃ paggayha vicari. Tassa dhītā uttarā nāma upāsikā patirūpe kule dinnā ahosi. Nandako pana kālaṃ katvā viñjhāṭaviyaṃ mahati nigrodharukkhe vemānikapeto hutvā nibbatti. Tasmiṃ kālakate uttarā sucisītalagandhodakapūritaṃ pānīyaghaṭaṃ kummāsābhisaṅkhatehi vaṇṇagandharasasampannehi pūvehi paripuṇṇasarāvakañca aññatarassa khīṇāsavattherassa datvā ‘‘ayaṃ dakkhiṇā mayhaṃ pitu upakappatū’’ti uddisi, tassa tena dānena dibbapānīyaṃ aparimitā ca pūvā pātubhaviṃsu. Taṃ disvā so evaṃ cintesi – ‘‘pāpakaṃ vata mayā kataṃ, yaṃ mahājano ‘natthi dinna’ntiādinā micchāgāhaṃ gāhito. Idāni pana piṅgalo rājā dhammāsokassa rañño ovādaṃ dātuṃ gato, so taṃ tassa datvā āgamissati, handāhaṃ natthikadiṭṭhiṃ vinodessāmī’’ti. Na cireneva ca piṅgalo rājā dhammāsokassa rañño ovādaṃ datvā paṭinivattanto maggaṃ paṭipajji.
这时，那个饿鬼以神通变出了通往自己住处方向的道路。国王在正午时分沿着这条路走。他走着的时候，前方的路看得见，身后的路却消失了。走在最后面的那个人看到身后的路消失，吓得大声惊叫，跑过去报告国王。国王听了以后也很害怕，心里惶恐不安，站在象背上向四方张望，看见了那个饿鬼住的大榕树，就带着由象马车步四种兵组成的军队朝那个方向走去。当国王渐渐走到那个地方时，饿鬼佩戴着各种装饰，走上前来迎接国王，行了问候之礼，并让人端上糕点和饮水。国王和随从们沐浴之后，吃了糕点、喝了水，旅途的疲劳就消除了。国王问饿鬼：“你是天神，还是甘塔拔？”等诸如此类的话。饿鬼便从最初开始，把自己的经历讲给国王听，使国王从邪见中解脱出来，并让他安立在皈依和戒律中。为了说明这件事的意义，结集者们诵出了下面的话：
Atha so peto attano vasanaṭṭhānābhimukhaṃ taṃ maggaṃ nimmini. Rājā ṭhitamajjhanhike samaye tena maggena gacchati. Tassa gachantassa purato maggo dissati, piṭṭhito panassa antaradhāyati. Sabbapacchato gacchanto puriso maggaṃ antarahitaṃ disvā bhīto vissaraṃ viravanto dhāvitvā rañño ārocesi, taṃ sutvā rājā bhīto saṃviggamānaso hatthikkhandhe ṭhatvā catasso disā olokento petassa vasananigrodharukkhaṃ disvā tadabhimukho agamāsi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Athānukkamena raññe taṃ ṭhānaṃ patte peto sabbābharaṇavibhūsito rājānaṃ upasaṅkamitvā paṭisanthāraṃ katvā pūve ca pānīyañca dāpesi. Rājā saparijano nhatvā pūve khāditvā pānīyaṃ pivitvā paṭippassaddhamaggakilamatho ‘‘devatā nusi gandhabbo’’tiādinā petaṃ pucchi. Peto ādito paṭṭhāya attano pavattiṃ ācikkhitvā rājānaṃ micchādassanato vimocetvā saraṇesu sīlesu ca patiṭṭhāpesi. Tamatthaṃ dassetuṃ saṅgītikārā –
有个国王名叫冰伽罗，他曾是须罗咤的统治者。
去侍奉莫利亚族人之后，又回到了须罗吒。
‘‘Rājā piṅgalako nāma, suraṭṭhānaṃ adhipati ahu; Moriyānaṃ upaṭṭhānaṃ gantvā, suraṭṭhaṃ punarāgamā.
在炎热的正午时分，国王走近了一片泥沼。
他看见了一条令人欢喜的道路，那是饿鬼们的沙地之路。
‘‘Uṇhe majjhanhike kāle, rājā paṅkaṃ upāgami; Addasa maggaṃ ramaṇīyaṃ, petānaṃ taṃ vaṇṇupathaṃ.
660国王召唤御者说：
660. Sārathiṃ āmantayī rājā –
“此路悦意，安稳吉祥，平和无忧；
御者啊，我们由此前行——须罗咤城就在近处。”
‘‘‘Ayaṃ maggo ramaṇīyo, khemo sovatthiko sivo; Iminā sārathi yāma, suraṭṭhānaṃ santike ito’.
于是，苏罗吒王率领四支军队出发了。
一个面容惊恐的男子对苏罗吒王这样说：
‘‘Tena pāyāsi soraṭṭho, senāya caturaṅginiyā; Ubbiggarūpo puriso, soraṭṭhaṃ etadabravi.
“我们误入了邪路，一条可怖、令人毛发竖立的路；
前方还能看见路，身后却已经看不见了。
‘‘‘Kummaggaṃ paṭipannamhā, bhiṃsanaṃ lomahaṃsanaṃ; Purato dissati maggo, pacchato ca na dissati.
‘我们已经走上了邪道，来到阎魔使者们的面前；
非人的气味飘散，恐怖的声音清晰可闻。’
‘‘‘Kummaggaṃ paṭipannamhā, yamapurisāna santike; Amānuso vāyati gandho, ghoso suyyati dāruṇo’.
苏罗吒王被吓到了，对车夫这样说：
“我们误入了邪路，一条可怖、令人毛发竖立的路；
前方的路还能看见，后方的路却看不见。
‘‘Saṃviggo rājā soraṭṭho, sārathiṃ etadabravi; ‘Kummaggaṃ paṭipannamhā, bhiṃsanaṃ lomahaṃsanaṃ; Purato dissati maggo, pacchato ca na dissati.
‘我们走上了邪道，在阎魔侍从面前；
非人的气味飘散，恐怖的声音清晰可闻。’
‘‘‘Kummaggaṃ paṭipannamhā, yamapurisāna santike; Amānuso vāyati gandho, ghoso suyyati dāruṇo’.
登上象背，纵目眺望四方；
见一悦意榕树，树荫浓密。
颜色像青蓝色的云，光彩似云色之庄严。
‘‘Hatthikkhandhaṃ samāruyha, olokento catuddisā; Addasa nigrodhaṃ ramaṇīyaṃ, pādapaṃ chāyāsampannaṃ; Nīlabbhavaṇṇasadisaṃ, meghavaṇṇasirīnibhaṃ.
国王召唤车夫，问道：那显现出的巨大之物是什么？
颜色像青黑色的云，光彩像云霞一样端严。
‘‘Sārathiṃ āmantayī rājā, ‘kiṃ eso dissati brahā; Nīlabbhavaṇṇasadiso, meghavaṇṇasirīnibho’.
大王，那是一棵榕树，树荫浓密；
色如靛蓝云霭，庄严宛若云霞。
‘‘Nigrodho so mahārāja, pādapo chāyāsampanno; Nīlabbhavaṇṇasadiso, meghavaṇṇasirīnibho.
苏罗吒的波耶西便向那巍然者显现之处出发；
其肤色宛如黑云，容光恰似雨云之庄严。
‘‘Tena pāyāsi soraṭṭho, yena so dissate brahā; Nīlabbhavaṇṇasadiso, meghavaṇṇasirīnibho.
国王从大象的肩背上下来，走到那棵树前。
他带着大臣和随从，在树根旁坐了下来。
他看见装满水的罐子，还有糕饼和财物。
‘‘Hatthikkhandhato oruyha, rājā rukkhaṃ upāgami; Nisīdi rukkhamūlasmiṃ, sāmacco saparijjano; Pūraṃ pānīyasarakaṃ, pūve vitte ca addasa.
有一位容貌像天神一样的男子，全身佩戴着各种装饰品。
他走到国王面前，对索拉特王这样说道。
‘‘Puriso ca devavaṇṇī, sabbābharaṇabhūsito; Upasaṅkamitvā rājānaṃ, soraṭṭhaṃ etadabravi.
‘欢迎你，大王，你的到来是好事，不是坏事。
大王，请喝水，请吃糕点，调伏怨敌的人啊。’
‘‘‘Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ; Pivatu devo pānīyaṃ, pūve khāda arindama’.
国王喝完了水，和大臣们以及随从们一起，
吃了糕饼、喝了饮品之后，苏罗吒国的主人这样说道：
‘‘Pivitvā rājā pānīyaṃ, sāmacco saparijjano; Pūve khāditvā pitvā ca, soraṭṭho etadabravi.
