4. 杂说
4. Pakiṇṇakakathā
此时应说国王的诞生。其实,这位国王在我们导师证得菩提之前,便于大摩罗国,依一位林居者而于其妻胎中结生。满九个月,从母胎出,渐渐长大,达到明辨事理的年龄。他的父亲带来一位少女,许配给儿子为妻。后来父亲去世,人们称其子为“行者”。他于是出家,侍奉一位独觉佛。此行者于所住之处种植椰树等,造作园林。之后,在另一处他所种的香蕉树,枝叶繁茂,结出累累香蕉。行者前往彼处,见树上果实成熟,便采下带回家中,置于阴凉处剥皮。接着,他将那犹如甜汁般的汁液注入其中,盛满一碗放着。行者这样想:“这香蕉之实,唯有我们的独觉佛堪受用,他人无福分享。”便收起放好。
Tatra ṭhatvā rañeño uppatti kathetabbā. (So pana) amhākaṃ satthuno bodhippattito puretarameva mahāmalaya raṭṭhe vanacarakaṃ paṭicca tassa bhariyāya kucchiyaṃ paṭisandhiṃ gaṇhi. Navaḍḍhamāsāvasāne mātukucchito nikkhamitvā kamena vaḍḍhanto viññubhāvaṃ pāpuṇi. Tassa pitā ekaṃ dārikaṃ ānetvā puttassa gehe akāsi. Aparabhāge tassa pitā kālamakāsi. Kumāro’carako’ti paññāyi. So tato paṭṭhāya paccekabuddhaṃ upaṭṭhahi. Carako attano nivāsavatthusmiṃ kadalipanasādīni ropetvā phalārāmaṃ akāsi. Tato aparabhāge tena ropitapanasarukkho mahantaṃ cāṭippamāṇaṃ panasaphalaṃ gaṇhi. Carako attano vatthuṃ gantvā sākhāya supakkaṃ panasaphalaṃ passitvā chinditvā gehaṃ āharitvā apassāyaṃ luñcitvā upadhāresi. Tato samantā catumadhuraṃ viya yūsaṃ otaritvā apassayaṃ apanīta āvāṭaṃ pūretvā aṭṭhāsi. Tato carako evaṃ cintesi. Imaṃ panasaphalaṃ amhākaṃ paccekabuddhena vinā aññesaṃ nānucchavikanti. Paṭisāmetvā ṭhapesi.
次日,独觉佛从岩洞出来,整理身体之后,将那犹如红嫩叶般的下裙穿着齐整,披上那厚重殊胜的大粪扫衣,手持色如蓝蜂的钵,从空中而来,示现于行者的小屋门前。行者从屋中出来,向他顶礼,接过钵,将钵带入屋内,坐于席上,把那些香蕉装进钵中,浇上甜汁,呈奉给独觉佛。独觉佛用毕,自在经行后,回到自己的住处。一次,行者要远行,便将妻子托付家中,嘱咐道:“母亲,请好生侍奉尊者,善行供养。”留下所有资具,便出发远行。次日,独觉佛起身,披好衣,持钵,再次来到那小屋门口站着。这时,行者的妻子从屋里出来,接过钵,呈奉给独觉佛,并坐下喂食。
Punadivase paccekabuddho lenato nikkhamitvā sarīrapaṭijagganaṃ katvā surattapallavasadisaṃ antaravāsakaṃ parimaṇḍalaṃ katvā nivāsetvā bahalapavaramahāpaṃsukūlacīvaraṃ pārupitvā nīlabhamaravaṇṇaṃ pattaṃ hatthena gahetvā ākāsena āgantvā tassa kuṭidvāre pākaṭo ahosi. Carako kuṭito nikkhamitvā taṃ vanditvā hatthato pattaṃ gahetvā gehaṃ pavesetvā pīṭhe nisīdāpetvā attanā ṭhapitaṭṭhānato panasaphalaṃ gahetvā yūsaṃ patte pūretvā paṭiggahāpesi. Paccekabuddho taṃ paribhuñjitvā ākāsato attano vasanaṭṭhānameva gato. Athekadivasaṃ carako paradesā gacchanto bhariyaṃ pakkosāpetvā;’ amma, ayyassa appamatto hutvā dānaṃ dehī’ti sabbūpakaraṇaṃ niyyādetvā paradesaṃ gato. Punadivase paccekabuddho lenato nikkhamitvā cīvaraṃ pārupitvā pattamādāya ākāsato āgantvā kuṭidvāre otaritvā aṭṭhāsi. Tasmiṃ khaṇe carakassa bhariyā kuṭito nikkhamitvā paccekabuddhassa hatthato pattaṃ gahetvā gehe nisīdāpetvā bhattaṃ adāsi.
