我以可怖之声作证:“我是证人,我是见证者”;
令她亦道出作证之实后,对他如是宣说。
Ghoranādena’haṃ sakkhi ahaṃ sakkhī’ti tāya’pi; Sakkhibhāvaṃ vadāpetvā tasse’vaṃ samudīrayi.
“谁是你的见证者,悉达多?”于是他以无等之力〔答〕:
“魔,我此处之见证者非不存在。”
Ko te siddhattha sakkhī’ti atha tenā’tulena’pi; Mame’ttha sakkhino māra nasanti’ti sacetanā.
如从红云中射出的金色闪电般辉耀;
从鲜红染衣中,伸出右手。
Rattameghopanikkhantahemavijjuvabhāsuraṃ; Nīharitvā surattambhā cīvarā dakkhiṇaṃ karaṃ.
既已面向大地,何故于波罗蜜之地,
于初因缘扬声宣吼,而大地竟归于寂然无声?
Bhūmiyā’bhimukhaṃ katvā kasmā pāramibhūmiyaṃ; Unnādetvā ni’dāne’vaṃ nissaddāsī’ti bhūmiyā.
Muñcāpite rave nekasate megharave yathā; Buddhanāgabalā nāgaṃ jānūhi supapatiṭṭhitaṃ.
见已,今取;取已,今思。
如断牙之蛇,骄慢已摧,愁容满面。
Disvāni’dāni gaṇhāti’dāni gaṇhāti cintiya; Sambhinnadāṭhasappo’va hatadappo sudummukho.
抛却种种兵器、衣袍与庄严饰物,
他率魔军一路奔逃直至铁围山。
Pahāyā’yudhavatthāni’laṅkārāni anekadhā; Cakkavāḷāvalā yāva sasenāya palāyi so.
天众见那魔军满怀恐惧、带着悲伤,正在溃逃;
目睹魔罗的败亡,[说]:这是胜利,是悉达多太子的[胜利]。
Taṃ mārasenaṃ sabhayaṃ sasokaṃ palāyamānaṃ iti devasaṅghā; Disvāna mārassa parājayo’yaṃ jayo’ti siddhattha kumārakassa.
欢欣相庆,以种种馥郁香花,虔敬供养彼坚毅智者;
复有归来之众,以无量赞颂,如法高声宣唱,身着节庆盛装。
Sammodamānaṃ abhipūjayantā dhīraṃ sugandhappabhūtihi tasmiṃ; Punā’gatā nekathutīhi sammā ugghosamānā chanavesadhāri.
如是,智者以大力击破魔军,
日轮未没,安坐不动座。
Evaṃ mārabalaṃ dhīro viddhaṃsetvā mahabbalo; Ādicce dharamāne’va nisinno acalāsane.
于第一夜分,宿住随念无上智;
于中夜,清净已,天眼现前。
Yāmasmiṃ paṭhame pubbenivāsaṃ ñāṇa’muttamo; Visodhetvāna yāmasmiṃ majjhime dibbalocanaṃ.
So paṭiccasamuppāde atha pacchimayāmake; Otāretvāna ñāṇaṃsaṃ sammasanno anekadhā.
黎明初现时,遍震百千世间界;
成佛圆证正觉已,具足正觉明眼。
Lokadhātusataṃ sammā unnādetvā’ruṇodaye; Buddho hutvāna sambuddhosambuddhajalocano.
“我于无数生中流转轮回”云云;
他以喜悦之力,宣说了此感兴语:
‘‘Anekajātisaṃsāraṃ sandhāvissa’’ntiādinā; Udāne’daṃ udānesi pītivegena sādiso.
审察彼床座,种种诸功德;
我今且不起,未离于此座。
Sallakkhetvāguṇe tassa pallaṅkassa anekadhā; Nā tāva’uṭṭhahissāmi ito pallaṅkato iti.
他成就了无数俱胝种禅定等至;
世尊就在那不动之座上,端坐了整整七日。
Samāpattī samāpajjī anekasatakoṭiyo; Satthā tatthe’va sattāhaṃ nisinno acalāsane.
坚定者、成就义利者、具声誉者,至今犹有应作之事;
是故,彼尚恋著于座。
Ajjā’pi nūna dhīrassa siddhatthassa yasassino; Atthi kattabbakiccañhi tasmā āsanamālayaṃ.
某些天人存有“不应嘲笑”的疑惑;
了知他们的念头后,便以安稳心将其平息。
Najahāsī’ti ekaccadevatānā’si saṃsayaṃ; Ñatvā tāsaṃ vitakkaṃ taṃ sametuṃ santamānaso.