你是天神，还是甘塔拔，或者是帝释天神、富兰陀罗？
我们因为不认识你才来问你，我们怎样才能认出你呢？
‘‘Devatā nusi gandhabbo, adu sakko purindado; Ajānantā taṃ pucchāma, kathaṃ jānemu taṃ mayanti.
我不是天神，也不是甘塔拔，更不是帝释富兰陀罗。
大王，我是饿鬼，从苏拉塔来到这里。
‘‘Nāmhi devo na gandhabbo, nāpi sakko purindado; Peto ahaṃ mahārāja, suraṭṭhā idha māgatoti.
你持什么样的戒？有什么样的行为？你过去在输罗吒国。
你是靠什么样的梵行，才有这样的威力？
‘‘Kiṃsīlo kiṃsamācāro, suraṭṭhasmiṃ pure tuvaṃ; Kena te brahmacariyena, ānubhāvo ayaṃ tavāti.
大王，请您听我说，您是调伏怨敌、使国土增长的人。
大臣们、随从们，还有婆罗门国师。
‘‘Taṃ suṇohi mahārāja, arindama raṭṭhavaḍḍhana; Amaccā pārisajjā ca, brāhmaṇo ca purohito.
大王啊，我在苏拉塔国时，是个心怀恶念的人。
邪见且戒行败坏，吝啬且爱骂人。
‘‘Suraṭṭhasmiṃ ahaṃ deva, puriso pāpacetaso; Micchādiṭṭhi ca dussīlo, kadariyo paribhāsako.
我曾阻拦许多正在布施、行作的人；
别人在布施的时候，我是那个制造障碍的人。
‘‘Dadantānaṃ karontānaṃ, vārayissaṃ bahujjanaṃ; Aññesaṃ dadamānānaṃ, antarāyakaro ahaṃ.
布施无果报，自制果何来；
本无导师在，谁调未调者。
‘‘Vipāko natthi dānassa, saṃyamassa kuto phalaṃ; Natthi ācariyo nāma, adantaṃ ko damessati.
众生都是平等的，哪里来的敬重长辈一说？
没有力量，也没有精进，哪来的奋发努力？
‘‘Samatulyāni bhūtāni, kuto jeṭṭhāpacāyiko; Natthi balaṃ vīriyaṃ vā, kuto uṭṭhānaporisaṃ.
布施的果报根本不存在，也不能让怨敌变得清净。
人得到什么，都是命运转变带来的。
‘‘Natthi dānaphalaṃ nāma, na visodheti verinaṃ; Laddheyyaṃ labhate macco, niyatipariṇāmajaṃ.
没有母亲，没有父亲，没有兄弟；没有他世。
没有布施，没有供养，也没有妥善积存的善业。
‘‘Natthi mātā pitā bhātā, loko natthi ito paraṃ; Natthi dinnaṃ natthi hutaṃ, sunihitaṃ na vijjati.
就算有人会杀掉一个男人，砍下他的脑袋；
没有谁杀害谁，只是在七种（构成身体的元素）之间的缝隙里穿行罢了。
‘‘Yopi haneyya purisaṃ, parassa chindate siraṃ; Na koci kañci hanati, sattannaṃ vivaramantare.
命者确实无法被切割、无法被破坏，它是八角形的，像圆球一样。
五百由旬，谁能斩断命根？
‘‘Acchejjābhejjo hi jīvo, aṭṭhaṃso guḷaparimaṇḍalo; Yojanānaṃ sataṃ pañca, ko jīvaṃ chettumarahati.
就像把线团抛出去，它一边散开一边飞走；
就像那个命者一样，一边挣脱一边逃走。
‘‘Yathā suttaguḷe khitte, nibbeṭhentaṃ palāyati; Evameva ca so jīvo, nibbeṭhento palāyati.
就像从一座村庄出来，又走进另一座村庄；
就像这样，那个命者也会进入另一个身体。
‘‘Yathā gāmato nikkhamma, aññaṃ gāmaṃ pavisati; Evameva ca so jīvo, aññaṃ bondiṃ pavisati.
就像从一所房子出来，又走进另一所房子；
就像这样，那个命者也会进入另一个身体。
‘‘Yathā gehato nikkhamma, aññaṃ gehaṃ pavisati; Evameva ca so jīvo, aññaṃ bondiṃ pavisati.
八十四百千个大劫。
无论是愚人还是智者，渡过轮回之后，
他们将终结痛苦。
‘‘Cullāsīti mahākappino, satasahassāni hi; Ye bālā ye ca paṇḍitā, saṃsāraṃ khepayitvāna; Dukkhassantaṃ karissare.
苦与乐都是可以用斗和篮子来计量的。
胜者彻底了知一切，而其他众生却陷在迷惑里。
‘‘Mitāni sukhadukkhāni, doṇehi piṭakehi ca; Jino sabbaṃ pajānāti, sammūḷhā itarā pajā.
我以前就是这样想的，完全糊涂，被愚痴蒙住了心。
有邪见，戒行败坏，悭吝小气，还爱辱骂别人。
‘‘Evaṃdiṭṭhi pure āsiṃ, sammūḷho mohapāruto; Micchādiṭṭhi ca dussīlo, kadariyo paribhāsako.
再过六个月，我就要命终了。
我将堕入那纯粹是苦、极其可怖的地狱。
‘‘Oraṃ me chahi māsehi, kālakiriyā bhavissati; Ekantakaṭukaṃ ghoraṃ, nirayaṃ papatissahaṃ.
它有四个角、四扇门，各部分划分整齐，尺寸精确。
四周环绕着铁墙，上面盖着铁板。
‘‘Catukkaṇṇaṃ catudvāraṃ, vibhattaṃ bhāgaso mitaṃ; Ayopākārapariyantaṃ, ayasā paṭikujjitaṃ.
他的地面是铁做的，燃烧着，带着火焰。
它向四周一直遍满到一百由旬，始终安住。
‘‘Tassa ayomayā bhūmi, jalitā tejasā yutā; Samantā yojanasataṃ, pharitvā tiṭṭhati sabbadā.
十万年间，其声一直可闻；
大王，此即一洛叉，乃一俱胝年的百分之一。
‘‘Vassāni satasahassāni, ghoso suyyati tāvade; Lakkho eso mahārāja, satabhāgavassakoṭiyo.
成百上千亿的众生，在地狱里被烧煮。
持有邪见的人、戒行败坏的人，还有那些诽谤圣者的人。
‘‘Koṭisatasahassāni, niraye paccare janā; Micchādiṭṭhī ca dussīlā, ye ca ariyūpavādino.
在那里，我将长久感受痛苦的感受；
这是恶业的果报，所以我极度悲伤。
‘‘Tatthāhaṃ dīghamaddhānaṃ, dukkhaṃ vedissa vedanaṃ; Phalaṃ pāpassa kammassa, tasmā socāmahaṃ bhusaṃ.
大王，请您听我说，您这位降伏敌人、让国土繁荣的人。
大王，我的女儿叫伍德拉，愿你得福。
‘‘Taṃ suṇohi mahārāja, arindama raṭṭhavaḍḍhana; Dhītā mayhaṃ mahārāja, uttarā bhaddamatthu te.
她做善业，乐于持戒和布萨；
她克制自己，乐于分享，说话和气，没有吝啬。
‘‘Karoti bhaddakaṃ kammaṃ, sīlesuposathe ratā; Saññatā saṃvibhāgī ca, vadaññū vītamaccharā.
她持守学处毫无缺损，在别人家里做媳妇也温和顺从；
她是释迦牟尼、正自觉者、具足吉祥庄严的佛陀的近事女。
‘‘Akhaṇḍakārī sikkhāya, suṇhā parakulesu ca; Upāsikā sakyamunino, sambuddhassa sirīmato.
有位比丘具足戒行，走进村子乞食；
眼睛低垂，具足正念，守护感官之门，善于约束自己。
‘‘Bhikkhu ca sīlasampanno, gāmaṃ piṇḍāya pāvisi; Okkhittacakkhu satimā, guttadvāro susaṃvuto.
他次第乞食而行，来到了那座住所；
大王，郁多罗看见了他，愿你吉祥。
‘‘Sapadānaṃ caramāno, agamā taṃ nivesanaṃ; Tamaddasa mahārāja, uttarā bhaddamatthu te.
她把装满水的水罐、糕饼和财富都布施了出去。
尊者，我的父亲已经去世了，愿这能让他得到受用。
‘‘Pūraṃ pānīyasarakaṃ, pūve vitte ca sā adā; Pitā me kālakato bhante, tassetaṃ upakappatu.
