4. 摩伽罗品
(9) 4. Macalavaggo
1-6. 杀生经等诸经注疏
1-6. Pāṇātipātasuttādivaṇṇanā
81-86第八十一至八十六:第四品的第一经等,文义都很浅白。在第五经中,以“再生于卑贱之家”等描述,因其仅有极少的光明状态(少光之性)而蒙昧,故名为“暗”;因与此暗相应,此人便被称作“暗人”。确实,由于与之相连,便以彼称来指代此人,如“因与悭吝相连,故称悭吝者”。因此,此处的“暗”是指:因其光明极少,他自身即为“暗”,如同已现前的黑暗一般;或者说,他已达至全然黑暗的状态。这便是它的含义。依上所明,以如是流转相续而言,“暗”本身便是他所趣向之处、是他最终所要到达的终点,故称为“从暗趣向暗者”。以上这两种对“暗”的解说,都是就五蕴自身的暗而言,并非指外在环境天昏地暗的暗。而所谓“五蕴暗”,应理解为缺乏成就的五蕴流转本身。其次,以“再生于高贵之家”等描述,因其具有广大的光明性质,能够照耀,故名为“明”;与彼明相应等,这一切皆可依前文解说“暗”的方法来理解。至于其余两种人,即“从明趣向暗者”及“从明趣向明者”,这便是另外两种。
81-86. Catutthassa paṭhamādīni uttānatthāneva. Pañcame (saṃ. ni. ṭī. 1.1.132) ‘‘nīce kule paccājāto’’tiādikena appakāsabhāvena tamatīti tamo, tena tamena yuttoti tamo puggalo vuccati. Tathā hi taṃyogato puggalassa tabbohāro yathā ‘‘maccherayogato maccharo’’ti, tasmā tamoti appakāsabhāvena tamo tamabhūto andhakāraṃ viya jāto, andhakārattaṃ vā pattoti attho. Vuttalakkhaṇaṃ tamameva paramparato ayanaṃ gati niṭṭhā etassāti tamaparāyaṇo. Ubhayenapi tamaggahaṇena khandhatamo kathito, na andhakāratamo. Khandhatamoti ca sampattirahitā khandhapavattiyeva daṭṭhabbā. ‘‘Ucce kule paccājāto’’tiādikena pakāsabhāvena jotetīti joti, tena jotināyuttotiādi sabbaṃ vuttanayena veditabbaṃ. Itare dveti jotitamaparāyaṇo, jotijotiparāyaṇoti itare dve puggale.
那些用竹篾、藤条等细条制作簸箕、容器等器具的工匠,称为“藤编匠”。因猎杀鹿、鱼等动物而得名“猎人”,指捕鹿人、捕鱼人等。因在车上从事皮革包裹的工作,故称“造车者”,即皮匠。Puiti 是粪便的名称,因其从事拖走、清除粪便的工作,故称为“清粪夫”,也就是指那些丢弃花朵的人。所谓“形貌丑陋者”,指相貌难看之人。“形体卑下者”,因身高不足,显得低矮,即指身体短小之人,这是它的意思。因此经中说“矮个子”。如木楔或小瓶般,在彼处凸显出来,故称为“矮个子”,即短小之人。“独眼者”,指他常闭起一只眼。关于他闭眼的情况,可能是用一只眼视物,也可能是两只眼皆不能见,因此解释说“或瞎一只眼,或瞎两只眼”。“曲手者”:“弯曲”的状态即是曲缩,指手有残缺;他具有此特征,故叫“曲手者”。“跛脚者”指脚有残缺之人。身体中,属于下半身部位的侧边区域若受损,便叫作“胁部受损者”。因此才说“像椅子一样挪动的人”。在制作灯具或从事照明工作时,那些本应被用以获取光照的……
