4. 长老品显示巴利原文
(9) 4. Theravaggo
1. 《可染着经》注疏显示巴利原文
1. Rajanīyasuttavaṇṇanā
81 81. 第四品第一经中,“可染着”(rajanīyesu)指作为贪之缘的所缘。于其余诸法,道理相同。显示巴利原文
81. Catutthassa paṭhame rajanīyesūti rāgassa paccayesu ārammaṇesu. Sesesupi eseva nayo.
2. 《离贪经》注疏显示巴利原文
2. Vītarāgasuttavaṇṇanā
82 82. 第二经中,“覆藏者”(makkhī)指覆藏他人功德者。“专横者”(paḷāsī)指具足专横者,以执取对立两端为相。显示巴利原文
82. Dutiye makkhīti guṇamakkhako. Paḷāsīti yugaggāhalakkhaṇena paḷāsena samannāgato.
3. 《骗人者经》注疏显示巴利原文
3. Kuhakasuttavaṇṇanā
83 83. 第三经中,“骗人者”(kuhako)指具足三种欺骗手段者。“饶舌者”(lapako)指具足为利养而饶舌者。“占相者”(nemittiko)指以相示现为业者。“逼榨者”(nippesiko)指具足逼榨之行,以压榨方式获利者。“以利求利者”(lābhena ca lābhaṃ nijigīsitā)指以利养谋求更多利养者。白净分应依所述之颠倒而了知。第四经文义已明。显示巴利原文
83. Tatiye kuhakoti tīhi kuhanavatthūhi samannāgato. Lapakoti lābhasannissitāya lapanāya samannāgato. Nemittikoti nimittakiriyakārako. Nippesikoti nippesanakatāya samannāgato. Lābhena ca lābhaṃ nijigīsitāti lābhena lābhagavesako. Sukkapakkho vuttavipallāsavasena veditabbo. Catutthaṃ uttānameva.
5. 《不堪忍经》注疏显示巴利原文
5. Akkhamasuttavaṇṇanā
85 第五经中,“于色不能忍”(akkhamo hoti rūpānaṃ)是指:对以色为所缘的对象不能安忍,会被由那些所缘引生的贪等烦恼所征服。其余一切处,也应以同样的方式理解。显示巴利原文
85. Pañcame akkhamo hoti rūpānanti rūpārammaṇānaṃ anadhivāsako hoti, tadārammaṇehi rāgādīhi abhibhuyyati. Eseva nayo sabbattha.
6. 《得无碍解经》的注释显示巴利原文
6. Paṭisambhidāppattasuttavaṇṇanā
86 第六经中:“达义无碍解者”,是指对五种义获得分别智。“达法无碍解者”,是指对四种法获得分别智。“达词无碍解者”,是指对法与言词获得分别智。“达辩无碍解者”,是指对前三种智获得分别智。然而,他仅是了知这三种智本身,并未发挥其作用。“高高低低”是指大大小小的事务,“所应作”是指应当去做的那些事。显示巴利原文
86. Chaṭṭhe atthapaṭisambhidāppattoti pañcasu atthesu pabhedagataṃ ñāṇaṃ patto. Dhammapaṭisambhidāppattoti catubbidhe dhamme pabhedagataṃ ñāṇaṃ patto. Niruttipaṭisambhidāppattoti dhammaniruttīsu pabhedagataṃ ñāṇaṃ patto. Paṭibhānapaṭisambhidāppattoti tesu tīsu ñāṇesu pabhedagataṃ ñāṇaṃ patto. So pana tāni tīṇi ñāṇāneva jānāti, na tesaṃ kiccaṃ karoti. Uccāvacānīti mahantakhuddakāni. Kiṃkaraṇīyānīti iti kattabbāni.
7. 《持戒者经》的注释显示巴利原文
7. Sīlavantasuttavaṇṇanā
87 第七经的意义浅明。不过,此处应当这样理解:经中所说的“戒”,即是诸漏尽者之戒;“多闻”,亦是诸漏尽者之多闻;“语言”,亦是诸漏尽者之善语;所说的“禅那”,也唯是唯作禅那。显示巴利原文
87. Sattamaṃ uttānatthameva. Sīlaṃ panettha khīṇāsavasīlameva, bāhusaccampi khīṇāsavabāhusaccameva, vācāpi khīṇāsavassa kalyāṇavācāva, jhānānipi kiriyajjhānāneva kathitānīti veditabbāni.
8. 《长老经》的注释显示巴利原文
8. Therasuttavaṇṇanā
88 在第八经中:“长老”(thero),指已达坚固位者。“久知夜者”(rattaññū),指从出家之日起,已知度过众多长夜者。“已知者”(ñāto),指以智慧了知而为众所周知者。“有声誉者”(yasassī),指拥有声誉者。“邪见者”(micchādiṭṭhiko),指持有不正确见解者。“令从正法退转后”(saddhammā vuṭṭhāpetvā),即令人从十善业道法退转之后。“安立于罪中”(asaddhamme patiṭṭhāpeti),即令人安立于不善业道之中。显示巴利原文
88. Aṭṭhame theroti thirabhāvappatto. Rattaññūti pabbajitadivasato paṭṭhāya atikkantānaṃ bahūnaṃ rattīnaṃ ñātā. Ñātoti paññāto pākaṭo. Yasassīti yasanissito. Micchādiṭṭhikoti ayāthāvadiṭṭhiko. Saddhammā vuṭṭhāpetvāti dasakusalakammapathadhammato vuṭṭhāpetvā. Asaddhamme patiṭṭhāpetīti akusalakammapathesu patiṭṭhāpeti.