话音刚落，果报就立刻生起了。
我享受欲乐、喜爱欲乐，像多闻天王一样。
‘‘Samanantarānuddiṭṭhe , vipāko udapajjatha; Bhuñjāmi kāmakāmīhaṃ, rājā vessavaṇo yathā.
请听这件事，大王，善于调伏怨敌、令国土增长者：
于含括天人的世间，佛陀被尊为最上。
你带着妻子儿女，一起去皈依那位佛陀吧，降伏怨敌的人啊。
‘‘Taṃ suṇohi mahārāja, arindama raṭṭhavaḍḍhana; Sadevakassa lokassa, buddho aggo pavuccati; Taṃ buddhaṃ saraṇaṃ gaccha, saputtadāro arindama.
他们通过八支圣道，体验到不死之境。
你带着妻子儿女，一起去皈依那法吧，调伏怨敌的人啊。
‘‘Aṭṭhaṅgikena maggena, phusanti amataṃ padaṃ; Taṃ dhammaṃ saraṇaṃ gaccha, saputtadāro arindama.
有四位已入道者，还有四位安住在果位的人；
这个僧团已经变得正直，具备智慧与戒行，心得安定。
你带着妻子儿女，一起去皈依这个僧团吧，调伏怨敌的人啊。
‘‘Cattāro ca paṭipannā, cattāro ca phale ṭhitā; Esa saṅgho ujubhūto, paññāsīlasamāhito; Taṃ saṅghaṃ saraṇaṃ gaccha, saputtadāro arindama.
你应速疾远离杀生，并于世间避开不与取；
不喝酒，也不说假话，要对自己的妻子感到满足。
‘‘Pāṇātipātā viramassu khippaṃ, loke adinnaṃ parivajjayassu; Amajjapo mā ca musā abhāṇi, sakena dārena ca hohi tuṭṭhoti.
夜叉啊，你是为我着想；天神啊，你是为我好。
我照你的话去做，你是我的老师。
‘‘Atthakāmosi me yakkha, hitakāmosi devate; Karomi tuyhaṃ vacanaṃ, tvaṃsi ācariyo mama.
我皈依佛陀，亦皈依无上之法。
我皈依人天之主的僧团。
‘‘Upemi saraṇaṃ buddhaṃ, dhammañcāpi anuttaraṃ; Saṅghañca naradevassa, gacchāmi saraṇaṃ ahaṃ.
我迅速远离杀生，在世间避开偷盗。
我不饮酒，也不说妄语，并满足于自己的妻子。
‘‘Pāṇātipātā viramāmi khippaṃ, loke adinnaṃ parivajjayāmi; Amajjapo no ca musā bhaṇāmi, sakena dārena ca homi tuṭṭho.
我把它们簸扬在大风中，簸扬在湍急的河流中；
我抛弃邪恶的见解，一心欢喜于佛陀的教法。
‘‘Ophuṇāmi mahāvāte, nadiyā sīghagāmiyā; Vamāmi pāpikaṃ diṭṭhiṃ, buddhānaṃ sāsane rato.
苏罗吒国之王说完这番话，便远离了恶见。
礼敬世尊之后，为首者登上了车——他们诵出了这些偈颂。
‘‘Idaṃ vatvāna soraṭṭho, viramitvā pāpadassanā; Namo bhagavato katvā, pāmokkho rathamāruhī’’ti. – gāthāyo avocuṃ;
658-9那时，有一位名叫宾伽罗的国王，是善国的统治者。因为他有一双黄褐色的眼睛，所以大家都叫他“宾伽罗”，他就是善国地区的国王。“莫利亚族”指的是莫利亚族的国王们，这里是针对法阿育王说的。“又回到善国”是说，他朝着善国的地界，又回到了通往善国的那条路。“泥泞”是指松软的地面。“尘路”是指由饿鬼变化出来的荒漠之路。
658-9. Tattha rājā piṅgalako nāma, suraṭṭhānaṃ adhipati ahūti piṅgalacakkhutāya ‘‘piṅgalo’’ti pākaṭanāmo suraṭṭhadesassa issaro rājā ahosi. Moriyānanti moriyarājūnaṃ, dhammāsokaṃ sandhāya vadati. Suraṭṭhaṃ punarāgamāti suraṭṭhassa visayaṃ uddissa suraṭṭhagāmimaggaṃ paccāgañchi. Paṅkanti mudubhūmiṃ. Vaṇṇupathanti petena nimmitaṃ marūbhūmimaggaṃ.
660“安稳”就是没有恐惧。“带来吉祥”就是能带来吉祥的状态。“安泰”就是没有灾祸。“就在善国附近”：我们沿着这条路走，就在善国地界附近了。
660.Khemoti nibbhayo. Sovatthikoti sotthibhāvāvaho. Sivoti anupaddavo. Suraṭṭhānaṃ santike itoti iminā maggena gacchantā mayaṃ suraṭṭhavisayassa samīpeyeva.
661-2善国之王：善国的统治者。惊恐之相：就是恐惧害怕的样子。可怖：让人产生恐惧。毛发竖立：因为太恐怖，使得毛发都竖起来了。
661-2.Soraṭṭhoti suraṭṭhādhipati. Ubbiggarūpoti utrastasabhāvo. Bhiṃsananti bhayajananaṃ . Lomahaṃsananti bhiṃsanakabhāvena lomānaṃ haṃsāpanaṃ.
663在阎魔差役的附近：我们说的是在饿鬼旁边。非人的气味飘散：饿鬼身上的臭味飘散开来。可怖的声音被听到：在各个小地狱里，正在受刑的众生发出极其惨烈的声音，能被听到。
663.Yamapurisāna santiketi petānaṃ samīpe vattāma. Amānuso vāyati gandhoti petānaṃ sarīragandho vāyati. Ghoso suyyati dāruṇoti paccekanirayesu kāraṇaṃ kāriyamānānaṃ sattānaṃ ghorataro saddo suyyati.
666这棵树因为用像脚一样的根来吸水，所以得名为“脚者”（pādapa）之树。树荫具足，就是树荫很充足。像深蓝色云的颜色一样，就是颜色如同深蓝色的云。如云色与光辉，就是呈现出像云的颜色和形状，然后显现出来。
666.Pādapanti pādasadisehi mūlāvayavehi udakassa pivanato ‘‘pādapo’’ti laddhanāmaṃ taruṃ. Chāyāsampannanti sampannacchāyaṃ. Nīlabbhavaṇṇasadisanti vaṇṇena nīlameghasadisaṃ. Meghavaṇṇasirīnibhanti meghavaṇṇasaṇṭhānaṃ hutvā khāyamānaṃ.
670盛满饮用水的容器，就是用饮用水装满的水罐。糕饼，是指可以嚼着吃的食物。令人喜悦的，是指能让人心生欢喜、甜美可意的东西；他看见那里到处都摆着盛满糕饼后放置的糕饼。
670.Pūraṃ pānīyasarakanti pānīyena puṇṇaṃ pānīyabhājanaṃ. Pūveti khajjake. Vitteti vittijanane madhure manuññe tahiṃ tahiṃ sarāve pūretvā ṭhapitapūve addasa.
672大王，在这里，“atha”只是一个虚词，或者表示强调。您的到来不是恶来，而确实是善来，我们对此欣然接受，这就是这句话的意思。“Arindama”的意思是，具有调伏敌人之天性者。
672.Athote adurāgatanti ettha athoti nipātamattaṃ, avadhāraṇatthe vā, mahārāja, te āgataṃ durāgataṃ na hoti, atha kho svāgatamevāti mayaṃ sampaṭicchāmāti attho. Arindamāti arīnaṃ damanasīla.
677大臣和随从们，意思是：让大臣和随从们听这番话，也让你的婆罗门国师听这番话。这样连接理解。
677.Amaccā pārisajjāti amaccā pārisajjā ca vacanaṃ suṇantu, brāhmaṇo ca tuyhaṃ purohito taṃ suṇātūti yojanā.
678在输罗吒国，“我在”是指我在输罗吒国境内。所谓“天”是在称呼国王。所谓“邪见”是指持断灭见、见解颠倒。“无戒”是指没有戒德。“吝啬”是指心肠硬、嫉妒成性。“骂詈者”是指辱骂沙门和婆罗门的人。
678.Suraṭṭhasmiṃ ahanti suraṭṭhadese ahaṃ. Devāti rājānaṃ ālapati. Micchādiṭṭhīti natthikadiṭṭhiyā viparītadassano. Dussīloti nissīlo. Kadariyoti thaddhamaccharī. Paribhāsakoti samaṇabrāhmaṇānaṃ akkosako.