Veṇuvettādivilīvehi peḷabhājanādikārakā vilīvakārakā. Migamacchādīnaṃ nisādanato nesādā, māgavikamacchabandhādayo. Rathesu cammena nahaṇakaraṇato rathakārā, cammakārā. Puiti karīsassa nāmaṃ, taṃ kusenti apanentīti pukkusā, pupphachaḍḍakā. Dubbaṇṇoti virūpo. Okoṭimakoti ārohābhāvena heṭṭhimako, rassakāyoti attho. Tenāha ‘‘lakuṇḍako’’ti. Laku viya ghaṭikā viya ḍeti pavattatīti lakuṇḍako, rasso. Kaṇati nimīlatīti kāṇo. Taṃ panassa nimīlanaṃ ekena akkhinā dvīhipi vāti āha ‘‘ekacchikāṇo vā ubhayacchikāṇo vā’’ti. Kuṇanaṃ kuṇo, hatthavekallaṃ, so etassa atthīti kuṇī. Khañjo vuccati pādavikalo. Heṭṭhimakāyasaṅkhāto sarīrassa pakkho padeso hato assāti pakkhahato. Tenāha ‘‘pīṭhasappī’’ti. Padīpe padīpane etabbaṃ netabbanti padīpeyyaṃ, telakapālādiupakaraṇaṃ. Vuttanti aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ.
“出身处的失利”,指依投生之处而有的缺陷,即“来处”的缺失。“最初生起因缘的失利”,指依最初生起因缘而有的败坏。因为他的父母本性属于旃陀罗等下贱阶级,这便是那最初生起因缘。“现前生活条件的失利”,指生命过程中快乐因缘的缺失。即便出生在如此卑劣的家庭,偶尔也有人拥有财富,但此人却既贫穷又相貌丑陋。“谋生技能的失利”,指依谋生手段而有的缺陷。能够安乐维持生计的方便技能,如象医等任何一门技艺,他全然不会,只能靠清除垃圾、捣米磨谷等活命,因此经中说他是“生活艰困的人”。“自身状态的失利”,即依身体本身的缺陷。“苦因和合”,指让身苦与心苦生起的诸条件汇集。“乐因的失利”,即快乐条件的丧失。“受用的失利”,指一切能带来享受的安乐都被破坏、无从获得。反之,那种以明为依归、以明为究竟的状态,则属于幸运的白分。第六经之义,本身就很浅白。
Āgamanavipattīti āgamanaṭṭhānavasena vipatti ‘‘āgamo etthā’’ti katvā. Pubbuppannapaccayavipattīti paṭhamuppannapaccayavasena viparāvatti. Caṇḍālādisabhāvā hissa mātāpitaro paṭhamuppannapaccayo. Pavattapaccayavipattīti pavatte sukhapaccayavipatti. Tādise nihīnakule uppannopi koci vibhavasampanno siyā, ayaṃ pana duggato durūpo. Ājīvupāyavipattīti ājīvanupāyavasena vipatti. Sukhena hi jīvikaṃ pavattetuṃ upāyabhūtā hatthisippādayo imassa natthi, pupphachaḍḍanasilākoṭṭanādikammaṃ pana katvā jīvikaṃ pavatteti. Tenāha ‘‘kasiravuttike’’ti. Attabhāvavipattīti upadhivipatti. Dukkhakāraṇasamāyogoti kāyikacetasikadukkhuppattiyā paccayasamodhānaṃ. Sukhakāraṇavipattīti sukhapaccayaparihāni. Upabhogavipattīti upabhogasukhassa vināso anupaladdhi. Joti ceva jotiparāyaṇabhāvo ca sukkapakkho. Chaṭṭhaṃ uttānameva.