犹如金鹅振翅飞升,金色光体灿然辉耀。
升入空中之后,世尊行了此神变。
Uṭṭhāya hemahaṃso’va hemavaṇṇo pabhaṅkaro; Abbhuggantvā nabhaṃ nātho akāsi pāṭihāriyaṃ.
以如是寻思,令诸魔众悉皆寂止;
七日立于胜座,以莲华眼目不暂瞬,供养菩提。
Vitakkame’vaṃ iminā marūnaṃ sammu’pasammā’nimisesi bodhiṃ; Sampūjayanto nayanambujehi sattāhama’ṭṭhāsi jayāsanañca.
在极美的处所,那诸宝所成的殊胜经行处中;
亦在悦可心意的宝殿中,他探究清净法,成为清净者。
Subhāsurasmiṃ ratanehi tasmiṃ savaṅkamanto varacaṅkamasmiṃ; Manoramasmiṃ ratanālayehi’pi visuddhadhammaṃ vicinaṃ visuddho.
殊胜牧羊树王之下,
魔女众无垢面容如莲华。
善令调伏,复于目支邻陀树根之下,
唤醒龙主心中的睡莲。
Mūlejapālatarurājavarassa tassa, Māraṅganānama’malānanapaṅkajāni; Sammā milāpiya tato mucalindamūle, Bhogindacittakumudāni pabodhayanto.
妙色智者于彼树王根下,亦尝等至之乐,
四十九日从容经度。
Mūle’pi rājayatanassa tassa tasmiṃ samāpattisukhampi vindaṃ; Saṃvītināmesi manuññavaṇṇo ekūnapaññāsadināni dhīmā.
无热池水、龙蔓所制齿木,
以及天帝所赐最胜诃梨勒妙药,悉已受用。
Anotattodakaṃ dantakaṭṭhanāgalatāmayaṃ; Harīṭakāgadaṃ bhutvā devindenābhatuttamaṃ.
商人们所共带来有功效的蜜团,
在大王所献的钵中,他接取了。
Vānijehi samānītaṃ samatthamadhupiṇḍikaṃ; Mahārājūpanītamhi pattamhi patigaṇhiya.
Bhojanassāvasānamhi japālatarumūlakaṃ; Gantvādhigatadhammassa gambhīrattamanussari.
此为持大地者、似水蕴聚者,
意为:我所证得的此法甚深,且是善法。
Mahīsandhārako vārikkhandhasannibhako ayaṃ; Gambhīrodhigato dhammo mayā santo’tiādinā.
法王之法甚深,具念者忆念、随行、修习、思择此法,
为证知我此法。
Dhammagambhīrataṃ dhammarājassa sarato sato; Āsevaṃ takkaṇaṃ dhammaṃ imaṃ me paṭivijjhituṃ.
精勤努力,于来乞者令人心悦;
割取以宝冠严饰的头顶。
Vāyamanto sampattayācakānaṃ manoramaṃ; Kantetvā uttamaṅgañca moḷibhūsanabhūsitaṃ.
将那双重金妆点的眼睛剜出,鲜血淋漓;
从执系中释出容色明丽、言语和悦的妻子。
Suvañjitāni akkhini uppāṭetvāna lohitaṃ; Gaḷato nīhiritvāna bhariyaṃ lāvaṇṇabhāsuraṃ.
施与亲生之子,及家族世系之明灯;
所谓布施,无有未施者;所谓戒,无有未护者。
Atrajañca dadantena kulavaṃsappadīpakaṃ; Dānaṃ nāma na dinnañca natthi sīlaṃ arakkhitaṃ.
如是,在螺贝守护者等自体之中,
我因怖畏戒坏而舍弃生命。
Tathāhi saṅkhapālādiattabhāvesu jīvitaṃ; Mayā pariccajantena sīlabhedabhayena ca.
如忍辱说法者等,于无数生中未圆满;
以遭受截割等故,我无有任何波罗蜜。
Khantivādādike nekaattabhāve apūritā; Chejjādiṃ pāpunattena pāramī natthi kāci me.
摧破魔军时,大地未曾震动;
忆念宿世时,此大地亦不动。
Tassa me vidhamantassa mārasenaṃ vasundharā; Na kampittha ayaṃ pubbenivāsaṃ sarato’pi ca.
于中夜分,我清净天眼时,未曾动摇;
而后夜分,却震动了。
Visodhentassa me yāme majjhime dibbalocanaṃ; Na kampittha pakampittha pacchime pana yāmake.
Paccayākārañāṇaṃ me tāvade paṭivijjhato; Sādhukāraṃ dadantī’ca muñcamānā mahāravaṃ.
