第七 罗睺罗相应
7. Rāhulasaṃyuttaṃ
1-8. 眼经等注释
1-8. Cakkhusuttādivaṇṇanā
188-195「独住者」:于四种威仪中皆独自而住。「远离处」:即远离之处,故称「无声」。「以念不远离者」:安住于念不相离,恒常不舍而持续。「精勤者」:具足精进,为全面烧毁、折磨烦恼而持续精进。「已置心者」:心已投向殊胜的证得,心倾注于此、朝向于此。「以成为后非有之相」:生起之前本不存在,由诸缘和合而生,生后又以「坏灭为究竟」的非有相终结。「无常」:无有恒常坚固之性。「具有生灭性」:于一一刹那中生而即灭。「暂时性」:即刹那性。「以变坏为究竟」:具有变坏的性质。因依于眼等而产生变异,便经历变坏、消亡、逼迫。「常的遮遣」:恒常性应被彻底遮遣,丝毫无存。「以苦性义」:无间断之苦,故应以苦性而忍受。「以苦为基义」:为种种苦之所依。「以恒逼迫义」:本性恒常带来热恼。「乐的遮遣」:乐的状态应被彻底遮遣。渴爱的取著,呈现为「我所」之态;慢的取著,呈现为「我是」之态;见的取著……
188-195.Ekavihārīti catūsupi iriyāpathesu ekākī hutvā viharanto. Vivekaṭṭhoti vivittaṭṭho, tenāha ‘‘nissaddo’’ti. Satiyā avippavasantoti satiyā avippavāsena ṭhito, sabbadā avijahanavasena pavatto. Ātāpīti vīriyasampannoti sabbaso kilesānaṃ ātāpanaparitāpanavasena pavattavīriyasamaṅgībhūto. Pahitattoti tasmiṃ visesādhigame pesitacitto, tattha ninno tappabbhāroti attho. Hutvā abhāvākārenāti uppattito pubbe avijjamāno paccayasamavāyena hutvā uppajjitvā bhaṅguparamasaṅkhātena abhāvākārena. Aniccanti niccadhuvatābhāvato. Uppādavayavantatāyāti khaṇe khaṇe uppajjitvā nirujjhanato. Tāvakālikatāyāti taṅkhaṇikatāya. Vipariṇāmakoṭiyāti vipariṇāmavantatāya. Cakkhuñhi upādāya vikārāpajjanena vipariṇamantaṃ vināsaṃ paṭipīḷaṃ pāpuṇāti. Niccapaṭikkhepatoti niccatāya paṭikkhipitabbato lesamattassapi anupalabbhanato. Dukkhamanaṭṭhenāti nirantaradukkhatāya dukkhena khamitabbato. Dukkhavatthukaṭṭhenāti nānappakāradukkhādhiṭṭhānato. Satatasampīḷanaṭṭhenāti abhiṇhatāpasabhāvato. Sukhapaṭikkhepenāti sukhabhāvassa paṭikkhipitabbato. Taṇhāgāho mamaṃkārabhāvato. Mānagāho ahaṃkārabhāvato. Diṭṭhigāho ‘‘attā me’’ti vipallāsabhāvato. Virāgavasenāti virāgaggahaṇena. Tathā vimuttivasenāti vimuttiggahaṇena.
只取净色,是因为它被看作已达(眼等之)门位。‘观察行之心’的意思就是‘作为门的心’。
Pasādāva gahitā dvārabhāvappattassa adhippetattā. Sammasanacāracittaṃ dvārabhūtamanoti adhippāyo.
于第六所缘,三界诸法是观察行者的意许所缘。正如第一经中只取五种净色,而不取扶根尘的眼等;同样,第三经中并非只取以净色为基之心,也不取与其相应的诸法。因为唯有如此简别才有意义,否则便没有应被其排除的东西了。‘一切处’指在所有第四经等当中。‘达到速行’指与速行心相应。
Chaṭṭhe ārammaṇe tebhūmakadhammā sammasanacārassa adhippetattā. Yathā paṭhamasutte pañca pasādā gahitā, na sasambhāracakkhuādayo, evaṃ tatiyasutte na pasādavatthukacittameva gahitaṃ. Na taṃsampayuttā dhammā. Evañhi avadhāraṇaṃ sātthakaṃ hoti aññathā tena apanetabbassa abhāvato. Sabbatthāti sabbesu catutthasuttādīsu. Javanappattāti javanacittasaṃyuttā.