7. 儿子经注疏
7. Puttasuttavaṇṇanā
8787. 在第七经中,字母‘ma’起连接音节的作用,就如同在“相互的(aññamañña)”等词中一样。“坚定稳固的沙门”:指心性坚稳不移的沙门。“应被灌顶的人”:此处“灌顶”一词是就动作所施及的对象而言,即被举行灌顶仪式的人。因此经上说:“适合为他举行灌顶仪式”。
87. Sattame ma-kāro padasandhikaro ‘‘aññamañña’’ntiādīsu viya. Niccalasamaṇoti thirasamaṇo. Abhisiñcitabboti abhisekoti kammasādhano abhisekasaddo. Tenāha ‘‘abhisekaṃ kātuṃ yutto’’ti.
“如同巴古拉长老(拔古喇)”:据说这位长老极为富有(“大富”),他的儿女、孙辈等用细软布料裁制成袈裟,染好颜色后,装入箱囊,派人送给他。到了长老沐浴的时候,他们就把这些衣物放在沐浴处的精舍里。长老便拿来作为下衣和上衣穿着。这个比喻正是为此事而说。
Bākulatthero viyāti thero hi mahāyasassī, tassa puttadhītaro nattupanattakā sukhumasāṭakehi cīvarāni kāretvā rajāpetvā samugge pakkhipitvā pahiṇanti. Therassa nahānakāle nahānakoṭṭhake ṭhapenti. Thero tāni nivāseti ceva pārupati ca. Tenevetaṃ vuttaṃ.
如同在坚木林道上的尸婆罗长老:据说,当导师走上那条路时,诸天神心想:“我们要向我们的尊主尸婆罗长老作恭敬供养。”于是,他们便在每一由旬处建造精舍,待长老走过一由旬后,便不再让他继续向前,而是一大早起身,捧着天界的粥等食物,四处寻问:“我们的尊主尸婆罗长老现在在哪儿?”长老便将所得的这些供养,转献给以佛陀为首的比丘僧团。就这样,导师带着随行的眷属,一路受用尸婆罗长老的福果,走完了那长达三十由旬的沙漠旷野。这个比喻正是依此事而说。
Khadiravanamagge sīvalitthero viyāti satthari kira taṃ maggaṃ paṭipanne devatā ‘‘amhākaṃ ayyassa sīvalittherassa sakkāraṃ karissāmā’’ti cintetvā ekekayojane vihāraṃ kāretvā ekayojanato uddhaṃ gantuṃ adatvā pātova uṭṭhāya dibbāni yāguādīni gahetvā ‘‘amhākaṃ ayyo sīvalitthero kahaṃ nisinno’’ti vicaranti. Thero attano abhihaṭaṃ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa dāpesi. Evaṃ satthā saparivāro tiṃsayojanikaṃ kantāraṃ sīvalittherassa puññaphalaṃ anubhavamānova agamāsi. Tenevetaṃ vuttaṃ.
如同《八城经》中所说的阿难长老那样:据说,有一位八城的居士听闻长老说法后心生净信,便建造了一座价值五百钱的精舍,供养给阿难长老。这段话正是为此事而说。
Aṭṭhakanāgarasutte ānandatthero viyāti aṭṭhakanāgarako kira gahapati therassa dhammadesanāya pasīditvā pañcasatagghanakaṃ vihāraṃ kāretvā adāsi. Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ.
如同毕陵伽婆蹉长老那样:据说,人们因对长老神通威力的净信,带来了酥油等众多药物。而且,具寿毕陵伽婆蹉平日便是这五种药的获得者,每有所得,便分施给周围的僧众。正因为如此,才说“病缘药,如同毕陵伽婆蹉长老那样”。
Pilindavacchatthero viyāti therassa kira iddhānubhāvena pasannā manussā sappiādīni bahūni bhesajjāni abhihariṃsu. Pakatiyāpi ca āyasmā pilindavaccho lābhī hoti pañcannaṃ bhesajjānaṃ, laddhaṃ laddhaṃ parisāya vissajjeti. Tenetaṃ vuttaṃ ‘‘gilānapaccayaṃ pilindavacchatthero viyā’’ti.