饮食事毕,那位年轻的独觉佛,见她后心生与烦恼相应之念,便向独觉佛表明了自己的心意。独觉佛闻其言,心生厌离,腾空而起,径返自己的住处。那位女子在独觉佛离去后,以油涂抹身体,又……
Tena bhattakicce pariniṭṭhite sā taruṇapaccekabuddhaṃ passitvā kilesapaṭisaṃyuttaṃ cittaṃ uppādetvā paccekabuddhassa attano ajjhāsayaṃ kathesi. Paccekabuddho tassā kathaṃ sutvā jigucchamāno uppatitvā ākāsato attano vasanaṭṭhānameva gato. Sā paccekabuddhassa gatakāle attano sarīraṃ telena makkhetvā bhaṇḍanakā viya nitthunamānā mañce nipajji. Carako paradesato āgantvā bhariyaṃ nipajjamānaṃ evamāha?’Bhadde, kiṃ ayyassa bhikkhaṃ adāsī’ti. Sā nitthunamānā āha? Mā puccha tava ayyassa kammanti. Kathehi bhadde, kiṃ tena kammaṃ katanti. So attanā saddhiṃ kilesavasne okāsaṃ kārāpetuṃ vāyamitvā mayā ayuttanti vutte mama kese gahetvā hatthapādehi ākoṭetvā sarīraṃ nakhena ottharitvā sīse paharitvā gato’ti vutte carako taṃ sutvā asahanto (eso mayā) evarūpassa assamaṇakammassa posito’ti vatvā tassā sokaṃ vinodetvā dhanuṃ ādāya tikkhasaraṃ gahetvā etaṃ māretvā āgamissāmī’ti vatvā vasanaṭṭhānaṃ agamāsi.
那时,独觉佛正要去沐浴。他去了之后,将腰带置于空中,宛如衣架一般,把下衣与上衣安放其上,然后系上浴衣,凌空坐于水面之上,开始沐浴。那位修行者目睹独觉佛的庄严威仪,便隐匿于树丛间站立。他立定之后……
Tasmiṃ samaye paccekabuddho nahānatthāya gato. Gantvā ca pana kāyabandhanaṃ ākāse cīvaravaṃsaṃ viya katvā nivāsanapāpuraṇaṃ tasmiṃ ṭhapetvā jalasāṭakaṃ nivāsetvā udakamatthakā ākāse nisīditvā nahāyituṃ ārabhi. Carako paccekabuddhassa garugāravakāraṇaṃ passanto gumbantare nilīno aṭṭhāsi. Ṭhatvā ca pana evarūpaṃ acchariyaṃ disvā cintesi? Ayañca evarūpaṃ na karoti, addhā esā musāvādā’ti. Ahaṃ etissā vacanaṃ gahetvā evarūpassa samaṇassa akāraṇe aparādhaṃ kataṃ. Eso tādisaṃ na karotī’ti cintetvā paccekabuddhassa nahatvā ṭhītakāle gantvā pādesu nipatitvā?’Mayhaṃ khamatha ayyā’ti āha. Pacceka buddho? Kiṃ kathesi upāsakā’ti. So attano mātugāmassa kathitaṃ ācikkhi. Evañhi sati upāsaka tumhākaṃ āgatakammaṃ niṭṭhapetvā gantuṃ vaṭṭatī’ti āha. Mā evaṃ kathetha sāmi, ahaṃ aññāṇabhāvena tassā vacanaṃ gahetvā tumhākaṃ akāraṇe dubbhituṃ āgatomhi’ti sabbaṃ attanā cintitaṃ ācikkhi.
独觉佛答:“是,居士,其言确合灭际法因。”说毕,修行者深感惭愧,谓:“我因此缘而堕落。”遂供养独觉佛五体之礼,起身离去。独觉佛回转,告知其母乡:“莫害他。”以种种因缘劝导,立五戒,称颂其法,诵念此偈语:
Paccekabuddho? Āma upāsaka, sā attanā saddhiṃ asaddhammapaṭisaṃyuttakathaṃ kathesī’ti āha. So tassā kujjhitvā ahaṃ etaṃ nissāya imassa aparajjhāmi. Gantvā taṃ māressāmī’ti paccekabuddhaṃ pañcapatiṭṭhitena vanditvā nikkhami. Paccekabuddho taṃ nivattetvā mātugāmaṃ mā mārehī’ti anekavidhāni kāraṇāni kathetvā pañcasīle patiṭṭhapetvā tassa dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha?
若有人对无过失者加以伤害,
若对那清净、无有瑕疵者加以伤害,
那恶行就会返回愚者自身,
犹如微尘逆风抛散。
Yo appaduṭṭhassa narassa dussati, Suddhassa posassa anaṅgaṇassa; Tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ, Sukhumo rajo paṭivātaṃva khitto’ti;
行者听闻他说法后,心生净信,便五体投地作礼。回到家中,与妻子和睦共住。从那时起,他尽形寿供养独觉衣、食、坐卧具与病缘医药等资具,并悉心照料。他就住在那一座石窟中,于后时,入无余涅槃界而圆寂。
Carako tassa dhammadesanaṃ sutvā pasantacitto hutvā pañcapatiṭṭhitena vanditvā gehaṃ gantvā tāya saddhiṃ samaggavāsaṃ vasitvā tato paṭṭhāya yāvajīvaṃ paccekabuddhassa cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārādayo parikkhāre ca datvā paṭijaggi. So tasmiṃyeva lene vasanto aparabhāge anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyi.
以自觉智通达诸法,
舍弃了一切无边的苦;
乐于禅定与禅那,具足荣光者。
Sayambhuñāṇena vigayha dhammaṃ, Dukkhaṃ anantaṃ sakalaṃ pahāya; Samādhijhānābhirato yasassi, Gato vināsaṃ pavaro yasassi.