9. 界经注释
9. Dhātusuttavaṇṇanā
196196. 因虚空界是色的界限,而摄于色法,这便是经中说‘其余为色’的用意。‘名色’即指三界中的名与色。
196. Ākāsadhātu rūpaparicchedatāya rūpapariyāpannanti adhippāyena ‘‘sesāhi rūpa’’nti vuttaṃ. Nāmarūpanti tebhūmakaṃ nāmaṃ rūpañca kathitaṃ.
10. 蕴经注疏
10. Khandhasuttavaṇṇanā
197「以总摄为分判」:即通过法之汇集而总括分类。「此处」:指于此经中。「三界」:应当执取,因为这正是修习遍察者所需。
197.Sabbasaṅgāhikaparicchedenāti dhammasaṅgaṇhanapariyāyena. Idhāti imasmiṃ sutte. Tebhūmakāti gahetabbā sammasanacārassa adhippetattā.
2. 第二品
2. Dutiyavaggo
11. 随眠经注疏
11. Anusayasuttavaṇṇanā
200第二品中,「自我」:具寿罗睺罗指自己的有识之身。「他人的」:指他人的无识之身。或者,这是在其它相续中,不取无色法而只执取色身来说的。另有一些人说:‘这是就无想有情的“有身”而说的。’「前者」:即‘在此有识之身中’这一句。「后者」:即‘在外’这一句。「这些烦恼」:即被称为见、渴爱、慢的烦恼。「在这些所依上」:指内与外的所依。「正观察」:在加行阶段,以观智通过遍察而观察;在道刹那,则以现观通过自证智正确地观察。
200. Dutiyavagge attanoti āyasmā rāhulo attano saviññāṇakaṃ kāyaṃ dasseti. Parassāti parassa aviññāṇakakāyaṃ dasseti. Parasantāne vā arūpe dhamme aggahetvā rūpakāyameva gaṇhanto vadati. Apare ‘‘asaññasattānaṃ attabhāvaṃ sandhāya tathā vutta’’nti vadanti. Purimenāti ‘‘imasmiṃ saviññāṇake kāye’’ti iminā padena. Pacchimenāti ‘‘bahiddhā’’ti iminā padena. Ete kilesāti ete diṭṭhitaṇhāmānasaññitā kilesā. Etesu vatthūsūti ajjhattabahiddhāvatthūsu. Samma…pe… passatīti pubbabhāge vipassanāñāṇena sammasanavasena, maggakkhaṇe abhisamayavasena suṭṭhu attapaccakkhena ñāṇena passati.
12. 离经注疏
12. Apagatasuttavaṇṇanā
201‘我是此’:指我执等已被无余断除,从而彻底舍离。
201. ‘‘Ahameta’’nti ahaṃkārādīnaṃ anavasesappahānena accantameva apagataṃ.
“二”:指第一品等。由于开示是在无学地所讲,故称无学地。“第一品”:是对以“善哉,尊者,世尊”等语请求的人而说;“第二品”:则是随顺那位未请求的长老之心意而说。名为“解脱成熟法”的,便是依止于出离的信根等法。然而,因为观已被讲说,这些法也就被一并讲说了。实际上,长老正是依循这些开示,令那些法达到成熟。确实,世尊即使未被请求,也开示了第二品。
Dvīsūti paṭhamavaggādīsu. Desanāya asekkhabhūmiyā desitattā asekkhabhūmi kathitā. Paṭhamoti paṭhamavaggo ‘‘sādhu me, bhante, bhagavā’’tiādinā āyācantassa, dutiyo anāyācantassa therassa ajjhāsayavasena kathito. Vimuttiparipācanīyadhammā nāma vivaṭṭasannissitā saddhindriyādayo. Tena pana vipassanāya kathitattā kathitā evāti. Taṃtaṃdesanānusārena hi thero te dhamme paripākaṃ pāpesi. Tathā hi bhagavā dutiyavaggaṃ anāyācitopi desesi.
对《罗睺罗相应》的注疏中,那些隐秘含义的阐明已经完成。
Rāhulasaṃyuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā.