(15)2. 非处篇·第二品注释
15. Aṭṭhānapāḷi
14. 不可能部义注 · 20 段
(15)2. 非处篇·第二品注释
(15) 2. Aṭṭhānapāḷi-dutiyavaggavaṇṇanā
278在“无前无后”这一说法里,轮宝出现之前称为“前”,那个轮宝消失之后称为“后”。这里,轮宝的消失有两种情况:转轮王去世,或者转轮王出家。轮宝就在转轮王去世或出家后的第七天消失。从那以后,下一位转轮王的出现就没有障碍了。
278.Apubbaṃacarimanti ettha cakkaratanapātubhāvato pubbe pubbaṃ, tasseva antaradhānato pacchā carimaṃ. Tattha dvidhā cakkaratanassa antaradhānaṃ hoti cakkavattino kālakiriyāya vā pabbajjāya vā. Antaradhāyamānañca pana taṃ kālakiriyato vā pabbajjato vā sattame divase antaradhāyati, tato paraṃ cakkavattino pātubhāvo avārito.
为什么同一个轮围世界里不会同时出现两位转轮王呢?这是为了避免争执,为了保持稀有难得,也因为轮宝具有大威力。如果真有两位同时出现,就会有人争说“我们的国王更伟大,我们的国王更伟大”,而且“这个洲有转轮王,那个洲也有转轮王”也就变得稀松平常了。轮宝本来能在两千小岛环绕的四大洲中赋予统治权,具有这样的大威力,那种威力也会因此减弱。所以,为了避免争执、为了保持稀有难得、也为了轮宝的大威力,同一个轮围世界里不会同时出现两位转轮王。
Kasmā pana ekacakkavāḷe dve cakkavattino na uppajjantīti? Vivādupacchedato, acchariyabhāvato, cakkaratanassa mahānubhāvato ca. Dvīsu hi uppajjantesu ‘‘amhākaṃ rājā mahanto, amhākaṃ rājā mahanto’’ti vivādo uppajjeyya, ‘‘ekasmiṃ dīpe cakkavattī, ekasmiṃ dīpe cakkavattī’’ti ca anacchariyo bhaveyya. Yo cāyaṃ cakkaratanassa dvisahassadīpaparivāresu catūsu mahādīpesu issariyānuppadānasamattho mahānubhāvo, sopi parihāyetha. Iti vivādupacchedato acchariyabhāvato cakkaratanassa mahānubhāvato ca na ekacakkavāḷe dve uppajjanti.
279暂且不说女性成就具足一切知智、有能力度脱世间的佛果,就连只是发愿,女性也无法成办,即使假设女性成为阿拉汉、正自觉者。
279.Yaṃ itthī arahaṃ assa sammāsambuddhoti ettha tiṭṭhatu tāva sabbaññuguṇe nibbattetvā lokanittharaṇasamattho buddhabhāvo, paṇidhānamattampi itthiyā na sampajjati.
“人的身份、男性特征具足、因、得见导师;
出家、具足德行、资格与意愿;
具足这八种法,誓愿就能实现。”
‘‘Manussattaṃ liṅgasampatti, hetu satthāradassanaṃ; Pabbajjā guṇasampatti, adhikāro ca chandatā; Aṭṭha dhammasamodhānā, abhinīhāro samijjhatī’’ti. (bu. vaṃ. 2.59) –
这些确实是发愿得以成就的因缘。既然连发愿都无法完成的女人,怎么可能成佛呢?所以经中说:“比丘们,女人成为阿拉汉、正自觉者,这是不可能的,没有这样的道理。”因为只有各方面都圆满的福德积累,才能感得各方面都圆满的生命形态,所以只有男子才能成为阿拉汉、正自觉者,女人不能。
Imāni hi paṇidhānasampattikāraṇāni. Iti paṇidhānampi sampādetuṃ asamatthāya itthiyā kuto buddhabhāvoti. ‘‘Aṭṭhānametaṃ, bhikkhave, anavakāso, yaṃ itthī arahaṃ assa sammāsambuddho’’ti vuttaṃ . Sabbākāraparipūrova puññussayo sabbākāraparipūrameva attabhāvaṃ nibbattetīti purisova arahaṃ hoti sammāsambuddho, na itthī.
