1. 功德品
1. Ānisaṃsavaggo
1. 《为何目的经》的注释
1. Kimatthiyasuttavaṇṇanā
1在《十集》的第一经中,“善戒”指无过失的戒。“它们导向无愧的状态与无悔的目的”意为它们是成就无悔的。“那是它们的功德”是说这些戒以无悔为功德。在“为了如实知见的目的”等句中,“如实知见”指稚嫩观智,“厌离”指强力的观智,“离贪”指道,“解脱”指阿罗汉果,“知见”指省察智。“导向最上”是说为阿罗汉果而前进。
1. Dasakanipātassa paṭhame kusalāni sīlānīti anavajjasīlāni. Amaṅkubhāvassa avippaṭisārassa atthāya saṃvattantīti avippaṭisāratthāni. So nesaṃ ānisaṃsoti avippaṭisārānisaṃsāni. Yathābhūtañāṇadassanatthotiādīsu yathābhūtañāṇadassanaṃ nāma taruṇavipassanā, nibbidā nāma balavavipassanā, virāgo nāma maggo, vimutti nāma arahattaphalaṃ, ñāṇadassanaṃ nāma paccavekkhaṇañāṇaṃ. Aggāya parentīti arahattatthāya gacchanti.
2. 《思应作经》的注释
2. Cetanākaraṇīyasuttavaṇṇanā
2在第二经中,“不是靠思心所应当做的事”意谓不是通过思考、筹划、安排之后才去做的事。“这是法性”意谓这是法的自性,是因缘的规律。“汇入”意谓使其流动、生起。“遍满”意谓使其完全充满。“无此岸而到彼岸”意谓以三界轮回作为此岸,为了到达涅槃彼岸而存在。
2. Dutiye na cetanāya karaṇīyanti na cetetvā kappetvā pakappetvā kātabbaṃ. Dhammatā esāti dhammasabhāvo eso kāraṇaniyamo ayaṃ. Abhisandentīti pavattenti. Paripūrentīti paripuṇṇaṃ karonti. Apārā pāraṃ gamanāyāti orimatīrabhūtā tebhūmakavaṭṭā nibbānapāraṃ gamanatthāya.
3-5. 三部《近因经》的注释
3-5. Upanisasuttattayavaṇṇanā
3-5第三部经中,「失去近因」的意思是失去了原因。第四与第五部经的差别,仅在于由两位长老分别讲述而已。
3-5. Tatiye hatūpanisoti hatakāraṇo. Catutthapañcamesu dvīhi therehi kathitabhāvova viseso.
6. 《定经》的注释
6. Samādhisuttavaṇṇanā
6第六部经中,「不应于地而有地想者」意为:不以地为所缘而生起‘地、地’之想,从而成为有想者。对水等所缘,同理。「不于此世界」意为:不对此世界所生起的四禅或五禅那之想而成为有想者。「不于他方世界」意为:不对他方世界所生起的四禅或五禅那之想而成为有想者。「但又成为有想者」是说:然而他的定属于有寻的等至,故称为有想者。「这是寂静,这是殊胜」意为:入安止而安坐时,心一整天持续生起‘寂静、寂静’的状态;入安止而安坐时,心一整天持续生起‘殊胜、殊胜’的状态。而「即此一切行之寂止」意为:入安止而安坐时,心一整天持续生起‘涅槃、涅槃’的状态——所有这些描述,都是就果等至定而言的。
6. Chaṭṭhe neva pathaviyaṃ pathavīsaññī assāti pathaviṃ ārammaṇaṃ katvā pathavīti evaṃ uppannāya saññāya saññī na bhaveyya. Āpādīsupi eseva nayo. Na idhaloketi idhaloke uppajjanakacatukkapañcakajjhānasaññāya na saññī bhaveyya. Na paraloketi paraloke uppajjanakacatukkapañcakajjhānasaññāya na saññī bhaveyya. Saññī ca pana assāti atha ca panassa samāpatti savitakkasamāpattiyeva assāti vuccati. Etaṃ santaṃ etaṃ paṇītanti santaṃ santanti appetvā nisinnassa divasampi cittuppādo ‘‘santaṃ santa’’nteva pavattati, paṇītaṃ paṇītanti appetvā nisinnassa divasampi cittuppādo ‘‘paṇītaṃ paṇīta’’nteva pavattati. Yadidaṃ sabbasaṅkhārasamathoti nibbānaṃ nibbānanti appetvā nisinnassa divasampi cittuppādo ‘‘nibbānaṃ nibbāna’’nteva pavattatīti sabbampetaṃ phalasamāpattisamādhiṃ sandhāya vuttaṃ.
7. 舍利弗经注释
7. Sāriputtasuttavaṇṇanā
7第七部经中,「贤友,而且那时我是有想者」意为:贤友,那时我以‘有之灭尽即是涅槃’的果等至想而成为有想者。「我的这个等至是有心的」——这是对此的省察。
7. Sattame saññī ca panāhaṃ, āvuso, tasmiṃ samaye ahosinti, āvuso, tasmiṃ samaye ahaṃ ‘‘bhavanirodho nibbāna’’nti imāya phalasamāpattisaññāya saññī ahosiṃ. Sacittakā me sā samāpatti ahosīti paccavekkhaṇā kathitā.
8. 禅那经注释
8. Jhānasuttavaṇṇanā
8第八部经中,“一切善见”:因为能生净信的身业等确实存在,故从一切处皆见清净可悦。“一切行相圆满”:由一切因缘而得圆满。
8. Aṭṭhame samantapāsādikoti pasādāvahānaṃyeva kāyakammādīnaṃ sabbhāvato samanto pāsādiko. Sabbākāraparipūroti sabbehi kāraṇehi paripuṇṇo.
9. 寂静解脱经注释
9. Santavimokkhasuttavaṇṇanā
9第九部经中,“寂静”:因所缘寂止及诸禅支寂止,故名寂静。“解脱”:从敌对法中解脱,且于所缘无有疑虑、彻底解脱,故得此名。“超越诸色”:超越色界禅那之后而生起。其余各处意义皆显明可解。
9. Navame santāti ārammaṇasantatāyapi aṅgasantatāyapi santā. Vimokkhāti paccanīkadhammehi vimuttattā ārammaṇe ca nirāsaṅkabhāvena suṭṭhu muttattā evaṃladdhanāmā. Atikkamma rūpeti rūpajjhānāni atikkamitvā pavattā. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.