一、如来到来之叙述
1. Tathāgatassāgamanakathā
无与伦比的正自觉者、纯净的法、无上的僧团,
我今礼敬已,当宣说界种姓之阐明;
世尊曾三次前往那悦意的楞伽岛,
为利益众生,愿正法久住。
Sambuddhamatulaṃ suddhaṃ dhammaṃ saṅghaṃ anuttaraṃ, Namassitvā pavakkhāmi dhātuvaṃsappakāsanaṃ; Tikkhattumagamā nātho laṅkādīpaṃ manoramaṃ, Sattānaṃ hitamicchanto sāsanassa ciraṭṭhitiṃ.
其中,世尊堪称“三度前往楞伽岛的依怙”。他为度脱无始轮回中无依无怙的众生,成就世间与出世间的安乐,作为皈依处,三次前往楞伽岛,开示佛、法、僧三宝的真实义。初次前往时,他登菩提座,面东而坐,降伏魔军,照破世间黑暗。他依初禅忆念宿命,依二禅观见死生,依三禅最后彻知缘起,通达诸法,证得具足十力、四无畏与一切殊胜功德的至上智慧,坐于菩提道场,精进修持七七日。至第八个七日,世尊坐于无忧树下,深观法义,虽久不衰,百千亿天人随喜守护,大梵天与诸天随侍左右,承受教诲。世尊以佛眼遍观世间,随后由诸比丘僧团与善知识伴随,前往拘尸那城。在那殊妙境界中,十八万亿梵天供养之地,示现无上涅槃,转大法轮。往昔贤劫五比丘被确立为阿拉汉,获赐贤劫佛法之脉。那日夜间,为一贵族子授初果圣者位,次日又授阿拉汉果,连同其四十五位随行亦得阿拉汉果,世间一时有六十六位阿拉汉出现。此后世尊教导比丘弟子游行弘法,自己前往优楼频螺,穿过密林,进入茶园,教化三十位贤童。
Tattha tikkhattumagamā nātho’ti anamatagge saṃsāravaṭṭe parināmetvā appatisaraṇabhāvappattānaṃ lokiyalokuttarasukhanipphādanabhāvena nātho patisaraṇa bhūto bhagavā buddhadhammasaṅgharatanattayamaggaṃ ācikkhanto laṅkādīpaṃ tikkhattuṃ gato. Tattha paṭhamagamane tāva bodhimaṇḍaṃ āruyha puratthīmābhimukho nisīditvā sūriye anatthamiteyeva mārabalaṃ vidhametvā, paṭhamayāme pubbenivāsañāṇaṃ anussaritvā majjhimayāme cutupapātañāṇaṃ patvā pacchimayāmāvasāne paccayākāre ñāṇaṃ otāretvā dasabalacatuvesārajjādi guṇapatimaṇḍitaṃ sabbaññutañāṇaṃ paṭivijjhitvā bodhimaṇḍappadese anukkamena sattasattāhaṃ vītināmetvā aṭṭhame sattāhe ajapālanigrodhamūle nisinno dhammagambhirataṃ paccavekkhanena appossukkataṃ āpajjamāno dasasahassa brahmaparivārena sahampatimahābrahmunā āyācitadhammadesano hutvā buddhacakkhunā lokaṃ olokento pañcavaggiyānaṃ bhikkhunaṃ bahūpakārakaṃ anussaritvā uṭṭhāyāsanā kāsīnaṃ puraṃ gantvā aññākoṇaḍaññappamukhe aṭṭhārasa brahmakoṭiyo amataṃ pāyento dhammacakkaṃ pavattetvā pakkhassa pañcamiyaṃ pañcavaggiye sabbepi te arahante patiṭṭhāpetvā taṃ divasameva yasakulaputtassa rattibhāge sotāpattiphalaṃ datvā punadivase arahantaṃ datvā tassa sahāyake catupaññāsajane arahantaṃ pāpetvā evaṃ loke ekasaṭṭhiyā arahantesu jātesu vutthavasso pavāretvā, ‘caratha bhikkhave cārika’ nti bhikkhu disāsu pesetvā sayaṃ uruvelaṃ gacchanto antarāmagge kappāsikavanasaṇḍe bhaddavaggiye kumāre tiṃsajane vinetvā ehibhikkhubhāvena pabbājetvā uruvelaṃ gantvā aḍḍhuḍḍhāni pāṭihāriyasahassāni dassento uruvelakassapādayo sahassajaṭilaparivāre tebhātikajaṭile vinento tattheva vihāsi. Aparabhāge aṅgamagadharaṭṭhavāsino uruvelakassapassa mahāyaññaṃ upaṭṭhāpesuṃ. So pana icchācārābhibhūto cintesi? ‘‘Sacāyaṃ mahāsamaṇo imassa samāgamassa majjhe pāṭihāriyaṃ kareyya lābhasakkāro me parihāyissati’’ti. Tassevaṃ pavattaajjhāsayaṃ ñatvā pātova uttarakuruto bhikkhaṃ āharitvā anotatte āhāraṃ paribhuñjitvā sāyanha samaye phussapuṇṇamīuposathadivase laṅkādīpassatthāya laṅkādīpamupāgami.