后来,那位游行者命终,转生天界。他在那里长久享受天福,从天界没后,投生于此岛马来国阿马喇波罗岩洞附近的居士家中,成为其子。足月九月,从母胎出生。在取名之日,亲属们称他为阿马喇波罗童子。他渐渐长大,与童伴们一同嬉戏,用河沙做饭喂食,孩子们称他为“沙门”,依礼而坐,示以施舍,他便以游戏模仿布施。某天,阿马喇波罗童子堆起沙堆,从自己住处取来行囊,插上小旗竖立供养。阿马喇波罗岩洞的居民,依止马莱神长老,行布施功德之后,离开此岛,前往大城,在护国大王、护主王后的宫室中得皈依。王后足月九月,从母胎产子,取名之日,称为独角美童子。其后渐渐长大,继承父产,擎伞为衣,成为独角美大王。伞盖一旦撑开,全国便得丰足。五天乃至十二日间,天降及时雨,无有中断。在毗奢多罗菩萨行大布施时,水池、莲池、河流、洞穴、湖泊等都因雨水而盈满。五种莲花遍覆多所,诸多山林处处开满各色殊异莲花,北拘庐洲与兰金等都会,犹如黄金珍宝之地。
Atha pacchā carako kālaṃ katvā sagge nibbatti. Tattha ciraṃ dibbasampattiṃ anubhavitvā devalokato cavitvā imasmiṃ dīpe malaya raṭṭhe amaruppala lenassa āsannaṭṭhāne upacarakassa putto hutvā nibbatti. So navamāsaḍḍhapariyosāne mātukucchito nikkhami. Tassa nāmagahaṇadivase ñātakā amaruppala kumāroti nāmaṃ akaṃsu. So pana aparabhāge vaḍḍhento dārakehi saddhiṃ kīḷanto pattapuṭena vālukabhattaṃ pacitvā, dārakā ime samaṇāti vatvā paṭipāṭiyā nisīdāpetvā dānaṃ dassāmī’ti vatvā kīḷādānaṃ deti. Ekadivasaṃ amaruppala kumāro vālukathupaṃ katvā attano nivāsanavatthadussaṃ gahetvā khuddakadaṇḍake bandhitvā paṭākaṃ katvā pūjanatthāya ṭhapesi. Amaruppala lenavāsī maliya devattheraṃ nissāya dānādīni puññāni katvā tato cuto imasmiṃyeva dīpe mahāgāme goṭhābhayamahārājassa aggamahesiyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi. So navamāsaḍḍhapariyosāne mātukucchito nikkhami. Tassa nāmagahaṇa divase’kākavaṇṇatisso’ti nāmaṃ akaṃsu. So anupubbena vaḍḍhitvā pitu accayena chattaṃ ussāpetvā kākavaṇṇatissamahārājā ahosi. Tassa chatte ussāpiteyeva sakalaraṭṭhaṃ subhikkhaṃ ahosi. Pañca vā dvādasa vā divase anatikkamitvā devo sammā vassati. Vessantarabodhisattassa dānagge yācakānaṃ hatthe bhikkhābhājanaṃ viya tasmiṃ kāle vāpīpokkharaṇī-nadī-kandara-sobbha-jātasarādayo vassodakena pūritā ahesuṃ. Pañcavidhapadumasañchannā anekadijasamākiṇṇā nānārukkhehi virocitā ahesuṃ. Nānā sassāni sampajjiṃsu, uttarakuru ālakamandā rājadhānisadisaṃva hiraññasuvaṇṇādi ratanaṭṭhānaṃ.
此王具足信心,向大比丘僧团常作四资具无缺之布施。他为约六十位持三藏比丘,盛满沉香器与百釜油,铺地直至满背,令比丘们安坐,于座前放置藤杖、齿木及四种甜食而供养。又赠予甘蔗段、糖、椰子、诸种果根,以及种种香饭与粳米饭。午时,赐予十八种午食、众多点心、各类香饭菜蔬,并多加果汁饮料。又布施给其他沙门及检校者。依此惯例,长期护持这些持三藏比丘,令法久住。
So rājā saddhāya sampanno mahābhikkhusaṅghassa cattāro paccaye anūnaṃ katvā dāpesi. Saṭṭhimattānaṃ tipiṭakadharānaṃ candanadoṇiyā satapākatelassa pūrāpetvā yāvapiṭṭhipādaṃ tāva osīdāpetvā nisinnānaṃ laṭṭhima dhudantakaṭṭhaṃ catumadhuraṃ pakkhipitvā dāpesi. Ucchukaṇḍa-sakkharā-nālikera-phalamūlakhandhakhādanañca nānāvidhamaccharasehi sugandhasālitaṇḍulena sādhitayāgubhattañca pātova adāsi. Antarābhatte aṭṭhārasavidha-antarakhajjakañca ucchukadalipanasaphalādayo ca nānāvidhottaribhaṅgena saddhiṃ sugandhasālitaṇḍulabhattaṃ nānaggarasaṃ dāpetvā pacchābhattaṃ aṭṭhavidhakappīyapānake ca dāpesi. Aññe samaṇaparikkhāre ca dāpesi. Iminā niyāmeneva bhikkhusaṅghassa tipiṭakadharabhikkhūnañca nirantaraṃ mahā dānaṃ datvā vasati.