679“我曾阻止，我曾拦阻。我是作障碍的人”——当别人在布施、在行善助人时，我成了障碍，也让其他正在布施的人远离了布施所带来的功德。我曾这样阻挡许多人，我曾拦阻。应当这样连贯理解。
679.Vārayissanti vāresiṃ. Antarāyakaro ahanti dānaṃ dadantānaṃ upakāraṃ karontānaṃ antarāyakaro hutvā aññesañca paresaṃ dānaṃ dadamānānaṃ dānamayapuññato ahaṃ bahujanaṃ vārayissaṃ vāresinti yojanā.
680布施没有果报等话，是为了展示被驳斥者的立场。其中，“布施没有果报”是说：布施的人在未来应得的果报不存在，他是在否定果报。“克制有什么果报？”是说：持戒又能有什么果报呢？他的意思是，那完全不存在。“没有所谓的老师”是说：传授行为规范和威仪的所谓老师，根本不存在。他的意思是，众生本来就是那样，要么已调伏，要么未调伏。所以他说：“未调伏的人，谁来调伏他？”
680.Vipākonatthi dānassātiādi vāritākāradassanaṃ. Tattha vipāko natthi dānassāti dānaṃ dadato tassa vipāko āyatiṃ pattabbaphalaṃ natthīti vipākaṃ paṭibāhati. Saṃyamassa kuto phalanti sīlassa pana kuto nāma phalaṃ, sabbena sabbaṃ taṃ natthīti adhippāyo. Natthi ācariyo nāmāti ācārasamācārasikkhāpako ācariyo nāma koci natthi. Sabhāvato eva hi sattā dantā vā adantā vā hontīti adhippāyo. Tenāha ‘‘adantaṃ ko damessatī’’ti.
681“众生都是平等的”：这些众生彼此完全一样，所以根本没有谁年长，哪里还谈得上恭敬年长者？所谓恭敬年长的功德根本不存在，这就是它的意思。“没有力量”：众生依靠自身的力量，精进努力，从而获得人间的福报乃至阿拉汉果等成就——他否定这种精进力。“或者连精进都没有，哪里还谈得上奋发和男子气概？”这一句，是以否定一种转起论的方式说出的：那种转起论主张，众生是依靠人的精进、人的作为而转起的。
681.Samatulyāni bhūtānīti ime sattā sabbepi aññamaññaṃ samasamā, tasmā jeṭṭho eva natthi, kuto jeṭṭhāpacāyiko, jeṭṭhāpacāyanapuññaṃ nāma natthīti attho. Natthi balanti yamhi attano bale patiṭṭhitā sattā vīriyaṃ katvā manussasobhagyataṃ ādiṃ katvā yāvaarahattaṃ sampattiyo pāpuṇanti, taṃ vīriyabalaṃ paṭikkhipati. Vīriyaṃ vā natthi kuto uṭṭhānaporisanti idaṃ no purisavīriyena purisakārena pavattanti evaṃ pavattavādapaṭikkhepavasena vuttaṃ.
682“布施没有果报”这句话的意思是：布施的果报根本不存在，把该布施的东西舍出去，就像扔进灰烬里一样，完全没有结果。“不能净化怀怨者”：这里的“怀怨者”指心怀怨恨的人，也指因仇恨、杀生等而造下恶业的人；布施、持戒等修行并不能净化他，任何时候都不能让他变得清净。前面说的“布施没有果报”等等，是在显示他阻止自己和别人布施的态度；而“布施的果报不存在”等等，则是在显示他自己所执持的邪见，应当这样理解。“应得”就是应当获得的。那么，是怎么获得的呢？他说“由定命的转变而生”。这个众生得到快乐或痛苦，纯粹是依靠定命的转变而得到，并不是因为自己所造之业，也不是因为自在天等，这就是他的用意。
682.Natthidānaphalaṃ nāmāti dānassa phalaṃ nāma kiñci natthi, deyyadhammapariccāgo bhasmanihitaṃ viya nipphalo evāti attho. Na visodheti verinanti ettha verinanti veravantaṃ verānaṃ vasena pāṇātipātādīnaṃ vasena ca katapāpaṃ puggalaṃ dānasīlādivatato na visodheti, kadācipi suddhaṃ na karoti. Pubbe ‘‘vipāko natthi dānassā’’tiādi dānādito attano paresaṃ nivāritākāradassanaṃ, ‘‘natthi dānaphalaṃ nāmā’’tiādi pana atthano micchābhinivesadassananti daṭṭhabbaṃ. Laddheyyanti laddhabbaṃ. Kathaṃ pana laddhabbanti āha ‘‘niyatipariṇāmaja’’nti. Ayaṃ satto sukhaṃ vā dukkhaṃ vā labhanto niyativipariṇāmavaseneva labhati, na kammassa katattā, na issarādinā cāti adhippāyo.
683“没有母亲、没有父亲、没有兄弟”这句话，是针对在母亲等人身上行正行或行邪行都没有果报这一点而说的。“此世界之外没有他世”的意思是：从此世间、从这一世界之外，并不存在叫做他世的东西；众生就在这里断灭——这是他的主张。“施”指大布施。“供”指值得供养者的恭敬，这两者也都否定说“没有”，是就它们没有果报而说的。“善藏”指妥善收藏好的。“不存在”意思是：沙门、婆罗门所说的布施，即所谓的“随身宝藏”，那是不存在的；那只是他们嘴上说说而已，这是他的主张。
683.Natthimātā pitā bhātāti mātādīsu sammāpaṭipattimicchāpaṭipattīnaṃ phalābhāvaṃ sandhāya vadati. Loko natthi ito paranti ito idhalokato paraloko nāma koci natthi, tattha tattheva sattā ucchijjantīti adhippāyo. Dinnanti mahādānaṃ. Hutanti pahenakasakkāro, tadubhayampi phalābhāvaṃ sandhāya ‘‘natthī’’ti paṭikkhipati. Sunihitanti suṭṭhu nihitaṃ. Na vijjatīti yaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ dānaṃ nāma ‘‘anugāmikanidhī’’ti vadanti, taṃ na vijjati. Tesaṃ taṃ vācāvatthumattamevāti adhippāyo.
684没有人杀任何人，意思是：如果一个男人杀了另一个男人，或者砍下另一个男人的头，从究竟真实来说，并没有谁在杀谁；因为七种身有空隙，所以看起来像是在杀。那么刀砍是怎么发生的呢？回答说：在七种身的空隙之间。刀进入地等七种身的空隙处，因此众生看起来像是被刀剑等砍中；但其余的身体就像命者一样，由于它们具有恒常不变的本性，所以并不会被切断，这就是这段话的意思。
684.Na koci kañci hanatīti yo puriso paraṃ purisaṃ haneyya, parassa purisassa sīsaṃ chindeyya, tattha paramatthato na koci kañci hanati, sattannaṃ kāyānaṃ chiddabhāvato hananto viya hoti. Kathaṃ satthapahāroti āha ‘‘sattannaṃ vivaramantare’’ti. Pathavīādīnaṃ sattannaṃ kāyānaṃ vivarabhūte antare chidde satthaṃ pavisati, tena sattā asiādīhi pahatā viya honti, jīvo viya pana sesakāyāpi niccasabhāvattā na chijjantīti adhippāyo.
685不可切断、不可破坏的命者：众生的命者不能被刀等切断，也不能被破坏，因为它具有恒常不变的本性。八角形或球状：然而这个命者有时是八角形，有时是球状。五百由旬：当它达到独存状态时，高度是五百由旬。谁能切断命者呢？对于一个恒常、不变异的命者，谁能用刀等去切断它呢？它不会被任何事物所伤害。
685.Acchejjābhejjo hi jīvoti ayaṃ sattānaṃ jīvo satthādīhi na chinditabbo na bhinditabbo niccasabhāvattā. Aṭṭhaṃso guḷaparimaṇḍaloti so pana jīvo kadāci aṭṭhaṃso hoti kadāci guḷaparimaṇḍalo . Yojanānaṃ sataṃ pañcāti kevalībhāvaṃ patto pañcayojanasatubbedho hoti. Ko jīvaṃ chettumarahatīti niccaṃ nibbikāraṃ jīvaṃ ko nāma satthādīhi chindituṃ arahati, na so kenaci vikopaneyyoti vadati.
