8. 阿拉汉果品复注
17 段
第八品 阿罗汉品
8. Arahattavaggo
1-3. 《苦经》等注释
1-3. Dukkhasuttādivaṇṇanā
75-7775-77. 第八品的第一经等,无可说处。第三经中的“三种诈取事”,是指由依缘受用、周边攀谈、示现威仪这三种所构成的诈取事。“抬高”,即是以“大富者、大船主、大施主”等语奉承赞扬的说话方式。“贬低”,即是以“此人的生命有何用?他不过是个吃种子为生的人”这样轻蔑的说话方式。
75-77. Aṭṭhamassa paṭhamādīsu natthi vattabbaṃ. Tatiye tividhaṃ kuhanavatthunti paccayappaṭisevanasāmantajappanairiyāpathappavattanasaṅkhātaṃ tividhaṃ kuhanavatthuṃ. Ukkhipitvāti ‘‘mahākuṭumbiko mahānāviko mahādānapatī’’tiādinā paggaṇhitvā lapanaṃ. Avakkhipitvāti ‘‘kiṃ imassa jīvitaṃ, bījabhojano nāmāya’’nti hīḷetvā lapanaṃ.
《苦经》等注释结束。
4. 《乐喜悦经》注释
4. Sukhasomanassasuttavaṇṇanā
7878. 在第四经中,之所以说“他多具乐与喜悦而住”,是因为对于前述之法等,那以烦恼为相的痛苦不会侵入于他。他常有身乐与心所喜悦,故称“乐喜悦多者”。因为果似乎与它混在一起,所以称为“源”,即唯一的原因。“对于”指前述那位比丘。“圆满”即无缺陷、无剩余。
78. Catutthe yathāvuttadhammādīsu tassa kilesanimittaṃ dukkhaṃ anavassananti ‘‘sukhasomanassabahulo viharatī’’ti vuttaṃ. Kāyikasukhañceva cetasikasomanassañca bahulaṃ assāti sukhasomanassabahulo. Yavati tena phalaṃ missitaṃ viya hotīti yoni, ekantikaṃ kāraṇaṃ. Assāti yathāvuttassa bhikkhuno. Paripuṇṇanti avikalaṃ anavasesaṃ.
《乐喜悦经》注释结束。
5. 《证得经》注释
5. Adhigamasuttavaṇṇanā
79在第五经中,“到来”指依止它,善或不善便到来,也就是善与不善生起的原因。这里的“善”指对“到来”善巧的人:如此,他对法作意时,便了知善或不善法会增长。“离去”指依止它,善或不善便离去,也就是那些善与不善不再生起的原因;这里的“善”指对“离去”善巧的人:如此,他对法作意时,便了知善或不善法不会增长。“方便善巧”是指具备知道于适当情况下令法生起的智慧。而且,当紧急之事或危险生起时,为对治它,应透过了解彼时生起之因来理解此义。
79. Pañcame āgacchanti etena kusalā vā akusalā vāti āgamanaṃ, kusalākusalānaṃ uppattikāraṇaṃ. Tattha kusaloti āgamanakusalo. Evaṃ dhamme manasikaroto kusalā vā akusalā vā dhammā abhivaḍḍhantīti evaṃ jānanto. Apagacchanti kusalā vā akusalā vā etenāti apagamanaṃ. Tesaṃ eva anuppattikāraṇaṃ, tattha kusaloti apagamanakusalo. Evaṃ dhamme manasikaroto kusalā vā akusalā vā dhammā nābhivaḍḍhantīti evaṃ jānanto. Upāyakusaloti ṭhānuppattikapaññāsamannāgato. Idañca accāyikakicce vā bhaye vā uppanne tassa tikicchanatthaṃ ṭhānuppattiyā kāraṇajānanavasena veditabbaṃ.
《证得经》注释结束。
6-7. 《大因缘经》等经的注释
6-7. Mahantattasuttādivaṇṇanā
80-81在第六经中,“到达”指到达烦恼。第七经意义明显。
80-81. Chaṭṭhe sampatteti kilese sampatte. Sattamaṃ uttānameva.
《大因缘经》等经的注释结束。
《第二地狱经》等经的注释
8-10. Dutiyanirayasuttādivaṇṇanā
82-84在第八经中,“身轻率等”的“等”字,涵盖了语轻率和意轻率。第九经等意义明显。
82-84. Aṭṭhame kāyapāgabbhiyādīhīti ādi-saddena vacīpāgabbhiyaṃ manopāgabbhiyañca saṅgaṇhāti. Navamādīni uttānatthāneva.
《第二地狱经》等经的注释结束。
阿罗汉品注释结束。