其后,于善时,有位名为西沃的大王,为他的外甥无畏王子,迎娶迦迦瓦那帝须王的姊妹索摩天女公主,举行婚礼后,将她接来,并赐给侍从。接着,又让无畏王子住于山城。无畏王子在山城治国,被称为山无畏王。后来,独角美大王在大城的一位比丘处,见到创伤,询问因何所致。比丘答:‘此伤因大王而起。’大王听后惊愕,问:‘大王现在何处?’答曰不在宫殿。大王心想:‘若为贤者,谁能来到宫中?’那天,有一位具戒比丘,听闻释迦佛的狮子吼经,心生欢喜,说道:‘护国是我应当守护之地。’他思惟如何守护,便与比丘众商议。此时,有一只乌鸦停在树枝间……
Athāparena samayena kalyāṇiyaṃ sivo nāma mahārājā attano bhāgineyyassa abhayakumārassa kākavaṇṇatissa rañño bhaginiyā somadeviyā nāma rājaputtiyā āvāhamaṅgalaṃ katvā ānetvā pādaparicārikaṃ dāpesi. Datvā ca pana abhaya kumāraṃ girinagaramhi nisīdāpesī. So girinagare rajjaṃ kārāpetvā giriabhayo nāma rājā hutvā mahantaṃ sampattiṃ anubhavamāno vihāsi. Tato aparabhāge kākavaṇṇatissa mahārājā mahāgāme viharanto aññatarassa bhikkhussa gatte maṅkunā daṭṭhaṭṭhāne gaṇḍaṃ uṭṭhitaṃ disvā kimetaṃ ayyā’ti pucchi. Maṅkunā daṭṭhaṭṭhānaṃ mahārājāti. Taṃ sutvā saṃvegappatto, bhante maṅkunā kismiṃ na bhavanti’ti pucchi. Paṭṭasāṭake na bhavanti’ti. Ime pana bhaddantā paṭṭasāṭake kuto labhantī’ti cintetvā gato. Taṃ divasameva pānīyamāḷake nisinno tipiṭakatissatthero nāma rañño buddhasīhanādasuttaṃ nāma kathesi. So there pasanno; uttarāsaṅge dīyamāne’ekasāṭako bhavissāmi’ tasmā imameva dātuṃ na sakkā, kathaṃ karissāmī’ti cintento therena saddhiṃ kathayamāno tattha māḷakeyeva aṭṭhāsi. Tasmiṃ khaṇe eko kāko ambasākhantare nisīditvā
他出声这样说道:“尊敬的迦迦瓦那帝沙大王,您没有疑惑,于生起净信之时,请给予说法者上衣吧。”
Saddaṃ karonto evamācikkhi. Ayya kākavaṇṇatissamahārāja, tumhākaṃ kaṅkhā nāma natthī, pasādakkhaṇe dhammakathikassa uttarāsaṅgaṃ dehī’ti āha.
(Kāko so kākavaṇṇassa vadeti vacanakkhamo, Pasādajāto therassa tuvaṃ saddhammadesane; Dadāhi uttarāsaṅgaṃ mahātherassa bhūmipā’ti.)
大王,我带来了您的五个消息。第一:毗诃罗德维生了一位王子。第二:一头母象在渡口湖中生下了一头调御良象。第三:七艘船抵达了果塔海的港口。第四:在北方增长山的山脚下,一片二迦梨沙大的田地中,幼嫩的椰林结出金色的果实。第五:在山脚处的国中寺院,一位名为拘陀的长老证得寂灭,登上山顶,于七十棵椰树之间腾空入般涅槃。
Mahārāja, ahaṃ tumhākaṃ pañcasāsanaṃ gahetvā āgato. Vihāradevi puttaṃ vijāyi. Idamekaṃ sāsanaṃ. Ekā kareṇukā suvīrahatthipotakaṃ titthasare vijāyī. Idaṃ dutiyaṃ sāsanaṃ. Goṭhasamuddamajjhena sattamattā nāvā paṭṭane paccuṭṭhitā, idaṃ tatiyaṃ sāsanaṃ uttara vaḍḍhamānapabbatapāde dvikarīsappamāṇe khette taruṇatālakkhandhappamāṇā suvaṇṇakkhandhā uggacchiṃsu, idaṃ catutthaṃ sāsanaṃ. Giripabbatapāde koṭa raṭṭhaka vihāre koṭaraṭṭhako nāma thero maggopasamaṃ vatvā giripabbatamatthake sattatālappamāṇaṃ uggantvā ākāse nisinno parinibbāyi, idaṃ pañcamaṃ sāsanaṃ.
(Putto hatthī ca nāvā ca catutthaṃ hemakhandhakaṃ; Therassa parinibbānaṃ pañcamaṃ sāsanaṃ idaṃ. Imaṃ gahetvāna ahaṃ āgato tava santikaṃ; Sāsanaṃ īdisaṃ sutvā puññakamme rato bhava. Vatthaṃ sahasā dāpehi kato sabbasamāgamo; Idaṃ niccaṃ jānanto kiṃ laggo uttarāsaṅge’ti.)