686“线球”是指把线缠绕起来做成的线团。“被抛出”是指以解开的方式被抛出去。所谓“线球被抛出后还在解开着往前跑”，是说比如站在山上或树顶，把线球抛出去，它在被解开的过程中一直往前滚；线一旦用完，就不再往前了。这里说“同样地”，意思是：就像那个线球在被解开时一直往前滚，线用完了就不再往前；同样，这个“命者”在所说的“八万四千大劫”那么长的时间里，不断地解开一个又一个身体的线团，就这样流转、延续；过了那个时间之后，就不再流转了。
686.Suttaguḷeti veṭhetvā katasuttaguḷe. Khitteti nibbeṭhanavasena khitte. Nibbeṭhentaṃ palāyatīti pabbate vā rukkhagge vā ṭhatvā nibbeṭhiyamānaṃ khittaṃ suttaguḷaṃ nibbeṭhentameva gacchati, sutte khīṇe na gacchati. Evamevanti yathā taṃ suttaguḷaṃ nibbeṭhiyamānaṃ gacchati, sutte khīṇe na gacchati, evameva so jīvo ‘‘cullāsīti mahākappino satasahassānī’’ti vuttakālameva attabhāvaguḷaṃ nibbeṭhento palāyati pavattati, tato uddhaṃ na pavattati.
687就像这样，那个“命者”也是如此：好比有人因为要办某件事，离开自己住的村子，进入另一个村子；同样，这个“命者”离开这个身体之后，由于定命的必然，进入另一个新的身体。这就是这段话的意思。“bondi”指的就是身体。
687.Evameva ca so jīvoti yathā koci puriso attano nivāsagāmato nikkhamitvā tato aññaṃ gāmaṃ pavisati kenacideva karaṇīyena, evameva so jīvo ito sarīrato nikkhamitvā aññaṃ aparaṃ sarīraṃ niyatavasena pavisatīti adhippāyo. Bondinti kāyaṃ.
689八十四：就是八十四。大劫的：是大劫的。对此他们这样说：从一个像阿耨达池那样的大湖开始，每过一百年用草尖取出一滴水，按这种方式，当那个大湖七次完全干涸时，所经过的时间就叫作一个大劫。然后他们说：像这样的大劫，有八百四十万那么多，这就是轮回的总量。无论愚者还是智者：无论是无明的愚者，还是有智慧的智者，他们全都是这样。耗尽轮回之后：就是以如上所说的时间为限，通过一次又一次不断投生，把轮回耗尽。他们将结束苦：他们将结束轮回之苦，到达它的终点。智者也无法在中途就得清净，愚者也不会越过这个限度继续流转：这就是他的主张。
689.Cullāsītīti caturāsīti. Mahākappinoti mahākappānaṃ. Tattha ‘‘ekamhā mahāsarā anotattādito vassasate vassasate kusaggena ekekaṃ udakabinduṃ nīharante iminā upakkamena sattakkhattuṃ tamhi sare nirudake jāte eko mahākappo nāma hotī’’ti vatvā ‘‘evarūpānaṃ mahākappānaṃ caturāsītisatasahassāni saṃsārassa parimāṇa’’nti vadanti. Ye bālā ye ca paṇḍitāti ye andhabālā, ye ca sappaññā, sabbepi te. Saṃsāraṃ khepayitvānāti yathāvuttakālaparicchedaṃ saṃsāraṃ aparāparuppattivasena khepetvā. Dukkhassantaṃ karissareti vaṭṭadukkhassa pariyantaṃ pariyosānaṃ karissanti. Paṇḍitāpi antarā sujjhituṃ na sakkonti, bālāpi tato uddhaṃ nappavattantīti tassa laddhi.
690众生的乐与苦，就像用斗和箩量过一样，是有定量的。因为如前所说，它们被时间界限所限定；而且每个众生各自的乐与苦，都是由定命转变所生，所以是有限量的。胜者安住在胜者之境，因为已经完全超越了轮回，所以能完全了知这一切。而其余那些愚昧迷惑的众生，则在轮回中流转。
690.Mitāni sukhadukkhāni, doṇehi piṭakehi cāti sattānaṃ sukhadukkhāni nāma doṇehi piṭakehi mānabhājanehi mitāni viya yathāvuttakālaparicchedeneva parimitattā paccekañca tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tāni niyatipariṇāmajāni parimitāni. Tayidaṃ jino sabbaṃ pajānāti jinabhūmiyaṃ ṭhito kevalaṃ pajānāti saṃsārassa samatikkantattā. Saṃsāre pana paribbhamati sammūḷhāyaṃ itarā pajā.
691“我过去就持这样的见解”，意思是：就像前面说的那样，我过去生中曾经是持虚无见解的人。“被痴所迷惑，被痴所覆盖”，是说被作为上述邪见根源的痴所迷惑，又被与那种见解一同生起的痴所覆盖。这句话的意思是，他善的种子因此被遮蔽了。
691.Evaṃdiṭṭhi pure āsinti yathāvuttanatthikadiṭṭhiko pubbeva ahaṃ ahosiṃ. Sammūḷho mohapārutoti yathāvuttāya diṭṭhiyā hetubhūtena sammohena sammūḷho, taṃsahajātena pana mohena pāruto, paṭicchāditakusalabījoti adhippāyo.
692他先说明了自己过去生起的邪见，以及由于这种邪见而造下的恶业；接着为了显示自己将来要承受的果报，便说出了“从现在起六个月之内……”等话。
692. Evaṃ pubbe yā attano uppannā pāpadiṭṭhi, tassā vasena kataṃ pāpakammaṃ dassetvā idāni attanā āyatiṃ anubhavitabbaṃ tassa phalaṃ dassento ‘‘oraṃ me chahi māsehī’’tiādimāha.
695-7在这里，“十万年”是指一百个一千年，也就是十万年；“已经过去”这个词是省略掉的。或者，这里的词是直接格而有依处义，意思是“在十万年过去之后”。所谓“那时就能听到声音”：当这么长的时间过去时，就在那个时候，那个地狱里能听到这样的声音：“诸位朋友，这里正在被煎熬的众生，已经过去了十万年那么长的时间。”所谓“大王，这只是百亿年的百分之一”：意思是，大王，地狱中正在被煎熬的众生的寿命，这就是它的标记，这就是它的界限。这里所说的是：十个十叫作一百，十个一百叫作一千，十个一千叫作一万，十个万叫作十万，一百个十万叫作一亿，按这些亿来计算，十万年的一亿的百分之一，就是一亿年。而这应当只按地狱众生的年数计算来了知，不是按人类或天人的。地狱众生的寿命有许许多多这样的一亿十万年。因此说：“在地狱中受煎熬的人们，有亿十万年。”然而，为了以归结的方式说明众生是以什么样的恶业而在地狱中受煎熬，说了“邪见者与破戒者，以及诽谤圣者的人”。他们将感受：将会亲身领受。
695-7. Tattha vassāni satasahassānīti vassānaṃ satasahassāni, atikkamitvāti vacanaseso. Bhummatthe vā etaṃ paccattavacanaṃ, vassesu satasahassesu vītivattesūti attho. Ghoso suyyati tāvadeti yadā ettako kālo atikkanto hoti, tāvadeva tasmiṃ kāle ‘‘idha paccantānaṃ vo mārisā vassasatasahassaparimāṇo kālo atīto’’ti evaṃ tasmiṃ niraye saddo suyyati. Lakkho eso, mahārāja, satabhāgavassakoṭiyoti satabhāgā satakoṭṭhāsā vassakoṭiyo, mahārāja, niraye paccantānaṃ sattānaṃ āyuno eso lakkho eso paricchedoti attho. Idaṃ vuttaṃ hoti – dasadasakaṃ sataṃ nāma, dasa satāni sahassaṃ nāma, dasadasasahassāni satasahassaṃ nāma, satasatasahassāni koṭi nāma, tāsaṃ koṭīnaṃ vasena satasahassavassakoṭiyo satabhāgā vassakoṭiyo. Sā ca kho nerayikānaṃyeva vassagaṇanāvasena veditabbā, na manussānaṃ, devānaṃ vā. Īdisāni anekāni vassakoṭisatasahassāni nerayikānaṃ āyu. Tenāha ‘‘koṭisatasahassāni, niraye paccare janā’’ti. Yādisena pana pāpena sattā evaṃ nirayesu paccanti , taṃ nigamanavasena dassetuṃ ‘‘micchādiṭṭhī ca dussīlā, ye ca ariyūpavādino’’ti vuttaṃ. Vedissanti anubhavissaṃ.
698-706这样，先显示了自己未来将要承受的恶果之后，现在为了说明国王所问“你是靠什么样的梵行，才有这样的威力”这句话的含义，并想让国王安立在皈依和戒律中，就说了“大王，请听”等话。其中，“乐于戒和布萨”是指喜欢恒常戒和布萨戒。“曾施”就是曾给予。“那法”是指八正道和不死之境。
698-706. Evaṃ āyatiṃ attanā anubhavitabbaṃ pāpaphalaṃ dassetvā idāni ‘‘kena te brahmacariyena , ānubhāvo ayaṃ tavā’’ti raññā pucchitamatthaṃ ācikkhitvā taṃ saraṇesu ceva sīlesu ca patiṭṭhāpetukāmo ‘‘taṃ suṇohi mahārājā’’tiādimāha. Tattha sīlesuposathe ratāti niccasīlesu ca uposathasīlesu ca abhiratā. Adāti adāsi. Taṃ dhammanti taṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ amatapadañca.