犹如酸粥盈满的瓠瓢,
又如酪浆溢满的竹筐。
犹如涂抹眼药之手,
宛若浸透油脂之布片。
Sampuṇṇalāpū viya kañjikāhi, Takkehi puṇṇaṃ viya vāṭikā’va; Sammakkhito’va’ñjanakehi hattho, Vasāhi sampīta pilotikā’va.
被烦恼堆所充满,即是染污;
若为贪欲所染,亦于所处之地生嗔;
此世间为具大威力之愚痴所惑乱,
是无明之积聚与渊薮。
Kilesapuñjabbharito kiliṭṭho, Rāgena ratto api desaduṭṭho; Mohena mūḷho’ti mahabbalena, Loko avijjānikarākaro’yaṃ.
他证悟了怎样的法?
教导此法,其意义究竟何在?
如是,怙主虽无意欲,
仍行至为众生施不死法饮。
Kinnāma dhammaṃ paṭivijjhate’taṃ, Attho hi ko tassi’ti desanāya; Evaṃ nirussāhama’gañchi nātho, Pajāya dhammāmatapānadāne.
于是,娑婆主梵天神发出大音声;
呜呼!世间确实在毁灭,世间正在灭亡。
Nicchāretvā mahānādaṃ tato brahmā sahampatī; Nassati vata bho loko iti loko vinassati.
Brahmasaṅghaṃ samādāya devasaṅghañca tāvade; Lokadhātusate satthu samīpaṃ samupāgato.
他行至大地,屈膝着地,合掌于顶礼拜;
他合掌启请道:“世尊,请说法”等等。
Gantvā mahītale jānuṃ nihacca sirasañjaliṃ; Paggayha ‘‘bhagavā dhammaṃ desetu’’ itiādinā.
为彼所请的胜者,正是面如莲花的正自觉者;
那时,他以佛眼遍照百世界。
Yācito tena sambuddharavindavadano jino; Lokadhātusataṃ buddhacakkhunā’lokayaṃ tadā.
见少尘垢等众生,其数如是众多;
遂依堪与不堪之性,分判彼诸有情。
Tasmiṃ apparajakkhādimaccā disvā’ti ettakā; Vibhajitvā’tha te satte bhabbābhabbavasena so.
以智慧避开不堪能者、择取堪能者,
如今当引导众人成为自己的信器。
Abhabbe parivajjetvā bhabbe’vā’dāya buddhiyā; Upanetu jano’dāni saddhābhājanama’ttano.
“我将令其满足”:此即源于他施予正法甘露。
他向梵众放出言语的甘露光芒。
Pūressāmī’ti taṃ tassa saddhammāmatadānato; Vissajji brahmasaṅghassa vacanāmataraṃsiyo.
从阿阇波罗山羊、东山之巅升起,
大光明的佛陀日轮,朗耀苍穹。
如摩尼宝珠辉光闪耀,犹如光明之尊,
他正释放着辉煌的佛陀光芒。
Tatojapālodayapabbatodito, Mahappabho buddhadivākaro nabhe; Maṇippabhāsannibhabhāsurappabho, Pamocayaṃ bhāsurabuddharaṃsiyo.
那时令优波迦等人欢喜,
渐次沿十八由旬大道而行。
越过花朵盛开的树木,
那里有成群的蜜蜂飞舞,嗡鸣不绝。
Pamodayanto upakādayo tadā, Kamena aṭṭhārasayojanañjasaṃ; Atikkamitvāna suphullapādape, Vijambhamānāligaṇābhikūjitaṃ.
名声具足者,往彼殊胜鹿野苑:群鸟不绝鸣唱,莲华开敷,香气薰染。
尔时苦行众,即彼五比丘,亦住于彼。
Nirantaraṃ nekadijupakūjitaṃ suphrallapaṅkeruha gandhavāsitaṃ gato; Yasassī migadāyamuttamaṃ tahiṃ tapassī atha pañcavaggiyā.
天中之天、三界唯一的依怙,
洞见世间边际的善逝、妙身成就者;
见彼智勇牟尼狮王已,
彼等如是谋划恶计。
Devātidevaṃ tibhavekanāthaṃ, Lokantadassiṃ sugataṃ sugattaṃ; Disvāna dhīraṃ munisīharājaṃ, Kumantaṇaṃ te iti mantayiṃsu.
“享用粗食之后,
身如金色,体相圆满;
朋友,这位沙门既然如此,
我们不对他问讯顶礼。
‘‘Bhutvāna oḷārikaannapānaṃ, Suvaṇṇavaṇṇo paripuṇṇakāyo; Etā’vuso’yaṃ samaṇo imassa, Karoma nā’mhe abhivādanādiṃ.
