五、舍利安奉章显示巴利原文
5. Dhātunidhānādhikāro
此后,为审察地基应当如何获取,他命人牵来八头吉牛,用香水为它们沐浴,在牛角上套好金网,系上香指网,在脖颈上系好花环,再用铜索将它们串联起来,心中这样思惟:“倘若世尊的额部舍利将安立于此,且令正法于世间住立五千年,那这些吉牛应当会自行扯断铜索,绕行塔基,面朝四方依次卧下,以示安住。”结果,它们确实这样做了。天亮时分,为了看管这些牛,国王召唤侍从吩咐说:“去看看那些牛所到之处。”侍从们出去查看系缚之处,前后行走,巡视塔基周围,看到四方卧着的牛,见它们卧倒在地上被绳索绑着,即便拽拉牛蹄等,也不能把它们赶起来。于是他们回禀国王:“天人啊,那些牛卧着不动,四处都是卧地的牛。”国王听后,随军卫巡察,亲自前往察看,牛群仍不起身,国王便下令:“若此处应立地界,那牛群应当起身前行。”牛群领会王意,随即起身散去。国王见此情景大为诧异,心中安稳,再次于次日命人照常系好花环,用铜索绑好,牛群似乎如常下来又返回。国王再次前往,同样发令让它们起身。次日,国王命人装饰大象,继续监视,仍然发令。大象挣脱缆绳,向西而去,来到建塔之处卧下。清晨时分,国王派象夫前往驱策大象。显示巴利原文
Tato vimaṃsetvā bhumibhāgaṃ gahetuṃ vaṭṭatī’ti bhūmi bhāgaṃ vīmaṃsento maṅgalasammate aṭṭha goṇe āharāpetvā gandhodakena nahāpetvā siṅgesu suvaṇṇakañcukaṃ patimuñcāpetvā gandhapañcaṅgulikaṃ dāpetvā gīvāya mālādāmaṃ bandhāpetvā ayodāmena bandhāpetvā evaṃ cintesi? Yadi pana bhagavato nalāṭadhātu yasmiṃ ṭhāne patiṭṭhahitvā lokatthacariyaṃ karontī pañcavassasahassāni sāsanaṃ patiṭṭhahissati tasmiṃ ṭhāne goṇā sayameva ayodāmato muñcitvā thupaṭṭhānaṃ samantato vicaritvā catusu disāsu sayantuti adhiṭṭhahitvā purise āṇāpesi. Te tatheva akaṃsu. Tato vibhātāya rattiyā rājāgoṇe gāhāpanatthāya āyuttake āṇāpesi. Te manussā gantvā goṇe apassitvā na passāma devā’ti rañño ārocesuṃ. Gaccha bhaṇe, goṇānaṃ gataṭṭhānaṃ olokethā’ti āha. Te gavesamānā bandhanaṭṭhāne adisvā padānupadaṃ gantvā thūpakaraṇaṭṭhānaṃ samantā vicaritvā catusu disāsu sayitagoṇe disvā sayitaṭṭhānato naṅguṭṭhādīni maddantāpi uṭṭhāpetuṃ asakkontā gantvā rañño ārocesuṃ; deva, goṇā na uṭṭhahanti, ekaṃ ṭhānaṃ samantā vicaritvā catusu disāsu sayitā’ti. Taṃ sutvā rājā senaṅgaparivuto sayameva gantvā’pi goṇe uṭṭhāpetuṃ asakkonto rājā evaṃ adhiṭṭhāsi; yadi imasmiṃ ṭhāne dhātu patiṭṭhāpetabbā bhaveyya goṇā uṭṭhahitvā gacchantu’ti. Goṇā cittakkhaṇeyeva uṭṭhahitvā palāyiṃsu. Rājā taṃ acchariyaṃ disvā pasannamano hutvā punekadivasaṃ vuttaniyāmeneva asse alaṅkārāpetvā ayodāmena bandhāpetvā ṭhapesi. Assāpi te goṇā viya gantvā nipajjiṃsu. Rājā gantvā tatheva adhiṭṭhahitvā asse uṭṭhāpesi. Punekadivasaṃ hatthīṃ alaṅkārāpetvā tatheva adhiṭṭhāsi. Sopi bandhadāme chinditvā pacchimayāmasamanantare gantvā cetiyakaraṇaṭṭhāne nipajji. Pabhātāya rattiyā rājā hatthīgopake pakkosāpetvā hatthiṃ ānethā’ti āha. Hatthigopakā hatthiṃ bandhanaṭṭhāne adisvā, hatthiṃ bandhanaṭṭhāne na passāma devā’ti āhaṃsu. Tenahi bhaṇe, sīghaṃ upadhārethā’ti vutte hatthigopakā padānupadaṃ gavesamānā cetiyaṭṭhāne nipannaṃ hatthiṃ disvā āgantvā rañño ārocesuṃ. Taṃ sutvā rājā heṭṭhā vuttappakārena paṭipajjitvā hatthiṃ pure katvā āgacchi.
如此,通过三次审察确认地基已得之后,他前往尊者处,恭敬礼拜,在旁侍立并禀告此事。那时,舍卢城有一位狮王,携带众多礼品,想来觐见国王,于是前来礼拜,站在一旁。国王与狮王互相寒暄问候之后坐下时,盐城的大龙王也带着众多庄严饰品来到,想来觐见国王,恭敬礼拜后坐下。众人正欢喜交谈时,国王说道:“我将在此立下具足十象之力的地界,你们可愿做我的助手?”众人应允后,便前往礼拜地界。此时,天空中天人散下六十车的花环,天人赞叹这善行。得到十象额部舍利为庄严,国王欢喜地将界域立为我国之庄严。礼拜后众人离去。国王派遣护山者,嘱咐说:“儿啊,不要给民众带来痛苦,不要作伤害。”那时,护山者心生忧愁,说:“神啊,我定当护卫民众,不让他们受苦受害。”国王又说:“你如此心意,必定会生起烦恼纷争。”护山者回答:“神啊,圣者有大功德,必能受大庄严供养。切莫轻视地界安立之事。”显示巴利原文
Evaṃ tīhi vimaṃsanāhi vīmaṃsetvā bhumigahitabhāvaṃ therassa santikaṃ gantvā vanditvā upaṭṭhahamāno ārocesi. Tasmiṃ kāle serunagare sivarājā bahū paṇṇākāre gāhāpetvā rājānaṃ passissāmi’ti āgantvā vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Rājā tena saddhiṃ sammodanīyaṃ kathaṃ katvā nisinnakāle loṇanagare mahānāgarājā’pi bahupaṇṇākāraṃ gāhāpetvā rājānaṃ passissāmi’ti āgantvā vanditvā ekamantaṃ nisīdi. Tena saddhiṃ sammodanīyaṃ kathaṃ akāsi; imasmiṃ ṭhāne dasabaladhātuṃ patiṭṭhāpessāmi, tumhe mama sahāyā hothā’ti te gahetvā gantvā dhātuṃ vandathā’ti vandāpesi. Tasmiṃ khaṇe dhātuto chabbaṇṇaraṃsiyo uggacchiṃsu. Devā sādhukāraṃ karontā ākāsato mālāyo khipiṃsu. Rājāno somanassappattā amhākaṃ laṅkāyaṃ dasabalassa nalāṭadhātu amhākaṃ raṭṭhe patiṭṭhahissati. Esā dhātu mahā janassa satthukiccaṃ sādheyyāti vanditvā gatā. Rājā tesaṃ gatakāle giriabhayaṃ pakkosāpetvā tāta, iṭṭhakaṃ janassa pīḷanaṃ akatvā kārāpemā’tī āha. Mā cintayittha deva, ahaṃ iṭṭhakaṃ kārāpessāmīti. Evañhi sati papañco bhavissatī’ti āha. Amhākaṃ santike suvaṇṇarajatāni mandāni kuto labhissāmā’ti vutte giriabhayo evamāha; deva, satthā mahāpuñño mahantaṃ pūjāsakkārasammānaṃ labhissati. Tvaṃ acintetvā cetiyakammaṃ paṭṭhapehī’ti āha.
他听闻这不可思议之事后心生欢喜,在尊者处闻法,礼拜舍利后便返回城中。用罢晚餐,在卧榻上安睡。拂晓醒来,他转念思忖起造塔的砖块,不由得生起忧愁。那时,帝释天王召唤毗首羯磨天子,说道:“爱子,护山者毗首羯磨啊,国王的额部舍利地界已立,将要建造宏伟的大塔。你去按所需丈量木材。”闻言,天子前往林中量木。接着,天神在虚空献上花环。国王等人心中欢喜满意,说道:“我们锡兰的十象额部舍利之地界定将于我国建成,此地将受到众生的礼赞。”礼拜完毕便即离去。国王遣使询问护山者:“为何还没来?”天子答复:“护山者见过地界,已采伐木材带来了。”如今,即以此木作大塔的构材。国王见此,心生欢喜,便向护山者施以厚礼与财物。显示巴利原文
So tassa taṃ acintanīyaṃ kathaṃ sutvā somanassappatto therassa santike dhammaṃ sutvā dhātuṃ vanditvā nagaraṃ gantvā bhuttasāyamāso sayane nipanno niddaṃ okkami. Vibhātāya rattiyā pabujjhitvā iṭṭhakaṃ cintayamānassa domanassaṃ ahosi. Tasmiṃ kāle sakko devarājā vissakammaṃ devaputtaṃ āmantetvā; tāta, vissakamma, kākavaṇṇatissamahārājā amhākaṃ satthuno nalāṭa dhātuṃ nidahitvā mahantaṃ cetiyaṃ kārāpetukāmo iṭṭhakaṃ cintayi. Tvaṃ gantvā phāsukaṭṭhāne iṭṭhakaṃ māpehīti āha. Taṃ sutvā vissakammadevaputto duggatassa brāhmaṇassa khette iṭṭhakaṃ māpetvā devalokameva gato. Tasmiṃ khaṇe khettasāmiko duggatabrāhmaṇo pātova attano khettaṃ olokanatthāya gato itovito olokento iṭṭhakarāsiṃ disvā cintesi; hīyo rājā iṭṭhakaṃ kathaṃ labhissāmīti kathesi. Mahantaṃ vata paṇṇākāraṃ mayā laddhanti tuṭṭho devैṭṭhakāni kājena gahetvā rañño dassanatthāya gantvā rājadvāre ṭhatvā sāsanaṃ pahiṇi. Taṃ pakkosāpetvā kasmā pāto’va āgatosī’ti pucchi. Deva mayhaṃ khette iṭṭhakarāsiṃ disvā pāto’va iṭṭhakāni gahetvā āgatomhī’ti. Īdisāni iṭṭhakāni cetiyassa anucchavikānīti dassesi. Rājā passitvā somanassappatto brāhmaṇassa bahuṃ dhanaṃ dāpesi.
当时,又有一则消息传来:“从马丹那港门,有四艘银船自金地驶来,四艘金船也已抵达。”住在港口入口处的守卫长名唤法护,前来禀报国王。国王大喜,命人将金银取来。显示巴利原文
Tasmiṃ khaṇe aññaṃ sāsanaṃ āhari. Madanapaṭṭanadvārato catasso rajatanāvā suvaṇṇabhumito catasso suvaṇṇanāvā ukkamiṃsūti paṭṭanamukhadvāre viharanto ārakkhaka jeṭṭhako dhammapālo nāma āgantvā rañño ārocesi. Rājā tuṭṭho suvaṇṇarajate āharāpesi.
砖瓦、银与黄金,皆是极为珍贵之物;
将这些取来后,便在塔庙开始动工。
凭借世尊的功德威神,及国王的善业力故;
一切所思所想,于刹那之间悉皆成就。
显示巴利原文 (Iṭṭhakaṃ rajatañceva suvaṇṇañca mahārahaṃ; Āharitvāna taṃ sabbaṃ kammaṃ ārabhi cetiye. Satthu puññānubhāvena rañño puññabalena ca; Cintitacintitaṃ sabbaṃ khaṇeneva samijjhati.)