709-12国王被饿鬼这样劝导皈依和持戒之后，心里生起了清净的信心。他先称赞饿鬼对自己所做的帮助，然后安住在皈依等善法中，说出“利益之友”等三首偈颂。接着，为了表明自己已经舍弃了以前所执持的邪恶见解，又说了“我抖落”这首偈颂。
709-12. Evaṃ petena saraṇesu sīlesu ca samādapito rājā pasannamānaso tena attano kataṃ upakāraṃ tāva kittetvā saraṇādīsu patiṭṭhahanto ‘‘atthakāmo’’tiādikā tisso gāthā vatvā pubbe attanā gahitāya pāpikāya diṭṭhiyā paṭinissaṭṭhabhāvaṃ pakāsento ‘‘ophuṇāmī’’ti gāthamāha.
在这里，“我吹散”的意思是：当大风猛烈刮起时，就像吹散糠秕那样，夜叉，我在你说法之风的吹拂中，把那恶见吹散、抖落。“或以急流之大河”的意思是：就像湍急的大河冲走草、木、叶、渣一样，我把恶见冲走。“我吐出恶见”是指，我把涌现在心头的恶见呕出来。这里说明了原因：“对诸佛的教说怀有爱乐”。由于我必定对导向不死的诸佛世尊的教说爱乐、欢喜，所以我吐出那称为“见”的毒——这就是把前后文义串联起来的理解方式。
Tattha ophuṇāmi mahāvāteti mahante vāte vāyante bhusaṃ viya taṃ pāpakaṃ diṭṭhiṃ, yakkha, tava dhammadesanāvāte ophuṇāmi niddhunāmi. Nadiyā vā sīghagāmiyāti sīghasotāya mahānadiyā vā tiṇakaṭṭhapaṇṇakasaṭaṃ viya pāpikaṃ diṭṭhiṃ pavāhemīti adhippāyo. Vamāmi pāpikaṃ diṭṭhinti mama manomukhagataṃ pāpikaṃ diṭṭhiṃ ucchaḍḍayāmi. Tattha kāraṇamāha ‘‘buddhānaṃ sāsane rato’’ti. Yasmā ekaṃsena amatāvahe buddhānaṃ bhagavantānaṃ sāsane rato abhirato, tasmā taṃ diṭṭhisaṅkhātaṃ visaṃ vamāmīti yojanā.
713这首结尾偈颂是结集者们安立的。其中，“面朝东方”是指面向东方的方向。“他登上车”是说国王登上了已经备好的自己的王车；登车之后，凭借那位夜叉的威力，他当天就到达了自己的都城，进入了王宫。后来，他把这件事告诉了比丘们，比丘们又转告了长老们，长老们便将它收录进第三次结集。
713. Ti osānagāthā saṅgītikārehi ṭhapitā. Tattha pāmokkhotipācīnadisābhimukho hutvā. Rathamāruhīti rājā gamanasajjaṃ attano rājarathaṃ abhiruhi, āruyha yakkhānubhāvena taṃ divasameva attano nagaraṃ patvā rājabhavanaṃ pāvisi. So aparena samayena imaṃ pavattiṃ bhikkhūnaṃ ārocesi, bhikkhū taṃ therānaṃ ārocesuṃ, therā tatiyasaṅgītiyaṃ saṅgahaṃ āropesuṃ.
4. 瑞瓦提鬼事注释
4. Revatīpetavatthuvaṇṇanā
714-36“起来，瑞瓦提，你是个具足恶法的人”——这一段就是《瑞瓦提饿鬼事》。因为这件事和《瑞瓦提天宫事》没有差别，所以这里在缘起文和偈颂中应当说明的内容，应当依照《究竟义灯》中《天宫事注释》（即《瑞瓦提天宫注释》第860段）所讲的方式来理解。事实上，这一篇虽然因为难提天子而被收进《天宫事》圣典的汇编中，但也应当看作是因为与瑞瓦提相关的偈颂，而被收进《饿鬼事》圣典的汇编中，称为《瑞瓦提饿鬼事》。
714-36.Uṭṭhehi, revate, supāpadhammeti idaṃ revatīpetavatthu. Taṃ yasmā revatīvimānavatthunā nibbisesaṃ, tasmā yadettha aṭṭhuppattiyaṃ gāthāsu ca vattabbaṃ, taṃ paramatthadīpaniyaṃ vimānavatthuvaṇṇanāyaṃ (vi. va. aṭṭha. 860 revatīvimānavaṇṇanā) vuttanayeneva veditabbaṃ. Idañhi nandiyassa devaputtassa vasena vimānavatthupāḷiyaṃ saṅgahaṃ āropitampi revatīpaṭibaddhāya gāthāya vasena ‘‘revatīpetavatthu’’nti petavatthupāḷiyampi saṅgahaṃ āropitanti daṭṭhabbaṃ.
甘蔗饿鬼事注释
5. Ucchupetavatthuvaṇṇanā
“这是我的大甘蔗林”，这是《甘蔗饿鬼事》。它的起因是什么呢？世尊住在竹林精舍时，有一个人把一捆甘蔗扛在肩上，一边走一边嚼着一根甘蔗。那时，一位具戒、心地善良的近事男带着一个小男孩，紧跟在那个人的后面走。男孩看见甘蔗，就哭着喊“给我”。近事男看见男孩在哭，便想拉近和那人的关系，就跟他搭话。可那个人对他一句话也不回，连一小块甘蔗也不肯给男孩。近事男指着男孩说：“这孩子哭得很厉害，给他一小块甘蔗吧。”那人听了，受不了，心里起了抵触，带着轻蔑，从背后扔了一根甘蔗棍过去。
Idaṃ mama ucchuvanaṃ mahantanti idaṃ ucchupetavatthu. Tassa kā uppatti? Bhagavati veḷuvane viharante aññataro puriso ucchukalāpaṃ khandhe katvā ekaṃ ucchuṃ khādanto gacchati. Atha aññataro upāsako sīlavā kalyāṇadhammo bāladārakena saddhiṃ tassa piṭṭhito piṭṭhito gacchati. Dārako ucchuṃ passitvā ‘‘dehī’’ti parodati. Upāsako dārakaṃ parodantaṃ disvā taṃ purisaṃ saṅgaṇhanto tena saddhiṃ sallāpamakāsi. So pana puriso tena saddhiṃ na kiñci ālapi, dārakassa ucchukhaṇḍampi nādāsi. Upāsako taṃ dārakaṃ dassetvā ‘‘ayaṃ dārako ativiya rodati, imassa ekaṃ ucchukhaṇḍaṃ dehī’’ti āha. Taṃ sutvā so puriso asahanto paṭihatacittaṃ upaṭṭhapetvā anādaravasena ekaṃ ucchulaṭṭhiṃ piṭṭhito khipi.
后来，他在另一个时候死了，因为长久以来不断熏习的贪心之力，投生到了饿鬼道中。所谓果报，它的性质总是跟自己所造的业相似。于是，出现了一大片甘蔗林，覆盖约八拘利萨那么大的地方，颜色像眼药一样深黑，甘蔗粗得像杵柄，密密层层地长满整片林子。当他起了想吃的心，刚走上前去想“我要拿甘蔗”时，那些甘蔗就猛打他，他被击中后就倒在地上。
So aparena samayena kālaṃ katvā ciraṃ paribhāvitassa lobhassa vasena petesu nibbatti, tassa phalaṃ nāma sakakammasarikkhakaṃ hotīti aṭṭhakarīsamattaṃ ṭhānaṃ avattharantaṃ añjanavaṇṇaṃ musaladaṇḍaparimāṇehi ucchūhi ghanasañchannaṃ mahantaṃ ucchuvanaṃ nibbatti. Tasmiṃ khāditukāmatāya ‘‘ucchuṃ gahessāmī’’ti upagatamatte taṃ ucchū abhihananti, so tena pucchito patati.
有一天，具寿大目犍连为了乞食而前往王舍城，走到半路时，看见了那个饿鬼。饿鬼见到长老后，就问他自己所造之业。
Athekadivasaṃ āyasmā mahāmoggallāno rājagahaṃ piṇḍāya gacchanto antarāmagge taṃ petaṃ addasa. So theraṃ disvā attanā katakammaṃ pucchi –
这片大甘蔗林是我的，它能生出丰盛福果；
尊者，如今这对我来说已经不能享用了，请您告诉我，这是什么果报。
‘‘Idaṃ mama ucchuvanaṃ mahantaṃ, nibbattati puññaphalaṃ anappakaṃ; Taṃ dāni me na paribhogameti, ācikkha bhante kissa ayaṃ vipāko.