斯人出自显赫世系,
堪受世人敬奉,为大地之帜幢。
此座,阿拉汉堪受,
正是因此,此座唯为阿拉汉而设。”
Ayaṃ visālanvayato sasūto, Sambhāvanīyo bhuvi ketubhūto; Paṭiggahetuṃ’rahatā’sanaṃ tu, Tasmā’sanaṃ’yevi’ti paññapema.’’
Ñatvā’tha bhagavā tesaṃ vitakkaṃ tikkhabuddhiyā; Mettānilakadambehi mānaketuṃ padhaṃsayī.
彼等未能守自约,
遂向具智世间怙,行敬礼等诸事。
Samatthā nahi saṇṭhātuṃ sakāya katikāya te; Akaṃsu lokanāthassa vandanādīni dhīmato.
未了知佛果之诸牟尼,
仅以“友”声称呼,道出牟尼王。
Buddhabhāvaṃ ajānantā munayo munirājino; Āvuso vādato tassa kevalaṃ samudīrayuṃ.
于是,世间解、世间怙主对众人宣示:
“宜远离,切勿以‘贤友’之称称呼导师。”
Atha lokavidū lokanātho tesamu‘‘dīratha; Āvusovādato neva satthuno’’ samudīrayi.
“诸比丘,如来即是阿拉汉、正自觉者,”
如是彰显佛之体性,于彼众中自身最为尊胜。
‘‘Bhikkhave arahaṃ sammā sambuddho’ti tathāgato’’; Buddhabhāvaṃ pakāsetvā attano tesamu’ttamo.
安坐于彼等所设殊妙座,
以梵天音声赞彼诸戒德庄严长老。
Nisinno tehi paññatte dassaneyyuttamāsane; Brahmanādena te there sīlabhūsanabhūsite.
大梵天神向那被无量千万众所围绕的梵众,呼唤着说:
那时,以说法之光转动法轮。
Āmantetvāna brahmānaṃ nekakoṭipurakkhato; Dhammacakkaṃ pavattento desanāraṃsinā tadā.
破除愚痴黑暗之聚;
以能开敷应化莲华之智,于世间示现可爱法光。
Mohandhakārarāsimpi hantvā loke manoramaṃ; Dhammālokaṃ padassetvā veneyyambujabuddhiyā.
在名为鹿林的战场地面上。
君王有大威德,持法而明智。
Migakānanasaṅkhāto raṇabhūmitale iti; Rājā mahānubhāvo’vadhammarājā visārado.
慧臂执持令人欣悦的说法之剑;
恒为所化众生之亲友,广作大利益。
Desanāsiṃ samādāya dhībhujena manoramaṃ; Veneyyajanabandhunaṃ mahānatthakaraṃ sadā.
摧破烦恼敌军,击响正法胜利之鼓;
振扬正法胜利之幢,彼极难胜者。
Kilesārī padāḷetvā saddhammajayadundubhiṃ; Paharitvāna saddhammajayaketuṃ sudujjayaṃ.
树起胜正法、最上胜利的清净吉祥幢;
确立已,成为世间独王,祥瑞之主。
Ussāpetvāna saddhammajayatthuṇuttamaṃ subhaṃ; Patiṭṭhāpiya lokekarājā hutvā sivaṅkaro.
令众生脱离大轮回之缚,
欲导至涅槃之城,乐行饶益世间。
Pamocetvāna janataṃ brahāsaṃsārabandhanā; Nibbāṇanagaraṃ netukāmo lokahite rato.
如彼金山之峰,行步移动,相好端严;
既达优楼频螺之道,宛如善妙坦途。
Suvaṇṇācalakūṭaṃ’va jaṅgamaṃ cārudassanaṃ; Patvo’ruvelagāmiṃ taṃ añjasaṃ’va surañjasaṃ.
Bhaddavaggiyabhūpālakumāre tiṃsamattake; Maggattayāmatarasaṃ pāyenvā rasamu’ttamaṃ.
正自觉者为利世间,授诸比丘最上出家;
既遣之已,乃言:汝等当游行游化。
Pabbajjamu’ttamaṃ datvā lokassa’tthāya bhikkhavo; Uyyojetvāna sambuddho cārikaṃ carathā’ti te.
行至优楼频螺,于结发苦行者众中,
断内结与外缠。
使你至于最殊胜的无上道,
备受尊崇,犹如明月为群星所环绕。
Gantvo’ruvelaṃ jaṭilānama’nto- Jaṭā ca chetvāna jaṭā bahiddhā; Pāpetva aggañjasamu’ttamo te, Purakkhato indu’va tārakābhi.