于是国王前往小宾多般踏长老处,说道:“尊者,我们要前往般踏地。”长老听了,心生欢喜,便与自己的随行五百比丘一同前往般踏地。随后,大萨迦拉长老与摩诃因长老也各率随行比丘而往。锡伐城的国王、洛讷城的城主也前往般踏地;苏摩城的吉利阿婆罗王则率领军队包围般踏地而来。众多沙门、婆罗门及国王的军队聚集一处,这时出现了一位名叫“石磨者”的大力勇士。众人皆聚集于般踏地。长老观察般踏地中的诸宝积后,对国王说:“大王,这片般踏地中的宝积,乃是由种种善业聚合而成。”国王亲自率领军队,首先取用宝积。大臣、王子等官员及众比丘也各自领取宝积。国王心想:“现在承受这些宝积,日后生活中必定会带来沉重的责任与烦恼。”长老知道国王的想法,便劝道:“大王不必忧虑,尽管取走宝积。日后诸天与龙众将不断从般踏地收集宝积,持续供养到佛塔所在之处。”诸天、龙众便取宝积,献于佛塔基座之处。因此,在佛塔完工之前,他们持续将宝积运至塔地;天、龙众常加守护,居于四方,采集宝积,堆积成多处宝堆。显示巴利原文
Tato rājā cūḷapiṇḍapātiyatissattherassa santikaṃ gantvā? Ayya iṭṭhakabhumiṃ gamissāmīti āha. Thero sutvā tuṭṭho attano parivārehi pañcasatabhikkhūhi saddhiṃ iṭṭhaka bhūmiṃ gato. Tato mahāsāgalatthero ca mahindatthero ca attano parivārehi bhikkhuhi saddhiṃ iṭṭhakabhumiṃ gatā. Siva nagare rājāpi iṭṭhakabhumiṃ gato. Loṇanagare nāgarājāpi iṭṭhakabhumiṃ gato. Somanagare giriabhayarājāpi attano senaṅgehi parivāretvā iṭṭhakabhumiṃ gato. Tesaṃ samaṇa brāhmaṇānaṃ rājabaḷānañca sampiṇḍitattā so piṭṭhipāsāṇo balavāhano nāma jāto. Te sabbe iṭṭhakabhumiṃ samosariṃsu. Thero iṭṭhakarāsiṃ oloketvā rājānaṃ evamāha? Mahārāja, ayaṃ iṭṭhakarāsi cetiye sabbakammatthāya pahotī’ti. Rājā attamano senaṅgaparivuto sayameva paṭhamaṃ iṭṭhakaṃ gaṇhi. Taṃ disvā sesarājāno ca amaccādayo ca parisā ca sabbe bhikkhu ca iṭṭhakāni gaṇhiṃsu tasmiṃ kāle bhāraṃ ukkhipitvā gamanaṃ papañcaṃ bhavissatī’ti rājā cintesi. Thero tassa cittaṃ jānitvā evamāha? Mā cintayittha mahārāja, iṭṭhakāni gahetvā gaccha. Pacchā devanāgādayo iṭṭhakabhumito paṭṭhāya yāva cetiyaṭṭhānaṃ nirantarā ṭhitā āharissantī’ti. Te āharitvā cetiyaṭṭhāne rāsiṃ karonti. Teneva nīyāmena yāva cetiyassa niṭṭhaṅgamā tāva devanāgasupaṇṇādayo nirantaraṃ ṭhatvā iṭṭhakāni āharitvā cetiyakaraṇaṭṭhāneva catusu disāsu rāsiṃ akaṃsu.
于是国王筑成诸宝积,称之为宝积增益物,在众宝积之间,选出一座名为吉祥胜宝积。为使宝积增益,国王献上百万金币及两千万金币的金耳环等华丽宝饰,赠与宝积随从。宝积随从一一赐予丰富物资。诸多殊胜盛大礼敬施舍后,与长老共商议曰:『今日是毗舍佉月圆日是持戒日,故以头顶宝珠吉祥之物,在宝塔基础上设立宝积。』长老闻言曰:『善哉,国王,今日亦是佛陀圣诞日,故请五位贤者共取宝积以建宝塔。』其中有一位名为法王、一位名为响角、一位名为智慧、一位名为福德、一位名为大明。这诸宝积随从设立吉祥仪轨,盛服华丽装饰,国王同样身着华丽服饰,设吉庆法事。供养僧团以香花,恭敬三遍绕塔,四处恭敬行礼。入黄金亭,手持镂刻珠宝之权杖,坐于精致床榻。权杖两侧布满鲜花装饰,受嘉会祝福,与数位皇子共修大宝塔,国王手持权杖巡行维护,环绕修建地,按一方立定。继而巨型宝积塔用绳索围绕庄严地,投入安放。显示巴利原文
Tato rājā sabbe iṭṭhakavaḍḍhakī rāsiṃ kārāpetvā tesaṃ vaḍḍhakīnaṃ antare jayasenaṃ nāma iṭṭhakavaḍḍhakiṃ parigaṇhitvā tassa pana satasahassagghanakāni dve sāṭakāni kahāpaṇasatasahassāni ca suvaṇṇakuṇḍalādayo ābharaṇāni ca dāpesi. Tassa parivārānaṃ vaḍḍhakīnaṃ ahatavatthādīni sabbupakaraṇāni dāpesi. Anekavidhaṃ mahantaṃ sammānaṃ kāretvā therena saddhiṃ mantento; ayya ajja visākhapuṇṇamī uposathadivaso, tasmā nalāṭadhātuyā maṅgalaṃ karitvā cetiyaṭṭhāne iṭṭhakaṃ patiṭṭhāpetuṃ vaṭṭatī’ti āha. Taṃ sutvā thero; bhaddakaṃ mahārāja, buddhassa bhagavato jātadivaso’ti vatvā cetiyakammakaraṇatthāya pañca jane gaṇhi. Tesu eko varadevo nāma, eko saṅkho nāma, eko vijjo nāma, eko pussadevo nāma, eko mahādevo nāma. Imesaṃ vaḍḍhakīnaṃ maṅgalaṃ kārāpetvā chaṇavesaṃ gahetvā sabbālaṅkārena alaṅkārāpetvā rājā sayampi sabbālaṅkārena patimaṇḍito maṅgalavidhānaṃ kārāpetvā bhikkhusaṅghaṃ gandhamālādīhi pūjetvā tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā catusu ṭhānesu pañcapatiṭṭhitena vanditvā vijamhetvā suvaṇṇaghaṭṭhānaṃ pavisitvā suvaṇṇakhacitaṃ maṇimuttāratanamayaṃ paribbhamanadaṇḍaṃ jīvamānakamātāpitarena ubhatosumaṇḍitapasādhitena abhimaṅgalasammatena amaccaputtena gāhāpetvā mahantaṃ cetiyaṃ tattha karonto sayampi paribbhamanadaṇḍaṃ gahetvā parikammakatabhumiyaṃ paribbhamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Tato mahāvaḍḍhakī sunakkhattena sumuhuttena cetiyaṭṭhāne iṭṭhakaṃ patiṭṭhāpesi.
就在那时,这片四那由他、二由旬、二十万之广的大地,发出犹如赞叹般的大音声。天众与人众日复一日,以杵捣碎适量的黏土,用簸箕筛过后供养。如此行持,不过数日,便集齐了三座花器,禀告大比丘僧团。僧团中有一位名叫瞿多迦的比丘,带着两位沙弥,吩咐说:“你们前往喜马拉雅山,采掘蓝宝石来。”显示巴利原文
Tasmiṃ khaṇe catunahutādhika dviyojana satasahassabahulā ayaṃ mahāpathavī sādhukāraṃ pavattentī viya mahānādaṃ pavattesi. Devamanussā divase divase pahonaka-mattikaṃ nisadena piṃsitvā suppehi papphoṭhetvā denti. Evaṃ karonto katipayeneva divasena pupphādhānattayaṃ cinitvā mahābhikkhu saṅghassa nivedesi. Taṃ sutvā saṅgho cunduttaranāmake dve sāmaṇere āṇāpesi? Tumhe himavantaṃ gantvā medavaṇṇapāsāṇe āharathā’ti. Te pana sāmaṇerā jātiyā soḷasavassikā chaḷabhiññāppabhedena paṭisambhidappattā. Mahākhīṇāsavabhikkhusaṅghassa santikā bhikkhusaṅghassa vacanaṃ sampaṭicchitvā ākāsaṃ abbhuggantvā himavantato attano iddhibalena medavaṇṇapāsāṇe āhariṃsu. Etesu ekaṃ pāsāṇaṃ dhātugabbhassa bhumiyaṃ pattharitvā catusu passesu cattāro pāsāṇe patiṭṭhāpetvā aparaṃ dhātugabbhaṃ pidahituṃ adassanaṃ katvā ṭhapayiṃsu.
时国王在骨塔竣工之际,筹集九千亿金币,赠与金匠吩咐筑造般踏宝积。金匠以长条宝石打造卓绝宝积,长约百分之十有余宝石,置于金座上,镶嵌七宝纂成宽大宝座,以珠宝装饰塔基。塔基之上安置七宝金银装饰丝绸宝座,置于塔基中央。塔顶以宝珠环绕,雕刻座椅华丽,作银色百叶帐幔,以上承如来圣像。座基周围以蓝色莲花浸香环绕。随后分别置放满香莲的六十八层百叶帘幔,红宝帘幔,五彩花帘幔,贝壳造饰帘幔,金银装饰钟帘,花瓣造饰帘幔,五色宝石装饰帘幔等。各宝帘间置放满香莲的七宝银轮,为饰华丽光明宝座。并造象、狮、虎、猿等象征佛法威猛之物装饰。彼时诸天神剧院、如来圣人及诸大圣长老等悉集而事奉典礼。塔基中央安置星轮银盘与金光日轮,贤者之光辉闪耀四方。显示巴利原文
Tadā rājā dhātugabbhe kammaṃ niṭṭhapento nava koṭippamāṇaṃ suvaṇṇaṃ āharāpetvā suvaṇṇakārānaṃ datvā dhātugabbhassa iṭṭhakāni karothā’ti āṇāpesi. Te suvaṇṇakārā dīghato ratanappamāṇaṃ puthulato vidatthīppamāṇaṃ bahalato caturaṅgulappamāṇaṃ iṭṭhakaṃ katvā dhātugabbhaṃ ciniṃsu. Taṃ pana dhātugabbhaṃ uccato soḷasahatthaṃ vitthāratopi itocito dasadasaratanaṃ katvā suvaṇṇiṭṭhakeheva niṭṭhapetvā dhātugabbhassa majjhe sattaratanamayaṃ sineruṃ kārāpetvā sinerussa upari jātihiṅgulakena paṇḍukambalasilāsanaṃ sattaratanena pāricchattakarukkhaṃ rajatamayaṃ setacchattaṃ brahmunā gāhāpetvā satthuno paṭimāya upari dhāriyamānaṃ kāresi. Sinerupādamūle gandhakalalapūrita nīluppalavibhusitasuvaṇṇamayaaṭṭhuttarasataghaṭapantiyo ṭhapāpesi. Tadanantaraṃ gandhakalalapūritaratnapadumavibhusitarajatamayaaṭṭhuttara- sataghaṭapantiyo ṭhapāpesi. Tadanantaraṃ gandhakalalapūrita setuppalamālāvibhusitamaṇimayaaṭṭhuttarasataghaṭapattiyo ṭhapāpesi. Tadanantaraṃ gandhakalalapūritasetuppalavibhusita-masāragallamaya aṭṭhuttarasataghaṭapantiyo ṭhapāpesi. Tadanantaraṃ gandhakalalapūritacampakapupphavibhusitalohitaṅkamayaaṭṭhuttarasata ghaṭapattiyo ṭhapāpesi. Tadanantaraṃ gandhakalalapūritapañcuppalavibhusitamattikāmayaaṭṭhuttarasataghaṭapantiyo ṭhapāpesi. Tāsaṃ ghaṭapantīnaṃ antare gandhakalalapūritasattaratanamayasarāvake ṭhapāpesi. Kañcanamaya-sattaratanamaya-vicittamālālatāpuṇṇaghaṭasirivacchanandiyāvaṭṭabhaddapīṭhādayo ca hatthiassasīhavyagghosabhapantiādayo ca kāresi. Devorohaṇaṃ yamakapāṭihīrādayo dhanapāla-aṅgulimāla-āḷavakadamanādayo, sāriputta-moggallāna-mahākassapattherādayo, asītimahāsāvakarūpādīni ca kārāpesi. Sinerussa majjhimabhāge tārāgaṇaparivāritaṃ rajatamayaṃ candamaṇḍalañca kārāpesi. Raṃsijālavibhusitaṃ kanakamayaṃ sūriyamaṇḍalañca kārāpesi.
于是,在银瓮的边缘覆盖处和青铜毡木椅上,我们的师尊安坐,放置了光芒耀眼的密集宝盒,盒身镶嵌红宝和黄金。母天的解脱者、万千天界之王,以及超过七百余位天界护法,悉数环绕其侧,法义讲说在此坐席。宝盒二十齿状雕纹处饰以象牙质白色根基,形如果实条纹。指环皆为黄金制,手掌与足底装饰金质,牙齿罩套亦为象牙,眼部镶嵌红宝,眼眶饰以象牙纹饰。头发覆着土蓝色的丝织帽,整整四十一颗牙似金刚石坚硬。世尊所凝视的手杖上布满七颗珍宝制成的镶嵌,呈玲珑珠网状排列。殿堂内部挂有九十万缕珍珠链垂饰,精美异常又为活泼灵动。随后又布置七颗宝石镶嵌的珠网,妙华灿烂。显示巴利原文
Tato sinerussa matthake pāricchattakamule paṇḍukambalasilāsane amhākaṃ satthuno paṭimaṃ ghanakoṭṭima rattasuvaṇṇamayaṃ kārāpetvā mātudevapāmokkha dasasahassa cakkavāḷadevatānaṃ sattappakaraṇaṃ abhidhammaṃ desanākārena nisīdāpesi. Tassa vīsatinakhā akkhitalānaṃ setaṭṭhānāni jātiphalikamayāni. Aṅguliyo suvaṇṇamayā hatthapādatalāni ca dantāvaraṇāni ca akkhīnaṃ rattaṭṭhānāni ca jātipavāḷamayāni, kesamassubhamukaṭṭhānāni indanīlamayāni, samacattālīsa dantā vajiramayā ahesuṃ. Uṇṇalomaṃ pana suvaṇṇa bhittiyaṃ ṭhapitarajatabubbuḷavilāsaṃ rajatamayaṃ ahosi. Bhagavato anavalokita muddhani matthake sattaratanamayaṃ vicittakiṃkiṇijālaṃ parikkhipāpesi. Maṇḍapassa anto navasatasahassagghanakaṃ muttākalāpamolambakaṃ manoramaṃ celavitānaṃ bandhāpetvā maṇḍapakoṭiyaṃ muttājālaṃ tadanantaraṃ satta ratanavicittaṃ kiṃkiṇijālaṃ parikkhipāpesi.
又令人以七宝制造了我们世尊的母天子像。同样,伊罗洹天、毗首羯磨天子等,携眷属的帝释天王、四大天王、五髻天子等乾达婆天子,及娑婆世界主大梵天等大梵天,亦皆令人制造了像。制作须大拏本生时,删阇耶大王、普萨提天女……(此处列举的麦蒂天女、二童、朱迦婆罗门等)皆令人铸造了形象。功德导师、索那达塔、摩诃那拉达、迦叶长老之子苏多摩、苏婆囊、桑伽波罗等护法出家众,宣说初转法轮妙理之诸众,净饭王、摩诃摩耶、摩诃波阇波提·乔达弥、善慧长者、罗睺罗之母、罗睺罗童子、舍财奴童子、堪陀夜叉童子、大出离时诸大弟子、波斯匿王、给孤独长者、大长者、小给孤独、维萨迦、剃度僧等,亦皆以各类珍宝置于像中。显示巴利原文
Amhākaṃ bhagavato mātudevaputtampi sattaratanena kārāpesi. Tathā erāvaṇavissakammadevaputtādayo ca saparivāro sakko devarājā ca cattāro mahārājāno ca pañcasikhadevaputtādayo gandhabbadevaputtā ca sahampati mahā brahmādayo mahābrahmano ca kārāpesi. Vessantarajātakaṃ karonto saṃjayamahārājā phusatīdevī ādayo ca maddīdevī dve dārake ca jūjakabrāhmaṇādayo ca kārāpesi. Vidhura-soṇadatta mahānāradakassapa-sutasoma-suppāraka-saṅkhapālajātakādīni ca, dhammacakkappavattana-mahāsamayasuttādi desanākāro ca, suddhodanamahārājā mahāmāyā mahāpajāpatī gotamī bhaddakaccānā rāhulamātādevī ca rāhulakumāro ca channañca kanthakañca mahābhinikkhamanaṃ mahābodhimaṇḍalaṃ asītimahāsāvakā kosalamahārājā anāthapiṇḍikamahāseṭṭhi cūḷaanāthapiṇḍika-visākhā suppavāsā ca pacchā cūḷapiṇḍapātiya tissattherañca attānañca kārāpetvā te sabbe dhātu gabbhe patiṭṭhāpesi.
如此,令人将舍利室内的供养仪轨安排得条理分明、极为悦意后,王与长老共议道:“尊者,舍利室中我所应办之事已经成就。明日,值毕宿星宿,我将举行舍利安奉。但请尊者持头发舍利前来。” 便将此事托付给帝须长老。长老闻已,说道:“善哉,大王,请将头发舍利交给我。” 随即遣派自己的使者前往龙宫。往昔,龙王曾于托钵仙人处,从两位商贩姊妹手中,因察觉有失,将那头发舍利取走,置于龙宫供养,并嘱咐说:“你务必将此舍利取回献与国王。”长老遂依命而行。显示巴利原文
Evaṃ dhātugabbhe pūjāvidhānaṃ suvibhattaṃ sumanoramaṃ kārāpetvā therena saddhiṃ kathesi? Bhante dhātugabbhe mayā kattabbaṃ niṭṭhāpitaṃ. Sve rohiṇīnakkhattena dhātu nidhānaṃ karissāmī. Ayyā pana kesadhātuyo gahetvā āgacchantuti. Tissattherassa bhāramakāsi. Thero taṃ sutvā bhaddakaṃ mahārāja, kesadhātuyo vicinitvā āharāpessāmāti vatvā attano saddhivihārikaṃ sivattheraṃ pakkosāpetvā āvuso bhūmindharanāgavimāne jayaseno nāma nāgarājā vasati. Tassa santike (kesadhātuyo santi.) Tapussa bhallikānaṃ dvebhātikavāṇijānaṃ paricaraṇakāle tesaṃ pamādaṃ ñatvā nāgarājā dve kesadhātuyo gahetvā nāgabhavane ṭhapesi. Tvaṃ tā dhātuyo āharitvā rañño dehīti āṇāpesi. Thero taṃ vacanaṃ sampaṭicchitvā gato.
当时,国王将该舍利奉呈给他的亲姐姐索摩天女及亲叔父喜密迦天帝,并吩咐:“我将为此设立宝盒。尔等集结随从,前来参加。”于是一同前往盐城、大都市首领塞留以及锡瓦拉等地,也各自奉献宝盒。我亦为持金礼物,由胜利者取得亲手安全传递,命你们同伴联袂而来。”敲鼓吹号后,索摩天女闻言欢喜,民众庄严依其财富修饰服饰,兴高采烈前往圣迹所。国王于黎明夜晚,挥舞香花串、香炉等供品,赠与比丘僧团以巨大献捐,且献上大红花等众多美物。我亦衣冠整齐典雅,食用美味珍馐,严守布萨日,佩带以宝石耳环、臂环、戒指及其他华丽饰物装饰。并由多艺演奏者歌舞围绕,天界轨道如常在侧。如此庄严盛大,众比丘法师前往圣迹礼拜。显示巴利原文
Tato rājā attano bhaginiyā somadeviyā ca bhāgineyyassa giriabhayarañño ca sāsanaṃ pesesi? Sve dhātunidhānaṃkarissāma. Tumhe senaṅgaṃ gahetvā āgacchathā’ti. Loṇanagare mahānāgarañño ca seru nagare sivarañño ca tatheva sāsanaṃ pesetvā sayampi attano vijite yena mayhaṃ hatthato antamaso ekakarīsamattampi laddhaṃ tadupādāya sabbepi tumhe saddhiṃ parivārena āgacchathā’ti bheriṃ carāpesi. Taṃ sutvā somanassappattā mahājanā attano attano vibhavānurūpena alaṅkatapaṭiyattā agamiṃsu. Rājā pabhātāya rattiyā sabbe seniyo gandhamālādhūpadhajādayo gahetvā dhātunidhānaṃ āgacchantuti vatvā bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ datvā tivīvaratthāya mahagghavatthādīni datvā sayampi sabbālaṅkārapatimaṇḍito nānaggarasabhojanaṃ bhuñjitvā uposathaṃ adhiṭṭhāya maṇikuṇḍalamekhalānūpura valayādivicittasabbālaṅkāravibhūsitāhi koseyyādisukhumanānāvidhavicittavatthanivatthāhi naccagītavāditaturiyabhaṇḍagahita hatthāhi devaccharāpaṭibhāganāṭakitthīhi parivārito vuttappakārehi saddhiṃ cetiyaṭṭhānaṃ gantvā mahābhikkhusaṅghaṃ vanditvā aṭṭhāsi.
当时,在山喜城,山无畏王命人击鼓,传令城内:“全体市民当依各自财力前来舍利安奉之所。”随后他自己遍体庄严,由盛装的大臣众环绕,整列出城。索摩天女亦沐洗发髻,身着新净之衣,众宝严饰,犹如天女,率五百青衣少女、五百红衣少女、五百白衣少女,手捧香花与烟炉,来到塔所,礼敬比丘僧团,退立一面。显示巴利原文
Tato somanagare giriabhayarājā’pi sabbe nāgarā attano attano vibhavānurūpena dhātunidhānaṭṭhānaṃ āgacchantuti nagare bheriṃ carāpetvā sayaṃ sabbālaṅkārapatimaṇḍito susajjitaamaccagaṇaparivārito nikkhami. Soma devīpi sīsaṃ nahātvā ahatavatthanivatthā sabbālaṅkārapatimaṇḍitā devaccharā viya attano parivārā pañcasatakumāriyo nīlavatthehi paridahāpetvā tatheva alaṅkāretvā puṇṇaghaṭe gāhāpetvā tāsaṃ anantarā pañcasatakumāriyo pītavatthehi paridahāpetvā tatheva alaṅkāretvā pūjābhaṇḍāni gāhāpetvā, tāsaṃ anantarā pañcasata kumāriyo rattavatthehi paridahāpetvā tatheva. Alaṅkāretvā vicitrapupphapūritamañjusāyo gāhāpetvā tāsaṃ anantarā pañcasatakumāriyo setavatthehi paridahāpetvā tatheva alaṅkāretvā dhūma kaṭacchuke gāhāpetvā evaṃ pūjāvidhānaṃ saṃvidahitvā parivārena cetiṅgaṇaṃ gantvā mahābhikkhusaṅghaṃ pañcapatiṭṭhitena vanditvā gandhamālādīhi pūjaṃ katvā attano sāminā giriabhayarājena saddhiṃ ekapasse ṭhītā.
罗那城的摩诃那伽王,也以诸庄严具盛饰其身,佩戴一切妙宝,由盛装的大臣众扈从,沿途令人奏着歌舞伎乐,手持香花与烟炉,来到塔前,礼敬比丘僧团,退立一面。显示巴利原文
Loṇanagare mahānāgarājā’pi sabbālaṅkārehi patimaṇḍito sabbābharaṇehi susajjītaamaccamaṇḍalaparivuto naccagītaturīyāni paggaṇhāpayamāno gandhamālā dhūmakaṭacchu gāhāpetvā cetiyaṭṭhānaṃ āgantvā bhikkhusaṅghaṃ vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi.
在狮城,尸毘王也将自身用一切庄严具装饰起来,率领着庞大的随从,备办供养仪仗,来到塔庙之处,礼敬了大比丘僧团后,退立一面。王宫眷属们各随其力,身着华服璎珞,佩带旃檀花鬘等物,光彩照人,额头上佩着摇曳的珍珠璎珞与华美的金带,手腕上戴着众多金饰,宛如天众一般装束整齐,衣饰庄严,手持种种兵器,队列齐整,立于一旁。铺着狮虎皮、装饰金银、金色幢幡交织相映的华丽车乘上,乘着服饰庄严的车夫,驾着马车,侍立一旁。婆罗门子等也身着严整华服,盛装打扮,立于一旁。众多长者则依各自的风俗,穿着种种高贵织就的衣裳,携带家眷,一同立于一旁。南面则满是盛着香水的海螺,在胸前束腰布的一侧,有人一手持着帆布,用布包裹着婆罗门的幢幡,婆罗门首领率领着庞大随从,备妥供养仪仗,来到塔庙之处,礼敬了大比丘僧团后,于赞叹声中如是说道:显示巴利原文
Serunagare sivarājā’pi attānaṃ sabbālaṅkārehi alaṅkaritvā mahantena parivārena pūjāvidhānaṃ gāhāpetvā cetiyaṭṭhānaṃ āgantvā mahābhikkhusaṅghaṃ vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Rājaparisā attano vibhavānurūpena vatthālaṅkārehi candana mālādīhi ca sobhamānā nalāṭe muttākalāpamolambaka vicittasuvaṇṇapaṭṭāni bandhitvā hatthābharaṇādi anekābharaṇehi dibbaparisā viya sumaṇḍitapasādhitā vesānurūpāni vividhāvudhāni gahetvā ekapasse ṭhītā. Sīhavyagghadīpicammehi pasādhitasuvaṇṇālaṅkārasuvaṇṇadhajahemajālasañchanne ratha vare ca sabbālaṅkāravibhusitā rathikā āruyha ekapasse ṭhītā. Brāhmaṇaputtādayo maṇḍitacamme pārupitvā upasobhayamānā ekapasse ṭhītā. Bahu amaccā attano attano vesānurūpena mahagghavatthābharaṇavibhūsitā saparivārā ekapasse ṭhītā. Gandhodaka pūrita dakkhiṇāvatta saṅkhaṃ gahetvā upavītasuttaṃ ekaṃsaṃ karitvā brāhmaṇaveṭhanaṃ veṭhetvā purohitabrāhmaṇā mahantena parivārena pūjāvidhānaṃ gāhāpetvā cetiyaṭṭhānaṃ āgantvā mahābhikkhusaṅghaṃ vanditvā jayaghosaṃ sāventā evamāhaṃsu?
愿国土常得安稳,丰饶富足,祥和昌盛;
愿五谷得以丰收,愿国王如此常获胜利。
显示巴利原文 Khemaṃ subhikkhaṃ bhavatu niccaṃ janapadaṃ sivaṃ; Sassāni samuppajjantu rañño evaṃ jayā siyuṃ.
其余大众这样说道:“愿他统治那以海为界、以海为环的大地,并有群臣随从。”如此说完,又道:“我们的主人迦迦瓦那提须大王,在这含天人的世间,为那位唯一的世间主,安立了额骨舍利。”于是,众人各随自己的能力,盛装严饰,就连驼背、侏儒等人也是如此。显示巴利原文
Avasesā mahājanā evamāhaṃsu? Samuddapariyantaṃ hi mahiṃ sāgarakuṇḍalaṃ vasundharaṃ āvasatu amaccaparivārito. Evaṃ vatvā? Amhākaṃ ayyo kākavaṇṇatisso mahā rājā sadevake loke ekapuggalassa lokanāthassanalāṭadhātuṃ patiṭṭhāpetī’ti attano attano vibhavānurūpena sumaṇḍitapasādhitā. Khujjavāmanakādayo’pi sabbe janā pūjābhaṇḍāni gahetvā sādhukāraṃ dadamānā aṭṭhaṃsu. Imasmiṃ cetiyaṭṭhāne rāsībhūtā parisā evaṃ veditabbā? Khattiyā brāhmaṇā vessā negamā ca samāgatā pupphādigahitā sabbe alaṅkāravibhūsitā.
他们不可胜数,无量大众;
犹如大海舒展漫延,刹帝利们齐集而来。
庄严的大王,众王围绕;
犹如帝释天王,立于塔院之中。
以善言赞叹众生,及以五支妙乐;
象声与车音交杂,遍满大地。
显示巴利原文 Gaṇanā vītivattā te aneke ca mahājanā; Samuddo pattharantova khattiyā samupāgatā. Alaṅkato mahārājā sarājaparivārito; Devarājā yathā sakko aṭṭhāsi cetiyaṅgaṇe. Sādhuvādena sattānaṃ pañcaṅgaturiyehi ca; Hatthassarathasaddena samākiṇṇaṃ mahītalaṃ.
于是,小宾多帕提亚帝沙长老由自己的共住弟子——五百漏尽者随侍,来到塔所;大萨迦拉长老亦由五百漏尽者随侍,来到塔所;玛欣德长老则带着自己的六十位漏尽弟子,来到塔所。就这样,一位接一位……众多漏尽者约七千人相继而至。随后,以小宾多帕提亚帝沙长老为首的比丘众环绕塔庙而坐。国王也来到此处,五体投地顶礼长老后,问道:“尊者,我们如何才能获得这舍利宝藏?”这时,长老注视着共住弟子们——全都是戒行清净的长老,随即从座处起身,偏袒上衣,顶礼比丘僧众,以神通力进入第四禅那。出定之后,他俯伏于大地,直达地居龙宫的门前。显示巴利原文
Tato cūḷapiṇḍapātiyatissatthero attano saddhivihārīke pañcasata khīṇāsave parivāretvā cetiyaṭṭhānameva āgato. Mahāsāgalatthero’pi pañcasata khīṇāsave parivāretvā cetiyaṭṭhānameva āgato. Mahindatthero’pi attano sāvake saṭṭhimatte khiṇāsave gahetvā cetiyaṭṭhānameva āgato. Iti iminā niyāmeneva eko dve tayo cattāro pañca khīṇāsavā āgacchantā satta sahassamattā ahesuṃ. Tato cūḷapiṇḍapātiyatissatthero ettake bhikkhū parivāretvā cetiyaṅgaṇe nisīdī. Tato rājā āgantvā pañcapatiṭṭhitena vanditvā therena saddhiṃ kathesi? Kesadhātu kuto labhissāma ayyā’ti. Tasmiṃ khaṇe tissatthero attano saddhivihārikaṃ sivattheraṃ olokesi. So olokitakkhaṇeyeva nisinnaṭṭhānato uṭṭhāya cīvaraṃ pārupitvā mahābhikkhusaṅghaṃ vanditvā chaḷabhiñño mahākhīṇāsavo catutthajjhānaṃ samāpajjitvā tato vuṭṭhāya pathaviyaṃ nimujjitvā bhumindharanāgavimāne pāturahosi.
(闻此,悉婆陀长老已达自在,具足无碍辩才……)
刹那间,一座龙城在前方显现。
显示巴利原文 (Sutvāssa sivathero ca vasippatto visārado; Pākaṭo abhavi nāganagaraṃ purato khaṇe.)
那时,龙王贾耶森正由两俱胝龙众环绕,安坐享受大威德。他远远望见长老走来,便以手势示意,心中思惟:“在这龙宫之中,沙门并无应作之事,他必定是为了发舍利而来。”于是起身进入发舍利室,将盛放发舍利的容器吞下,而后若无其事地坐下。此时长老来到面前,龙王便上前迎接,与长老交谈,问道:“尊者何故来此?”长老回答:“我为世尊——我们的正自觉者而来,为善护此发舍利,世尊曾派遣我前来,命我收下此发舍利,由我这戒律具足的上首弟子善加守护。”长老心知发舍利已被吞下,便说:“我接受,大王,我当善加护持此发舍利。”龙王闻言,满意地接受,便与长老同行离去。此后三人共立坚定的誓约,依此而住。显示巴利原文
Tasmiṃ kho pana samaye jayaseno nāgarājā attano bhāgineyyaṃ dvikoṭimatte nāge parivāretvā mahā yasaṃ anubhavamānaṃ nisinnaṃ iṅgitasaññaṃ datvā theraṃ duratova āgacchantaṃ disvā cintesi? Imasmiṃ nāgabhavane samaṇehi kattabbakiccaṃ natthī. Nissaṃsayaṃ kesadhātuṃ nissāya āgato bhavissatīti uṭṭhāya dhātugharaṃ pavisitvā dhātukaraṇḍakaṃ gilitvā kiñci ajānanto viya nisīdi. Tasmiṃ kāle thero tassa santikaṃ agamāsi. Nāgarājā paccuggantvā paṭisanthāraṃ karonto therena saddhiṃ kathesi. Kasmā ayyo āgato’ti vutte evamāha? Tilokanāthassa amhākaṃ sambuddhassa kesadhātūnaṃ atthāya āgato, tuyhaṃ santike ṭhapitakesadhātuyo papañcaṃ akatvā mayhaṃ dehi, teyeva sandhāya upajjhāyena pesitomhī’ti vutte amhākaṃ sammā sambuddhassa kesadhātuyo mama santike natthī’ti āha. Thero dhātukaraṇḍakaṃ gilitabhāvaṃ ñatvā gaṇhāmi mahārājā kesadhātuyo’ti vutte āma passanto gahetvā gacchāhīti āha. Evaṃ tayo vāre paṭiññaṃ gahetvā tatheva ṭhīto?
放入口中,取过那枚发舍利容器;
说道:“从龙宫中出来,止步,诸龙!”
显示巴利原文 Iddhiyā māpayitvāna tato so sukhumaṃ karaṃ, Pavesetvā mukhe tassa gaṇhī dhātukaraṇḍakaṃ; Nāgālayābhinikkhami tiṭṭha nāgā’ti bhāsiya.
当时,龙王贾耶森为了诱请沙门,命令我们派遣。归来时察看发丝收集器,并望见发丝,即以两手拾起,置放于自己整个龙宫之中。由此引起一声巨响,大声哀号。此时,我们睁开眼睛,犹如世间的守护者萨咖,正是那无上正觉者,承载着众生的苦难,不舍不弃,我们带着发丝,追随着这位来访的沙门,携带着约两城大小的龙,依着自己的住所紧紧跟随其背后,直冲天际。此时,尊者西瓦尊者从天空降落,进入大地。又有其他尊者进入大地。长老们与他们同声龙吟,展现神通奇迹,于舍卢城不远的岩石上激起烟尘。顿时,那里显现出一处圣地,庄严着大比丘僧团。诸龙无法御取他,呜咽着发出巨响,绕着并回响。向后退去,随即在这岩石后皆集结起来,震天声响令人悲伤哀叹。彼时这块岩石因此名为“纳塔巴萨岩”。显示巴利原文
Tasmiṃ khaṇe jayaseno nāgarājā samaṇaṃ vañcetvā pesitomhī’ti vatvā tassa gatakāle dhātukaraṇḍakaṃ oloketvā dhātu apassitvā samaṇena nāsitomhī’ti dve hatthe ukkhipitvā ṭhapetvā attano sakalanāgabhavanaṃ eka kolāhalaṃ katvā mahantena saddena paridevanto? Amhākaṃ cakkhuni uppāṭetvā gato viya sadevakassa lokassa patiṭṭhānabhūtassa sammāsambuddhassa kesadhātuyo apāyadukkhato amuñcantānaṃ amhākaṃ abhibhavitvā dhātuyo gahetvā gatasamaṇaṃ anubandhitvā gaṇhissāmā’ti dvekoṭimatte nāge gahetvā attano bhāgineyyena saddhiṃ tassa piṭṭhito piṭṭhito anubandhitvā ākāsaṃ uggacchiṃ (su). Tasmiṃ khaṇe pana sivatthero akāsato otaritvā pathaviyaṃ pāvisi. Puna tepi pathaviyaṃ pavisiṃsu. Evaṃ thero tehi saddhiṃ ummujja nimujjaṃ karonto pāṭihāriyaṃ dassetvā serunagarassa nātidūre piṭṭhipāsāṇe uggañji. Tattheva te saṃvejetvā cetiyaṅgaṇe mahābhikkhusaṅghassa purato pākaṭo ahosi. Nāgā taṃ gahetuṃ asakkontā mahantena saddena ravaṃ patiravaṃ datvā. Ito paṭṭhāya naṭṭhamhā’ti tasmiṃ piṭṭhi pāsāṇe sabbe samāgamaṃ katvā mahāsaddena parideviṃsu? Naṭṭhambhā vata bho’ti. Tato paṭṭhāya so piṭṭhipāsāṇo nāgānaṃ ravaṃ patiravaṃ datvā paridevitahāvena nāgagallaṃ nāma ahosi.
那伽紧跟着长老身后,来到塔院,对国王这样说:“天子,这位比丘拿了不是由我给的舍利便来了。”国王听了问道:“尊者,那伽的话是真的吗?”长老回答:“大王,并非如此,他拿的正是由我给的舍利。”那伽便说:“你拿证人出来。”长老就让他自己的妹妹沙曼乌帕拉比丘尼为那伽王作证。国王听了全部证词,深信不疑。那时,满怀忧苦的那伽王走到外面,离开座位,于是修建了那伽王外舍利塔。长老的妹妹就坐在那舍利塔内。应知此塔由护法那伽所构成,苏摩那那伽长老周围有三千六百那伽,迦耶多萨长老周围有一万那伽,沙曼乌帕拉那伽长老周围有两万那伽,全都守护舍利。国王亲手取下棕榈叶上的舍利,安放在宝莲花座上,供养给名为摩诃因陀的王子。在供养大会时,得到四位通达三藏、信心充足的沙门。他们一位是马来亚国王子,名为苏摩那沙门;一位住于王宫城,是西方公主之子,名为乌塔拉沙门;一位在大城,是宝珠之子,名为准达沙门;一位是家中独子,名为大迦叶沙门。这四位沙门今日将在迦毗罗卫城的大舍利塔安立舍利瓶,届时我们将前往雪山顶峰采集芳华献供。’长老告别之后,”}, {显示巴利原文
Nāgo therassa piṭṭhitoyeva anubandhitvā cetiyaṅgaṇaṃ gantvā rājānaṃ evamāha? Deva, eso bhikkhu mayā adinnadhātu gahetvā āgato’ti. Taṃ sutvā rājā? Saccaṃ kira ayya nāgassa vacananti vutte naheva mahārāja, iminā dinnaṃ eva dhātuṃ aggahesinti vutte? Nāgo tava sakkhiṃ dehīti āha. Thero tassa bhāginyeṃ samaṇuppala nāgarājānaṃ sakkhiṃ akāsi. Rājā tassa bhāgineyyassa sabbavacanaṃ sutvā saddahi. Tasmiṃ kāle dukkhābhibhūto nāgarājā gantvā bahi ṭhīto. Tato paṭṭhāya so nāgarājā bahi hutvā nisinnattā bahināgarājā nāma ahosi. Tassa pana bhāgineyyaṃ anto cetiyaṅgaṇe nisīdāpesi. Imassa pana cetiyassa ārakkhaṃ gahitanāgā kathetabbā. Sumananāgarañño parivārā chakoṭimattā nāgā, jayasenassa parivārā koṭisatamattā nāgā, samaṇuppalanāgarañño parivārā dvikoṭimattā nāgā ahesuṃ. Sabbe dhātuyā ārakkhaṃ gaṇhiṃsu. Rājā therassa hatthato kesadhātuṃ gahetvā ratanacaṅegāṭake ṭhapetvā mahindassa nāma amaccassa adāsi. Tasmiṃ samāgame tipiṭakamahāphussadevattherassa saddhivihārikā paṭisambhidappattā cattāro sāmaṇerā ahesuṃ. Tesu eko malaya rājaputto sumanasāmaṇero nāma, eko serunagare sivarājabhāgineyyassa putto uttara sāmaṇero nāma. Eko mahāgāme mālākāraputto cunda sāmaṇero nāma eko mahāgāme ekassa kuṭumbikassa putto mahākassapasāmaṇero nāma, ime cattāro sāmaṇerā ajja kākavaṇṇatissamahārājā mahācetiye dhātu nidhānaṃ karissati, mayaṃ himavantaṃ gantvā sukusumāni āharissāmāti theraṃ vanditvā ākāsato himavantaṃ gantvā campakanāgasalalādayo pūjanīyamālaṃ gahetvā tāvatiṃsadeva lokaṃ gatā.
当时,帝释天端庄华丽,身佩遍饰装饰,率诸天众环绕,从二天界而来,骑乘耶尼天象,携带八十八万天兵,环绕着清净大街,在帝释的护卫下,远远望见那四位沙门苦行者前来,萨咖下象背至地,合掌敬礼,并问:「尊者们,你们手中拿的是什么?」沙门向大王答曰:「尊者,难道您不知?在兰卡国,国王迦毗罗卫的裴头王,手持十万重宝的额舍利,于大沙伽迦河南岸塞鲁部族所属的大坝末端,有一座顶上有猪头的舍利塔,托付您所委派的毗湿迦魔天子护持;今日他正在设立舍利塔,以便奉供。正值时节,我们专程前来采集鲜花以供奉。」萨咖闻此言如何回复?显示巴利原文
Tasmiṃ kāle sakko devarājā sabbābharaṇapatimaṇḍito dvisu devalokesu devatāyo gahetvā erāvaṇahatthīkkhandhamāruyha aḍḍhateyyakoṭidevaccharāparivārito sudassanamahā vīthiyaṃ vicaranto savaṅgoṭake te cattāro sāmaṇere duratova āgacchante disvā hatthīkkhandhato oruyha pañca patiṭṭhitena vanditvā tesaṃ hatthe mālācaṅgoṭake disvā? Kiṃ ayyā tumhākaṃ hatthe’ti pucchi. Taṃ sutvā sāmaṇerā mahārāja, kiṃ tvaṃ na jānāsi. Laṅkāyaṃ kākavaṇṇatissa mahārājā dasabalassa nalāṭadhātuṃ gahetvā mahāvālukagaṅagāya dakkhiṇapasse seru nāma dahassa ante varāha nāma soṇḍimatthake cetiyaṃ kārāpetuṃ tumhākaṃ niyogena vissakammadevaputtena nimmitैṭṭhakāni gahetvā cetiyaṃ kārāpetvā ajja dhātunidhānaṃ karoti. Tattha pūjanatthāya himavantato ānītapupphamidanti vatvā itopi kusumaṃ gahetuṃ āgatamhā’ti vadiṃsu. Sakko tesaṃ vacanaṃ sutvā?
萨咖答曰:「尊者,你们手中的花是采自小宝石舍利塔吗?从我庭苑摘取花朵而来,以前曾来此地以花敬礼小宝石舍利塔。」遂同去至舍利塔,以花供养。萨咖因此消除纷乱心念。后来,萨咖从五大庭苑采集栽种的竹笼花、檀香粉等供品,赠与沙门。沙门将花朵携带,从天界下来,进入喜马拉雅,坐于金宝山阴凉处,白昼游赏,星辰时分,看见四颗宝石:一颗印有蓝焰,一颗闪烁耀眼光辉,一颗通体透明,一颗似金丝罩着。四颗宝石与天花一同呈现在长老面前。长老告知国王:「尊者,这些四位沙门带来了竹笼花、檀香粉及四颗宝石。」显示巴利原文
Ayya tumhākaṃ hatthe pupphāni cūḷāmaṇicetiye pujetvā amhākaṃ uyyānato pupphāni gahetvā gacchathāti vatvā tehi saddhiṃ gantvā tesaṃ pupphehi cūḷāmaṇicetiyaṃ pūjesi. Tato papañcaṃ na bhavitabbanti sakkassa nivedesuṃ. Taṃ sutvā sakko sāmaṇerānaṃ pañcamahāuyyānato pāricchatta-koviḷārādīni pupphāni ca candanacuṇṇañca gahetvā dāpesi. Sāmaṇerā pupphāni gahetvā devalokato otaritvā himavantaṃ pavisitvā suvaṇṇamaṇipabbate santacchāyāya nasīditvā divāvihāraṃ katvā nakkhattavelāya sampattāya maṇī gavesamānā cattāro maṇayo addasaṃsu. Tesaṃ eko indanīlamaṇī, eko pahassarajotiraṅga maṇī, eko veluriyamaṇi, eko masāragallamaṇi, cattāro maṇayo ca dibbapupphāni ca gahetvā therānaṃ dassesuṃ. Thero? Mahārāja, ime sāmaṇerā pāricchattakakoviḷārādīni pupphāni ca candanacuṇṇañca cattāro maṇayo ca gahetvā āgatā’ti rañño ārocesuṃ.
国王闻已,心生欢喜,即向沙弥行五体投地礼,而后取过花宝石,赐予大臣摩诃难达。随后,国王与诸长老比丘及广大眷属一同前往塔院,以宝函盛取舍利,安于自己头顶,上方张设白伞盖,绕塔三匝,立于东门。此乃十万重宝之佛额舍利,安奉于佛像额际,形似旋毛佛跖,庄严绚丽。正思惟间,舍利宝函倏然升空,悬于虚空,如七宝楼阁,又如彩虹光带,放射七彩光芒,照耀四方洲岛,熠熠生辉。此时现出双影神变之异相。大众得见慈悲世尊所示现的此番威灵,恍若如来亲现。显示巴利原文
Rājā taṃ sutvā somanassajāto sāmaṇere pañca patiṭṭhītena vanditvā tesamāhatamaṇayo gahetvā mahānanda nāma amaccassa datvā therehī saddhiṃ mahantena parivārena cetiyaṅgaṇaṃ gantvā maṇikaraṇḍakena dhātuṃ gahetvā attano sīse dhātuṃ ṭhapetvā upari setacchattaṃ kārāpetvā cetiyaṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā pācīnadvāre ṭhīto? Ayaṃ dasabalassa nalāṭadhātu amhehi kārāpitāya buddhapaṭimāya nalāṭe uṇṇalomākāraṃ hutvā patiṭṭhahatūti adhiṭṭhāsi. Tassa cintitakkhaṇeyeva dhātu karaṇḍato nabhamuggantvā ākāse sattatālappamāṇe ṭhatvā chabbaṇṇa raṃsiyo vissajjesi. Tā raṃsiyo kuṭena āsiñcamānavilīna suvaṇṇaṃ viya antalikkhato nikkhantasuvaṇṇarasadhārā viya sakalalaṅkādīpaṃ raṃsijālehi ekobhāsaṃ katvā gaṇhiṃsu. Tasmiṃ kāle yamakapāṭihāriyasadisaṃ pāṭihāriyaṃ ahosi. Mahākāruṇikassa bhagavato adiṭṭhapubbaṃ pāṭihāriyaṃ disvā mahājanā tathāgatassa rūpakāyaṃ paccakkhabhutā viya ahesuṃ.
大众得见世尊前所未现之神变,
见已,满心欢喜,于如来深生净信。
众人各自献上香、花与饰物,以作供养;
大众皆以头面礼敬此殊胜最上之圣者。
显示巴利原文 Adiṭṭhapubbaṃ satthussa pāṭihīraṃ mahājanā; Disvā pītiparā jātā pasādamajjhaguṃ jine. Pūjesuṃ gandhamālañca alaṅkāraṃ sakaṃ sakaṃ; Sabbe vandiṃsu sirasā-cetiyaṃ īdisaṃ varaṃ.
在那次集会中,有一位智者称赞胜者时,如此说道:显示巴利原文
Tasmiṃ samāgame eko paṇḍitapuriso jinaṃ thomento evamāha?
即使是已证涅槃的佛陀,其名声亦如是殊胜;
住世的世间怙主,其功德成就是何等殊胜?