在那座岛的大河南岸,有处长度三由旬、宽度一由旬的大龙林苑,夜叉聚集之中,大塔基址之上,佛陀立于空中,显现风雨与黑暗,令他们生起恐惧。他们惊慌地相互询问:‘这究竟是何事?’抬头望见世尊安坐空中。一见世尊,他们便脱离恐怖而得安住。于是世尊教诫他们:
Tassa pana dīpassa mahāgaṅgāya dakkhiṇapasse āyāmato tiyojane puthulato ekayojanappamāṇe mahānāgavanuyyāne yakkhasamāgamassa majjhe tassa upari mahiyaṅgaṇathūpassa patiṭṭhānaṭṭhāne ākāseyeva ṭhīto vuṭṭhivātandhakāraṃ dassetvā tesaṃ bhayaṃ uppādesi. Te bhayena upaddutā ‘‘kassa nu kho imaṃ kamma’’nti ito cito olokento addasaṃsu bhagavantaṃ ākāse nisinnaṃ. Disvāna bhagavantaṃ abhayaṃ yāviṃsu. Tesaṃ bhagavā āha?
“若诸位渴望无畏,便请让出我坐处的空间。”他们全都奉上了坐处。世尊获允就座,消除了他们的恐惧,在他们所施的地面上铺开皮革片,安然而坐。世尊坐下后,便将皮革片展开。那些夜叉惊惧战栗,不敢他往,群聚在海岸边。导师凭神通力,在山岛之间示现。他于站立之处,再次放下皮革片,又折叠收起。顷刻间,又有诸天聚集。于众会之中,他宣说法义。无量众生得无碍法眼,安立于戒律。在须跋山,大须跋天证得入流果,恭敬应恭敬的世尊。世尊受其恭敬,以手摩抚他的头顶,取下发髻授予他。之后,诵偈、绕行三岛、修护咒,便自行前往优楼频螺山。那束发髻以黄金缠裹,安置于世尊曾坐之处,建起镶嵌珍宝之塔,饰以琉璃,燃香散花,供养不绝。世尊般涅槃后,亲近舍利弗、已尽诸漏的娑罗跋长老运用神通,将佛舌舍利置于蓝玉塔中,起造十二肘高的塔庙。天众中有一位名为天帝喜乐的小无畏王子(王之次弟),见此胜妙舍利塔,欢喜守护,兴建三万座塔供养。接着,恶行国王大无畏加以守护,建造了三十肘高的袈裟塔。除佛舍利塔基座的主事者应另作详悉外,余事应如此了知。
‘‘Sace tumhe abhayaṃ icchatha mayhaṃ nisajjaṭṭhānassa okāsaṃ dethā’’ti. Sabbepi te tassa nisajjaṭṭhānaṃ adaṃsu. Bhagavā nisajjāya okāsaṃ gahetvā tesaṃ bhayaṃ vinodetvā tehi dinne bhumibhāge cammakhaṇḍaṃ pattharitvā nisīdi. Nisinnova pana bhagavā cammakhaṇḍaṃ pasāresi. Te yakkhā bhītatasitā aññattha gantuṃ asahamānā samantato sāgaratīre rāsibhūtā ahesuṃ. Satthā giridīpaṃ iddhānubhāvena āharitvā dassesi. Tesu tattha patiṭṭhitesu puna yathāṭṭhāneva ṭhapetvā pattharitacammakhaṇḍampi saṃkhipi. Tasmiṃ khaṇe tato tato devā sannipatiṃsu. Tesaṃ samāgame dhammaṃ desesi. Anekesaṃ pāṇakoṭīnaṃ dhammābhisamayo ahosi. Saraṇesu ca sīlesu ca patiṭṭhitā asaṅkheyyā ahesuṃ. Sumanakūṭe pana mahāsumanadevo sotāpattiphalaṃ patvā attano pūjanīyaṃ bhagavantaṃ yāci. Bhagavā tena yācito sīsaṃ pāṇinā parāmasitvā kesadhātuṃgahetvā tassa adāsi. Datvā ca pana laṅkādīpaṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā parittaṃ katvā ārakkhaṃ saṃvidhāya puna uruvelameva