9. 《第一有学经》的注释显示巴利原文
9. Paṭhamasekhasuttavaṇṇanā
89 第九经中:“有学”(sekhassa),指仍处于修学中、尚有应作之务者。“为退转”(parihānāya),指为了从更上层的功德中退转。“乐作事”(kammārāmatā),指喜欢从事新事务的状态。“乐谈论”(bhassārāmatā),指喜好闲谈聊天的状态。“乐睡眠”(niddārāmatā),指喜好睡眠的状态。“乐杂闹”(saṅgaṇikārāmatā),指喜好众人聚集热闹的状态。“不如实省察心之解脱”(yathāvimuttaṃ cittaṃ na paccavekkhati),指不依照心解脱的真实状况进行省察——哪些过失已断除,哪些功德已获得——进而不再为证得更上层的功德而努力。因此,在这部经中,讲述了七种导致有学从上层功德退失的原因,以及增长的原因。而且,这些有学的退转因,在凡夫那里从一开始就全部存在了。显示巴利原文
89. Navame sekhassāti sikkhakassa sakaraṇīyassa. Parihānāyāti upariguṇehi parihānatthāya. Kammārāmatāti navakamme ramanakabhāvo. Bhassārāmatāti ālāpasallāpe ramanakabhāvo. Niddārāmatāti niddāyane ramanakabhāvo. Saṅgaṇikārāmatāti gaṇasaṅgaṇikāya ramanakabhāvo. Yathāvimuttaṃ cittaṃ na paccavekkhatīti yathā yaṃ cittaṃ vimuttaṃ, ye ca dosā pahīnā, guṇā ca paṭiladdhā, te paccavekkhitvā upariguṇapaṭilābhāya vāyāmaṃ na karotīti attho. Iti imasmiṃ sutte sattannaṃ sekhānaṃ upariguṇehi parihānikāraṇañca vuddhikāraṇañca kathitaṃ. Yañca nāma sekhassa parihānakāraṇaṃ, taṃ puthujjanassa paṭhamameva hotīti.
10. 第二有学经注释显示巴利原文
10. Dutiyasekhasuttavaṇṇanā
90 第十经中:“已学成”(viyatto),指聪明、善巧者。“于所应作中”(kiṃkaraṇīyesu),指在那些应当做的事情上。“心寂止”(cetosamatha),指定业处的止。“以不随顺”(ananulomikena),指以与教法不相应的方式。“以不合时宜”(atikālena),指过早。“以过午”(atidivā),正午称为日中,指过了正午之后。“极能削减”(ābhisallekhikā),指非常有力量地削减烦恼。“适合心开显”(cetovivaraṇasappāyā),指适合称为‘心开显’的止与观。“少欲论”(appicchakathā),指‘应当少欲’这样的劝导言论。“知足论”(santuṭṭhikathā),指‘对于四种资具应当知足’这样的劝导言论。“远离论”(pavivekakathā),指‘应以三种远离而独处’这样的劝导言论。“不交际论”(asaṃsaggakathā),指‘不应以五种交际而混杂’这样的劝导言论。“精进策励论”(vīriyārambhakathā),指‘应当发起两种精进’这样的劝导言论。关于戒论(sīlakathā)……显示巴利原文
90. Dasame viyattoti byatto cheko. Kiṃkaraṇīyesūti iti kattabbesu. Cetosamathanti samādhikammaṭṭhānaṃ. Ananulomikenāti sāsanassa ananucchavikena. Atikālenāti atipātova. Atidivāti divā vuccati majjhanhiko, taṃ atikkamitvā. Ābhisallekhikāti ativiya kilesasallekhikā. Cetovivaraṇasappāyāti cittavivaraṇasaṅkhātānaṃ samathavipassanānaṃ sappāyā. Appicchakathāti appicchā hothāti kathanakathā. Santuṭṭhikathāti catūhi paccayehi santuṭṭhā hothāti kathanakathā. Pavivekakathāti tīhi vivekehi vivittā hothāti kathanakathā. Asaṃsaggakathāti pañcavidhena saṃsaggena asaṃsaṭṭhā hothāti kathanakathā. Vīriyārambhakathāti duvidhaṃ vīriyaṃ ārabhathāti kathanakathā. Sīlakathādīsu sīlaṃ ārabbha kathā sīlakathā. Samādhiṃ ārabbha, paññaṃ ārabbha, pañcavidhaṃ vimuttiṃ ārabbha, ekūnavīsatipaccavekkhaṇasaṅkhātaṃ vimuttiñāṇadassanaṃ ārabbha kathā vimuttiñāṇadassanakathā. Na nikāmalābhītiādīsu na icchiticchitalābhī, dukkhalābhī na vipulalābhīti attho. Sesaṃ uttānatthamevāti.