280在“国王是转轮王”等说法里,因为女人没有马阴藏相等特征,所以相好不圆满;因为没有女宝,所以不具足七宝;而且她的身体也不能超过一切人。因此说:“比丘们,女人成为转轮王,这是不可能的,没有这样的事。”
280.Rājā assa cakkavattītiādīsupi yasmā itthiyā kosohitavatthaguyhatādīnaṃ abhāvena lakkhaṇāni na paripūranti, itthiratanābhāvena sattaratanasamaṅgitā na sampajjati, sabbamanussehi ca adhiko attabhāvo na hoti. Tasmā ‘‘aṭṭhānametaṃ, bhikkhave, anavakāso yaṃ itthī rājā assa cakkavattī’’ti vuttaṃ.
281因为帝释天神等三种身份最为殊胜,而女身低劣,所以这些身份对女人来说也同样被遮止了。
281. Yasmā ca sakkattādīni tīṇi ṭhānāni uttamāni, itthiliṅgañca hīnaṃ, tasmā cassā sakkattādīnipi paṭisiddhāni.
难道不是这样吗?就像女相一样,男相在梵天界也不存在。因此,“男子能作梵天神位,此事是可能的”这句话也不应该说吗?不,并非不该说。为什么?因为男子在此处死后投生到那里。所谓“梵天神位”,指的是大梵天王位。女人在这里修习禅那,命终之后投生为梵众天的同伴,而不是大梵天王的同伴。但也不应说男子不投生到那里。虽然在那里两种性别相都不存在,但梵天神们呈现的是男子形貌,而不是女子形貌。因此,这句话说得很好。
Nanu ca yathā itthiliṅgaṃ, evaṃ purisaliṅgampi brahmaloke natthi. Tasmā ‘‘yaṃ puriso brahmattaṃ kāreyya, ṭhānametaṃ vijjatī’’tipi na vattabbaṃ siyāti. No na vattabbaṃ. Kasmā? Idha purisassa tattha nibbattanato. Brahmattanti hi mahābrahmattaṃ adhippetaṃ. Itthī ca idha jhānaṃ bhāvetvā kālaṃ katvā brahmapārisajjānaṃ sahabyataṃ upapajjati, na mahābrahmānaṃ. Puriso pana tattha nuppajjatīti na vattabbo. Samānepi cettha ubhayaliṅgābhāve purisasaṇṭhānāva brahmāno, na itthisaṇṭhānā. Tasmā suvuttamevetaṃ.
284说到“身恶行”等的时候,就像苦楝子、瓜篓子这类种子不会长出甜美的果实,只会长出不可口、不甜的果实一样,身恶行等也不会产生甜美的果报,只会产生不甜的果报。又像甘蔗种、稻种等只会长出甘甜可口的果实,不会长出不可口、苦涩的果实一样,身善行等也只会产生甜美的果报,不会产生不甜的果报。关于这一点,也有这样的说法:
284.Kāyaduccaritassātiādīsu yathā nimbabījakosātakibījādīni madhuraṃ phalaṃ na nibbattenti, asātaṃ amadhurameva nibbattenti, evaṃ kāyaduccaritādīni madhuraṃ vipākaṃ na nibbattenti, amadhurameva nibbattenti. Yathā ca ucchubījasālibījādīni madhuraṃ sādurasameva phalaṃ nibbattenti, na asātaṃ kaṭukaṃ. Evaṃ kāyasucaritādīni madhurameva vipākaṃ nibbattenti, na amadhuraṃ. Vuttampi cetaṃ –
“播下怎样的种子,便会收获怎样的果实。
行善的人得到善,作恶的人得到恶。”
‘‘Yādisaṃ vapate bījaṃ, tādisaṃ harate phalaṃ; Kalyāṇakārī kalyāṇaṃ, pāpakārī ca pāpaka’’nti. (saṃ. ni. 1.256);
因此,世尊说:“比丘们,这是不可能的,绝无此理,即身恶行者……”等等。
Tasmā ‘‘aṭṭhānametaṃ, bhikkhave, anavakāso, yaṃ kāyaduccaritassā’’tiādi vuttaṃ.