我被折磨、被啃食，还在努力挣扎，想方设法要享用一点点东西。
我已经断了气力，孤苦伶仃地哀号：这是哪种业的果报？
‘‘Haññāmi khajjāmi ca vāyamāmi, parisakkāmi paribhuñjituṃ kiñci; Svāhaṃ chinnathāmo kapaṇo lālapāmi, kissa kammassa ayaṃ vipāko.
而我苦恼疲惫，倒在地上，
我像烈日下的鱼一样翻来滚去。
我哭泣的时候，眼泪不停地流下来，
尊者，请告诉我，这是什么果报？
‘‘Vighāto cāhaṃ paripatāmi chamāyaṃ, Parivattāmi vāricarova ghamme; Rudato ca me assukā niggalanti, Ācikkha bhante kissa ayaṃ vipāko.
“又饿又累，还口渴，心中惊恐，根本得不到什么舒服快乐。
尊者，我向您请教这件事：怎样才能得到享用甘蔗的机会呢？”
‘‘Chāto kilanto ca pipāsito ca, santassito sātasukhaṃ na vinde; Pucchāmi taṃ etamatthaṃ bhadante, kathaṃ nu ucchuparibhogaṃ labheyya’’nti.
过去，当你在前世生为人的时候，是你自己造下了业。
我把这个道理告诉你，你听了之后就能明白这个道理。
‘‘Pure tuvaṃ kammamakāsi attanā, manussabhūto purimāya jātiyā; Ahañca taṃ etamatthaṃ vadāmi, sutvāna tvaṃ etamatthaṃ vijāna.
你一边嚼着甘蔗一边往前走，有个男人从后面跟了上来；
他正期盼着对你说话，你却对他一句话也没回应。
‘‘Ucchuṃ tuvaṃ khādamāno payāto, puriso ca te piṭṭhito anvagacchi; So ca taṃ paccāsanto kathesi, tassa tuvaṃ na kiñci ālapittha.
他向你乞讨时，你一声不吭，他就对你说：把甘蔗给我吧。
你后来从背后给了他一根甘蔗，这就是那个行为的果报。
‘‘So ca taṃ abhaṇantaṃ ayāci, dehayya ucchunti ca taṃ avoca; Tassa tuvaṃ piṭṭhito ucchuṃ adāsi, tassetaṃ kammassa ayaṃ vipāko.
来吧，你走过去从它背后抓住它，抓住以后就吃到足够为止。
正因为这样，你会感到满意，欢喜、振奋又充满喜悦。
‘‘Iṅgha tvaṃ gantvāna piṭṭhito gaṇheyyāsi, gahetvāna taṃ khādassu yāvadatthaṃ; Teneva tvaṃ attamano bhavissasi, haṭṭho cudaggo ca pamodito cāti.
“他走过去，从背后抓住它，抓住后就尽情地吃，想吃多少吃多少。
正因为这样，他心满意足，欢喜、振奋，满怀喜悦。”
‘‘Gantvāna so piṭṭhito aggahesi, gahetvāna taṃ khādi yāvadatthaṃ; Teneva so attamano ahosi, haṭṭho cudaggo ca pamodito cā’’ti. –
这些问答偈颂，是那位饿鬼和长老一起说的。
Vacanapaṭivacanagāthā petena therena ca vuttā.
737-8这里，“什么样的”是指“哪一种”；“业的”才是真正想说的意思。“我被折磨”就是我被困扰、陷入苦恼。“我被压迫”或者说我被逼恼，特别是被折磨的意思。“我被啃咬”就是被咬，意思是像被甘蔗叶割伤一样，被那些像剑叶一样锐利的东西啃咬。“我努力”就是我为吃甘蔗而使劲。“我奔忙”就是我在行动。“受用”是指为了享用甘蔗汁而吃甘蔗，也就是吃甘蔗的意思。“断了力气”就是勇气被切断、精力耗尽，也就是力气已经用完。“可怜”就是穷困悲惨。“我悲泣”就是被痛苦逼得极度哀号。
737-8. Tattha kissāti kīdisassa, kammassāti adhippāyo. Haññāmīti vihaññāmi vighātaṃ āpajjāmi. Vihaññāmīti vā vibādhiyāmi, visesato pīḷiyāmīti attho. Khajjāmīti khādiyāmi, asipattasadisehi nisitehi khādantehi viya ucchupattehi kantiyāmīti attho. Vāyamāmīti ucchuṃ khādituṃ vāyāmaṃ karomi. Parisakkāmīti payogaṃ karomi. Paribhuñjitunti ucchurasaṃ paribhuñjituṃ, ucchuṃ khāditunti attho. Chinnathāmoti chinnasaho upacchinnathāmo, parikkhīṇabaloti attho. Kapaṇoti dīno. Lālapāmīti dukkhena aṭṭito ativiya vilapāmi.
739“vighāta”就是有劳苦的人，或者力量被摧毁的人。“paripatāmi chamāyaṃ”就是我站不住，扑倒在地上。“parivattāmi”就是我翻来滚去。“vāricaro va”就是像鱼一样。“ghamme”就是在被暑热烤干的陆地上。
739.Vighātoti vighātavā, vihatabalo vā. Paripatāmi chamāyanti ṭhātuṃ asakkonto bhūmiyaṃ papatāmi. Parivattāmīti paribbhamāmi. Vāricarovāti maccho viya. Ghammeti ghammasantatte thale.
740-4极度干渴的人，因为嘴唇、喉咙和上颚都干透了，所以渴得厉害。乐味之乐，就是具有乐味的快乐。我得不到，就是我没法获得。那，指的就是你。你应当知道，就是你要明白。已出发，就是已经开始上路了。跟随，就是跟在后面。期盼着，就是心里盼望着。这是他的业，这里的“这”只是个虚词，意思是“这是他的业”。你应当从背后拿，就是你要从自己背后那一侧去拿甘蔗。满心欢喜，就是充满了欢喜。
740-4.Santassitoti oṭṭhakaṇṭhatālūnaṃ sosappattiyā suṭṭhu tasito. Sātasukhanti sātabhūtaṃ sukhaṃ. Na vindeti na labhāmi. Tanti tuvaṃ. Vijānāti vijānāhi. Payātoti gantuṃ āraddho. Anvagacchīti anubandhi. Paccāsantoti paccāsīsamāno. Tassetaṃ kammassāti ettha etanti nipātamattaṃ, tassa kammassāti attho. Piṭṭhito gaṇheyyāsīti attano piṭṭhipasseneva ucchuṃ gaṇheyyāsi. Pamoditoti pamudito.
745他按照长老的吩咐拿了甘蔗，随心所欲地吃了个够，然后又拿了一大捆甘蔗，送到长老面前。长老没有自己收下，而是让他拿着那捆甘蔗，自己前往竹林精舍，献给世尊。世尊和比丘僧团一起享用了那些甘蔗，并作了随喜。那个饿鬼满心欢喜，顶礼之后便离开了。从那时起，他就能随心所欲地享用甘蔗了。
745.Gahetvāna taṃ khādi yāvadatthanti therena āṇattiniyāmena ucchuṃ gahetvā yathāruci khāditvā mahantaṃ ucchukalāpaṃ gahetvā therassa upanesi, thero taṃ anuggaṇhanto teneva taṃ ucchukalāpaṃ gāhāpetvā veḷuvanaṃ gantvā bhagavato adāsi, bhagavā bhikkhusaṅghena saddhiṃ taṃ paribhuñjitvā anumodanaṃ akāsi, peto pasannacitto vanditvā gato, tato paṭṭhāya yathāsukhaṃ ucchuṃ paribhuñji.
后来，他在另一个时候命终，投生到了三十三天。而那个饿鬼的经历在人间传开了。于是人们来到导师那里，询问这件事。导师为他们详细讲述了其中的经过，并开示了法。人们听了之后，都远离了悭吝之垢。
So aparena samayena kālaṃ katvā tāvatiṃsesu uppajji. Sā panesā petassa pavatti manussaloke pākaṭā ahosi. Atha manussā satthāraṃ upasaṅkamitvā taṃ pavattiṃ pucchiṃsu. Satthā tesaṃ tamatthaṃ vitthārato kathetvā dhammaṃ desesi, taṃ sutvā manussā maccheramalato paṭiviratā ahesunti.
6. 男孩饿鬼事的注释
6. Kumārapetavatthuvaṇṇanā
“名为舍卫城的那座城”：这是导师住在祇园精舍时，围绕两个饿鬼讲的一段话。据说在舍卫城，憍萨罗王的两个儿子相貌端正，正当青春年华，却因年轻气盛而骄纵放逸，与别人的妻子行淫，死后投生在护城河的堤岸上，成了饿鬼。他们在夜里发出可怕的悲泣声。人们听到后，又惊又怕，心想：“这样做的话，这个凶兆就能平息。”于是向以佛陀为首的比丘僧团做了大布施，然后把这件事禀告了世尊。世尊说：“居士们，听到那个声音，对你们不会造成任何障碍。”接着说明了其中的缘由，并为了给他们说法，便宣说了下面这些偈颂：
Sāvatthināma nagaranti idaṃ satthā jetavane viharanto dve pete ārabbha kathesi. Sāvatthiyaṃ kira kosalarañño dve puttā pāsādikā paṭhamavaye ṭhitā yobbanamadamattā paradārakammaṃ katvā kālaṃ katvā parikhāpiṭṭhe petā hutvā nibbattiṃsu. Te rattiyaṃ bheravena saddena parideviṃsu. Manussā taṃ sutvā bhītatasitā ‘‘evaṃ kate idaṃ avamaṅgalaṃ vūpasammatī’’ti buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ datvā taṃ pavattiṃ bhagavato ārocesuṃ. Bhagavā ‘‘upāsakā tassa saddassa savanena tumhākaṃ na koci antarāyo’’ti vatvā tassa kāraṇaṃ ācikkhitvā tesaṃ dhammaṃ desetuṃ –
有一座城叫舍卫城，在雪山前面。
在那里，有两位童子，是王子，这是我听说的。
‘‘Sāvatthi nāma nagaraṃ, himavantassa passato; Tattha āsuṃ dve kumārā, rājaputtāti me sutaṃ.
彻底沉迷于诱人贪着的事物，贪爱欲乐滋味的人，
贪恋眼前的快乐，他们就看不见未来。
‘‘Sammattā rajanīyesu, kāmassādābhinandino; Paccuppannasukhe giddhā, na te passiṃsunāgataṃ.
彼等既舍人身，从此世往生他世；
于此隐身不现，呼号自陈往昔所造恶业。
‘‘Te cutā ca manussattā, paralokaṃ ito gatā; Tedha ghosentyadissantā, pubbe dukkaṭamattano.
当众多（人）在场、可施之物已备时，
我们竟未能为自己做成带来安乐的庇护。
‘‘Bahūsu vata santesu, deyyadhamme upaṭṭhite; Nāsakkhimhā ca attānaṃ, parittaṃ kātuṃ sukhāvahaṃ.
比起那个，我们还有什么更糟的？我们可是从王族死去的啊。
投生到饿鬼界，饱受饥渴之苦。
‘‘Kiṃ tato pāpakaṃ assa, yaṃ no rājakulā cutā; Upapannā pettivisayaṃ, khuppipāsasamappitā.
在这里当了主人，到了那里却成了不再是主人的人。
人们因饥渴而四处游荡，忽高忽低，起伏不定。
‘‘Sāmino idha hutvāna, honti asāmino tahiṃ; Bhamanti khuppipāsāya, manussā unnatonatā.
明白了这种由主宰者骄慢所生的过患之后，
舍弃了主宰之骄慢后，此人往生到有中天界。
身体毁坏之后，这位有智慧的人就投生到天界去了——他这样诵出偈颂。
‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, issaramadasambhavaṃ; Pahāya issaramadaṃ, bhave saggagato naro; Kāyassa bhedā sappañño, saggaṃ so upapajjatī’’ti – gāthā abhāsi;
746这里，“如是我闻”的意思是：并不是只凭我自己的智慧所见，而是以世间普遍共知的方式，我如此听闻。
746. Tattha iti me sutanti na kevalaṃ attano ñāṇena diṭṭhameva, atha kho loke pākaṭabhāvena evaṃ mayā sutanti attho.
747贪求欲乐、以欲乐为欢喜：意思是，对五欲功德生起味著，习惯性地贪恋欢喜。贪著现前的快乐：就是被当下那一点点快乐所迷住、所缠缚。他们不见未来：他们不曾想过，舍弃恶行、修习善行之后，未来、来世在天界或人间将会得到的快乐。
747.Kāmassādābhinandinoti kāmaguṇesu assādavasena abhinandanasīlā. Paccuppannasukhe giddhāti vattamānasukhamatte giddhā gathitā hutvā. Na te passiṃsunāgatanti duccaritaṃ pahāya sucaritaṃ caritvā anāgataṃ āyatiṃ devamanussesu laddhabbaṃ sukhaṃ te na cintesuṃ.
748那些过去生曾是王子、如今成了饿鬼的众生，在舍卫城附近以看不见的身形大声号叫、哭泣。为什么哭泣呢？经文说：“因为自己过去做了坏事。”
748.Tedha ghosentyadissantāti te pubbe rājaputtabhūtā petā idha sāvatthiyā samīpe adissamānarūpā ghosenti kandanti. Kiṃ kandantīti āha ‘‘pubbe dukkaṭamattano’’ti.
749现在，为了从因和果两个方面说明他们哭泣的原因，而说了“唉，当众多……存在时”等这段话。
749. Idāni tesaṃ kandanassa kāraṇaṃ hetuto ca phalato ca vibhajitvā dassetuṃ ‘‘bahūsu vata santesū’’tiādi vuttaṃ.
在这里，“唉，当有众多存在者时”：就是当有许多应受供养的人存在的时候。“可供布施之物已经现前”：就是属于自己的、可以拿来布施的东西就在近前、能够拿到，这就是它的意思。“微小却能带来安乐”：即使只做了很少、却能在将来带来安乐的福德，我们竟然也没能让自己得到安稳、没有灾祸啊——应当这样连接理解。
Tattha bahūsu vata santesūti anekesu dakkhiṇeyyesu vijjamānesu. Deyyadhamme upaṭṭhiteti attano santake dātabbadeyyadhammepi samīpe ṭhite, labbhamāneti attho. Parittaṃ sukhāvahanti appamattakampi āyatiṃ sukhāvahaṃ puññaṃ katvā attānaṃ sotthiṃ nirupaddavaṃ kātuṃ nāsakkhimhā vatāti yojanā.
750“比那更恶的、更低劣的还能有什么呢？”所谓“我们由王族死后”，意思是：因为那种恶业，我们从王族死后，在这里投生到饿鬼界，出生为饿鬼，被饥渴所逼，四处游荡。
750.Kiṃ tato pāpakaṃ assāti tato pāpakaṃ lāmakaṃ nāma kiṃ aññaṃ assa siyā. Yaṃ no rājakulā cutāti yena pāpakammena mayaṃ rājakulato cutā idha pettivisayaṃ upapannā petesu nibbattā khuppipāsasamappitā vicarāmāti attho.
751在这里，他们从前是主人，如今在同一个地方却不再是主人。人有时高高在上，有时卑微下贱：做人的时候是主人，死后随着业力变得卑微，在饥渴中游荡。这就是轮回本来的样子。
751.Sāmino idha hutvānāti idha imasmiṃ loke yasmiṃyeva ṭhāne pubbe sāmino hutvā vicaranti, tahiṃ tasmiṃyeva ṭhāne honti assāmino. Manussā unnatonatāti manussakāle sāmino hutvā kālakatā kammavasena onatā bhamanti khuppipāsāya, passa saṃsārapakatinti dasseti.
752了知这种过患是由自在的骄傲所生，即明白由自在的骄傲产生、被称为堕入恶趣的过患与罪过，便舍弃自在的骄傲，专心致力于修福。所谓“此人将在存在中成为生天者”，意思是他一定会投生到天界，到达天界。
752.Etamādīnavaṃ ñatvā, issaramadasambhavanti etaṃ issariyamadavasena sambhūtaṃ apāyūpapattisaṅkhātaṃ ādīnavaṃ dosaṃ ñatvā pahāya issariyamadaṃ puññappasuto hutvā. Bhave saggagato naroti saggaṃ devalokaṃ gatoyeva bhaveyya.
导师就这样讲完那些饿鬼的遭遇，让众人把所做的布施回向给那些饿鬼，然后随在场听众的意乐开示了法。那次开示给大众带来了利益。
Iti satthā tesaṃ petānaṃ pavattiṃ kathetvā tehi manussehi kataṃ dānaṃ tesaṃ petānaṃ uddisāpetvā sampattaparisāya ajjhāsayānurūpaṃ dhammaṃ desesi. Sā desanā mahājanassa sātthikā ahosīti.