显示巴利原文 Nibbutassāpi buddhassa yaso bhavati īdiso; Ṭhītassa lokanāthassa kīdisā āsi sampadā. Anubhāvamidaṃ sabbaṃ puññeneva mahesino; Kareyya ñatvā puññaṃ taṃ patthento bodhimuttamaṃ.
那时,人们以种种珍宝装饰,佩戴诸多饰物,手持高悬幢幡、缀满各色鲜花的广大庄严宝盖,举行种种供养,身着节庆盛装。种种乐器之声交相辉映。此刻,诸天洒下花雨,具足大威神的诸龙恭敬供养。如是,一切天、龙、人等皆发出善哉之赞叹,螺号齐吹,鼓声震响,象群金铃齐鸣,诸鬼神众欢呼踊跃,宽广坚实的大地震动直至水际。十方光明闪耀,处处花堆馥郁;广大的灯光宝塔、美妙如峰的宫殿,为众龙所缠绕,花海汇集。一切水域遍布五色莲花,天界与人间相互交织,人众之间交杂着夜叉、龙、天马等种种存在。比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷无量无数。由于众善行的广大威力,整个灯光宝塔如同被猛烈风暴撼动,大海咆哮,发出如雷震响。以此供养因缘,众多善行者于空中示现神变,破空而来,降临于佛像顶髻,犹如满月的光辉,灿烂照耀,安住于彼。显示巴利原文
Tasmiṃ kāle nānāratanavicittaṃ anekālaṅkārapatimaṇḍitaṃ mahārahaṃ samussitadhajapatākaṃ nānāvidhakusumasamākiṇṇaṃ anekapūjāvidhānaṃ gahetvā manussā chaṇavesaṃ gaṇhiṃsu. Anekavidhaturiyasaṅghuṭṭaṃ ahosi. Tasmiṃ khaṇe devatāyo pupphavassaṃ vassāpenti. Mahānubhāvasampannā nāgā pūjaṃ karonti. Evaṃ sabbe devā nāgā manussā sādhukāraṃ denti, apphoṭenti, velukkhepaṃ karonti, hatthīno kuñcanādaṃ nadanti. Assā tuṭṭhiravaṃ ravanti, bahalaghana mahāpathavī yāva udakapariyantaṃ kampi. Disāsu vijjullatā nicchariṃsu. Sakalalaṅkādīpe sumanakūṭādayo mahānagā kusumagaṇasamākiṇṇā ahesuṃ. Sabbe jalāsayā pañcavidha padumasañchantā, devatānamantare manussā, manussānaṃ antare yakkhanāgasupaṇṇādayo ca ahesuṃ. Bhikkhubhikkhunīupāsaka upāsikā aparimāṇā ahesuṃ. Mahantena sādhukārena mahā nigghosena sakalalaṅkādīpe tibbavātābhihatasamuddo viya ekaninnādaṃ ekanigghosaṃ ahosi. Iminā pūjāvidhānena pasādakabhūtamahājanakāyamajjhe dhātu pāṭihāriyaṃ dassetvā ākāsato otaritvā buddhapaṭimāya nalāṭe puṇṇacandasassirīkaṃ abhibhavantamiva virocamānā patiṭṭhāsi.
国王从名为大难达的大臣手中接过发舍利,交给精舍天女,说道:“你将这些发舍利安放于十力者的无见顶相之上。”天女接过发舍利,当下决意:“愿即安立于此。”就在那时,发舍利从容器中腾空而起,放射出如孔雀颈般湛蓝的光明,破空而降,稳稳地安立于佛像的顶髻之上。显示巴利原文
Rājā mahānandanāmakassa amaccassa hatthato kesadhātuṃ gahetvā vihāradeviyā datvā tvaṃ imā kesadhātuyo dasabalassa anavalokita matthake patiṭṭhāpehī’ti āha. Sā kesadhātuyo gahetvā tattheva patiṭṭhahantu’ti adhiṭṭhānaṃ akāsi. Tasmiṃ khaṇe kesadhātuyo karaṇḍato nabhaṃ uggantvā mayūragīvasaṃkāsanīlaraṃsiyo vissajjentī ākāsato otaritvā buddhapaṭimāya uttamaṅge sirasmiṃ patiṭṭhahiṃsu.
随后,国王与长老一同进入舍利龛。室内遍洒天香檀粉,铺满波利质多树、拘毗陀罗等芳香鲜花,犹如花毯;龛中安放了四颗宝石,光芒交织,如日出般辉耀。整座舍利龛被宝光映照,极为璀璨。所有舞女纷纷解下自身的璎珞饰物,虔心供养舍利龛。国王建造舍利宝藏,将佛像恭敬安座,稽首佛足,跪地悲泣,说道:“我的父祖辈代代护持此舍利,今已至最终。我将为你们择选一处胜地,建立并安奉舍利。愿你如同明亮火炬,绽放光辉,常驻此地。此后我们不再远行,惟愿世尊垂护。”国王哀思涕泣,俯伏于舍利龛前。显示巴利原文
Tato rājā therena saddhiṃ dhātugabbhaṃ pavisitvā dibbacandanacuṇṇasamākiṇṇaṃ pāricchattakakoviḷārādi sugandhapupphasantharaṃ viyūhitvā pabhāsamudayasamākiṇṇe cattāro maṇi pāsāṇe ṭhapesi. Tesaṃ ālokābhibhūto dhātugabbho ativiya virocittha. Sabbanāṭakitthīyo attano attano ābharaṇāni omuñcitvā dhātugabbheyeva pūjesuṃ. Tato rājā dhātunidhānaṃ katvā buddharūpassa pādatale sīsaṃ ṭhapetvā nipanno evaṃ paridevi; mayhaṃ pitupitāmahaparamparāgatādhātu ajja ādiṃ katvā ito paṭṭhāya viyogā jātā ahaṃ dāni tumhākaṃ aticiraṃ (ṭhītā) ramaṇīyā rohaṇajanapadā āharitvā imasmiṃ ṭhāne patiṭṭhāpesinti vatvā sineru muddhani samujjalamahāpadīpo viya tumhe idheva ṭhītā. Idāni na gamissāma mayaṃ khamatha bhagavā’ti paridevamāno dhātu gabbheyeva patitvā āha?
Aho viyogaṃ dukkhaṃ me etā bādhenti dhātuyo; Vatvā so paridevanto dhātugabbhe sayī tadā. Marissāmi no gamissaṃ ayyaṃ hitvā idheva’haṃ; Dullabhaṃ dassanaṃ tassa saṃsāre carato mamā’ti.
他说罢,悲泣着俯卧在地。那时,比丘僧团中有一位名为沙哈德迦的长老,见国王正躺在舍利室中哭泣,便察知他的心意:‘他怀着什么心念?’于是,长老以他心智遍观,了知他躺卧时的念头——‘我就躺在这里等死吧。’了知此念后,长老便以神通变现出一个仿如轮回的可爱影像,将国王从舍利室中引出到外面。显示巴利原文
Vatvā paridevanto nipajji. Tassa pana bhikkhusaṅghassa antare sahadevo nāma thero rājānaṃ dhātugabbhe rodamānaṃ nipannaṃ disvā kimajjhāsayo etassā’ti cetopariyañāṇena samantāharitvā idha nipanno marissāmī’ti nipannabhāvaṃ jānitvā iddhiyā saṃsaraṃ piyarūpaṃ māpetvā dhātugabbhato taṃ bahi akāsi.
他具足神通自在,六通无碍;
就在那一刻,智慧者便将那位国王带到了外面。
显示巴利原文 (Iddhiyā so vasipatto chaḷabhiñño visārado; Taṃ khaṇaññeva sappañño rājānaṃ taṃ bahiṃ akā.)
于是,长老先将带来的发光石板如同华盖一般安放在舍利室上方,并祝愿道:“愿此舍利室四方如四角床座般结成一整块坚固的整体;愿室中香气不散,鲜花不凋,宝物不褪色,供养之物不损坏,怨敌与仇家无机可乘、无隙可钻。”长老以此加持。随后,国王的遗骨受到隆重礼拜,被庄严安置于功德塔中。四方各悬华丽伞盖,犹如绚烂的云端宝座;细沙堆叠如露珠莹洁,以为基座,种种应作功德悉皆圆满。其遗骨光泽犹如清秋明月,晶莹如水珠;华盖如丽云凝成的宝座,端稳如山岳。这座吉祥塔广为善士所称扬,亦为远方的朝礼者所喜爱,赫赫放光。显示巴利原文
Tato paṭhamānītajotiraṅga pāsāṇaṃ dhātugabbhassa upari vitānaṃ viya ṭhapetvā arahantā? Dhātugabbho samantato caturassamañcaṃ viya ekaghano hotu. Dhātu gabbhe gandhā mā sussantu, pupphāni mā milāyantu, ratanāni mā vivaṇṇā hontu, pūjanīyabhaṇḍāni mā nassantu, paccatthikapaccāmittānaṃ okāso vā vivaro vā mā hotu’ti adhiṭṭhahiṃsu. Tato rājā dhātuyo mahantaṃ pūjaṃ katvā maṅgalacetiye caturassakoṭṭhakaṃ atimanoramaṃ chattakammañca kelāsakūṭaṃ viya sudhākammañca vālukapādato paṭṭhāya sabbañca kattabbaṃ kammaṃ niṭṭhāpesi. So pana seta nimmalacandaraṃsi viya udakabubbuḷakelāsakūṭapaṭibhāgo chattadharo acalappatiṭṭhito sujanappasādako aññatitthīya maddanakaro maṅgalathūpo virocittha.
他姿采优雅而伫立,令大众心怀欢喜;
犹如吉祥的银白山塔,稳固不动,善为安立;
能令善人生净信,摧破外道诸邪见;
他成就信心,最为殊胜,令一切大众生起净信。
显示巴利原文 Vilāsamāno aṭṭhāsi tosayanto mahājane; Maṅgalakelāsathūpo acalo suppatiṭṭhito. Sujanappasādanakaro titthiyadiṭṭhimaddano; Bhavi saddhākaro seṭṭho sabbajanapasādako. Cetiyo pavaro loke mahājananisevito; Dhajapupphasamākiṇṇo sadā pūjāraho bhavi. Bahū janā samāgamma nānā desā samāgatā; Pūjesuṃ taṃ mahāthūpaṃ sabbadāpi atanditā. Īdiso patirūpavāso so deso dullabho bhave; Appamattā sadā santā vinātha kusalaṃ bahunti.