为诸无漏者所前导,
以六色光芒为最胜庄严。
令诸方位极其美妙
亦令鸟儿之目愉悦
Purakkhato tehi anāsavehi, Chabbaṇṇaraṃsābharanuttamehi; Disaṅganāyo atisobhayanto, Pakkhīnamakkhīni’pi pīṇayanto.
忆念所施与所许之诺,
那是大名闻的频婆娑罗王;
欲令尊贵王统得解脱,
如幢之者、众德之府藏。
Dinnaṃ paṭiññaṃ samanussaranto, Taṃ bimbisārassa mahāyasassa; Mocetukāmo vararājavaṃsaṃ, Dhajūpamānassa guṇālayassa.
他前往名为杖林的园林,那里有孔雀群旋舞初起,
众多树丛庄严。
Sikhaṇḍimaṇḍalāraddhanaccaṃ laṭṭhivanavhayaṃ; Uyyānama’gamā nekatarusaṇḍābhimaṇḍitaṃ.
那位频婆娑罗王,得知大圣已至。
他听闻此事后,便为喜与悦的庄严所严饰。
Bimbisāranarindo so’gatabhāvaṃ mahesino; Suṇitvā pītipāmojjabhūsanena vibhūsito.
那位被群臣簇拥的长者,来到园林后,
以世尊的足莲庄严头顶,令之辉耀。
Tamu’yyānu’pagantvāna mahāmaccapurakkhato; Satthupādāravindehi sobhayanto siroruhe.
端坐着,以正法甘露滋润频婆娑罗王。
他容色光明,犹如为诸天神所歌赞的最胜容色,光彩照人。
Nisinno bimbisāraṃ taṃ saddhammaamatambunā; Devindagīyamānaggavaṇṇo vaṇṇābhirājito.
这位大名声者,受诸天神、阿修罗与施主们所供养。
他前往那迷人可爱的王舍城,其城宛如天王之宫。
Devadānavabhogindapūjito so mahāyaso; Rammaṃ rājagahaṃ gantvā devindapurasannibhaṃ.
他被国王迎入王宫,犹如一头大雄牛。
用餐结束时,震动了大地。
Narindagehaṃ ānīto narindena sarāsabho; Bhojanassā’vasānamhi cālayanto mahāmahiṃ.
纳受了那盛放树王所辉耀的竹林园;
那悦意宜人的园林,正是眼目之甘露。
Patigaṇhiya samphullatarurājavirājitaṃ; Rammaṃ veluvanārāmaṃ vilocana rasāyanaṃ.
白砂成丘,覆若华盖,而为严饰;
花香馥郁,清风徐来,芬芳弥漫;
种种莲华鬘,庄严于水池;
彼广大清净,藤蔓作亭台。
Sitapulinasamūhacchannabhālaṅkatasmiṃ, Surabhikusumagandhākiṇṇamandānilasmiṃ; Vividhakamalamālālaṅkatambāsayasmiṃ, Vipulavimalatasmiṃ valliyāmaṇḍapasmiṃ.
为诸天神与众人所敬仰,具足端美莲花足
莲目清净,皓齿怡悦;
功德宝海,诸导者之导者,牟尼之尊;
身现金色光耀,面如月轮柔和。
Suranaramahanīyo cārupādāravindo, Vimalakamalanetto kundadantābhirāmo; Guṇaratanasamuddo nāthanātho munindo, Kaṇakakiraṇasobho somasommānano so.
以清净胜妙戒蕴为门,
高竖美善定力之矛。
如来智慧之箭,极锐利、极善庄饰;
他游化而住,住于诸欲之上、最胜之远离欲乐之住。
Vimalapavarasīlakkhandhavārañca katvā, Ruciravarasamādhīkuntamu‘‘ssāpayitvā; Tikhiṇatarasubhaggaṃ buddhañāṇorukaṇḍaṃ, Viharati bhamayanto kāmama’ggā vihārā.
当时,净饭王说:“我儿已证无上正觉,
为饶益世间,而转正法轮。”
Tadā suddhodano rājā‘‘putto sambodhimuttamaṃ; Patvā pavattasaddhammacakko lokahitāya me.
依止王舍城,住于宜人的竹林精舍,
闻说已成正觉的释迦族子,如今正住于此。
Rājagahaṃ’ca nissāya ramme veluvane’dhunā; Vasatī‘‘ti suṇitvāna buddhabhūtaṃ sakatrajaṃ.
Daṭṭhukāmo navakkhattuṃ navāmacce mahesino; Navayodhasahassehi saddhiṃ pesesi santikaṃ.
他们前往法王座前,听闻了无上的教法。
获得无上义后,亦未轻慢于教法。
Gantvā te dhammarājassa sutvā’nopamadesanaṃ; Uttamatthaṃ labhitvāna sāsanampi napesayuṃ.
不见其中任何一人,便唤迦留陀夷善言者;
告彼大臣,彼常乐出家。
Tesve’kampi apassanto kāludāyiṃ subhāratiṃ; Āmantetvā mahāmaccaṃ pabbajjābhirataṃ sadā.
将妙身宝取来,为我作眼药;
你以任何方法办到吧!他这样对他说道。
‘‘Sugattaratanaṃ netvā mama nettarasāyanaṃ; Yena kenacu’pāyena karohī’’ti tama’bravī.
于是,他又遣派千名战士;
他便率领随众前往,听闻世尊的胜妙说法。
Atha yodhasahassena tampi pesesi so’pi ca; Gantvā sapariso satthu sutvā sundaradesanaṃ.
已到达阿拉汉道、出家,
举合掌于头顶,礼敬人中牛王、正自觉者。
Arahattañjasaṃ patvā pabbajitvā narāsabhaṃ; Namassanto sa sambuddhaṃ paggayha sirasañjaliṃ.
春天所生的芽与嫩叶,色泽格外红艳,可爱喜人;
叶色深青闪亮,千枝万条,赏心悦目。
‘‘Vasantakālajjanītātirattavaṇṇābhirāmaṅkurapallavāni; Sunīlavaṇṇujjalapattayuttā sākhāsahassāni manoramāni.
殊妙香气弥漫、花果繁茂、种种奇妙多彩的树木
被种种鸟兽群栖唱吟、美妙多姿的殊胜森林
Visiṭṭhagandhākulaphāliphullanānāvicittāni mahīruhāni; Sucittanānāmigapakkhisaṅghasaṅgīyamānuttamakānanāni.
湛蓝澄澈、清凉之水盈满其中,种种水鸟群集喧鸣
点缀着芬芳的青莲、白莲、红莲与日莲。
Sunīlasātodakapūritāni sunādikādambakadambakāni; Sugandhendīvarakallahārā ravindarattambujabhūsitāni.
两岸之间,生于树上的花蕊成行辉耀;
众多可爱的水池,有珍珠般极白无垢的沙,令人欢喜。
Tīrantare jātadumesu pupphakiñjakkharājīhi virājitāni; Muttātisetāmalasekatāni rammāni nekāni jalāsayāni.
悦意琉璃衣般的芳草覆蔽大地,大地呈现绀碧之色;
虚空之中,柔和微风弥漫充盈。
Manuññaveḷuriyakañcukānivaguṇṭhitāni’ca susaddalehi; Sunīlabhūtāni mahītalāni nabhāni mandānila saṅkulāni.
无尽财富之众所充盈,
名为迦毗罗之善治王都。
尊者,是启程的时候了。
如光明闪耀,展现那庄严行程的妙色。
Anantabhogehi janehi phītaṃ, Surājadhāniṃ kapiḷābhidhāniṃ; Gantuṃ bhadante samayo’’tiādiṃ, Saṃvaṇṇi vaṇṇaṃ gamanañjasassa.
“赞其美,启程之美施与”
“何故?”——优陀夷,你如是说;
你向那位施与安乐者如此陈说。
Suvaṇṇanaṃ taṃ sugato suṇitvā, ‘‘Vaṇṇesi vaṇṇaṃ gamanassu’dāyi; Kinnū‘‘ti bhāsittha tato udāyi, Kathesi’daṃ tassa sivaṅkarassa.
“尊者,父亲欲见您。
净饭王,具大名声的胜王,
如来,利益世间的唯一依怙,
请摄受诸亲族。”
‘‘Bhante pitā dassanami’cchate te, Suddhodano rājavaro yasassī; Tathāgato lokahitekanātho, Karotu saññātakasaṅgahanti.’’
Suṇitvā madhuraṃ tassa giraṃ lokahite rato; ‘‘Sādhu’dāyi karissāmi ñātakānanti saṅgahaṃ.’’
犹如黄金须弥山,红毯庄严行步中;
无垢恰似满月轮,众星环拱作庄严。
Jaṅgamo hemamerū’va rattakambalalaṅkato; Vimalo puṇṇacando’va tārakāparivārito.
与两万心寂定者相伴,如是安然而行
具足祥瑞而行,行于六十由旬之道
Saddhiṃ vīsasahassehi santacittehi tādihi; Gacchanto sirisampanno añjase saṭṭhiyojane.
