《穷人经》注释
1. Duggatasuttavaṇṇanā
134“悲惨”是指:因为生活艰难,所以完全陷入了痛苦、落到了苦里。而处在那种状态的人,就被称为贫穷可怜的人,所以说“贫穷可怜”。“以手和脚”只是举例说明;也具备其他丑陋畸形的身体部位,因而确实形貌极差。
134.Duggatanti kicchajīvikattā sabbathā dukkhaṃ gataṃ upagataṃ. Tathābhūto pana daliddo varāko nāma hotīti vuttaṃ ‘‘daliddaṃ kapaṇa’’nti. Hatthapādehīti nidassanamattaṃ, aññehipi sarīrāvayavehi dussaṇṭhānehi upeto durupeto evāti.
《乐者经》注释
2. Sukhitasuttavaṇṇanā
135“快乐的人”是指已经生起快乐。因此他说“具足快乐”等等。“善加装饰”是指用柔软细妙的用具,从各方面都装饰得很好。
135.Sukhitanti sañjātasukhaṃ. Tenāha ‘‘sukhasamappita’’ntiādi. Susajjitanti sukhumupakaraṇehi sabbathā sajjitaṃ.
《三十经》的注释
3. Tiṃsamattasuttavaṇṇanā
136以受持头陀支为准,而不是仅仅住在森林等地方。说“有结缚”,是因为诸结完全未断,并不是从凡夫性来说的。应当只取每一种相各自显现的时候,用这句话来说明:在水牛等身上,对于矮、高、褐色等特征,只各取其中一种来显示。
136.Dhutaṅgasamādānavasena, na araññavāsādimattena. Sasaṃyojanā sabbaso saṃyojanānaṃ appahīnattā, na puthujjanabhāvato. Ekekavaṇṇakālova gahetabboti etena mahiṃsādīnaṃ rassadīghapiṅgalādīsu ekekāneva gahetvā dasseti.
4-9. 母经等的注释
4-9. Mātusuttādivaṇṇanā
137-142137-142. 从“相的决定”和“轮围的决定”两方面来说:男子有变成女人的时候,女人也有变成男子的时候。正如在众生的相续中并没有“相的决定”,同样地,有时投生在这个轮围,有时投生在别的轮围,所以也没有“轮围的决定”。正是这样成立的时候——
137-142.Liṅganiyamenaceva cakkavāḷaniyamena cāti ‘‘purisānañhi mātugāmakālo, mātugāmānañca purisakālo’’ti yathā sattasantāne liṅganiyamo natthi, evaṃ kadāci imasmiṃ cakkavāḷe nibbattanti, kadāci aññatarasminti cakkavāḷaniyamopi natthi. Evameva ṭhite
在轮围中,当女人时节到来时,没有未曾做过母亲的人,以此等方式,通过相的决定,也应知道轮围的决定。因此他说“于那些”等。
Cakkavāḷe mātugāmakāle namātābhūtapubbo natthītiādinā liṅganiyamena cakkavāḷaniyamo ca veditabbo. Tenāha ‘‘tesū’’tiādi.
10. 毗富罗山经的注释
10. Vepullapabbatasuttavaṇṇanā
143他拿一个譬喻故事来说明,心想:“像这样让他们生起警惧之后,我要让比丘们获得殊胜。”以四天登上去,因为高达四由旬。二位佛陀,就是咖咕桑特佛和果纳嘎玛那佛这二位佛陀。“提婆罗、赤马、苏毕亚”,应当知道这是当时人们对他们的称呼,是依当地的名字而来的,就像现在称呼“摩揭陀人”一样。
143.Ekaṃ apadānaṃ āharitvā dasseti ‘‘evaṃ saṃvegaṃ janetvā bhikkhū visesaṃ pāpessāmī’’ti. Catūhena ārohanti catuyojanubbedhattā. Dvinnaṃ buddhānanti kakusandhassa koṇāgamanassa cāti imesaṃ dvinnaṃ buddhānaṃ. ‘‘Tivarā rohitassā suppiyā’’ti manussānaṃ tasmiṃ tasmiṃ kāle samaññā tattha desanāmavasena jātāti veditabbā, yathā etarahi māgadhāti.
再说“百年”:从第一个百年之后,再没有能活过又一个百年的人。这是就说法而言,把它说成跟衰减一样。“增长”:从十岁寿量开始,一直到无量寿,这样不断增长。说了“衰减”之后,为了显示那衰减的情形,便说“如何”等。“凡在寿量中”:即寿量中所拥有的全部。
Puna vassasatanti paṭhamavassasatato uparivassasataṃ jīvanako nāma manusso natthi. Parihīnasadisaṃ kataṃ desanāya. Vaḍḍhitvāti dasavassāyukabhāvato paṭṭhāya yāva asaṅkhyeyyāyukabhāvā vaḍḍhitvā. ‘‘Parihīna’’nti vatvā taṃ parihīnabhāvaṃ dassento ‘‘katha’’ntiādimāha. Yaṃ āyuppamāṇesūti yattakaṃ āyuppamāṇesūti.