第五品:犯戒怖畏品显示巴利原文
(25) 5. Āpattibhayavaggo
第一经:破僧经注释显示巴利原文
1. Saṅghabhedakasuttavaṇṇanā
243 在第五经的第一经中,「阿难,那起诤事是否已平息?」这是在比丘僧团中生起诸如纷争诤等任何一种诤事后,导师询问该事已平息的情况而说的。阿难说:「尊者,它从何平息?」意思是:「尊者,说什么『从何』,是由于什么原因那个诤事将会平息呢?」「Kevalakappa」:指全部、周遍。「立于破僧者」:即为了与僧团论诤而发表言论后,仍坚持站在反驳立场的人。「此中具寿」:就是指处于那种状况下的那位具寿阿那律。「认为连一句话也不要说」:他认为连「贤友,不要如此与僧团说」这样的一句话也不应说。「追寻求索」:指追究、诘问,开始盘问。「由义利所主导」:指出于理由、根据的缘故而被主导。「将灭摈」:指不允许他参加布萨和自恣,而将他驱摈出去。其余的内容,按照原文词句的脉络便可理解。显示巴利原文
243. Pañcamassa paṭhame api nu taṃ, ānanda, adhikaraṇanti vivādādhikaraṇādīsu aññataraṃ adhikaraṇaṃ bhikkhusaṅghassa uppajji, satthā tassa vūpasantabhāvaṃ pucchanto evamāha. Kuto taṃ, bhanteti, bhante, kuto kinti kena kāraṇena taṃ adhikaraṇaṃ vūpasamissatīti vadati. Kevalakappanti sakalaṃ samantato. Saṅghabhedāya ṭhitoti saṅghena saddhiṃ vādatthāya kathitaṃ paṭikathentova ṭhito. Tatrāyasmāti tasmiṃ evaṃ ṭhite āyasmā anuruddho. Na ekavācikampi bhaṇitabbaṃ maññatīti ‘‘mā, āvuso, saṅghena saddhiṃ evaṃ avacā’’ti ekavacanampi vattabbaṃ na maññati. Voyuñjatīti anuyuñjati anuyogaṃ āpajjati. Atthavaseti kāraṇavase. Nāsessantīti uposathappavāraṇaṃ upagantuṃ adatvā nikkaḍḍhissanti. Sesaṃ pāḷivaseneva veditabbaṃ.
第二经:犯戒怖畏经注释显示巴利原文
2. Āpattibhayasuttavaṇṇanā
244 在第二经中,「剃发后」:即留下五撮发髻,而后以剃刀剃光。「粗涩声」:指粗哑刺耳的声音。「鼓声」:指行刑时敲击的小鼓声。「立于平地者」:指站在一旁的人。「断头」:指其罪应被斩首。「Yatra hi nāma」:意即「名为」。「他必定会」(So vatassāhaṁ):意即「但愿我成为那样」,指那个不会造作如此恶行的人。「如法地发露」:指将会依照法来发露忏悔,意思是将会安住在沙弥的身份上。「穿黑衣」:指穿上黑色的碎布衣。「杵击」:指其罪应受杵棒击打。「如法地」在此处,是指从犯戒中出罪之后,安住于清净境界而作,就叫做「如法地」作。「灰袋」:指装灰的袋子。「应受责难的灰袋」:指应该受到谴责,并被人用灰袋击打头顶的人。「如法地」在此处,是指发露犯戒的行为,以便如法地出罪,就叫做「如法地」发露。「应受指责」:指应受责备攻讦。「于悔过法中」:是指在那些必须发露忏悔的罪过当中。以此一句话,便含摄了其余所有种类的犯戒行为。「诸比丘,此四犯戒怖畏」:指「诸比丘,这是四种依着犯戒而产生……”显示巴利原文
244. Dutiye khuramuṇḍaṃ karitvāti pañca sikhaṇḍake ṭhapetvā khurena muṇḍaṃ karitvā. Kharassarenāti kakkhaḷasaddena. Paṇavenāti vajjhabheriyā. Thalaṭṭhassāti ekamante ṭhitassa. Sīsacchejjanti sīsacchedārahaṃ. Yatra hi nāmāti yaṃ nāma. So vatassāhanti so vata ahaṃ assaṃ, yaṃ evarūpaṃ pāpaṃ na kareyyanti attho. Yathādhammaṃ paṭikarissatīti dhammānurūpaṃ paṭikarissati, sāmaṇerabhūmiyaṃ ṭhassatīti attho. Kāḷavatthaṃ paridhāyāti kāḷapilotikaṃ nivāsetvā. Mosallanti musalābhipātārahaṃ. Yathādhammanti idha āpattito vuṭṭhāya suddhante patiṭṭhahanto yathādhammaṃ karoti nāma. Bhasmapuṭanti chārikābhaṇḍikaṃ. Gārayhaṃ bhasmapuṭanti garahitabbachārikāpuṭena matthake abhighātārahaṃ. Yathādhammanti idha āpattiṃ desento yathādhammaṃ paṭikaroti nāma. Upavajjanti upavādārahaṃ. Pāṭidesanīyesūti paṭidesetabbesu. Iminā sabbāpi sesāpattiyo saṅgahitā. Imāni kho, bhikkhave, cattāri āpattibhayānīti, bhikkhave, imāni cattāri āpattiṃ nissāya uppajjanakabhayāni nāmāti.
第三经:修学功德经注释显示巴利原文
3. Sikkhānisaṃsasuttavaṇṇanā
245 在第三经中:以修学为功德,故称“修学功德”(sikkhānisaṃsa);以智慧为最上,故称“智慧最上”(paññuttara);以解脱为精髓,故称“解脱精髓”(vimuttisāra);以念为增上主导,故称“念增上”(satādhipateyya)。这是说,为了这些以修学等为名的功德利益而修习梵行。“增上正行”:指最殊胜的正行,是依仪轨、义务而制戒的别名。“彼如是,彼对此修学”:意为那位乐于修学的比丘,在种种情况下,都依该学处而持守。显示巴利原文
245. Tatiye sikkhā ānisaṃsā etthāti sikkhānisaṃsaṃ. Paññā uttarā etthāti paññuttaraṃ. Vimutti sāro etthāti vimuttisāraṃ. Sati ādhipateyyā etthāti satādhipateyyaṃ. Etesaṃ hi sikkhādisaṅkhātānaṃ ānisaṃsādīnaṃ atthāya vussatīti vuttaṃ hoti. Ābhisamācārikāti uttamasamācārikā. Vattavasena paññattasīlassetaṃ adhivacanaṃ. Tathā tathā so tassā sikkhāyāti tathā tathā so sikkhākāmo bhikkhu tasmiṃ sikkhāpade.
“根本梵行(Ādibrahmacariyikā)”:这是作为道梵行根本的四条大戒的别名。“一切”:以一切方式。“诸法”:即四圣谛法。“以智慧善观”:指与观智(vipassanā)相应,被道智透彻洞见。“为解脱所触证”:指被阿拉汉果(arahattaphala)的解脱,以智触而体证。“念唯内善住立”:意为只有在自己内心中,念能善巧安住。“我将以智慧摄持”:我当以观智来摄持、领会。“我将以智慧善观”:此处亦指观智。然而,“对于所触证的法,在种种境界中,我当以智慧来摄持”这一句,则特指道智。显示巴利原文
Ādibrahmacariyikāti maggabrahmacariyassa ādibhūtānaṃ catunnaṃ mahāsīlānametaṃ adhivacanaṃ. Sabbasoti sabbākārena. Dhammāti catusaccadhammā. Paññāya samavekkhitā hontīti sahavipassanāya maggapaññāya sudiṭṭhā honti. Vimuttiyā phusitā hontīti arahattaphalavimuttiyā ñāṇaphassena phuṭṭhā honti. Ajjhattaṃyeva sati sūpaṭṭhitā hotīti niyakajjhatteyeva sati suṭṭhu upaṭṭhitā hoti. Paññāya anuggahessāmīti vipassanāpaññāya anuggahessāmi. Paññāyasamavekkhissāmīti idhāpi vipassanāpaññā adhippetā. Phusitaṃ vā dhammaṃ tattha tattha paññāya anuggahessāmīti ettha pana maggapaññāva adhippetā.
