(八)第三 无碍品显示巴利原文
(8) 3. Apaṇṇakavaggo
第一、第二经:《精勤经》等的注释显示巴利原文
1-2. Padhānasuttādivaṇṇanā
71-72 71-72. 第三品的第一经中,「yavati tena phalaṃ missitaṃ viya hotīti」(意为与彼果似乎相混合),故称为「yoni」,即决定性的原因。「assāti」指那位如前所述的比丘。「paripuṇṇanti」即无缺、无余的圆满。「āsave khepetīti」即灭尽诸漏,也就是漏尽(āsavakkhayo),此为最上之道。然此处意指阿拉汉果,故说「arahattatthāya」(为证阿拉汉果)。第二经文义显明。显示巴利原文
71-72. Tatiyavaggassa paṭhame yavati tena phalaṃ missitaṃ viya hotīti yoni, ekantikaṃ kāraṇaṃ. Assāti yathāvuttassa bhikkhuno. Paripuṇṇanti avikalaṃ anavasesaṃ. Āsave khepetīti āsavakkhayo, aggamaggo. Idha pana arahattaphalaṃ adhippetanti āha ‘‘arahattatthāyā’’ti. Dutiyaṃ uttānameva.
第三至第五经:《善士经》等的注释显示巴利原文
3-5. Sappurisasuttādivaṇṇanā
73-75 在第三经中,「pañhatthāya abhinīto」意为:为提问而被引至面前。「Alambitaṃ katvāti」即“令不拖延”(alambaṃ katvā),或作此读,义为“不作拖延”。「Avajānātīti」意为轻视,亦即毁谤。第四、第五经无可解释之处。显示巴利原文
73-75. Tatiye pañhatthāya abhinītoti pañhakaraṇatthāya abhimukhaṃ nīto. Alambitaṃ katvāti alambaṃ katvā, ayameva vā pāṭho, vipalambaṃ akatvāti attho. Avajānātīti avaññaṃ karoti, nindatīti attho. Catutthapañcame natthi vattabbaṃ.
第六经:《拘尸那罗经》注释显示巴利原文
6. Kusinārasuttavaṇṇanā
76 第六处:欲入城者从园林走近并沿此而行(vattanti gacchanti),因此称为“近行”(upavattana)。正如从葛蓝巴纳提河岸经王母精舍大门前往塔园一样,从那希拉尼耶瓦提河的彼岸前往娑罗林园也是如此;又如阿努罗陀城的塔园位于西南方,此园在拘尸那罗亦位于西南方。正如从塔园由南门入城,向东行,再转向北门出城一般,园中娑罗林的行列也面朝东方,又转向北方,由此得名“近行”。“在……之间”(antare),即两棵娑罗树的中间。在那里敷设床座时,一边的娑罗林行列在头侧,另一边在脚侧。其中,一棵年轻的娑罗树在头附近,另一棵在脚附近。另外,那些树干、枝、叶相互交缠而并立的娑罗树,也有人称之为“双娑罗树”(yamakasālā)。显示巴利原文
76. Chaṭṭhe nagaraṃ pavisitukāmā uyyānato upecca vattanti gacchanti etenāti upavattanaṃ. Yatheva hi kalambanaditīrato rājamātuvihāradvārena thūpārāmaṃ gantabbaṃ hoti, evaṃ hiraññavatikāya pārimatīrato sālavanaṃ uyyānaṃ, yathā anurādhapurassa thūpārāmo dakkhiṇapacchimadisāya, evaṃ taṃ uyyānaṃ kusinārāya dakkhiṇapacchimadisāya hoti. Yathā thūpārāmato dakkhiṇadvārena nagaraṃ pavisanamaggo pācīnamukho gantvā uttarena nivattati, evaṃ uyyānato sālapanti pācīnamukhā gantvā uttarena nivattā, tasmā taṃ ‘‘upavattana’’nti vuccati. Antareti dvinnaṃ sālarukkhānaṃ vemajjhe. Tattha hi paññāpiyamānassa mañcassa ekā sālapanti sīsabhāge hoti, ekā pādabhāge. Tatrapi eko taruṇasālo sīsabhāgassa āsanno hoti, eko pādabhāgassa. Apica yamakasālā nāma mūlakhandhaviṭapapattehi aññamaññaṃ saṃsibbitvā ṭhitasālātipi vadanti.
「二疑」(dveḷhakanti)即两种执取,意指多种偏执之取。「疑惑」(vimati)即陷入犹豫,故说“不能决断”(vinicchituṃ asamatthatā)。「我告诉你们那个」(taṃ vo vadāmīti)是针对那位有疑惑的比丘,对你们说的。「能令无疑现前」(nikkaṅkhabhāvapaccakkhakaraṇanti)意指:能令那些比丘对于佛等对象生起无疑状态而现前成就的,正是如实通达彼义而安住的一切知智。「在此意义上」(etthāti)即就此义而言。显示巴利原文
Dveḷhakanti dvidhāgāho, anekaṃsaggāhoti attho. Vimatīti saṃsayāpattīti āha ‘‘vinicchituṃ asamatthatā’’ti. Taṃ vo vadāmīti taṃ saṃsayavantaṃ bhikkhuṃ sandhāya vo tumhe vadāmīti. Nikkaṅkhabhāvapaccakkhakaraṇanti buddhādīsu tesaṃ bhikkhūnaṃ nikkaṅkhabhāvassa paccakkhakāriyā yāthāvato tamatthaṃ paṭivijjhitvā ṭhitaṃ sabbaññutaññāṇameva. Etthāti etasmiṃ atthe.