胜者日复一日而行,一由旬又一由旬;
经两个月,佛陀到达了殊胜的出生之城。
Dine dine vasitvāna yojane yojane jino; Dvīhi māsehi sampatto buddho jātapuraṃ varaṃ.
佛陀,面如清净莲花,庄严辉耀,
身光如千光环饰,等同百千日光;
双足印有千辐轮相,行履安住于正道。
三界唯一皈依,无诤最上之身。
Buddhaṃ visuddhakamalānanasobhamānaṃ, Bālaṃsumālisatabhānusamānabhānuṃ; Cakkaṅkitorucaraṇaṃ caraṇādhivāsaṃ, Lokattayekasaraṇaṃ araṇaggakāyaṃ.
以满盈的金瓶、悬华的璎珞、香烟与芬芳。
用花鬘,合以笛、杖鼓等乐音;
以绚丽的伞盖、幢幡、拂尘与扇子的辉煌,
净饭王等国王都前来供养。
Sampuṇṇahemaghaṭatoraṇadhūmagandha, Mālehi veṇupaṇavādihi dundubhīhi; Cittehi chattadhajacāmaravījanīhi, Suddhodanādivanipā abhipūjayiṃsū.
世尊到达了那庄严悦意的都城。
香花与花蕊装点着广阔的土地,繁茂缤纷。
Susajjitaṃ puraṃ patvā munindo taṃ manoramaṃ; Sugandhipupphakiñjakkhālaṅkatorutalākulaṃ.
澄净的水域中盛开着朵朵水花,清澈无尘。
孔雀开屏,羽色绚烂,光彩照耀四方。
Suphullajalajākiṇṇa acchodakajalālayaṃ; Mayūramaṇḍalāraddha raṅgehi ca virājitaṃ.
园中经行楼阁华美,藤蔓凉亭庄严点缀。
殊胜者步入美妙无上的尼拘律园。
Cārucaṅkamapāsāda latāmaṇḍapamaṇḍitaṃ; Pāvekkhi pavaro rammaṃ nigrodhārāmamuttamaṃ.
“我们的儿子悉达多、孙子……”如是思惟后,
释迦族人骄慢生起、其心刚愎。
‘‘Amhākame’sasiddhattho putto natto’ti’’ādinā; Cintayitvāna sañjātamānasatthaddhasākiyā.
Dahare dahare rāja kumāre idama’bravuṃ; ‘‘Tumhe vandatha siddhatthaṃ navandāma mayanti taṃ.’’
说罢,他们便坐下,随后在他们面前……
调伏未调者、已调伏者,三界唯一之眼。
Idaṃ vatvā nisīdiṃsu katvā te purato tato; Adantadamako danto tilokekavilocano.
他既知彼等心意:“亲族们不礼敬我;
好,我如今当令他们礼敬。”——即于其时。
Tesaṃ ajjhāsayaṃ ñatvā ‘‘na maṃ vandanti ñātayo; Handa vandāpayissāmi’dāni nesanti’’ tāvade.
已入神通基础之禅那,从禅那出已;
他起身,犹如金色天鹅,具足金色辉光,是为光明照耀者。
Abhiññā pādakajjhānaṃ samāpajjitvā jhānato; Vuṭṭhāya hemahaṃso’va hemavaṇṇo pabhaṅkaro.
它升入空中,成为一切众生眼目之甘露;
犹如在健陀庵婆树根处所示现的神变一般。
Abbhuggantvā nabhaṃ sabbasattanettarasāyanaṃ; Gaṇḍambarukkhamūlasmiṃ pāṭihāriyasannibhaṃ.
Asādhāraṇama’ññesaṃ pāṭihāriyamu’ttamaṃ; Ramanīyatare tasmiṃ akāsi munipuṅgavo.
见到那不可思议的景象后,人中至尊净饭王
生起喜悦与欢愉,他是释迦族唯一的领袖。
Disvā tama’bbhutaṃ rājā suddhodanonarāsabho; Sañjātapītipāmojjo sakyavaṃsekanāyako.
将世尊的莲花足,安奉于自己庄严的头顶。
那些释迦族人也全都同样地做了。
Satthupādāravindehi sake cārusiroruhe; Bhūsite’kāsi te sabbe sākiya’ akaruṃ tathā.
智者于莲华雨终时,
降下悦意法雨,随顺众生之心。
Dhīro pokkharavassassa avasāne manoramaṃ; Dhammavassaṃ pavassetvā sattacittāvanuggataṃ.