国王听到乌鸦的叫声,便笑了起来。长老问:“大王为何笑?”国王回答:“尊者,我听见歇在芒果树枝间的那只乌鸦所说的话,便笑了。”于是把经过全部告诉了他。长老也看见了国王前生所造的业,因而笑了。国王问:“尊者为何笑?”长老说:“大王,在您紧邻的前生……”接着详尽讲述了国王前生所行善业的全貌。国王欢喜,便赐长老上衣。长老礼拜后辞别而去。他前往拘塔城寺,安置舍利,建造佛塔,举行盛大供养,随后到了大城,在皇宫中供养黄金。又从戈塔水门用船运来衣物,施舍给比丘僧众作为袈裟。行了此大布施后,他在大城附近建寺,安住下来。又遣自己的儿子杜达迦摩尼去迎接“恶乡村”人,嘱咐说:“将父亲所倚重的人,请到山城安住。”于是把父亲出生之地,布置成山城的护卫处。山王子见了,便与他一同前来,供给衣食等,给予盛大礼遇。王子便在山脚住下。
Rājā kākassa vacanaṃ sutvā hasi. Thero? Kasmā mahārāja hasī’ti pucchi. Bhante, etasmiṃ ambasākhantare nisīditvā saddaṃ karontassa kākassa kathaṃ sutvā hasinti sabbaṃ ārocesi. Thero’pi raññā purimattabhāve katakammaṃ passitvā hasi. Rājā kasmā ayyo hasī’ti pucchi. Mahārāja, tumhākaṃ anantare attabhāve malayaraṭṭhe amaruppala nāma kāle katakammaṃ passitvā hasitti. Tena puṭṭho katakusalakammaṃ sabbaṃ vitthārena tassa ācikkhi. Rājā somanassappatto attano uttarāsaṅgaṃ datvā theraṃ vanditvā gehaṃ gato. Koṭaraṭṭhakavihāraṃ gantvā therassa sarīrajjhāpanaṃ kārāpetvā dhātuṃ ādāya cetiyaṃ kārāpetvā mahantaṃ pūjaṃ katvā mahāgāmaṃ gato. Suvaṇṇaṃ āharāpetvā rājaṅgaṇe ṭhapāpesi. Goṭhasamuddakucchiyaṃ patta nāvāto vatthāni āharāpetvā bhikkhusaṅghassa cīvaratthāya dāpetvā mahādānaṃ pavattetvā mahāgāmasamīpe vihāraṃ kārāpetvā viharanto attano puttaṃ duṭṭhagāmaṇiṃ pakkosāpetvā; tāta, tvaṃ gantvā girimhi nagare nisīdā’ti vatvā amaccañcassa pituṭṭhāne ṭhapetvā girinagaraṃ pāhesi. Taṃ disvā giriabhaya kumāro kumārena saddhiṃ āgatabaḷassa vatthāhārādīni dāpetvā mahantaṃ sammānaṃ akāsi. Rājakumāro giripabbatapāde vihāsi.
那之后,刹帝利因出身问题产生了纷争。无畏王心想:“我何必参与纷争?”便带着妻子索玛德薇,率领军队和车乘,渐次前行,前往正在舍卢城治国的挚友西瓦王那里。西瓦王与山无畏王一起,为前来的军队准备了丰厚的供养,献上击破的荞麦等各种贡品。稍事休息后,西瓦王问道:“朋友,你坦诚相告,是因何而来?”无畏王便将缘由一一禀明,说:“我以诚而来,愿你知道。你所应当做的,我自会去做,请不必忧虑。”于是他徒步巡行,探寻合适的地点,察看了一处胜妙的山地。便在那块土地上建立了都城,取名为索玛城。这座城庄严富饶,粮食充裕,有门楼、城墙、池塘等守护,到处充溢着象兵、车兵、马兵和步兵的声响。西瓦王长久在索玛城如法治理,享有大威德而安住。
Tato aparabhāge jātiṃ nissāya khattiyānaṃ vivādo ahosi. So abhayarājā kiṃ mevivādenā’ti attano bhariyāya somadeviyā saddhiṃ balavāhanaṃ gahetvā anukkamena gacchanto serunagare rajjaṃ kārentaṃ attasahāyaṃ sivarājaṃ sandhāya tassa santikaṃ āgañji. So’pi sivarājā giriabhayaraññā saddhiṃ āgatabaḷassa mahantaṃ sakkāraṃ kāretvā ahatavatthatilataṇḍulādīni āharāpetvā dāpesi. Katipāhaccaye; samma, kasmā āgatosi’ti pucchi. So āgatakāraṇaṃ sabbamassa ācikkhi. Bhaddakaṃ samma, te kataṃ āgantabbameva āgato. Ahaṃ te kattabbaṃ jānissāmi. Tvaṃ mā cintayī’ti vatvā tassa vasanatthāya nagarabhūmiṃ gavesanto sarakoṭiyaṃ atiramaṇīyabhūmiṃ passitvā tasmiṃ bhūmibhāge so nagaraṃ māpetvā deviyā ekasadisanāmaṃ karissāmī’ti somanagaranti nāmaṃ akāsi. Taṃ nagaraṃ susamiddhaṃ sampannadhanadhaññādīhi upakaraṇehi dvāraṭṭālakagopuraparikhāpokkhara-ṇiyādīhi sahitaṃ hatthiassarathapattiādīhi samākulaṃ saṅkhapaṇavabherisaddādīhi samākiṇṇaṃ nagaraṃ ahosi. So abhayo ciraṃ somanagare mahantaṃ issariyaṃ anubhavanto vihāsi.