“由三者的集合所生”,是指由胆汁等三种体液的不调和聚集而生。由于时节以过冷、过热等形式发生了变化,故说“由过冷、过热等时节所生”。与先前时节不同的时节,即时节变化,由此所生便是“时节变化所生”,意为由反常时节所生。长居丛林的人移住湿地,或长居湿地的人移住丛林,会引发反常时节;同样,住在摩腊耶及海边等处,也会出现时节的变异。由此所生的疾病,即名“时节变化所生”。
Tiṇṇampi sannipātena nibbattānīti pittādīnaṃ tiṇṇampi visamānaṃ sannipātena jātāni. Atisītādibhāvena utūnaṃ pariṇāmoti āha ‘‘atisītaatiuṇhaututo jātānī’’ti. Purimaututo visadiso utu utupariṇāmo, tato jātāni utupariṇāmajāni, visabhāgaututo jātānīti attho. Jaṅgaladesavāsīnañhi anūpadese vasantānaṃ visabhāgova utu uppajjati, anūpadesavāsīnañca jaṅgaladeseti. Evaṃ malayasamuddatīrādivasenapi utuvisabhāgatā uppajjatiyeva. Tato jātāni utupariṇāmajāni nāma.
对自己的日常行为,以不顺护身的方式而行,由此所生的病便是“不平等护持所生病”。而这些病可通过过量坐、过量站等来了知,故说“过量坐、过量站等”。“等”字包括搬运重物、捣石灰、在不当时地游走等。由他人的加行所生者,名为“加行所生”,意思是:被人当作盗贼或奸夫捉拿,以膝压、杖打等加行为缘而生起的病。故说“由杀、缚等加行所生”。“唯”即是不依外在的缘,单单由此,意即不具那些外缘。所以说“纯粹是由于过去所造业的果报而生”。
Attano pakaticariyānaṃ visamaṃ kāyassa pariharaṇavasena visamaparihārajāni. Tāni pana accāsanaatiṭṭhānādinā veditabbānīti āha ‘‘accāsanaatiṭṭhānādikā’’ti. Ādi-saddena mahābhāravahaṇasudhākoṭṭanaadesakālacaraṇādīni saṅgaṇhāti. Parassa upakkamato nibbattāni opakkamikāni, ayaṃ coroti vā pāradārikoti vā gahetvā jaṇṇukakapparamuggarādīhi nippothanaupakkamaṃ paccayaṃ katvā uppannānīti attho. Tenāha ‘‘vadhabandhanādiupakkamena nibbattānī’’ti. Kevalanti bāhiraṃ paccayaṃ anapekkhitvā kevalaṃ, tena vināti attho. Tenāha ‘‘pubbekatakammavipākavaseneva jātānī’’ti.
八.至十.《结经》等的注疏
8-10. Saṃyojanasuttādivaṇṇanā
88-90在第八经中,入流者犹如因陀罗柱,不被四方风所吹动,不为外道论难所动摇,因具足不坏之信,于教法中得安立,故称“不动沙门”。所以说“由于在教法中得到了立足处”等。由于使心僵硬的烦恼已彻底断除,即那些令心僵硬的上分结烦恼全然不存,达到了柔软之态,故称“柔软沙门”。第九与第十只是容易理解而已。
88-90. Aṭṭhame sotāpanno catūhi vātehi indakhīlo viya parappavādehi akampiyo acalasaddhāya samannāgatattā sāsane laddhappatiṭṭho samaṇamacalo nāmāti āha ‘‘sāsane laddhappatiṭṭhattā’’tiādi. Thaddhabhāvakarānaṃ kilesānaṃ sabbaso samucchinnattāti cittassa thaddhabhāvakarānaṃ uddhambhāgiyakilesānaṃ sabbaso abhāvā samaṇasukhumālo nāma sukhumālabhāvappattito. Navamadasamāni suviññeyyāneva.