4. 天人品
8 段
第四品 天神品
4. Devatāvaggo
第五 第一朋友经的注释
5. Paṭhamamittasuttavaṇṇanā
36在第四经的第五项中,「难与」指难以施舍、极其珍贵之物。「作难作之事」即做难以做到的事。「堪忍难忍」是为了朋友的利益,忍受那难以忍受的。「显露彼之秘密」是向对方坦白自己的秘密。「保守彼之秘密」是不将他的秘密告诉他人。「不以衰败轻视」指当他财富耗尽时,不因其衰败而轻慢他、不鄙视他,也不因此而自觉优越。
36. Catutthassa pañcame duddadanti duppariccajaṃ mahārahaṃ bhaṇḍakaṃ. Dukkaraṃ karotīti kātuṃ asukaraṃ kammaṃ karoti. Dukkhamaṃ khamatīti sahāyassa atthāya duradhivāsaṃ adhivāseti. Guyhamassa āvikarotīti attano guyhaṃ tassa āvikaroti. Guyhamassa pariguhatīti tassa guyhaṃ aññesaṃ nācikkhati. Khīṇena nātimaññatīti tassa bhoge khīṇe tena khayena taṃ nātimaññati, tasmiṃ omānaṃ attani ca atimānaṃ na karoti.
第六 第二朋友经的注释
6. Dutiyamittasuttavaṇṇanā
37在第六项中,「善于言辞」指善于说话,具足辩才。「堪忍言语」指能接受他人的言语,依所给予的教导而行。「甚深」指秘密、隐私,以及依于禅那、观、道、果、涅槃的法。
37. Chaṭṭhe vattāti vacanakusalo. Vacanakkhamoti vacanaṃ khamati, dinnaṃ ovādaṃ karoti. Gambhīranti guyhaṃ rahassaṃ jhānanissitaṃ vipassanāmaggaphalanibbānanissitaṃ.
第七 第一无碍解经的注释
7. Paṭhamapaṭisambhidāsuttavaṇṇanā
38在第七项中,「此为我的心退缩」是指当内心生起退缩时,如其真实状态而了知‘这是我的内心在退缩’。「内敛的心」指被惛沉与睡眠所随逐的心。「外散乱的心」指散乱于五种欲乐上的心。‘受’等这些,是以种种戏论的根本而被开示的。因为‘受’是渴爱的根本,由乐受引生渴爱;‘想’是邪见的根本,由于所缘不明显,引生颠倒想;‘寻’是慢的根本,由于不断寻思,引生‘我是’之慢。关于‘适合与不适合’,指有益与无益的事。‘相’即原因。其余各处意义都很明了。
38. Sattame idaṃ me cetaso līnattanti uppanne cetaso līnatte ‘‘idaṃ me cetaso līnatta’’nti yathāsabhāvato jānāti. Ajjhattaṃ saṃkhittaṃ nāma thinamiddhānugataṃ. Bahiddhā vikkhittaṃ nāma pañcasu kāmaguṇesu vikkhittaṃ. Vedanātiādīni papañcamūlavasena gahitāni. Vedanā hi taṇhāya mūlaṃ sukhavasena taṇhuppattito, saññā diṭṭhiyā mūlaṃ avibhūtārammaṇe diṭṭhiuppattito, vitakko mānassa mūlaṃ vitakkavasena asmīti mānuppattito. Sappāyāsappāyesūti upakārānupakāresu. Nimittanti kāraṇaṃ. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
天神品第四。