290-295在“具足身恶行”等说法里,“具足”有五种:造作具足、思具足、业具足、果报具足、显现具足。
其中,在造作善业或不善业的那一刹那,就叫造作具足。同样,那时也叫思具足。不过,只要众生还没有证得阿拉汉果,一切众生都因为过去累积的思而具足,所以都叫“思具足者”。这就是思具足。
只要还没有证得阿拉汉果,一切众生都因为过去累积的、能产生果报的业,而被称为“业具足者”。这就是业具足。
果报具足只在果报成熟的那一刻才能了知。
只要众生还没有证得阿拉汉果,当他们从某处死后投生地狱时,地狱的景象就会以火焰、热铁锅等形式显现出来;当他们入胎时,母亲的子宫就会显现;当他们投生天界时,天界的景象就会以如意树、天宫等形式显现出来。就这样,由于他们还被这种投生景象的显现所束缚,还没有解脱,所以叫显现具足。
这种显现具足是会变动的,其余四种则是不变动的。因为即使地狱的景象显现了,天界的景象也可能显现;即使天界的景象显现了,地狱的景象也可能显现;即使人间的景象显现了,畜生道的景象也可能显现;即使畜生道的景象显现了,人间的景象也照样可能显现。
290-295.Kāyaduccaritasamaṅgītiādīsu samaṅgīti pañcavidhā samaṅgitā – āyūhanasamaṅgitā, cetanāsamaṅgitā, kammasamaṅgitā, vipākasamaṅgitā, upaṭṭhānasamaṅgitāti. Tattha kusalākusalakammāyūhanakkhaṇe āyūhanasamaṅgitāti vuccati. Tathā cetanāsamaṅgitā. Yāva pana sattā arahattaṃ na pāpuṇanti, tāva sabbepi sattā pubbe upacitacetanāya samaṅgitāya cetanāsamaṅginoti vuccanti. Esā cetanāsamaṅgitā. Yāva arahattaṃ na pāpuṇanti, tāva sabbepi sattā pubbe upacitaṃ vipākārahaṃ kammaṃ sandhāya ‘‘kammasamaṅgino’’ti vuccanti. Esā kammasamaṅgitā. Vipākasamaṅgitā vipākakkhaṇeyeva veditabbā. Yāva pana sattā arahattaṃ na pāpuṇanti, tāva tesaṃ tato tato cavitvā niraye uppajjamānānaṃ aggijālālohakumbhiādīhi upaṭṭhānākārehi nirayo, gabbhaseyyakattaṃ āpajjamānānaṃ mātukucchi, devesu uppajjamānānaṃ kapparukkhavimānādīhi upaṭṭhānākārehi devalokoti evaṃ upapattinimittaṃ upaṭṭhāti. Iti nesaṃ iminā upapattinimittaupaṭṭhānena aparimuttatā upaṭṭhānasamaṅgitā nāma. Sā calati, sesā niccalā. Niraye hi upaṭṭhitepi devaloko upaṭṭhāti, devaloke upaṭṭhitepi nirayo upaṭṭhāti, manussaloke upaṭṭhitepi tiracchānayoni upaṭṭhāti, tiracchānayoniyā ca upaṭṭhitāyapi manussaloko upaṭṭhātiyeva.