《不应思经》注疏显示巴利原文
7. Acinteyyasuttavaṇṇanā
77 第七十七处,“世间思惟”(lokacintā)是指与世间构造相关的思察。因此说:“究竟是因为什么,日月天子……”等等。“如椰子等”中的“等”字,包含了未说出的药草、草、树木等。像这类世间思惟,即所述及与其相似,乃至其他任何此类思惟,皆为世间思惟。显示巴利原文
77. Sattame lokacintāti lokasannivesappaṭisaṃyuttā vīmaṃsā. Tenāha ‘‘kena nu kho candimasūriyā’’tiādi. Nāḷikerādayoti ādi-saddena avuttānaṃ osadhitiṇavanappatiādīnaṃ saṅgaho. Evarūpā lokacintāti edisā vuttasadisā aññāpi sā lokacintā.
第八经:《施经》注疏显示巴利原文
8. Dakkhiṇasuttavaṇṇanā
78 第七十八处,“以布施为名的施物”(dakkhiṇā),即“以应施法为名的施物”。所谓“清净”,名为大光辉性。而这种清净应依大果性来理解,故说“由大果的状态”。“得清净”即不被染污,无垢,具大光辉,有大广被。“净法”,指由远离贪等不净秽法而具有的纯净自性。“低劣法”指卑劣的自性,即恶行,因为不善法无论何时都是低劣的。玖伽迦(Jūjaka)虽持戒,却并不具备善法,但他将自己的儿女施舍给大菩萨韦桑答拉,这一布施达到了菩萨布施巴拉密的顶峰,具有震动大地的力量。正因为施主有如此功德,所以经文说“应讲述韦桑答拉大王的例子”等等。“提拔”,是指从因屡屡造作恶业而感得的堕落之处提拔出来,因此所表明的意思是:“我的心绝无任何变异。”显示巴利原文
78. Aṭṭhame dānasaṅkhātāya dakkhiṇāyāti deyyadhammasaṅkhātāya dakkhiṇāya. Visuddhi nāma mahājutikatā. Sā pana mahapphalatāya veditabbāti āha ‘‘mahapphalabhāvenā’’ti. Visujjhatīti na kilissati, amalinā mahājutikā mahāvipphārā hotīti attho. Sucidhammoti rāgādiasucividhamanena sucisabhāvo. Lāmakadhammoti hīnasabhāvo pāpakiriyāya. Akusaladhammā hi ekantanihīnā. Jūjako sīlavā kalyāṇadhammo na hoti, tassa mahābodhisattassa attano puttadānaṃ dānapāramiyā matthakaṃ gaṇhantaṃ mahāpathavikampanasamatthaṃ jātaṃ. Svāyaṃ dāyakaguṇoti āha ‘‘vessantaramahārājā kathetabbo’’tiādi. Uddharatīti bahulaṃ pāpakammavasena laddhabbavinipātato uddharati, tasmā natthi mayhaṃ kiñci cittassa aññatthattanti adhippāyo.
「施鬼食」(Petadakkhiṇa),即为鬼道众生回向的应施之物。「在引入时即已」(Pāpitakāleyeva),是说以“愿此布施成为某某饿鬼所有”这样的回向方式,将功德引向鬼众的当时。「他」(assa),指那位饿鬼。「成就了」(pāpuṇīti),即通过能获得果报成就的方式而得到受用。因为这是为饿鬼作回向布施的常法。那时,由于憍萨罗王极度捨弃、行布施的强盛意乐,以及以佛陀为上首的僧伽所具有的至高卓越、功德殊胜之状态,所以说“应宣说这无等的布施”。显示巴利原文
Petadakkhiṇanti pete uddissa dātabbadakkhiṇaṃ. Pāpitakāleyevāti ‘‘idaṃ dānaṃ asukassa petassa hotū’’ti taṃuddisanavasena pattiyā pāpitakāleyeva. Assāti petassa. Pāpuṇīti phalasampattilabhāpanavasena pāpuṇi. Ayañhi pete uddissa dāne dhammatā. Tadā kosalarañño pariccāgavasena ativiya dānajjhāsayataṃ buddhappamukhassa ca saṅghassa ukkaṃsagataguṇavisiṭṭhataṃ sandhāyāha ‘‘asadisadānaṃ kathetabba’’nti.
9-10.《商贾经》等的注疏显示巴利原文
9-10. Vaṇijjasuttādivaṇṇanā
79-80 第七十九至八十:第九经中,“与其相似的”(taṃsadisā),意思是:正如所投入的商贾事业,若与预期不符,或变成其他结果,其果报也就如同那般。“遭受破坏”(Chedaṃ gacchati),指走向毁灭。“与意图不同的其他殊胜者”(Adhippāyato parā visiṭhā),指与原先意图相异的结果。因此说“它比由意乐而得的果报更殊胜”(ajjhāsayato adhikataraphalā hotī)。“你因袈裟等资具的因缘而说吧”(Cīvarādinā paccayena vadeyyāsi),意思是:你若因袈裟等资具的缘故对我开口,便是有所期盼。或者说,当袈裟等资具有所需时,你那时应向我乞求,这是它的含义。其余文义容易理解。第十经浅显易懂。显示巴利原文
79-80. Navame taṃsadisāti yādisā vaṇijjā payuttā ayathādhippāyā aññā vā sampajjati, tādisāvāti attho. Chedaṃ gacchatīti vināsaṃ pāpuṇāti. Adhippāyato parā visiṭṭhāti parādhippāyo. Tenevāha ‘‘ajjhāsayato adhikataraphalā hotī’’ti. Cīvarādinā paccayena vadeyyāsīti cīvarādipaccayahetu maṃ vadeyyāsi pattheyyāsi. Atha vā yadā cīvarādinā paccayena attho hoti, tadā maṃ yāceyyāsīti attho. Sesaṃ suviññeyyameva. Dasamaṃ uttānameva.