摧破大痴之尘,与僧团于第二日;
他次第进入最胜之城,为托钵而行。
Mahāmoharajaṃ hantvā sasaṅgho dutiye dine; Pavekkhi sapadānena piṇḍāya puramu’ttamaṃ.
Tassa pādāravindāni’ravindāni anekadhā; Uggantvā patigaṇhiṃsu akkantakkantaṭhānato.
身光所照之聚,城门、塔楼、宫殿;
墙垣等一切,尔时皆成金黄色。
Dehajotikadambehi gopuraṭṭālamandirā; Piñjarattaṃ gatā tasmiṃ pākārappabhūti tadā.
入城后,沿街巷行乞而前;
示现为世间与出世间之光的英雄,寂静、调伏、光明照耀。
Carantaṃ pavisitvāna piṇḍāya puravīthiyaṃ; Lokālokakaraṃ vīraṃ santaṃ dantaṃ pabhaṅkaraṃ.
她——耶输陀罗,安住在令人心生净信、悦意庄严的殿阁之中;
她满怀慈爱,透过狮子窗凝望,久久伫立不移。
Pasādajanake ramme pāsāde sā yasodharā; Sīhapañjarato disvā ṭhitā pemaparāyaṇā.
犹如宝饰因摩尼珠的光芒而璀璨夺目,尊贵的罗睺罗亦复如是;
她们唤住他,指点着说:“这是你的父亲。”
Bhūsane maṇiraṃsīhi bhāsuraṃ rāhulaṃ varaṃ; Āmantetvā padassetvā ‘‘tuyhame’so pitā’’ti taṃ.
她为众女所围绕,走近净饭王威名远播之宫,
向彼顶礼。
Niketamu’pasaṅkamma suddhodanayasassino; Vanditvā tama’nekāhi itthīhi parivāritā.
“大王,您之子昔以帝释天神般威仪游化诸城,
游行既毕,今复逐户乞食。”
‘‘Deva devindalīlāya putto te’dha pure pure; Caritvā carate’dāni piṇḍāyā’ti ghare ghare’’.
开示者开示已讫,便前往自己的殿堂。
双眸盈满欢喜之泪,焕发光明。
Pavedesi pavedetvā’gamā mandirama’ttano; Ānandajalasandoha pūrito’rucilocanā.
于是,在其余人王之中,他如帝释般庄严耀目。
他颤栗着,疾速来到胜者近前。
Tato sesanarindānaṃ indo indova laṅkato; Kampamāno pagantvāna vegena jinasantikaṃ.
“釋族之雄!此非汝族之風,勿行,勿行;
族中縱為一國之王,昔亦不為乞食而行。”
‘‘Sakyapuṅgava te ne’sa vaṃso mā cara mā cara; Vaṃse putte’karājā’pi na piṇḍāya carī pure.’’
大王,此王统血脉归于您,我所承者乃诸佛相续之统系。
Iti vutte narindena munindo guṇasekharo; ‘‘Tuyhame’so mahārāja vaṃso mayhaṃ pana’nvayo.
他宣说“佛种姓”,即正觉者的世系,是为他(而说);
随后,他即安住彼处,宣说更殊胜的教法。
Buddhavaṃso’’ti sambuddhavaṃsaṃ tassa pakāsayī; Atho tasmiṃ ṭhitoyeva desento dhammamu’ttariṃ.
“应起身,勿于正法放逸”——以此为首之无上悦意偈,
诵已,为闻者带来吉祥。
‘‘Uttiṭṭhe nappamajjeyya dhammami’’ccādimu’ttamaṃ; Gāthaṃ manoramaṃ vatvā sotūnaṃ sivamā’vahaṃ.
施予最上见味,令其生欢喜已,彼无上者
应彼之所请求,前往其住处
Dassanaggarasaṃ datvā santappetvā tamu’ttamo; Tenā’bhiyācito tassa niketaṃ samupāgato.
大地之主与两万如是圣众俱,
以甘美饭食饮品,奉养两足尊令其欢喜满足。
Saddhiṃ visasahassehi tādīhi dipaduttamaṃ; Madhurodanapānena santappetvā mahīpati.
以小宝珠和胡椒粒装饰的花环,
与诸王一同礼敬已,坐于如来面前。
Cuḷāmaṇīmarīcīhi piñjarañjalikehi taṃ; Rājuhi saha vanditvā nisīdi jinasantike.
彼数百王家丽女,亦蒙王允准;
尔时于彼处,众女安坐。
Tā’pi nekasatā gantvā sundarā rājasundarī; Narindena anuññātā nisidiṃsu tahiṃ tadā.