这里有个例子。据说在索纳山麓的无衣寺里,有一位名叫索纳长老的说法师。他〔索纳长老〕的父亲是个捕狗人。长老虽然想阻止他〔父亲〕,却没法让他〔父亲〕守戒,心想“别让这倒霉鬼毁了”,于是在父亲年老时,不情愿地让他〔父亲〕出了家。后来他父亲病倒在床,地狱的景象出现了。许多大狗从索纳山麓跑来,像是要咬他〔父亲〕似的,把他〔父亲〕团团围住。他〔父亲〕吓得要命,喊道:“索纳,拦住它们!索纳,拦住它们!”索纳长老问:“怎么了,大长老?”他〔父亲〕说:“孩子,你没看见吗?”于是〔父亲〕把当时的情形告诉了他〔索纳长老〕。索纳长老心想:“像我这样的人,父亲怎么会投生到地狱去呢?我要做他〔父亲〕的依靠。”他〔索纳长老〕让沙弥们采来各种花,在塔院和菩提树院里铺花供养,又设了座位供养。然后让人用床把父亲抬到塔院,让他〔父亲〕坐在床上,说:“大长老,这些供养是专为您做的。请您说‘这是我这个贫苦者献给世尊的微薄供礼’,然后礼拜世尊,让心生起净信。”大长老看到这些供养,照着做了,心生净信。就在那一刻,天界显现了。欢喜园、杂林园、错杂园、粗涩园等天宫,还有天女艺人们,仿佛都围绕着他〔父亲〕站着。他〔父亲〕便说:“走开,索纳!走开,索纳!”索纳长老问:“怎么了,大长老?”他〔父亲〕说:“你的母亲们来了!”索纳长老心想:“大长老的天界显现了。”应当知道,像这样具足显现是会变动的。在这些具足当中,这里按照造作思业的具足来说,就是“具足身恶行”等语。
Tatridaṃ vatthu – soṇagiripāde kira acelavihāre soṇatthero nāma eko dhammakathiko. Tassa pitā sunakhavājiko nāma ahosi, thero taṃ paṭibāhantopi saṃvare ṭhapetuṃ asakkonto ‘‘mā nassi varāko’’ti mahallakakāle akāmakaṃ naṃ pabbājesi. Tassa gilānaseyyāya nipannassa nirayo upaṭṭhāsi. Soṇagiripādato mahantā sunakhā āgantvā khāditukāmā viya samparivāresuṃ. So mahābhayabhīto ‘‘vārehi, tāta soṇa, vārehi, tāta soṇā’’ti āha. Kiṃ mahātherāti? Na passasi, tātāti taṃ pavattiṃ ācikkhi. Soṇatthero ‘‘kathañhi nāma mādisassa pitā niraye nibbattissati , patiṭṭhāssa bhavissāmī’’ti sāmaṇerehi nānāpupphāni āharāpetvā cetiyaṅgaṇabodhiyaṅgaṇesu talasantharaṇapūjaṃ āsanapūjañca kāretvā pitaraṃ mañcakena cetiyaṅgaṇaṃ haritvā mañce nisīdāpetvā ‘‘ayaṃ, mahāthera, pūjā tumhākaṃ atthāya katā, ‘ayaṃ me bhagavā duggatapaṇṇākāro’ti vatvā bhagavantaṃ vanditvā cittaṃ pasādehī’’ti āha. Sā mahāthero pūjaṃ disvā tathā karonto cittaṃ pasādesi. Tāvadevassa devaloko upaṭṭhāsi. Nandanavana-cittalatāvana-missakavana-phārusakavana-vimānāni ceva devanāṭakāni ca parivāretvā ṭhitāni viya ahesuṃ. So ‘‘apetha, soṇa, apetha, soṇā’’ti theraṃ āha. Kimidaṃ, mahātherāti? Etā te mātaro āgacchantīti. Thero ‘‘saggo upaṭṭhito mahātherassā’’ti cintesi. Evaṃ upaṭṭhānasamaṅgitā calatīti veditabbā. Etāsu samaṅgitāsu idha āyūhanacetanākamma-samaṅgitāvasena ‘‘kāyaduccaritasamaṅgī’’tiādi vuttaṃ.
对此,有些老师主张:就在造业的那一刹那,他的天界就已经被挡住了。另一些老师则说:所谓已造之业,有的能获得成熟的机会,有的不能。当业获得成熟机会的那一刻,他的天界才被挡住。其余部分在各处都很清楚。
Tattha eke ācariyā ‘‘yasmiṃ khaṇe kammaṃ āyūhati, tasmiṃyeva khaṇe tassa saggo vārito’’ti vadanti. Apare pana ‘‘āyūhitakammaṃ nāma vipākavāraṃ labhantampi atthi alabhantampi. Tattha yadā kammaṃ vipākavāraṃ labhati, tasmiṃyeva kāle tassa saggo vārito’’ti vadanti. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.