国王用精致棉布覆盖大塔,建造名为‘增光辉’的大菩提树,于彼处又建菩提树殿,并造三层布萨堂,安排夜间和白天的住处,完成了寺院中应做的一切事务。办妥这些之后,他心想:‘我将以净水布施此寺。’于是举行大布施,供养近三万比丘,历时七日。在第七日的下午,他向大比丘僧团供养三衣,建造所需,受用斋食,然后来到长老跟前顶礼,独自站立,说道:‘尊者,我愿将供养的净水奉献给年龄在十四岁以上的大比丘僧团。’那位尊者这样回答:‘在临近的布萨满月日,结合三聚戒,供养净水极为吉祥。’听了这话,他顶礼那位长老,回到娑摩纳城,告诉自己的妹妹慧觉女王:‘贤妹,我要用十万精兵护卫,将王家圣物奉安于吉祥大塔,建造相匹配的殿堂,装饰门廊柱栏,以白布覆盖,悬挂众多旗帜,建造寺院,并以净水相赠。’女王回答:‘在临近的布萨满月日施予实为恰当。’天人也是这么说:‘为何这样说?正如尊者所讲,在临近的布萨满月日供养净水实在吉祥。’女王听闻,欢喜赞叹:‘善哉!善哉!’于是便在娑摩纳城安住,待到临近的布萨日即将到来。显示巴利原文
Rājā kappāsikasukhumavatthena mahārahaṃ cetiyaṃ veṭhetvā, sirivaḍḍhanaṃ nāma mahābodhiṃ patiṭṭhapetvā tattha bodhigharañca kārāpetvā tibhūmakaṃ uposathāgāraṃ kārāpetvā rattiṭṭhāna divāṭṭhānādīni katvā sabbaṃ vihāre kattabbaṃ kāresi. Ettakaṃ kārāpetvā vihāraṃ dakkhiṇodakaṃ dassāmī’ti cintetvā asītisahassamattānaṃ bhikkhūnaṃ sattadivasāni nānāvidha sūpavyañjanehi mahādānaṃ datvā sattame divase mahābhikkhu saṅghassa ticīvaratthāya vatthāni dāpetvā pātova pātarāsabhattaṃ bhuñjitvā therassa santikaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ ṭhīto evamāha? Ayyā, cātuddasike mahābhikkhusaṅghassa dakkhiṇaṃ dātumicchāmī’ti. So panāyasmā evamāha; upakaṭṭha puṇṇamāyaṃ uposathadivase assayujanakkhattena dakkhiṇaṃ dhātuṃ bhaddakanti. So therassa vacanaṃ sutvā pañcapatiṭṭhitena theraṃ vanditvā somanagare attano bhaginiṃ deviṃ kathesi? Bhagini, dasabalassa nalāṭadhātuṃ nidahitvā maṅgalamahācetiyānurūpaṃ pāsādaṃ alaṅkatadvāraṭṭālakatoraṇaṃ seta vattha anekadhajasamākiṇṇaṃ vihārañca kārāpetvā dakkhiṇaṃ dassāmī’ti ayyassa kathesiṃ. So panāyasmā; upakaṭṭha puṇṇamāya uposathadivase dātuṃ yuttanti āhā’ti. Deva, kiṃ kathesi, ayyassa kathītaniyāmeneva upakaṭṭha puṇṇamāya uposathadivase dakkhiṇaṃ dehī’ti āha. So tassā kathaṃ sutvā somanassapatto sādhu bhadde’ti sampaṭicchitvā somanagare viharanto, upakaṭṭha puṇṇamāya uposathe sampatteyeva ajjuposatho’ti ñatvā giriabhayaṃ pakkosāpetvā, tāta sve dakkhiṇaṃ dātabbaṃ tvaṃ senaṅgaṃ alaṅkaritvā sve amhehi saddhiṃ ehī’ti vatvā serunagare sivarañño loṇanagare mahānāgarañño paṇṇaṃ pahiṇī. Sve tumhākaṃ hatthiassarathapattādīni suvaṇṇālaṅkārehi alaṅkaritvā sve amhehi saddhiṃ chaṇa vesaṃ gāhāpetvā ayyassa tissattherassa dakkhiṇaṃ dīyamānaṃ samosarantuti. Te pana rājāno sāsanaṃ sutvā attano attano vibhavānurūpena hatthiassarathapattādīni alaṅkaritvā gandhapañcaṅgulikaṃ datvā suvaṇṇamālādīni pilandhāpetvā mahā goṇepi tatheva alaṅkaritvā siṅgesu suvaṇṇakañcukaṃ (paṭi) muñcāpetvā amaccagahapati-brāhmaṇaputta-ajagopaka-khujjavāmanaka-senāpatiādayo ca vicittavatthāni nivāsetvā nānāvidhavilepanāni vilimpetvā āgantvā rañño dassayiṃsu. Rājāpi caturaṅginiyā senāya parivuto alaṅkatahatthikkhandhaṃ āruhi. Sesarājāno ca attano attano senaṅgehi parivāretvā hatthikkhandhe nisīditvā rājānaṃ majjhe katvā vāmadakkhiṇapassato namassamānā nikkhamiṃsu. Tassa pana gamanaṃ ajātasattuno tathāgatassa dassanatthāya jīvakambavanagamanaṃ viya tiṃsayojanappamāṇaṃ erāvaṇahatthikkhandhaṃ āruhitvā dvīsu devalokesu devehi parivāretvā sakkassa devānamindassa nandanavanagamanakālo viya ca ahosi. So vaḍḍhamāsakacchāyāya sampattāya somanagarato nikkhamitvā serudahassa ante nānāvidha alaṅkatapaṭiyattanāṭakitthīnaṃ pañcaṅgikaturiyaṃ paggaṇhāpayamāno aṭṭhāsi.
大地犹如湿润之状,山脉环绕,大海宛如覆盖其上,时光如水流逝。婆罗门宣讲持盈之语,保护福祉。众多装饰华丽的演员载歌载舞,表演四至五重弹指法。众生汇集多达数千之众。国王烧香点香炉,指挥军队护卫尊者住所,向尊者顶礼致敬,尊者坐下言道:『诸王集聚时刻即将到来。』尊者闻言,知国王为贤者,欢喜称善。于此供养日,南方水域布满各色精美装饰的旗帜与旌旗。东边吹起人间清风。大金光华耀眼烁亮,遍及千里之地,红光、日光与慈祥的云相交融。星星环绕,满月光辉洒落,宛若银色莲花绽放于南方。此时瞬间,灯烛辉煌闪耀。殊胜吉祥大塔布满珍珠花环,犹如星群围绕满月般,光彩夺目。整个林地与山岭均被彩旗装饰,枝繁叶茂,非正值时节亦有果叶繁茂。大海及盐海周围亦布满五色莲花盛开。显示巴利原文
Mahāpathavī bhijjamānā viya pabbatā parivattamānā viya mahāsamuddo (thalaṃ) avattharitvā bhijjamānakālo viya ca ahosi. Brāhmaṇā jayamukhamaṅgalikā sotthi vacanaṃ vadiṃsu. Sabbālaṅkārapatimaṇḍitā nāṭakitthiyo pañcaṅgikaturiyaṃ pavattayiṃsu. Mahājano velukkhepasahassāni pavattesi. Tato rājā bahū gandhadīpadhūpādayo gāhāpetvā uṭṭhāya senāya parivuto therassa vasanaṭṭhānaṃ pavisitvā theraṃ vanditvā nisinno āha? Ayya rājāno ca sampiṇḍitvā dakkhiṇodakassa dīyamānassa kālo’ti. Thero tassa kathaṃ sutvā bhaddakaṃ mahārājā’ti sampaṭicchi. Tasmiṃ dakkhiṇodakassa dānadivase nānāvidhavicittamaṇidaṇḍakesu nānāvidha dhajapatākādīni bandhāpetvā samussitāni ahesuṃ. Purimādī disāsu manuññavātā vāyiṃsu. Tathā mahāraṃsijālasamujjalito sahassaraṃsibhākaro atthaṅgato ahosi. Vipphuritakiraṇarajadhūmarāhuabbhādīhi uparodhehi virahito tārāgaṇaparivuto puṇṇacando samujjalarajatamayaṃ ādāsamaṇḍalaṃ viya pācīnadisato samuggato. Tasmiṃ khaṇe daṇḍadīpikādayo samujjalāpesuṃ. Mahāmaṅgalacetiyaṃ pana jātisumanamālādāmena parikkhipitvā ekamālāguṇaṃ viya alaṅkari. Yathā tārāgaṇaparivuto puṇṇacando tathā padīpamālālaṅkato mahācetiyo ativiya virocati. Sakala laṅkādīpe pana sabbe rukkhāpi vicittadhajena alaṅkatā viya akālaphalapallavehi vicittā ahesuṃ. Mahāsamuddaloṇasāgarādayo’pi pañcavidhapadumasañchannā ahesuṃ.
众人以种种奇妙衣饰庄严,
身光端严如诸天;
无数须曼花,欣然飘落。
人人燃起悦目的火炬,光耀璀璨;
当时,整个岛屿都被映照得通明。
众星簇拥,如满月朗耀光明;
秋夜中天而立,妙光辉赫闪耀。
如是此殊胜塔,善妙光明,庄严华美;
于花鬘与灯烛之间闪耀,乃大地最胜之严饰。
那时,有知觉者与一切无知觉者,皆未生起恭敬礼拜之心。
同样地,一切无知觉者亦未修恭敬礼拜,因而毫无利益。
显示巴利原文 Vicitravatthābharaṇehi sabbe, Alaṅkatā devasamānavaṇṇā; Anekasaṅkhyā sumanā patītā, Janā samantā parivārayiṃsu. Sabbeva ujjalāpesuṃ daṇḍadīpaṃ manoramaṃ; Sakalampi idaṃ dīpaṃ āsi obhāsitaṃ tadā. Tārāgaṇasamākiṇṇo puṇṇacandova jotayī; Sārade nabhamajjhamhi ṭhito ruciraraṃsiyā. Tathā ayaṃ thūpavaro suppabhāso alaṅkato; Mālāpadīpamajjhamhi bhāti bhutilakuttamo. Sabbe’pi pādapā assa laṅkādīpassa sabbaso; Dhajehi’va samākiṇṇā āsuṃ pupphaphalandadā. Sacetanā yathā sabbe akā pūjaṃ akā tadā; Tathā acetanā sabbe akā pūjaṃ anappakaṃ.
往昔,诸天若来到人间,手持花环、琐罗香、檀香粉等宝物而来,无论是天、梵天、天人还是人类,都不知他们从何而来。因此那场大集会极为盛大。那一天,大地、天空、风、音乐、诸天、山岳及其峰顶都震动了。国王极为欢喜,长老与群臣齐聚,带着种种戏剧表演等物,来到舍卫城的祠堂,宣告说:‘今天我将呈献右侧的住处。’长老也带着比丘僧团,安坐在供养殿中。国王手持香水与金瓶,将水倒在长老手中,献上右侧的住处。他又说:‘尊者,这是我祖辈传下的宝物。现在我将用我们最珍爱的罗阇那国建造宝殿,铸造金胎宝塔,亭台楼阁嵌饰宝珠。把这金质佛像安放在里面。我们以十万大军,额触舍利而作供养,并将衣钵等物供养长老。现在划定六十六个村庄的边界,确立村界,敲响战鼓,设置营帐,整治园林。’国王对尊者说:‘比丘,这六十六个村庄即是我布施给你们的,今天你们可以去巡视。巡视完毕后立即回来;七日后,国王将举行大布施,在第七天为僧团供养三衣等上好物品与精美饮食。之后我一定来访,愿尊者不要离开住处,我将还俗回家。’长老听后,如此称赞国王的功德。显示巴利原文
Yebhuyyena bhumaṭṭhe deve upādāya yāva akaṇiṭṭhakā devā brahmā dibbamālāpāricchattakakoviḷāracandanacuṇṇaṃ gahetvā āgatādevāti vā manussāti vā jānituṃ asakkonti. Ukkaṭṭhamahāsamāgamo ahosi. Tasmimpi divase mahāpathavi ākāsayugandharacakkavāḷapabbatuttamādayo kampiṃsu. Taṃ disvā rājā ativiya somanassappatto there ca avasesa mahāmattādayo sannipātetvā nāṭakādayo ca gahetvā, idānevāhaṃ vihāradakkhiṇaṃ dassāmi’ti cetiyaṅgaṇaṃ agamāsi. Theropi bhikkhusaṅghaṃ gahetvā cetiyaṅgaṇe alaṅkatamaṇḍape nisīdi. Rājā vāsitagandhodakasuvaṇṇabhiṅkāraṃ gahetvā udakaṃ therassa hatthe āsiñcitvā dakkhiṇaṃ adāsi. Datvā ca pana evamāha; ayyā esā dhātu mayhaṃ pitāmahavaṃsena āgatā. Idāni amhākaṃ atiruciraramaṇiyā rohaṇajanapadā āharitvā suvaṇṇena dhātugabbhaṃ, sattaratanena dhātumaṇḍapaṃ kārāpetvā tasmiṃ suvaṇṇamayaṃ buddhapaṭimaṃ nisīdāpetvā amhākaṃ dasabalassa nalāṭadhātuṃ nidahitvā ayyassa cīvarādīnamatthāya idāni soḷasagāmavarāni dassāmi’ti gāmavarāni datvā samantato tigāvutappamāṇe serudahe bheriṃ carāpetvā ārāmikaṃ katvā āha? Bhante, tumhākaṃ mayā dinnasoḷasagāmaṃ ajjeva gantabbaṃ. Gantvā ca pana ajjeva pariggahaṃ karothāti vatvā tattheva vāsupagato puna divase samāgantvā sattāhaṃ mahādānaṃ datvā sattame divase mahābhikkhusaṅghassa tīcīvarappahonakasāṭakaṃ paṇītaṃ bhojanaṃ datvā therassa santikaṃ āgato, ayya vihāre kattabbaṃ aparihāpetvā mayā kataṃ, gehaṃ gamissāmīti (nivedesi). Thero tassa kathaṃ sutvā sādhu mahārājāti sampaṭicchi.