āgato. So pana kesadhātuyo suvaṇṇacaṅgoṭakenādāya satthu nisinnaṭṭhāne nānāratanehi vicittaṃ thūpaṃ patiṭṭhāpetvā upari indanīlamaṇithūpikāhi pidahitvā gandhamālādīhi pūjento vihāsi. Parinibbute pana bhagavati sāriputtassa antevāsiko sarabhū nāma thero khīṇāsavo citakato iddhiyā tathāgatassa gīvaṭṭhiṃ ādāya tasmiṃ indanīlamaṇithūpe patiṭṭhāpetvā meghavaṇṇapāsāṇehi dvādasahatthaṃ thūpaṃ kārāpetvā gato. Tato devānampiyatissarañño bhātā cūḷābhayo nāma kumāro tamabbhutaṃ cetiyaṃ disvā abhippasanno taṃ paṭicchādento tiṃsahatthaṃ cetiyaṃ patiṭṭhāpesi. Puna duṭṭhagāmaṇī abhayamahārājā taṃ paṭicchādetvā asītihatthaṃ kañcukacetiyaṃ kārāpesi. Mahiyaṅgaṇa thūpassa patiṭṭhānādhikāro evaṃ vitthārato veditabbo?
觉悟已成,正觉者于觉树根下,威猛如狮般的人,
Bodhiṃ patvāna sambuddho bodhimūle narāsabho
端坐七日,未尝饮食。
Nisīditvāna sattāhaṃ pāṭihīraṃ tato akā.
于是,世尊从座而起,微微转身朝向东北方,
Tato pubbuttare ṭhatvā pallaṅkā īsake jino
以不眨眼的凝视,注视它整整七日。
Animisena nettena sattāhaṃ taṃ udikkhayi.
于宝石所成的经行处,经行七日。
Caṅkamitvāna sattāhaṃ cakkhame ratanāmaye
胜者于宝石殿中,审察了殊胜之法。
Vicinitvā jino dhammaṃ varaṃ so ratanāghare.
于阿阇波罗树下,他体验了七日定生之乐。
Ajapālamhi sattāhaṃ anubhosi samādhijaṃ
又在可爱的目真邻陀处,他享用了无上的解脱乐。
Ramme ca mucalindasmiṃ vimuttisukhamuttamaṃ.
世尊在王树下安住七日七夜。
Rājāyatanamūlamhi sattarattindivaṃ vasī
那时,帝释天将齿木与水呈奉导师。
Dantaponodakaṃ sakko adāsi satthuno tadā.
四大天王奉来石板,导师以决意力将四块合为一方石板,立身其上。
Catuhi lokapālehi silāpattaṃ samāhaṭaṃ catukkamekakaṃ katvā adhiṭṭhānena nāyako.
那时,商人们供养了炒面与蜜团。
Vāṇijehi tadā dinnaṃ manthañca madhupiṇḍikaṃ
于是,世尊接受后,便完成了进食。
Tahiṃ pana gahetvāna bhattakiccaṃ akā jino.
那时,塔普萨和跋利迦两位商人都皈依了世尊。
Gaṇhiṃsu saraṇaṃ tassa tapussabhallikā ubho
他们前往皈依之处——导师所赐予的发塔所在之地。
Saraṇaṃ agamuṃ te taṃ satthu dinnasiroruhā.
他们回到故国后,建造了一座令人心生欢喜的佛塔。
Gantvāna te sakaṃ raṭṭhaṃ thūpaṃ katvā manoramaṃ
两位身为优婆塞的兄弟,向佛塔顶礼并作供养。
Namassiṃsu ca pūjesuṃ dvebhātikopāsakā.
如此,那位导师就这样度过了七七四十九日吗?
Iti so sattasattāhaṃ vītināmesi nāyako?
受梵天劝请,世尊为转法轮。
Brahmunā yācito satthā dhammacakkaṃ pavattituṃ.
于是,前往波罗奈,转于法轮。
Tato bārāṇasiṃ gantvā dhammacakkaṃ pavattayi
憍陈如于所说法中证得入流果。
Koṇḍañño desite dhamme sotāpattiphalaṃ labhi.
有十八俱胝梵天,及不可计数的天人,
Brahmāno’ṭṭhārasakoṭī devatā ca asaṅkhiyā
于法轮转动时,证得入流果。
Sotāpattiphalaṃ pattā dhammacakke pavattite.
婆沙波已于向道中证得,跋提则证第二果;
大名证得第三果,阿说示证得第四果。
成正觉后,于五日内度化耶舍尊者等人,
复于途中,度化三十位贤善童子。
然后从那前往乌鲁维拉,那个受驯服的乌鲁维拉,
由那从未见过他处的乌鲁维拉人,驯服了乌鲁维拉那伽。
征服者以其调伏之力,调伏了那伽与种种其余众,
他们见到如来显现神变后,便迎请如来。
优楼频螺迦叶的大祭典备办之时,
他自知不应前往,而洞悉其纵欲之行,
两足尊从北俱卢洲持食而归,
在无热恼池度过日中后,傍晚时分独自前行。
从觉悟之日起第九个月,于弗沙月满月日,胜者——
为清净楞伽岛,前往楞伽岛。
调伏夜叉之后,正自觉者赐予他们法界,成为他们的导师。
Patto pāṭipade vappo bhaddiyo dutiye phalaṃ, Tatiye ca mahānāmo assajī ca catutthīyaṃ. Te sabbe sannipātetvā pañca’me pañcavaggiye, Anattasuttaṃ desetvā bodhiyagga phalena te. Bodhiṃ pāpetvā pañcāhe yasattherādike jane, Tato maggantare tiṃsakumāre bhaddavaggiye. Uruvelaṃ tato gantvā uruvelāya saññitaṃ, Uruvelenanuññāto uruvelanāgaṃ dami. Taṃ taṃ damī jino nāgaṃ damanena urādigaṃ, Tathāgataṃ nimantiṃsu disvā te pāṭihāriyaṃ. Idheva vanasaṇḍasmiṃ vihāretvā mahāmunī, Upaṭṭhāhāmase sabbe niccabhattena taṃ mayaṃ. Uruvelakassapassa mahāyaññe upaṭṭhite, Tassa’ttano nāgamane icchācāraṃ vijāniya. Uttarakuruto bhikkhaṃ haritvā dipaduttamo, Anotattadahe bhutvā sāyanha samaye sayaṃ. Bodhito navame māse phussapuṇṇamiyaṃ jino, Laṅkādīpaṃ visodhetuṃ laṅkādīpamupāgami. Yakkhe damitvā sambuddho dhātuṃ datvāna nāyako, Gantvāna uruvelaṃ so vasī tattha vane jino.
第二次出行时,世尊于觉悟后第五年,住在祇园给孤独园的大精舍。他见到小腹龙王与大腹龙王——两位舅舅和外甥——正为珠宝宝座即将交兵,便亲自取了衣钵,在质多月的黑分、布萨日,前往龙岛。他坐在他们战场的中央上空,制造了黑暗。当黑暗降临时,世尊放出光芒,为带来和合的利益,如同果实累累的大树般宣说正法。双方听法欢喜,便将宝座供养如来。世尊坐上宝座,饮了神水,心生欢喜,赞叹供养者。三亿龙众在供养处一同受持戒律。在那次集会中,大腹龙王的亲族中,有位名叫宝珠领主的龙王前来,请世尊再为大众开示殊胜法义。世尊默然应允,说:‘我将返回祇园。’
Dutiyagamane pana bodhito pañcame vasse jetavanamahāvihāre vasanto cūḷodara’mahodarānaṃ mātulabhāgineyyānaṃ nāgānaṃ maṇipallaṅkaṃ nissāya saṅgāmaṃ paccupaṭṭhitaṃ disvā sayaṃ pattacīvaramādāya cittamāsassa kāḷapakkhe uposathadivase nāgadīpaṃ gantvā tesaṃ saṅgāmamajjhe ākāse nisinno andhakāraṃ akāsi. Te andhakārābhibhūte samassāsetvā ālokaṃ dassetvā attano saraṇabhūtānaṃ tesaṃ sāmaggikaraṇatthaṃ phalabharitarukkhaṃ cālento viya dhammaṃ desesi. Te ubhopi dhamme pasīditvā tampi pallaṅkaṃ tathāgatassa adaṃsu. Bhagavā pallaṅke nisinno dibbannapānehi santappito bhattānumodanaṃ katvā asītikoṭiyo nāge saraṇesu ca sīlesu ca patiṭṭhāpesi. Tasmiṃ samāgame mahodarassa mātulo maṇiakkhiko nāma nāgarājā bhagavantaṃ puna kalyāṇidesamāgamanatthaṃ. Ayāci. Bhagavā pana tuṇhībhāvena adhivāsetvā ‘‘jetavanameva gato.
Evañhi so nāgadīpaṃ upeto, Mārābhibhu sabbavidu sumedho; Dametva nāge karuṇāyupeto, Gantvā vasī jetavane munindo.
世尊在第三次远行时,于第八个雨季住持祇园大寺。有言:我涅槃后,这塔庙将在铜叶岛上立住,成为众多比丘、比丘尼、近事男、近事女等圣众所尊奉的圣地,燃持皈依三宝之火不灭。我的四块舍利中,有一块分别为南眼藏、额藏和耶玛村的居民拥有,另一块则由一座楼阁守护,还有许多舍利与众多僧院道场皆将建成。佛法僧三宝的信众必将众多坚定。由此理由,世尊往锡兰岛,至达彼处后,思忖应当来访。于是召请阿难长老,说:阿难,向四种彻达的五百位已断烦恼比丘们传达此意,我们应同往。阿难长老于咖毕拉瓦图之咖梨郡向五百五百位断尽烦恼比丘报告。他们披着破坏烦恼的袈裟,顶礼如来,合掌恭敬。世尊时居于名为沙拉拉的香楼亭(不远处为楚色尼蓝鸾、莲花、荷花、水疏、白莲、青草池塘,合计一万朵),配有殊胜楼梯,置有观鸟亭,环境清幽,设多种树木,花、草、水果错落有致,景色极其迷人。在此处,得尊者者、名为苏摩诺的大龙王,率领一万六千名龙子龙女围绕,观瞻如来金色光辉和形相庄严,内心生欢喜。他建立了自己的母龙明达纳达,在其所立的龙榻上行要,供养世尊。在池边坐禅。世尊集会后,近现代同行人等围绕苏摩诺龙王聚集。龙王命令抽取鲜花,并备上遮阳的莲叶蒲扇,为护卫世尊。在烈日如金山照耀之时,世尊端庄着袈裟,升空而去。比丘众亦相继披袈裟升空,护卫世尊。世尊与五百断烦恼比丘们于毗舍佉满月的斋戒日,来到显著寺院中心,坐于最上乘的如来宝座上,与众比丘共处。
Tatiyagamane pana bodhito aṭṭhame vasse jetavanamahāvihāre viharanto bhagavā? ‘‘Mama parinibbānato pacchā tambapaṇṇidīpe sāsanaṃ patiṭṭhahissati, so dīpo bahu bhikkhubhikkhunīupāsakopāsikādi ariyagaṇasevito kāsāvapajjoto bhavissati, mayhaṃ catunnaṃ dāṭhādhātunaṃ antare ekā dāṭhā ca dakkhiṇaakkhadhātu ca nalāṭadhātu ca rāmagāmavāsīhi laddho ekakoṭṭhāso ca aññe bahusarīradhātu ca kesadhātuyo ca tattheva patiṭṭhahissanti anekāni saṅghārāmasahassāni ca. Buddhadhammasaṅgharatane patiṭṭhitasaddho mahājano bhavissati. Tasmā laṅkādīpaṃ gantvā tattha samāpattiṃ samāpajjitvā āgantuṃ vaṭṭatī ‘‘ti cintetvā ānandattheraṃ āmantesi? ‘‘Ānanda catupaṭisambhidappattānaṃ pañcasatamahākhīṇāsavānaṃ bhikkhūnaṃ paṭivedesi. Amhehi saddhiṃ gantabba ‘‘nti. Ānandatthero kapilavatthukoḷiya nagaravāsīnaṃ pañcasatamahākhīṇāsavānaṃ bhikkhūnaṃ paṭivedesi. Te paṭiveditā pañcasatakhīṇāsavā pattacīvaradhārā hutvā satthāraṃ vanditvā añjaliṃ paggayha namassamānā aṭṭhaṃsu. Satthuno pana salalāya nāma gandhakuṭiyā avidūre rattasetanīluppalakumudapadumapuṇḍarīkasatapattasahassapattajalajehi sogandhika nānāpupphehi sañcannā,subhasopānā, pasāditasamatittikakākapeyyasuramaṇīyasītalamadhurodakā suphullapupphaphaladhārita nānāvidhavicittasālasalalacampakāsokarukkhānāgarukkhādīhi susajjitabhūmipadesā accantaramaṇiyā pokkharaṇī atthi. Tattha adhivattho mahānubhāvo sumanonāma nāgarājā soḷasasahassamattāhi nāgamāṇavikāhi parivuto mahantaṃ sirisampattiṃ anubhavamāno tathāgatassa rūpasobhaggappattaṃ attabhāvaṃ oloketvā mahantaṃ sukhasomanassaṃ anubhavamāno attano mātaraṃ nandanāgamānavikaṃ garuṭṭhāne ṭhapetvā tassā veyyāvaccaṃ kurumāno tasmiṃyeva pokkharaṇiṃ ajjhāvasati. Satthā pana attano gamanaṃ saṃvidhānānantare sumanaṃ nāgarājānaṃ avidure ṭhitaṃ āmantetvā saparivāro āgacchā hīti āha. So sādhuti sampaṭicchitvā attano parivāre chakoṭimatte nāge gahetvā supuppītacampakarukkhaṃ tathāgatassa sūriyaraṃsinivāraṇatthaṃ chattaṃ katvā gaṇhi. Atha bhagavā ravirasmipatthaṭasuvaṇṇapabbato viya virocamāno attano pattacīvaramādāya ākāsaṃ abbhūggañchi. Satthāraṃ parivāretvā ṭhītā te pañcasatakhīṇāsavāpi sakaṃ sakaṃ pattacīvaramādāya ākāsaṃ uggantvā satthāraṃ parivārayiṃsu. Satthā pañcasatakhīṇāsavaparivuto visākhapuṇṇamuposathadivase kalyāṇiyaṃ gantvā mahārahe maṇḍapamajjhe paññattavara buddhāsane pañcasatakhīṇāsavaparivuto hutvā nisīdi.
此时,名为宝石眼的龙王,聚集诸天众,向世尊所率的比丘僧伽供养诸天神食,安顿于一隅。世尊赞许后,显露于须弥山形之处,立于山脚间多足印迹的地方,日间修习多时长静止,地面震动,山河溪流震颤。即使诸天众放弃守护而退出,地面仍颤动。继而天子维萨罗鲁多受世尊嘱托守护,修成止息禅定,地面依旧震撼。然后,地天护持者诸天踵事增华,又入禅定。地面仍震。此时,地护持神护卫入禅定,至摩里车斋坛处,五百比丘比邻同聚入禅。诸地依然震动。又有泥迦天护守,在迦叉耶村入禅定,地面持续震动。复有摩迦萨天护守,在大寺斋场入禅定,地面依然震动。名为宝石带的龙女来敬礼世尊,称其子为龙王苏摩诺。她言:汝子已在铜叶岛南方泽邦附近,通过入定及督持龙众后,达到佛陀面前,法难接近难得,愿听佛教导、集朝诸龙,享受富饶荣华。是以汝当守护此地。世尊闻知,赋予其高贵殊胜的异相,狮吼声震撼如青壮狮子,雷霆怒云如玺印宝珠坠落,八支法轮具足之声消散,随说妙法甘露为慈悲安乐,开导资深长老舍利弗、目犍连等十万大优婆塞广大弟子,悉听此甘露法语而悦纳。吾无法于他处久住,唯愿汝守护此地。世尊言毕,起身升空,前往祇园。
Atha maṇiakkhiko nāma nāgarājā buddhapamukhaṃ bhikkhu saṅghaṃ anekehi dibbehi khajjabhojjehi santappetvā ekamantaṃ nisīdi. Satthā tassa bhattānumodanaṃ katvā sumanakuṭe padalañchanaṃ dassetvā tasmiṃ pabbatapāde anekapādapākiṇṇabhūmippadese nisinno divāvihāraṃ katvā tato vuṭṭhāya dīghavāpicetiyaṭṭhāne samāpattiṃ samāpajji. Mahāpathavī udakapariyantaṃ katvā satavāraṃ sahassavāraṃ saṅkampi. Tattha mahāsenaṃ nāma devaputtaṃ ārakkhatthāya nivattetvā tato vuṭṭhāya mahāthūpaṭṭhāne tatheva samāpattiṃ samāpajji. Mahāpathavi tatheva kampi. Tatrāpi visālarūpa devaputtaṃ ārakkhaṃ gaṇhanatthāya ṭhapetvā tato vuṭṭhāya thūpārāma cetiyaṭṭhāne tatheva nirodhasamāpattiṃ samāpajji. Mahāpathavī tatheva kampi. Tattha ca pathavipāla devaputtaṃ ārakkhatthāya. Nivattetvā tato vuṭṭhāya maricavaṭṭicetiyaṭṭhānaṃ gantvā pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ samāpattiṃ appayi. Pathavi tatheva kampi. Tasmiṃ ṭhāne indakadevaputtaṃ ārakkhaṃ gaṇhanatthāya ṭhapesi. Tato vuṭṭhāya kācaragāmacetiyaṭṭhāne tatheva samāpattiṃ samāpajji. Pathavi tatheva kampi. (Tasmiṃ ṭhāne mahāghosa devaputtaṃ ārakkhaṃ gaṇhanatthāya niyyādesi) etasmiṃ mahācetiyaṭṭhāne mahāghosaṃ nāma devaputtaṃ ārakkhaṃ gahaṇatthāya nivattetvā tato vuṭṭhāya tissamahāvihāracetiyaṭṭhāne tatheva samāpattiṃ samāpajji. Pathavi tatheva kampi. Tattha maṇimekhalaṃ nāma devadhītaraṃ ārakkhaṃ gāhāpetvā tato