随后,王后索玛德薇对国王说:“尊者,为我们建造依止处——塔庙和寺院,这是应当做的。”国王说:“你说得真好。”满心欢喜,便去寻找寺院用地。在离城不远不近处,有一片大娑罗树林,他便前往察看。那时,大阿梨咤长老正与六十位比丘一同住在那片娑罗树林中。国王见到后,欢喜踊跃,说:“尊者,我要在这片娑罗树林里为你们建造寺院。”长老默然应允。国王敬礼大阿梨咤长老后,即刻回城,召来王后索玛德薇,说道:“慈爱的索玛德薇,我们的心愿达成了,已经找到了合适的建寺之地。那里住着一位名为大阿梨咤的尊者,带领着六十位沙门。”王后听闻,也敬礼那位尊者,并答应协助建寺,说:“我愿为建造寺院尽一份力。”国王听后,欢喜地说:“善哉!”第二天,他与王后一同前往,敬礼尊者后,坐在一旁。尊者为他们讲说了《梵天会大经》,两人听闻佛法,都生起了净信与喜悦。之后,国王问尊者:“尊者,舍利应当从哪里取得呢?”尊者回答:“大王不必忧虑,我们自会取得舍利。”
Athāparasmiṃ kāle somadevī raññā saddhiṃ kathesi; ayya amhākaṃ paṭisaraṇaṃ cetiyañca vihārañca kāretuṃ vaṭṭatī’ti. Bhaddakaṃ te kathitanti somanassappatto hutvā vihārabhūmiṃ gavesanto nagarato nātidure nāccāsanne mahantaṃ sālavanaṃ atthi. Taṃ passituṃ gato. Tadā tasmiṃ sālavane mahāariṭṭhattherassa vaṃse mahāmahindatthero nāma eko thero atthi. So saṭṭhimatte bhikkhū gahetvā viharati. Taṃ disvā iriyāpathe pasanno theraṃ evamāha; ‘ayya tumhākaṃ imasmiṃ sālavane vihāraṃ karissāmi’ti. Thero tassa vacanaṃ sutvā tuṇhīhāvena adhivāsesi. Rājā somanassappatto theraṃ vanditvā nagarameva gantvā somadeviṃ āmantetvā; bhaddesomadevi, amhākaṃ manoratho matthakaṃ patto. Vihārakaraṇatthāya manāpo bhūmibhāgo laddho. Tattha ca mahindo nāma thero samaṇānaṃ saṭṭhimattaṃ gahetvā viharati. Taṃ vanditvā viharaṇatthāya paṭiññaṃ gahetvā āgato. Tattha vihāraṃ karissāmī’ti āha. Sā taṃ sutvā somanassappattā sādhū’ti sampaṭicchi. Punadivase deviyā saddhiṃ therassa santikaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ nisīdi. Thero tesaṃ mahāsamayasuttaṃ kathesi. Te ubho’pi dhammaṃ sutvā somanassajātā ahesuṃ. Atha rājā ayya dhātuṃ kuto labhissāmā’ti theraṃ pucchi. Mā cintayi mahārāja, dhātuṃ amhe jānissāmā’ti ācikkhi.
他从此开始,命人清理寺院用地,除去树桩、荆棘等物,将地面平整得如同鼓面一样平坦怡人。然后召来制砖匠和木匠,先建造砖砌的殿基,接着开始建造佛塔。工匠在砌筑佛塔时,几天内便完成了三层花座,并在塔室里做好了一切应当准备的工作,便禀告国王。国王来到尊者处问道:“尊者,安置舍利的准备已做好了吗?”尊者听后,亲手将如来的右锁骨舍利交给了国王。国王接过舍利,用红线绳编织的网将它严实地裹好,安置在舍利塔中,筑成了一座极其壮丽、如同水泡聚沫般圣洁的佛塔。
So tato paṭṭhāya vihārabhumiṃ sodhāpetvā khāṇukaṇṭakādayo nīharitvā bheritalamiva ramaṇīyaṃ samaṃ kārāpetvā iṭṭhakavaḍḍhakiṃ pakkosāpetvā iṭṭhacitaṃ kārāpetvā cetiyakammaṃ paṭṭhapesi. Vaḍḍhakī cetiyaṃ cinanto katipāhena pupphādhānattayaṃ niṭṭhapetvā dhātugabbhe sabbaṃ kattabbaṃ kammaṃ niṭṭhapetvā rañño paṭivedesi. Rājā, āgantvā therassa ārocesi. Niṭṭhāpito ayya dhātu gabbho’ti. Thero rañño vacanaṃ sutvā attanā pariharitaṃ tathāgatassa dakkhiṇadāṭhādhātuṃ tassa adāsi. Rājā dhātuṃ gahetvā sunakkhattena sumuhuttena mahatā parivārena dhātugabbhe nidahitvā atimanoramaṃ udakabubbuḷakelāsakuṭapaṭibhāgaṃ cetiyaṃ kārāpesi.
Saddhādiguṇasampanno lokasāsanarakkhako; Sacetiyaṃ mahārājā kārāpesi vihārakaṃ.
于是,在长老近旁,他为六十位比丘建造了六十间房舍,并建成了以门楼、围墙为庄严的寺院。竣工后,他将自己王后的名字合为一体,向玛欣德长老供献净水,复以香、花、薰香、幡旗作供养,每日三时前往奉事舍利塔、行布施等。大王感得广大福德,安住于索摩城。
Tato therassa santike saṭṭhimattānaṃ bhikkhunaṃ atthāya saṭṭhimattāni pariveṇāni kārāpetvā dvāraṭṭālakapākārehi sobhitaṃ vihāraṃ niṭṭhapetvā attano deviyā ekanāmaṃ katvā mahindattherassa dakkhiṇodakaṃ datvā gandhamālādhūpadhajehi pūjaṃ karonto divasassa tikkhattuṃ dhātupaṭṭhānaṃ gantvā dānādīni puññāni kurumāno giriabhayarājā mahantaṃ sampattiṃ anubhavamāno somanagaraṃ paṭivasati.