那时,国王为供养塔而修建了花园,并供给花匠费用;同样,也为鼓手与舞者们供给费用。他以金犁划定寺院边界后,又为寺院仆从修建了村庄。为服务于比丘僧团,他将自己身边的五百大臣女儿、五百大臣儿子,以及男女仆从一并施予。显示巴利原文
So pana cetiyassa pūjanatthāya pupphārāmaṃ kārāpetvā mālākārānaṃ paribbayaṃ dāpesi. Tathā bherivādakanāṭakānampi vihārasīmante suvaṇṇanaṅgalena paricchinditvā ārāmikānampi gāmaṃ kārāpesi. Bhikkhusaṅghassa veyyāvaccatthāya attano santike pañcasataamaccadhītaro tattake amaccaputte dāsadāsiyo ca datvā paribbayatthāya tesaṃ tesaṃ pañcasatasahassakahāpaṇe ca dāpesi. Bhikkhusaṅghassa ca dhātupujanatthāya soḷasasahassaṃ kahāpaṇaṃ dāpesi.
随后,国王唤来山无畏,叮嘱道:“贤者,你们就常住在那里。对于我们的寺院、寺仆和圣者们,切莫懈怠。”如此嘱咐后,便将一切事务托付于他。长老对他说:“大王,应在四周建立大界。”国王说:“尊者,请建界吧。”长老说:“大王,没有标相,无法结界。”于是,在寺院东、南、西、北四方设立界标,说:“我们结界。”国王心生欢喜,赐给七个童子种种饰物,让他们记录界标,然后迎请国王视察。七个童子按方位记下铭文呈给国王,国王赐每人百枚铜币,并派四方护卫守护边界。长老与比丘众坐在祠堂中,于第四个月的十五布萨日结界完毕,方才散去。显示巴利原文
Tato giriabhayaṃ pakkosāpetvā, tāta tumhe idheva niccaṃ vasatha. Amhākaṃ vihāre ca ārāmikesu ca ayyesu ca appamatto hohīti ovaditvā sabbaṃ tassa niyyādesi. Thero tassa evamāha? Mahārāja samantato mahāsīmaṃ bandhitabbanti. Bandhatha bhanteti vutte? Mahārāja akittitena nimittena sīmaṃ bandhituṃ nasakkā, vihārassa pācīna pacchimuttaradakkhiṇato mahāsīmaṃ bandhanāya nimittaṃ sallakkhetvā dehi, mayaṃ sīmaṃ bandhissāmāti āha. Rājā tuṭṭho satta amacce sabbālaṅkārena alaṅkaritvā sīmānimittaṃ kittetvā āgamanatthaṃ pesesi. Te pana satta amaccā catusu disāsu nimittaṃ sallakkhetvā paṇṇe likhitvā āharitvā rañño adaṃsu. Rājā ekekaṃ satakahāpaṇaṃ datvā catusu disāsu ārakkhaṃ dāpetvā sīmaṃ bandhantūti mahābhikkhusaṅghassa nivedesi. Atha thero bhikkhusaṅghaparivuto cetiyaṅgaṇe nisīditvā vappamāsakāḷapakkhadvādasadivase sīmaṃ bandhitvā niṭṭhapesi.
应知此界标如下:从东方至豺狼石;由此沿鱼石村左侧,越过名为拘吒界的村田,至群门村;从心池北岸端,至最优村田的背石;再至名为萨利卡的蜜香树处所立石堆;又至……乃至绕回豺狼石。如此在广大区域四方立界后,国王将诸多林园与种种器物赠予寺院,修建围墙与大门,令寺院完备,随后便前往罗阇那国。显示巴利原文
Tattha sīmānimittaṃ evaṃ jānitabbaṃ; purimāya disāya sigāla pāsāṇaṃ gato. Tato macchaselagāmassa vāma passena koṭasīmā nāma gāmakkhettaṃ vissajjetvā gaṇadvāragāmaṃ gato. Cittavāpiyā uttaravāna koṭito varagāmakkhette piṭṭhipāsāṇaṃ gato. Tato sālikaṃ nāma madhukarukkhe ṭhītapāsāṇathūpassa gato. Tato vuttika nāma vāpiyā dakkhiṇavāna koṭito kaṇikāra selassa gato. Tato channajjhāpitaselassa gato. Tato kukkuṭasiva nāma upāsakassa madhukarukkhe ṭhītaṃ thūpaṃ gato. Tato soṇḍaṃ nāma selaṃ gato. Tato sabaraṃ nāma pāsāṇaṃ gato. Tato elālatitthassa gato. Tato sobbha majjhimena gantvā assabandhanaṃ nāma ṭhānaṃ gato. Tato pāsāṇassa matthake udaka kākaṃ nāma nigrodhaṃ gato. So rukkho udaka kākānaṃ vusita bhāvena evaṃ nāma jāto. Tato tambatitthaṃ nāma gantā mahācārikassanāma thūpamaggassa gato. Tato assamaṇḍalapiṭṭhiṃ gato. Tato mahā kadamba passe ṭhītaṃ pāsāṇathūpaṃ gato. Tato mahā rājuvāpiyā uttarakoṭiyā ṭhītaṃ mahānigrodharukkhaṃ gato. Tato mahāvanapiṭṭhiṃ gato. Tato loṇasāgarassa ante rajataselaṃ gato. Puna āvattitvā sigāla pāsāṇeyeva ṭhīto. Imaṃ ettakaṃ padesaṃ samantato paricchindāpetvā rājā adāsi. Vihārassa bahū ārāmike ca (tesaṃ) vividhāni upakaraṇāni (ca) dāpetvā sabbe pākāratoraṇādayo kārāpetvā vihāraṃ niṭṭhāpetvā rohaṇameva gato.
国王心净信,具大福德与大威力;
建造最胜之塔,金光闪耀而庄严;
又划定界场与十六座圆村;
施与净人及一切资具。
显示巴利原文 Rājā pasannahadayo mahāpuñño mahābalo; Kāretvā uttamaṃ thūpaṃ kañcanagghīka sobhitaṃ. Bandhāpetvā tato sīmaṃ vaṭṭagāmañca soḷasa; Datvā ārāmikānañca sabbupakaraṇāni ca. Tato so rohaṇaṃ gantvā mahāsenāpurakkhato; Vihāradeviyā saddhiṃ modamāno vasī tahiṃ.
长老便在那里安住,他思惟:“若有人居于这座精舍,便如同住于如来的香室中一般。”如此记别之后,从此他就被那些具足戒行与正行、获得禅定与等至,成就六神通与四无碍解、灭尽诸漏的比丘们所围绕,忆念佛陀的一切功德。长久安住之后,即于此处,以无余涅槃界而般涅槃。显示巴利原文
Thero pana tattheva viharanto yo imasmiṃ vihāre vasanto tathāgatassa ekagandhakuṭiyaṃ vuttho viya bhavissatīti khyākaritvā tato paṭṭhāya sīlācārasamādhisamāpattipaṭiladdhajaḷabhiññāpaṭisambhidappattehi khīṇāsavehi parivāretvā sabba buddhaguṇaṃ anussaranto ciraṃ vasitvā tattheva anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyi.
具足众多功德、博学多闻的帝须长老;
他摄受众人,无漏而证寂灭。
这些长老皆具足戒与定,
多闻具足,善德令人欣悦;
慧力增长,心生明辨。
成就众生最上寂静,摄受诸众;
他们涅槃大智者,犹如明灯,令心欢悦。
显示巴利原文 Anekaguṇasampanno tissatthero bahussuto; Janānaṃ saṅgahaṃkatvā nibbuto so anāsavo. Therāpi te sīlasamādhiyuttā, Bahussutā sādhuguṇābhirāmā; Paññāpabhāvāyuppannacittā, Guṇākarā tānayutā janānaṃ. Pahīnabhavasaṃsārā pabhinnapaṭisambhidā; Nāmarūpaṃ samāsanto pesalā chinnabandhanā. Sattānaṃ uttamaṃ santiṃ katvā ca janasaṅgahaṃ; Nibbutā te mahāpaññā padīpoca sumānasā.
应说由他建立的寺院:天女神大寺、荫山寺、海寺、心山寺、美石门寺、熊岩寺、柯蓝跋提山寺、众寺、黑寺、苦护寺、高庭寺、端提山寺;又在名为迦耶的大城中所建迦耶大寺等,总计一百二十八所寺院。显示巴利原文
Iminā kārāpitavihārā kathetabbā; vihāradevīmahāvihāraṃ, chātapabbata vihāraṃ, samuddavihāraṃ, cittalapabbatavihāraṃ, bhaddapāsāṇadvāravihāraṃ, acchagalla vihāraṃ, koḷambatissapabbatavihāraṃ, gaṇavihāraṃ, kālakavihāraṃ, dukkhapālaka vihāraṃ, uccaṅgaṇavihāraṃ, koṭitissavihāraṃ, tassa pana ekanāmaṃ katvā kārāpite mahāgāme tissamahāvihārādiṃ katvā ekasataaṭṭhavīsavihārāni katāni ahesuṃ.
八百二十一座寺院及大瀑布;
声名显赫的国王与瀑布女神一同兴建了这些庄严宏伟的建筑。
显示巴利原文 Aṭṭhavīsaekasatavihārañca mahārahaṃ; Vihāradeviyā saddhiṃ kārāpesi mahāyaso.
此后,国王广行大布施,修集众多善业,命终之后便往生于天界。显示巴利原文
Tato paṭṭhāya rājā mahādānaṃ datvā puññāni katvā tato cuto devaloke nibbatti.
具大名声者,已造种种功德善业;
为众生作利益已,便往忉利天城。
显示巴利原文 Katvāni puññakammāni anekāni mahāyaso; Atthaṃ janassa katvāna gantvāna tusitaṃ puraṃ. So tattha dibbasampattiṃ cīraṃ bhuñjiya nandito; Mahāvībhavasampanno devatānaṃ purakkhato. Tampi sampattimohāya jīvavaloke manorame; Lokuttaraṃ sivaṃ khemaṃ icchanto āgamissati.
他从该处命终,投生于南赡部洲,将成为弥勒世尊的父亲,名为妙梵;维哈拉德薇将成为他的母亲,是名为梵华提的婆罗门女。无畏行童子将成为弥勒世尊的首座弟子,其弟净信童子将成为第二座弟子。显示巴利原文
So tato cuto jambudīpe nibbattitvā metteyya bhagavato pitā subrahmā nāma bhavissati. Vihāradevī tasseva mātā brahmavatī nāma brāhmaṇī bhavissati. Abhayagāmaṇīkumāro tasseva metteyyassa bhagavato paṭhamaggasāvako bhavissati. Kaniṭṭho saddhātisso dutiyaggasāvako bhavissati.
以此善业,于一切有中流转轮回;
愿我于一切处皆为智者,犹如舍利弗那般具足智慧。
于阿里目达佛陀的教法中出家之后,
证得涅槃后,我从有结的束缚中解脱。
以此,我于一切有与无有之中,
但愿成为纯全哀愍众生者;
族姓具足、力具足、念具足、慧具足,
恒常与诸寂静的智者共相伴随。
显示巴利原文 Anena puññakammena saṃsaranto bhavābhave; Sabbattha paṇḍito homī sāriputtova paññavā. Arimedassa buddhassa pabbajitvāna sāsane; Nibbānaṃ pāpuṇitvāna muñcemi bhavabandhanā. Anena me sabbabhavābhave’haṃ, Bhaveyyamekantaparānukampī; Kulī balī ceva satī matī ca, Kavīhisantehi sadā samaṅgī.