nāgamahāvihāracetiyaṭṭhāne tatheva samāpattiṃ samāpajji. Pathavi tatheva kampi. Tasmimpi mahindaṃ nāma devaputtaṃ ārakkhaṃ gahaṇatthāya ṭhapesi. Tato vuṭṭhāya mahāgaṅgāya dakkhiṇadisābhāge seru nāma dahassa ante varāha nāma soṇḍimatthake atimanoramaṃ udakabubbuḷakelāsakūṭapaṭibhāgaṃ cetiyaṃ patiṭṭhahissatī’ti pañcasatakhīṇāsavehi saddhiṃ nirodhasamāpattiṃ samāpajji. Bahalaghanamahāpathavi paribbhamitakumbhakāracakkaṃ viya pabhintamadamahā hatthināgassa kuñcanādakaraṇaṃ viya ucchukoṭṭana yanta-mukhasaddo viya (ca) satavāraṃ sahassavāraṃ nadamānā somanassappattā viya sakalalaṅkādīpaṃ unnādaṃ kurumānā saṃkampi. Tato vuṭṭhāya sumananāgarañño hatthesu ṭhita campakarukkhato pupphāni ādāya tattha pūjetvā punappunaṃ taṃ olokesi. So satthāraṃ vanditvā mayā bhante kiṃ kattabbanti pucchi. Imassa ṭhānassa ārakkhaṃ karohīti āha. So taṃ sutvā bhante tumhākaṃ gandhakuṭiṃ mama ārakkhaṃ karontassa rūpasobhaggappattaṃ asītyānubyañjanabyāmappabhādvattiṃsamahāpurisalakkhaṇavicittaṃ dassanānuttariyabhūtaṃ passantassa manosilātale sīhanādaṃ nadanto taruṇasīho viya gajjanto pāvussakamahāmegho viya ākāsagaṅgaṃ otaranto viya ratanadāmaṃ ganthento viya ca aṭṭhaṅgasamannāgataṃ savanīyasaraṃ vissajjetvā bramhaghosaṃ nicchārento nānānayehi vicittakathaṃ kathayamānānaṃ savanānurittayabhūtaṃ saṃsāraṇṇavanimuggānaṃ tāraṇasamatthaṃ madhura dhammadesanaṃ suṇantassa, ñāṇiddhiyā koṭippatte sāriputtamoggallānādayo asītimahāsāvake passantassa, tattheva mayhaṃ vasanaṃ ruccati. Na sakkomi aññattha tumhehi vinā vasitunti āha. Bhagavā tassa kathaṃ sutvā nagarāja, imaṃ padesaṃ tayā ciraṃ vasitaṭṭhānaṃ. Kakusandhassa bhagavato dhātu imasmiṃyeva ṭhāne patiṭṭhitā, tvameva tasmiṃ kāle varaniddo nāma nāgarājā hutvā tassā dhātuyā ārakkhaṃ gahetvā gandhamālādīhi pūjaṃ karonto ciraṃ vihāsi. Puna koṇāgamanassa bhagavato dhātu imasmiṃyeva ṭhāne patiṭṭhitā tvameva tasmiṃ kāle jayaseno nāma devaputto hutvā tassā dhātuyā ārakkhaṃ gahetvā gandhamālādīhi pūjaṃ katvā tattheva ciraṃ vihāsi. Puna kassapassa bhagavato dhātu imasmiṃyeva ṭhāne patiṭṭhitā. Tvameva tasmiṃ kāle dīghasālo nāma nāgarājā hutvā tāya dhātuyā ārakkhaṃ gahetvā gandhamālādīhi pūjaṃ karonto vihāsi. Mayi pana parinibbute kākavaṇṇatissamahārājā mayhaṃ nalāṭadhātuṃ imasmiṃyeva ṭhāne patiṭṭhāpessati, tasmā tvaṃ imassa ṭhānassa ārakkhaṃ karohīti vatvā pañcasīlesu patiṭṭhāpetvā pañcasatakhīṇāsavehi saddhiṃ cetiyaṭṭhānaṃ padakkhiṇaṃ katvā tvaṃ appamatto hohīti vatvā ākāsaṃ uppatitvā jetavanameva gato.