(于那名为索摩的悦意可爱城中,
与王后一同欢喜,这位君主治理着王国。)
(Nagare somanāmamhi ramaṇīye manorame; Deviyā saha modanto rajjaṃ kāresi nāyako.)
那时,寺院的王后有一位兄弟,即小供养提萨长老。一日,长老观察鸦栗提索大王的寿行,了知他将不久于世。翌日,便到国王跟前与他交谈:‘大王,关于您的额骨舍利,世尊曾授记说:在大瓦卢卡河的南岸,有一个名为赛鲁的地方……’长老将世尊的授记如实告知。国王听后,为了护持正法,便决定为世尊的额骨舍利建造一座塔。长老对此表示赞许。于是,国王遣其子前往山城,安排住于大城中,并巡行各处村镇。他宣布:‘我将前往大瓦卢卡河畔,在名为赛鲁的猪鼻之地建塔,诸位将军与民众皆随我同去。’国王又前往小供养提萨长老的寺院及加勒长老处,抵达后说道:‘诸位尊者,我将携带额骨舍利一同前往。’于是,在一个吉祥的月圆之夜,他们筑起围栏,将舍利宝箱妥善安置,在宝盖下张开罗网,并在前后建造了宝石台座。
Tato vihāradeviyā bhātā cullapiṇḍapātiyatissatthero nāma ekadivasaṃ kākavaṇṇatissamahārañño āyusaṅkhāramolokento na cirappavattanabhāvaṃ ñatvā punadivase rañño santikaṃ gantvā tena saddhiṃ kathesi. Mahārāja tumhākaṃ nalāṭadhātuyā satthārā byākaraṇaṃ dinnaṃ;’mahāvālukagaṅgāya dakkhiṇabhāge seru nāma dahassa ante varāha nāma soṇḍiyā matthake anāgate kākavaṇṇatisso nāma mahārājā mayhaṃ nalāṭadhātuṃ patiṭṭhapessatī’ti vatvā taṃ sandhāya bhagavā samāpattiṃ samāpajjitvā gato. Tassa vacanaṃ manasikarohī’ti āha. Tassa kathaṃ sutvā amhākaṃ kusalasampattiṃ avināsetvā ayyassa vacanamuddissa cetiyaṃ kārāpanatthāya gantabbanti mantvā bhaddakaṃ ayyā’ti therassa vacanaṃ sampaṭicchitvā attano puttaṃ duṭṭhagāmaṇiṃ girinagarato pakkosāpetvā mahāgāme nisīdāpetvā nagare bheriṃ carāpesi; ahaṃ mahāvālukāya gaṅgāya samīpe seru nāma dahassa ante varāha nāma soṇḍiyā matthake cetiyaṃ kārāpanatthāya gamissāmi, sabbaseniyo ca mahā jano ca mayā saddhiṃ āgacchantu’ti vatvā rājā culapiṇḍapātiyatissattherassa tissamahāvihāre sāgalattherassa ca santikaṃ gantvā bhante tumhākaṃ parivāre pañcasatamatte bhikkhu gahetvā dhātuṃ upaṭṭhahantā mayā saddhiṃyeva āgacchathā’ti vatvā bhaddamāse bhaddadivase sunakkhatte sumuhutte bandhāvāraṃ sajjetvā dhātugharato dhātukaraṇḍakaṃ nīharitvā susajjitarathe ṭhapetvā upari setacchattañca katvā purato purato ratanamaṇaḍape kārāpetvā puretaramakāsi.