第四《卧处经》注显示巴利原文
4. Seyyāsuttavaṇṇanā
246 在第四经中:“鬼”(peta)指已死亡的人。“他们仰卧而躺”:意为他们大多仰面而卧。或者,生于饿鬼界(pettivisaya)的众生,方称为饿鬼;他们血肉极少,身体仅为骨架交缠,故无法侧卧,只能仰卧而眠。“心里不欢喜”:狮子是兽王,因体内火界(tejussada)极为炽盛,睡眠时会将两前脚并拢,两后脚并拢,尾巴纳入大腿内侧,记清前脚、后脚与尾巴的精确位置,然后将头枕在两前脚上,如此入睡。纵使睡过一整天而醒来,也并非惊惶而起;而是抬起头来,仔细观察前脚、后脚等原先安放之处。若发现任何一处有移动错位,便会想:‘这些睡相,不配你高贵的种姓,也不配你勇猛的特质!’因而心中不欢喜,继续就地躺着不动,亦不出外觅食。经文正是就此而说“心里不欢喜”。反之,若那些安放的位置都显示巴利原文
246. Catutthe petāti kālakatā vuccanti. Uttānā sentīti te yebhuyyena uttānakāva sayanti. Atha vā pettivisaye nibbattā petā nāma, te appamaṃsalohitattā aṭṭhisaṅghātajaṭitā ekena passena sayituṃ na sakkonti, uttānāva senti. Anattamano hotīti tejussadattā sīho migarājā dve purimapāde ekasmiṃ, pacchimapāde ekasmiṃ ṭhāne ṭhapetvā naṅguṭṭhaṃ antarasatthimhi pakkhipitvā purimapādapacchimapādanaṅguṭṭhānaṃ ṭhitokāsaṃ sallakkhetvā dvinnaṃ purimapādānaṃ matthake sīsaṃ ṭhapetvā sayati. Divasampi sayitvā pabujjhamāno na uttasanto pabujjhati, sīsaṃ pana ukkhipitvā purimapādādīnaṃ ṭhitokāsaṃ sallakkhetvā sace kiñci ṭhānaṃ vijahitvā ṭhitaṃ hoti, ‘‘nayidaṃ tuyhaṃ jātiyā, na sūrabhāvassa anurūpa’’nti anattamano hutvā tattheva sayati, na gocarāya pakkamati. Idaṃ sandhāya vuttaṃ – ‘‘anattamano hotī’’ti. Avijahitvā ṭhite pana ‘‘tuyhaṃ jātiyā ca sūrabhāvassa ca anurūpamida’’nti haṭṭhatuṭṭho uṭṭhāya sīhavijambhanaṃ vijambhitvā kesarabhāraṃ vidhunitvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkamati. Tena vuttaṃ – ‘‘attamano hotī’’ti.
第五《应起塔者经》注显示巴利原文
5. Thūpārahasuttavaṇṇanā
247 在第五经中,关于“转轮王”一句:此处,为何世尊允许为在家过世后命终的国王建造塔庙,却不允许为持戒的凡夫比丘建塔呢?因为并不稀有。若开许为凡夫比丘建塔,恐怕单在铜掌岛一地,便没有足够的空间容纳那么多塔了,其他地方也是如此。因此,世尊正是由于“这些将不再稀有”而不予开许。转轮王唯有一位能出现于世间,他的塔因此显得稀有。然而,对于持戒的凡夫比丘,虽不能像对般涅槃的比丘那样建塔,但为他举办隆重的供养,却完全合宜。第六与第七经的意义浅显明了。显示巴利原文
247. Pañcame rājā cakkavattīti ettha kasmā bhagavā agāramajjhe vasitvā kālakatassa rañño thūpakaraṇaṃ anujānāti, na sīlavato puthujjanabhikkhussāti? Anacchariyattā. Puthujjanabhikkhūnañhi thūpe anuññāyamāne tambapaṇṇidīpe tāva thūpānaṃ okāso na bhaveyya, tathā aññesu ṭhānesu. Tasmā ‘‘anacchariyā te bhavissantī’’ti nānujānāti. Cakkavattī rājā ekova nibbattati, tenassa thūpo acchariyo hoti. Puthujjanasīlavato pana parinibbutabhikkhuno viya mahantampi sakkāraṃ kātuṃ vaṭṭatiyeva. Chaṭṭhasattamāni uttānatthāneva.
8. 第一语行经注显示巴利原文
8. Paṭhamavohārasuttavaṇṇanā
250 在第八经中,“卑贱的语行”指的是卑贱者的言谈。对其余的词句,道理也是如此。显示巴利原文
250. Aṭṭhame anariyavohārāti anariyānaṃ kathā. Sesesupi eseva nayo.