那时,龙王之母因陀摩那维卡前来,向世尊敬礼后,立于一旁,问道:“尊者,我的儿子苏摩诺龙王,今在何处?”世尊说:“你的儿子在铜掌岛大沙河南岸,塞鲁湖附近的瓦拉哈水泽,入于禅定,统领着约六千万龙众。”
Tassa pana nāgarañño mātā indamānavikā nāma āgantvā tathāgataṃ vanditvā ekamantaṃ ṭhitā, bhante mama putto sumano nāma nāgarājā kuhinti āha. Tava putto tambapaṇṇidīpe mahāvālukagaṅgāya dakkhiṇabhāge seru nāma dahassa samīpe varāha nāma soṇḍiyaṃ samādhi appitattā attano parivāre chakoṭimatte nāge gahetvā satthāraṃ vanditvā bhante ito paṭṭhāya tumhākaṃ dassanaṃ dullabhaṃ, khamatha meti accayaṃ desetvā mahatiṃ nāgasampattiṃ gahetvā puttassa sumananāgarājassa santikaṃ gantvā mahatiṃ issariyasampattiṃ anubhavanti tattheva ārakkhaṃ gahetvā ciraṃ vihāsi.
他抵达铜掌岛,心中悲悯众生,
前往龙胜岛后,这位智者又来到祇园。
极为可爱,是一切世间之唯一眼目;
具足无量功德,为一切众生的无上道路;
怀广大悲悯,为救护众生而来至此善岛。
Mahāpañño mahāsaddho mahāvīro mahāisi, Mahābalena sampanno mahantaguṇabhusito; Gantvāna tambapaṇṇiṃ so sattānuddayamānaso, Gantvā nāgavaraṃ dīpaṃ agā jetavanaṃ vidu. Atisayamatisāro sāradānaṃ karonto, Atiadhiramaṇiyo sabbalokekanetto; Atiguṇadharaṇīyo sabbasatte tamaggaṃ, Ativipuladayo tānetumāgā sudīpaṃ.
此《世尊相续记》,为令圣众生欢喜而作;其中第一品,名为“如来涅槃”。
Iti ariyajanapasādanatthāya kate dhātuvaṃse tathāgatassa gamanaṃ nāma paṭhamo paricchedo.
世尊来到铜掌岛,心中充满对众生的悲悯。
Āgantvā tambapaṇṇiṃ so sattānuddayamānaso
随后,世尊前往那伽岛,又到殊胜的祇园精舍。
Puna gantvā nāgadīpaṃ agā jetavanaṃ varaṃ
智慧极为深邃,善能辨别;盛夏花叶繁茂,宛若金色光辉。
Atisayamatisāro sāradāneka ratto
更为庄严美妙,妙趣无尽,是世间唯一之盛华,令一切众生心悦诚服。
Atidhitiramaṇiyo sabbalokekanetto
其微妙功德,悦意可爱,令人欢喜称赞;乃是令一切寂静的唯一道路。
Atiguṇaramaṇīyaṃ sabbasantekamaggaṃ
因其极为广博,一切南方洲岛皆源于此。
Ativipuladayattā laṅkamāgā sudīpaṃ