随后,国王召来儿子杜塔伽摩尼,嘱咐一番后,便带着儿子萨达提萨王子与维哈罗德维王后迅速启程。小供养长老也领着随行的五百比丘,一路护持着舍利随后赶来。诸位将军与国王向比丘僧团作了大布施后,便同僧众一起前往,抵达了殊胜久远之地。安顿好萨达提萨王子并请他入座后,众人绕行并在苏玛那宝石丘周围施设了围栏。此地为何得名?因为七日内,苏玛那龙王对那额骨舍利生起了深切的敬爱。数周后,当他观察并认定额骨舍利到达时,龙王大喜,召集其族中六十万龙众,遵照舍利安置仪轨,祈愿地面不超出苏玛那宝石周边,得以安居于此。因此,此地得名苏玛那宝石丘。次日,国王携舍利来到此处,抵达了一处名为猪鼻的龙塚。在这有舍利的圣地,苏玛那龙王驾着战车,在足脐处停下不动,以示无上恭敬。国王见了极为欣慰,便向长老询问。长老答道:‘大王不必担心,此处正是安置舍利之地,舍利将永远安住于此。’
Tato rājā puttaṃ duṭṭhagāmaṇiṃ pakkosāpetvā anusāsitvā puttaṃ saddhātissakumārañca vihāradeviñca gahetvā sīghaṃ nikkhami. Cūḷapiṇḍapātiyatissatthero ca attano parivāre pañcasatabhikkhū gahetvā dhātuṃ upaṭṭhahanto pacchato āgañchi. Sabbaseniyo ca rājā ca bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ datvā bhikkhu saṅghena saddhiṃ gantvā dīghavāpiṃ pāpuṇiṃsu. Tasmiṃ saddhātissakumāraṃ nisīdāpetvā anukkamena āgantvā sumanamālāpiṭṭhiyaṃ khandhavāraṃ bandhitvā nisīdi. Kasmā pana taṃ ṭhānaṃ evaṃ nāmakaṃ jātanti. Sumananāgarājā sattadivasāni nāgasampattiṃ abhiramamāno (nalāṭadhātuṃ vissari.) Sattāhaccayena nalāṭadhātuṃ anussaritvā pacchā āvajjamāno rañño dhātuṃ gahetvā āgatabhāvaṃ ñatvā mahantaṃ somanassaṃ patto mahantajjhāsayo attano parivāre chakoṭimatte nāge gahetvā dhātupaṭipathaṃ gantvā dhātupatiṭṭhitaṭṭhāneva pathaviyaṃ nābhippamāṇato sumanamālāvassaṃ vassesi. Tasmā taṃ ṭhānaṃ sumanamālāpiṭṭhiti jātaṃ. Punadivase rājā dhātuṃ gahetvā varāha nāma soṇḍiṃ pāpuṇi. Sampattāya dhātuyā tasmiṃ ṭhāne sumananāgarājā rathacakke yāva nābhiṃ tāva osīdāpetvā aparivattanaṃ akāsi. Taṃ disvā rājā saṃvegappatto theraṃ pucchi. Mā bhāyi mahārāja, dhātu patiṭṭhānaṭṭhānaṃ āgato. Imasmiṃ ṭhāne patiṭṭhahissatī’ti āha.
国王听后,心想:‘此处将成为舍利安置之地。’于是便就地安下军营,命人将四方带刺的丛林清除干净,把那片地面修整得赏心悦目,平坦得如同鼓面。随即召来为首的将军,吩咐道:‘你们为了安置舍利,先建造首座舍利殿,立好舍利内室,完工后禀告于我。’国王在舍利殿中设好宝龛,安放宝箱,安排侍卫守护,备办了隆重的仪礼,又以四种香涂抹舍利殿。以此因缘,此殿得名‘香殿’。此时大众集会,一位名为玛欣德的长老正在为来访的比丘们教导仪轨。次日,国王前往寺院,安乐而住。有人向王后问安:‘尊者,您可安好?’随后,众人迎请比丘们入宫就座,供养饭食与水果。饮食已毕,长老教诫国王说:‘大王,懈怠而住于此,非长久之计,生命短暂无常。应当一意求取无有纷扰的舍利安奉,请建造舍利塔。’并说偈曰:
Taṃ sutvā rājā dhātupatiṭṭhāna bhūmibhāgaṃ bhavissatī’ti cintetvā tattheva senaṃnivesetvā idaṃ ṭhānaṃ samantato sakaṇṭakaṃ vanaṃ nīharāpetvā bhūmibhāgaṃ atiramaṇīyaṃ bheritalamiva samaṃ kārāpetvā seniyapāmokkhaṃ āmantetvā tumhe dhātuṃ ṭhapanatthāya paṭhamaṃ dhātugharaṃ kārāpetvā dhātu gabbhaṃ patiṭṭhāpetvā nivedesi. Rājā anto dhātughare tasmiṃ dhātugabbhe dhātukaraṇḍakaṃ patiṭṭhapetvā bahi ārakkhaṃ saṃvidhāya tattha mahantaṃ pūjāvidhānaṃ kārāpetvā dhātugharaṃ catujātiyagandhena vilimpāpesi. Tadupādāya taṃ gehaṃ gandhamūlaṃ nāma jātaṃ. Tasmiṃ ṭhāne bahū sannipatiṃsu. Tattha mahindo nāma thero āgantuka bhikkhūnaṃ vattapaṭivattaṃ akāsi. Punadivase rājā vihāraṃ gantvā sukhena vasittha ayyā’ti pucchitvā sabbe bhikkhu nimantetvā rājagehe nisīdāpetvā yāgubhattaṃ sakkaccaṃ datvā pacchā bhattaṃ anumodanaṃ sutvā nisinnakāle thero ovadanto mahārāja, pamādena vasituṃ na vaṭṭati jīvitaṃ nāma na ciraṭṭhitikaṃ, dhātupatiṭṭhāpanaṃ papañcaṃ akatvā kārehī’ti vatvā gāthamāha?
Yasmā hi jīvitaṃ nāma appaṃ bubbulakupamaṃ; Tasmā hi paṇḍito poso kareyya kusalaṃ sadā’ti.
以此方便说法后,小布吠陀婆提耶多长老、萨迦拉长老及摩兴陀长老三位长老,各率随行比丘,为护持法宝而前来。
Iminā nayena dhammaṃ kathetvā cūḷapiṇḍapātiyatissa tthero ca sāgalatthero ca mahindatthero cā’ti tayo therā attano attano parivāre bhikkhū gahetvā dhātu pariharaṇatthāya āgacchiṃsu.
安稳善住,坚毅稳固,信心不退;
为诸大众所敬绕,
犹如王中之首,启建殊胜庄严之业。
Vipulayaso parahitāvahanto, Sujanahito dhitimā avītasaddho; Suparivuto mahatiyā hi parisā, Rājaseṭṭho pavarathūpamārabhī’ti.